Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất gia hạn thời gian áp dụng thuế suất thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin như sau:
Đối với ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống, xe ô tô pickup áp thuế TTĐB 3% đến hết 31/12/2030, từ 1/1/2031 về mức 11%.
Đối với ô tô chở người từ 10 đến 16 chỗ áp thuế TTĐB 2% đến hết 31/12/2030, từ 1/1/2031 về mức 7%.
Đối với ô tô chở người từ 16 đến 24 chỗ áp thuế TTĐB 1% đến hết 31/12/2030, từ 1/1/2031 về mức 4%.
Đối với ô tô pickup chở hàng cabin kép, ô tô tải van có hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng áp thuế TTĐB 2% đến hết 31/12/2030, từ 1/1/2031 về mức 7%.
Khuyến khích chuyển đổi xanh là rất cần thiết trong giai đoạn sắp tới
Trong tờ trình Chính phủ, Bộ Tài chính đánh giá mức thuế TTĐB ưu đãi hiện hành ở mức thấp với ô tô điện (1-3%) so với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch (10-150%) đang đóng vai trò quan trọng giúp người dùng dễ mua ô tô điện do ưu đãi về thuế góp phần giảm giá thành.
Về phía doanh nghiệp, số lượng xe bán được nhiều hơn góp phần tạo động lực đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Nhờ ưu đãi thuế TTĐB, từ 1/3/2022 đến hết 2025, tổng lượng ô tô gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin nhập khẩu và sản xuất trong nước đã tăng từ 7.663 chiếc (năm 2022) lên 179.316 chiếc (năm 2025). Số thu ngân sách nhà nước đối với nhóm xe này tăng từ 213,38 tỷ đồng lên 2.371,97 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, kể từ khi áp dụng chính sách trên từ năm 2022 đến nay, việc chuyển đổi xanh đã làm giảm lượng khí thải. Do vậy việc tiếp tục khuyến khích người tiêu dùng chuyển đổi xanh là rất cần thiết trong giai đoạn sắp tới theo định hướng cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 cũng như định hướng, chủ trương của Đảng, Nhà nước.
Nhiều quốc gia ưu đãi ô tô điện
Theo góc nhìn của Bộ Tài chính, các quốc gia trên thế giới đang có xu hướng hạn chế hoặc loại bỏ dần các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời khuyến khích các phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch.
Singapore đặt mục tiêu loại bỏ hoàn toàn phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch vào năm 2040, đồng thời hỗ trợ tài chính mạnh mẽ để thúc đẩy xe điện. Chính phủ nước này cung cấp hỗ trợ mức phí đăng ký lên tới 20.000 SGD cho xe điện và dự kiến xây dựng 28.000 trạm sạc vào năm 2030.
Trung Quốc không chỉ yêu cầu 50% số ô tô mua mới của chính quyền trung ương phải là xe năng lượng mới mà còn đặt mục tiêu điện hóa toàn bộ xe taxi tại các đô thị lớn như Bắc Kinh, Thâm Quyến giai đoạn 2021-2025.
Quốc gia này cũng áp dụng chính sách miễn thuế mua xe (10% giá xe) và miễn thuế TTĐB đối với xe ô tô điện đến 2027. Ngoài ra, chính phủ Trung Quốc còn hỗ trợ trực tiếp cho người mua xe điện với mức trợ cấp lên tới 12.000 USD, đồng thời yêu cầu các nhà sản xuất ô tô phải đáp ứng tỷ lệ xe năng lượng mới nhất định trong tổng doanh số bán hàng.
Tại Liên minh Châu Âu (EU), nhiều quốc gia đã áp dụng chính sách miễn hoặc giảm thuế giá trị gia tăng cho xe điện, giúp giảm đáng kể giá thành. Na Uy, quốc gia đi đầu trong việc thúc đẩy xe điện, không chỉ miễn thuế giá trị gia tăng mà còn miễn phí đăng ký, thuế đường bộ, phí cầu đường, bãi đỗ xe công cộng và cho phép xe điện sử dụng làn đường ưu tiên.
Đức áp dụng khoản trợ cấp lên tới 9.000 EUR cho xe điện chạy pin, trong khi Pháp hỗ trợ lên tới 7.000 EUR và cung cấp ưu đãi bổ sung cho người dùng đổi từ xe xăng, dầu sang xe điện.
Việc khuyến khích phát triển, sử dụng xe ô tô điện chạy bằng pin phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam tại COP26 và các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tăng trưởng xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng xanh.
Tình huống giao thông: Hai học sinh không đội mũ bảo hiểm, điều khiển xe máy phóng tốc độ cao liên tục lạng lách đánh võng trên đường. Tới lối ra khỏi nút giao, trong khi xe 45 chỗ chuyển hướng rẽ phải, hai cậu bé vòng qua đầu xe khách vượt lên từ bên phải, chuyển làn sang trái đi thẳng. Xe khách phải phanh gấp để tránh tai nạn.
Kỹ năng lái xe: Những em học sinh khi mới tiếp xúc với xe máy, tốc độ cao thường bị cuốn hút bởi những điều mới lạ, thường cho rằng mình có thể làm chủ phương tiện. Tuy vậy, khi chạy nhanh, thay đổi trọng tâm liên tục, xe nghiêng, lốp nhỏ diện tích tiếp xúc ít, nguy cơ trượt ngã là rất cao. Ví dụ trong cú tạt đầu ô tô, nếu ô tô không phanh kịp hoặc có một viên đá trên đường cũng có thể khiến hai học sinh ngã mạnh. Những tình huống "đùa giỡn với tử thần" có thể khiến các em và gia đình trả giá đắt.
Luật Việt Nam quy định người đi xe máy bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm, không phóng nhanh vượt ẩu, lạng lách. Hành vi đặc biệt nghiêm trọng này theo Nghị định 168/2024 xử phạt 8-10 triệu đồng, nếu gây tai nạn mức phạt tăng lên 10-12 triệu đồng, tước bằng lái xe 3-5 tháng đồng thời tịch thu phương tiện. Ngoài ra, không đội mũ bảo hiểm bị phạt thêm 400.000-600.000 đồng.
Sau hơn hai tháng triển khai Quyết định 01/2026 về hạn chế phương tiện theo khung giờ và khu vực, Sở Xây dựng Hà Nội - trên cơ sở phối hợp với Công an thành phố mới đây đã báo cáo, đề xuất UBND TP.Hà Nội xem xét điều chỉnh một số quy định, nhằm giảm tác động ngoài mong muốn. Trong đó, đáng chú ý có việc "nới lỏng" lưu thông với xe bán tải, nhóm phương tiện lâu nay xếp chung với xe tải.
Theo báo cáo, chính sách kiểm soát giao thông theo giờ cao điểm, xét về tổng thể, đã phát huy hiệu quả bước đầu. Việc tách dòng xe tải nặng ra khỏi khung giờ đông đúc giúp giảm áp lực lên hạ tầng, cải thiện tốc độ lưu thông và góp phần làm rõ hơn cấu trúc vận hành giao thông đô thị. Nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đã chủ động điều chỉnh hoạt động sang ban đêm, qua đó phân bổ lại lưu lượng theo hướng hợp lý hơn.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Quyết định 01/2026, một số vấn đề phát sinh từ thực tiễn đã được ghi nhận thông qua ý kiến của các doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức liên quan. Trong đó đáng chú ý, đối với dòng xe bán tải, việc phân loại theo quy định hiện hành khiến phương tiện này thuộc nhóm xe tải thông dụng và phải tuân thủ khung giờ hạn chế. Điều này được cho là chưa hợp lý và ảnh hưởng đến tâm lý người sử dụng; đồng thời tác động nhất định đến hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh ô tô.
Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong giai đoạn từ 2021 - 2025, tổng lượng xe bán tải tiêu thụ tại Hà Nội đạt 14.704 xe, bao gồm cả xe bán tải được phân loại là ô tô con và ô tô tải. Trên cơ sở khảo sát thực tế, cơ quan chức năng đánh giá loại xe này có kích thước, khối không khác biệt đáng kể so với các dòng SUV hay crossover, số lượng lại không lớn. Do đó, khó có thể coi là nguyên nhân chính gây ùn tắc.
Việc áp dụng cơ chế hạn chế tương tự xe tải vì thế tạo ra nhiều hệ lụy. Không chỉ ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại của người sử dụng, chính sách này còn tác động trực tiếp đến thị trường ô tô và hoạt động kinh doanh của các hãng xe, đặc biệt trong bối cảnh phân khúc bán tải đang có vai trò đáng kể tại Việt Nam.
Từ phân tích trên, liên ngành Sở Xây dựng – Công an TP.Hà Nội đã thống nhất báo cáo UBND TP. Hà Nội xem xét điều chỉnh quy định theo hướng cho phép xe bán tải được lưu thông tương tự ô tô con, nhằm hạn chế những tác động tiêu cực đến thị trường và nhu cầu sử dụng.
Thực tế thị trường thời gian gần đây cũng ghi nhận một số biến động đáng chú ý liên quan đến dòng xe bán tải. Theo đó, sau khi Quyết định 01/2026 có hiệu lực, nhiều người dùng bày tỏ sự băn khoăn về phạm vi và thời gian sử dụng phương tiện, đặc biệt với nhu cầu di chuyển trong đô thị giờ cao điểm.
Thậm chí, bắt đầu xuất hiện làn sóng "bán tháo" xe bán tải. Ghi nhận trên các nền tảng mua bán ô tô cho thấy, lượng tin rao bán xe bán tải có xu hướng gia tăng, trong đó xuất hiện không ít xe còn khá mới. Diễn biến này phần nào phản ánh tâm lý thận trọng của người dùng trước những thay đổi về chính sách lưu thông. Do đó, việc đề xuất điều chỉnh cho thấy cơ quan chức năng đã bước đầu đánh giá lại tác động của chính sách sau thời gian triển khai. Thay vì áp dụng đồng loạt, các quy định đang được xem xét theo hướng phân loại cụ thể từng nhóm phương tiện, phù hợp với mức độ ảnh hưởng thực tế đến giao thông đô thị.
Nếu được thông qua, đề xuất này không chỉ tháo gỡ vướng mắc đối với xe bán tải, mà còn góp phần hoàn thiện khung chính sách theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn vận hành giao thông tại Hà Nội.
Tình huống giao thông: Nhiều xe máy dừng chờ đèn đỏ ngay phía trước đầu hai xe tải lớn tại ngã ba. Khi tín hiệu giao thông chuyển sang màu xanh, các phương tiện đồng loạt di chuyển. Lúc này, một xe máy chở hai người có thiên hướng lệch trái, trong khi ngay bên cạnh là xe tải chếch sang phải. Khoảng cách khá gần, xe tải cuốn hai người đi xe máy vào gầm. Hai nạn nhân tử vong.
Kỹ năng lái xe: Người đi xe máy nên tự bảo vệ mình bằng cách chủ động dừng, đỗ xa xe tải lớn nhiều điểm mù, không chen chúc, dừng đỗ xe ngay sát phía trước đầu xe tải, bên hông hoặc xen giữa hai chiếc xe lớn khi chờ đèn đỏ. Khi dừng chờ, hãy đứng cách đầu xe tải ít nhất 2-3 m, để tài xế có đủ tầm nhìn bao quát phía trước khi nhấn ga khởi hành.
Ngoài ra, vùng mù hai bên hông của xe tải rất lớn. Tránh việc chạy song song với xe lớn, đặc biệt là ở các khúc cua hoặc ngã rẽ. Xe tải cần quãng đường phanh dài hơn rất nhiều so với xe con và xe máy. Việc tạt đầu hoặc chuyển hướng sát nút trước đầu xe tải là hành vi cực kỳ nguy hiểm. Khi lưu thông cạnh các "hung thần" xe tải, xe container, hãy chủ động nhường đường và giữ khoảng cách càng xa càng tốt.
