Diễn biến mới ở Yemen sau khi Houthi tấn công Ả Rập Xê Út

Trong chưa đầy 24 giờ, eo biển Hormuz, "yết hầu" năng lượng của thế giới, rơi vào trạng thái biến động chưa từng có kể từ khi Mỹ và Iran bắt đầu ngừng bắn hôm 7/4. Những tuyên bố trái chiều mà giới chức hai nước đưa ra, cùng một số vụ tấn công tàu thương mại, đã khiến khu vực trở thành tâm điểm lo ngại toàn cầu.

Sự hỗn loạn bắt đầu từ những tín hiệu tưởng như tích cực. Sau gần 7 tuần Iran phong tỏa Hormuz để đáp trả Mỹ và Israel, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo trên tài khoản X rằng Tehran "mở hoàn toàn" eo biển để hưởng ứng lệnh ngừng bắn 10 ngày ở Lebanon, chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lập tức đăng bài trên mạng xã hội Truth Social hoan nghênh động thái của Iran, thêm rằng Tehran đã đồng ý sẽ không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa.

Động thái đánh dấu bước hạ nhiệt đáng kể trong xung đột Mỹ - Iran. Các hãng vận tải biển lập tức điều chỉnh kế hoạch, sẵn sàng đưa tàu qua eo biển Hormuz nếu điều kiện an toàn được xác nhận. Hàng trăm tàu đã bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư từ đầu tháng 3 do ảnh hưởng từ xung đột.

Chỉ trong vài giờ sau đó, giá dầu thô thế giới giảm 10%, phản ánh kỳ vọng rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung qua Hormuz đang giảm xuống. Tuy nhiên, sự lạc quan này nhanh chóng suy giảm, khi các công ty hàng hải bắt đầu tỏ ra thận trọng, cho rằng eo biển này vẫn còn nhiều thủy lôi, không đảm bảo an toàn.

Công ty dữ liệu hàng hóa Kpler cho rằng Hormuz "thực chất vẫn bị đóng" đối với hoạt động thương mại thông thường. Ngay cả khi Iran thực sự mở cửa Hormuz, chỉ khoảng 25% giá trị xuất khẩu của vùng Vịnh có thể phục hồi trong vòng một đến hai tháng tới, theo Kpler.

Sự hỗn loạn bắt đầu chỉ vài giờ sau bài đăng của Ngoại trưởng Araghchi. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng dẫn đầu phái đoàn đàm phán của Iran tại Pakistan, tuyên bố rằng eo biển Hormuz "sẽ không được mở nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra".

Ông Ghalibaf còn nói rằng eo biển Hormuz mở hay đóng, cũng như các quy định liên quan, sẽ "được quyết định trên thực địa chứ không phải mạng xã hội", dường như ám chỉ phát biểu của ông Araghchi.

Tasnim, hãng thông tấn bán chính thức có liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đăng bài viết cho rằng thông báo trên X của Ngoại trưởng Araghchi là "tệ và không đầy đủ", thêm rằng hoạt động qua lại Hormuz của tàu thuyền sẽ bị xem là "không phù hợp" nếu Mỹ vẫn phong tỏa cảng biển Iran.

Các kênh truyền thông khác có liên hệ với IRGC cũng đồng loạt chỉ trích phát biểu của Ngoại trưởng Araghchi, cho rằng thông tin của ông tạo ra "nhiều mơ hồ" về điều kiện, cơ chế và quy trình đi lại qua eo biển. Những phản ứng này cho thấy nội bộ Iran chưa thống nhất về vấn đề Hormuz.

IRGC sau đó ra tuyên bố rằng các tàu thương mại chỉ được phép đi qua Hormuz nếu có sự chấp thuận của hải quân trực thuộc lực lượng này. Điều đó đồng nghĩa với việc eo biển không "mở cửa hoàn toàn", mà gắn với cơ chế kiểm soát quân sự trực tiếp của IRGC.

"IRGC đang bác bỏ bất kể thứ gì Ngoại trưởng Iran làm. Ý tôi là quan điểm của họ không rõ ràng", Yoruk Isik, đứng đầu công ty tư vấn hàng hải Bosphorus Observer, bình luận.

Những tín hiệu từ thực địa cho thấy sự kiểm soát quân sự với Hormuz vẫn được Iran duy trì chặt chẽ. Một số tàu chở dầu và tàu hàng đã thử rời vịnh Ba Tư theo lộ trình do Iran chỉ định là vòng qua đảo Larak, nhưng rồi họ bất ngờ quay đầu.

"Họ rõ ràng chưa được phép đi qua", Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, nói với CNBC.

Hãng tin Tasnim dẫn nguồn tin thân cận với Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết các tàu thương mại không được phép qua Hormuz nếu họ có liên hệ với các quốc gia thù địch.

"Vẫn chưa rõ tình hình có thay đổi nào đáng kể hay không", Tomer Raanan, nhà phân tích rủi ro hàng hải tại nền tảng dữ liệu Lloyd's List Intelligence, cho biết. "Iran vẫn muốn các tàu phải đi qua lãnh hải của họ".

Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho hay lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran vẫn còn hiệu lực "ở mức tối đa" cho đến khi thỏa thuận giữa Mỹ với Iran "hoàn thành 100%". "Quá trình này sẽ diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết các điểm đã được đàm phán", ông viết.

Chưa đầy 24 giờ sau, quân đội Iran ngày 18/4 tuyên bố đảo ngược quyết định mở eo biển Hormuz, do Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển của nước này.

Eo biển Hormuz "quay về tình trạng như trước, nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ" của lực lượng vũ trang Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố. "Tình trạng này sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ khôi phục hoàn toàn quyền tự do hàng hải cho các tàu đến và đi từ Iran".

IRGC cảnh báo mọi tàu thuyền, bất kể loại nào, không nên rời vị trí neo đậu tại vịnh Ba Tư và biển Oman.

"Mọi nỗ lực tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành động hợp tác với kẻ thù, và tàu vi phạm sẽ bị tấn công", IRGC cho biết, thêm rằng các tàu chỉ nên theo dõi thông báo từ lực lượng này qua liên lạc vô tuyến. "Các tuyên bố của Tổng thống Mỹ về eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư không có bất kỳ độ tin cậy nào".

Để nhấn mạnh thông điệp này, xuồng của IRGC đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz. Một tàu hàng cũng ghi nhận bị "vật thể lạ" đánh trúng và gây hư hại cho một số container. Hai tàu bị tấn công ở vùng biển cách Oman vài chục km.

Liên lạc vô tuyến giữa tàu Bhagya Laxmi của Ấn Độ với hải quân Iran cho thấy lực lượng này vẫn phong tỏa eo biển Hormuz và yêu cầu các tàu thương mại quay lại nơi neo đậu "cho đến khi được cấp phép".

Trong bài đăng trên tài khoản Telegram, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cảnh báo "hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù nếm trải vị đắng của những thất bại mới".

Trong khi đó, ông Trump ngày 18/4 một lần nữa khẳng định các cuộc đàm phán với Iran đang tiến triển rất thuận lợi, nhưng Mỹ sẽ không chấp nhận bị "tống tiền". Ông cảnh báo Mỹ có thể không gia hạn lệnh ngừng bắn và tiếp tục chiến dịch ném bom, nếu không đạt thỏa thuận lâu dài với Tehran.

Tehran cũng tỏ ra không nhượng bộ. Một quan chức quân đội Iran tuyên bố rằng "nếu chiến tranh nổ ra trở lại, chúng tôi sẽ sử dụng những tên lửa có ngày sản xuất là tháng 5/2026".

Tất cả điều này có nghĩa là sau một ngày hỗn loạn, eo biển Hormuz trên thực tế vẫn đang bị đóng, theo Matthew Wright, chuyên gia phân tích vận tải cấp cao tại Kpler. "Đây chỉ là một tín hiệu lạc quan giả".

Các bên trung gian đang thúc đẩy Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này chưa có tiến triển rõ rệt. Hai bên đàm phán lần đầu hôm 11/4 tại Islamabad, Pakistan nhưng không đạt đồng thuận về các vấn đề then chốt.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói hai bên chưa ấn định thời điểm đàm phán lần hai, thêm rằng cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung trước. Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết Tehran đang xem xét các "đề xuất mới" từ phía Mỹ, song chưa đưa ra phản hồi chính thức.

Al Jazeera dẫn hai nguồn tin an ninh Pakistan ngày 19/4 nói Mỹ và Iran có thể đàm phán trong tuần tới. Họ cho biết hai vận tải cơ C-17 của Mỹ đã hạ cánh xuống căn cứ không quân Noor Khan gần Islamabad, an ninh được siết chặt ở thủ đô và khách sạn Serena, nơi tổ chức vòng đàm phán đầu tiên. Khách sạn này đang yêu cầu khách rời đi, không nhận đặt phòng cho đến ngày 24/4.

Tin Gốc: Vnexpress

Căng thẳng giữa hai nước xuất hiện sau khi Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thông báo ông đã có cuộc gặp mang tính "bước đột phá lịch sử" với Tổng thống UAE Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan trong chuyến thăm bí mật tới thành phố Al Ain, gần biên giới Oman, hôm 13-5.

Tuy nhiên chỉ ít giờ sau, Bộ Ngoại giao UAE đã ra tuyên bố bác bỏ thông tin này. Abu Dhabi nhấn mạnh quan hệ với Israel vốn được thiết lập công khai trong khuôn khổ Hiệp định Abraham do Mỹ làm trung gian năm 2020, nên không tồn tại các "thỏa thuận bí mật" hay "sắp đặt ngầm".

"Bất kỳ thông tin nào liên quan các chuyến thăm hoặc thỏa thuận không được cơ quan chức năng UAE xác nhận đều là vô căn cứ", Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố.

Chia sẻ với Đài Fox News ngày 18-5, nhà phân tích Natan Sachs thuộc Viện Trung Đông nhận định "tình hình hiện nay đang rất nhạy cảm" khi động thái của Israel có thể đã khiến UAE rơi vào thế khó xử về ngoại giao.

"Đây là bước đi khá lạ, bởi UAE vẫn là đối tác thân cận của Israel ngay cả trong thời điểm chiến sự căng thẳng", ông Sachs nhận xét. Theo ông, Thủ tướng Netanyahu có thể đã "không suy nghĩ kỹ" hoặc ông đang hướng đến mục tiêu khác như chính trị nội bộ.

Ông cũng cho rằng sự tức giận của UAE, nếu là thật, có thể xuất phát từ việc thông tin bị rò rỉ, điều bị xem là phá vỡ lòng tin - yếu tố đặc biệt quan trọng với giới lãnh đạo UAE.

"Tôi cho rằng phía Israel đang nỗ lực hàn gắn quan hệ với UAE, nhưng còn quá sớm để biết kết quả ra sao", ông nói.

Căng thẳng giữa hai bên xảy ra khi xung đột khu vực có nguy cơ leo thang trong thời gian tới. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã điện đàm với ông Netanyahu hôm 17-5 để thảo luận về tình hình Iran, trong khi thủ tướng Israel tuyên bố nước này "đã sẵn sàng cho mọi kịch bản".

Theo truyền thông Israel, hai nhà lãnh đạo cũng bàn về khả năng nối lại chiến sự với Iran sau giai đoạn tạm lắng gần đây.

Hiệp định Abraham ký năm 2020 từng được xem là bước ngoặt lớn ở Trung Đông khi giúp Israel bình thường hóa quan hệ với UAE, Bahrain, Morocco và Sudan.

Kể từ đó, hợp tác quân sự và tình báo giữa Israel với các nước Ả Rập vùng Vịnh được thúc đẩy mạnh mẽ do cùng lo ngại ảnh hưởng ngày càng lớn của Iran.

Tuy nhiên liên minh này đang chịu áp lực ngày càng lớn sau các cuộc tấn công đáp trả của Iran nhằm vào cơ sở quân sự và năng lượng của UAE, sau khi Mỹ và Israel phát động "Chiến dịch cuồng nộ" (Epic Fury) vào Tehran ngày 28-2.

Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cho biết Israel đã triển khai hệ thống phòng không Vòm Sắt (Iron Dome) cùng nhân sự tới UAE để hỗ trợ phòng thủ.

Theo ông Sachs, UAE hiện là quốc gia vùng Vịnh dễ tổn thương nhất trước tên lửa tầm ngắn của Iran - loại vũ khí có số lượng lớn và chi phí thấp hơn nhiều so với các tên lửa tầm trung nhắm vào Israel. Dù vậy, Abu Dhabi vẫn tiếp tục duy trì chiến lược hợp tác công khai với Israel bất chấp áp lực an ninh gia tăng.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tại thành phố cảng Odesa ở miền nam Ukraine, một cuộc tấn công bằng UAV đêm 26.4 đã làm bị thương 14 người, trong đó có 2 trẻ em, theo giới chức sở tại. Những tiếng nổ đầu tiên được ghi nhận vào khoảng 1 giờ 30 sáng, khi lực lượng phòng không cảnh báo các UAV Nga tiếp cận thành phố.

Thống đốc tỉnh Odesa Oleh Kiper cho biết các đòn tấn công đã trúng vào khu dân cư và một khách sạn tại quận Prymorskyi, gây ra nhiều đám cháy cục bộ. Ông Serhii Lysak, người đứng đầu chính quyền quân sự thành phố Odesa, mô tả đây là "một đêm vô cùng khó khăn" khi các tòa nhà chung cư, nhà riêng và phương tiện bị ảnh hưởng trên diện rộng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 27.4 cho hay Nga đã bắn khoảng 1.900 UAV tấn công, gần 1.400 quả bom dẫn đường mạnh mẽ và khoảng 60 tên lửa các loại vào Ukraine trong tuần qua. "Hệ thống phòng không của Ukraine hiện đã cho thấy tỷ lệ thành công rất cao trong việc đánh chặn UAV trên 90%. Và Ukraine cần tiếp tục nỗ lực để đảm bảo tỷ lệ này tiếp tục tăng lên... ", báo The Guardian dẫn lời ông Zelensky cho hay.

Về phần mình, Bộ Quốc phòng Nga ngày 27.4 cho hay lực lượng nước này đã kiểm soát 2 khu dân cư ở Sumy và Donetsk, đồng thời đánh chặn 114 UAV và 2 quả bom thông minh từ phía Ukraine.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26.4 cho biết ông đã có "những cuộc trao đổi tích cực" với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Zelensky trong nỗ lực thúc đẩy chấm dứt xung đột tại Ukraine.

Phát biểu trên Fox News, ông Trump nói Mỹ đang "nỗ lực giải quyết vấn đề Nga - Ukraine" và bày tỏ hy vọng đạt được kết quả. Ông cho biết đã trao đổi với cả hai nhà lãnh đạo, song không nêu rõ thời điểm diễn ra các cuộc tiếp xúc.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho rằng căng thẳng cá nhân giữa ông Putin và ông Zelensky là "vô lý" và có thể cản trở tiến trình giải quyết xung đột. "Thù hận là điều không tốt khi bạn đang cố gắng giải quyết một vấn đề", ông nói.

Trong một diễn biến khác, lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ Nga và thúc đẩy hợp tác quân sự song phương, theo KCNA.

Phát biểu tại lễ khánh thành khu tưởng niệm các binh sĩ Triều Tiên thiệt mạng trong các cuộc giao tranh tại khu vực Kursk (Nga) ngày 26.4, ông Kim nhấn mạnh Bình Nhưỡng sẽ "ủng hộ hoàn toàn" các chính sách của Moscow trong việc bảo vệ chủ quyền và lợi ích an ninh. Theo Reuters, Triều Tiên đã điều khoảng 14.000 binh sĩ đến tỉnh Kursk (Nga).

Nga và Triều Tiên đã ký Hiệp ước đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2024 trong chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tổng thống Putin, trong đó có điều khoản phòng thủ chung.

Tại sự kiện, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov cho biết hai bên đã nhất trí tăng cường hợp tác quân sự theo hướng "ổn định, lâu dài", đồng thời dự kiến ký kế hoạch hợp tác giai đoạn 2027 - 2031 vào cuối năm nay. Kế hoạch hợp tác 5 năm "hướng đến sự chuẩn bị cho thời kỳ hậu xung đột Ukraine", theo nhận định của ông Lim Eul-chul, giáo sư tại Viện nghiên cứu viễn Đông thuộc Đại học Kyungnam (Hàn Quốc).

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk ngày 27.4 gặp Thủ tướng Ukraine Yuliia Svyrydenko tại thành phố Rzeszow (đông nam Ba Lan). Tại đây, ông Tusk cho biết nước này đang triển khai dự án xây dựng một đội UAV hiện đại, với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ukraine và nguồn tài trợ của châu Âu, theo The Kyiv Independent.

Nhà lãnh đạo Ba Lan nhấn mạnh Kyiv đã chứng minh năng lực trong lĩnh vực UAV và là đối tác đáng tin cậy trong việc tăng cường năng lực phòng thủ trước các mối đe dọa trên không. "Dự án UAV của Ba Lan sẽ được hỗ trợ bởi chuyên môn và kinh nghiệm từ Ukraine", ông nói, đồng thời cho rằng lực lượng UAV mới sẽ góp phần nâng cao an ninh không chỉ cho Ba Lan mà còn cho các đồng minh.

Về phía Ukraine, Thủ tướng Svyrydenko cho rằng hợp tác với Ba Lan sẽ tăng cường an ninh cho cả hai nước. "Chúng ta đang sát cánh trong cuộc chiến vì tự do và hòa bình", bà nói.

Trong một diễn biến khác, Tổng thống Zelensky cho biết thêm ba quốc gia đã cam kết đóng góp khoảng 400 triệu euro cơ chế Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL). Ông Zelensky cho hay các cam kết này đạt được sau các cuộc họp gần đây tại Síp.

Theo Ukrinform, PURL là cơ chế được Mỹ và NATO thông qua vào tháng 7.2025, cho phép các nước thành viên và đối tác của liên minh mua vũ khí Mỹ để gửi tới Ukraine.

Ngoài ra, ông Zelensky cũng làm rõ kế hoạch phân bổ khoản giải ngân đầu tiên trị giá 45 tỉ euro từ gói vay 90 tỉ euro của EU cho năm 2026. Theo đó, nguồn vốn sẽ ưu tiên cho năng lực sản xuất quốc phòng trong nước, phát triển UAV và bảo vệ hạ tầng năng lượng trước mùa đông. "Chúng tôi kỳ vọng vài tỉ euro sẽ được bơm trực tiếp vào nền kinh tế để bảo vệ năng lượng", ông nói.

Tin Gốc: Thanh Niên