10 ngày trước nhập viện, người bệnh xuất hiện đi ngoài phân đen và điều trị tại tuyến cơ sở. Sau đó, bệnh diễn biến nhanh với sốt cao liên tục 38-39 độ C, nước tiểu đỏ thẫm, mệt nhiều. Khi chuyển đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc.
Các bác sĩ phải khẩn trương đặt ống nội khí quản, cho thở máy, lọc máu và hồi sức tích cực. Kết quả thăm khám, xét nghiệm xác định người bệnh bị tan máu và thiếu máu cấp rất nặng, lượng hemobglobin máu 31 g/L (bình thường 120-155 g/L).
Quá trình khai thác bệnh sử, người nhà đưa ra 5 lọ thuốc (2 trắng 3 đỏ nhãn xanh) trên có các chữ tiếng nước ngoài. Đặc biệt trong đó, lọ to nhất có nhãn ghi rõ tên thuốc Phenylbutazone - một hoạt chất đã bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm do nguy cơ gây các phản ứng bất lợi nghiêm trọng. Những lọ thuốc này được bệnh nhân nhờ bạn mua hộ trên mạng để sử dụng mà không qua thăm khám, hay kê đơn từ bác sĩ. Trong khi đó, người bệnh có tiền sử đái tháo đường, hạ huyết áp điều trị không thường xuyên.
Sau một thời gian điều trị, bệnh nhân thoát nguy kịch, hồi phục và được xuất viện.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho hay đây là một trong những trường hợp điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng. Ông cho biết vì Phenylbutazone có thể gây nhiều biến chứng nặng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và nhiều phản ứng dị ứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng. Do đó, tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược đã yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa phenylbutazone và ngừng sản xuất các sản phẩm chứa hoạt chất này.
Tại Mỹ, phenylbutazone đã không còn được phép sử dụng trên người do gây ra nhiều tác dụng có hại. Thuốc cũng bị cấm sử dụng trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa cho con người. Ngoài ra, Phenylbutazone cũng đã ngừng sử dụng ở hầu hết các khu vực ở châu Âu.
"Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc. Việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và các biến chứng nặng", TS.BS Nguyên nói.
Theo bác sĩ, hiện tượng đi ngoài phân đen ở người bệnh có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ do chảy máu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, gây tổn thương thận và dẫn đến sốc.
Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là những sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành. Khi có dấu hiệu bệnh, cần đi khám tại các cơ sở y tế hoặc những người hành nghề khám chữa bệnh được các cơ quan có thẩm quyền cấp phép, qua đó sẽ được tư vấn và chỉ định chữa bệnh, bao gồm việc dùng thuốc đúng đắn, an toàn và hiệu quả.
Người dân cũng cần cảnh giác với những quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "hết đau sau vài viên", "không tác dụng phụ"... bởi đây là những lời quảng cáo đánh trúng tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh. Nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện các biểu hiện bất thường cần ngừng ngay thuốc và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Cần mang theo vỏ hộp, viên thuốc, ảnh chụp sản phẩm hoặc thông tin nơi bán để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân nhanh chóng và xử trí kịp thời.
Bệnh viện Bạch Mai từng ghi nhận nhiều trường hợp gặp phản ứng nặng sau khi mua Phenylbutazone trên mạng để điều trị đau khớp. Các biểu hiện được ghi nhận gồm sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và những hội chứng dị ứng thuốc nghiêm trọng; đã có trường hợp tử vong.
TS Nguyên cảnh báo thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc mua trên mạng, rỉ tai, truyền miệng không chỉ có nguy cơ chứa hoạt chất bị cấm, độc hại mà còn có thể bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc không bảo đảm điều kiện sản xuất. Thuốc lưu hành trái phép với các thông tin bị che dấu, gian dối, kết hợp việc tự dùng thuốc và thiếu thông tin về bệnh và chuyên môn của bác sĩ, dẫn tới khi sử dụng sẽ có quá nhiều nguy cơ và yếu tố rất dễ dẫn tới các tác dụng có hại hoặc ngộ độc.
Thậm chí, biểu hiện của bệnh không đỡ hoặc nặng lên lại có thể là các tác dụng có hại hoặc ngộ độc thuốc, khiến cả người bệnh và bác sĩ nhầm lẫn, nghĩ là do bệnh, gây khó khăn cho chẩn đoán và điều trị, dẫn tới bệnh kéo dài không khỏi, nặng lên hoặc tử vong.
Tin Gốc: Vnexpress
