Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hôm 3/5 xác nhận trên du thuyền MV Hondius có ba người chết, ba người đang bị bệnh do nghi nhiễm virus Hanta. Triệu chứng khi mắc virus ban đầu giống cúm, sốt, đau cơ, đau đầu, xung huyết kết mạc cùng các triệu chứng về đường tiêu hóa.
Bộ trưởng Y tế Cape Verde Maria da Luz Lima cho biết chính quyền không cho phép bất kỳ ai rời tàu để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các nhân viên y tế đã được cử lên tàu thăm khám, xác định có hai thủy thủ đoàn đang trong tình trạng “cần chăm sóc y tế khẩn cấp”.
Oceanwide Expeditions, công ty điều hành tàu MV Hondius, hôm 4/5 cho biết vẫn còn 149 người trên tàu, con tàu đang được neo đậu ngoài khơi Praia, thủ đô Cape Verde, đảo quốc nằm ngoài khơi bờ biển phía tây châu Phi.
Theo dữ liệu từ MarineTraffic, MV Hondius là tàu thám hiểm chuyên dụng mang cờ Hà Lan, thường thực hiện các chuyến đi đến Nam Cực và các vùng biển xa xôi. Con tàu khởi hành từ Ushuaia (Argentina) hơn một tháng trước, ghé thăm Nam Cực và Saint Helena trước khi neo đậu tại Cape Verde vào ngày 3/5.
Trên đường đi, hành khách đã ghé thăm một số hòn đảo xa xôi nhất thế giới ngắm động vật hoang dã, bao gồm cá voi, cá heo, chim cánh cụt và các loài chim biển, theo lịch trình chuyến đi.
Chuỗi tử vong bí ẩn bắt đầu từ ngày 11/4, khi một du khách Hà Lan 70 tuổi qua đời sau khi sốt cao và tiêu chảy. Vợ ông cũng tử vong sau đó tại bệnh viện ở Nam Phi khi đang trên đường hồi hương. Ca tử vong thứ ba là một công dân Đức, qua đời trên tàu vào ngày 2/5. Hiện chỉ có một du khách người Anh (đang điều trị tại Johannesburg) được xác nhận dương tính với virus Hanta, các ca còn lại vẫn đang trong diện nghi vấn.
Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân sẽ xuất hiện các triệu chứng như khó thở, suy phổi hoặc suy tim, có thể gây tử vong. Betsy Arakawa, vợ của cố diễn viên Gene Hackman, năm ngoái cũng chết vì nhiễm loại virus này.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, người bị nhiễm virus này thông qua tiếp xúc với các loài gặm nhấm như chuột và các loài gặm nhấm khác, đặc biệt là qua nước tiểu, phân và nước bọt. Chỉ có một biến thể virus Hanta, virus Andes, được biết là có khả năng lây truyền từ người sang người, nhưng điều này rất hiếm.
Các cơ quan y tế địa phương nhấn mạnh sự bùng phát dịch không gây ra mối đe dọa cho sức khỏe cộng đồng. “Không cần phải hoảng loạn hay hạn chế đi lại”, Hans Kluge, giám đốc khu vực châu Âu của WHO, cho biết.
Một hành khách, blogger du lịch Jake Rosmarin, đã nói về nỗi sợ hãi và sự bất an đang lan tỏa khắp con tàu.
“Những gì đang xảy ra lúc này không chỉ là một câu chuyện hay các bài báo. Chúng tôi là những con người, có gia đình, có cuộc sống, có những người thân yêu đang chờ đợi ở nhà”, Jake nói.
Công ty Oceanwide Expeditions cho biết chính quyền Hà Lan đã đồng ý hồi hương các thành viên thủy thủ đoàn có triệu chứng bệnh, cũng như thi thể của một người đã tử vong.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đang “phối hợp giữa các quốc gia thành viên và nhà điều hành tàu để sơ tán y tế hai hành khách có triệu chứng, cũng như đánh giá đầy đủ rủi ro sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ cho các hành khách còn lại trên tàu”.
Hiện chưa rõ tàu và hành khách sẽ ở ngoài khơi Praia trong bao lâu. Đại diện ngành y tế của Cape Verde, Angela Gomes, nói đang “theo dõi rất sát sao tình hình và sẽ cập nhật thông tin sớm nhất có thể”.
Hiện tại, các nhà chức trách chưa xác định được ca nhiễm bệnh xảy ra như thế nào. Bộ Y tế tỉnh Tierra del Fuego (nơi có thành phố Ushuaia) cho biết chưa từng có trường hợp nhiễm virus Hanta nào được báo cáo trong tỉnh. Tuy nhiên, theo WHO, virus Hanta là bệnh đặc hữu ở các vùng khác của Argentina và Chile.
Cuối năm 2018, đầu năm 2019, thị trấn Epuyén ở Patagonia – cách Ushuaia 1.400 km – ghi nhận hàng chục ca nhiễm loại virus này, khiến ít nhất 11 trường hợp tử vong.
Trong số 6 người có triệu chứng từ tàu du lịch, cho đến nay chỉ có một trường hợp nhiễm virus Hanta được xác nhận, trong khi 5 trường hợp còn lại là nghi ngờ, WHO cho biết.
“Các cuộc điều tra chi tiết đang được tiến hành, bao gồm cả xét nghiệm mẫu dịch trong phòng thí nghiệm và điều tra dịch tễ học”, WHO cho biết.
Bác sĩ Scott Miscovich, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của công ty luật và bảo hiểm Premier Medical Group của Anh, cho biết việc bùng phát dịch trên một con tàu chưa từng đi đến bất kỳ nơi nào virus này xuất hiện thường xuyên là “điều rất bất thường”.
“Lúc đầu khi đọc tin này, tôi nghĩ họ đã đánh máy nhầm”, ông nói.
Miscovich cho biết có hai khả năng khiến tàu bùng phát dịch.
Thứ nhất, con tàu có thể bị nhiễm phân hoặc nước tiểu của chuột. Thứ hai, một trong những hành khách có thể đã nhiễm biến thể virus Hanta vùng Andes (virus Andes), loại virus có thể lây từ người sang người.
Những người mắc virus Hanta ban đầu sẽ mệt mỏi, sốt và đau cơ, cũng như đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh. Một số người bị tiêu chảy, đau bụng. Các triệu chứng muộn hơn của hội chứng phổi do virus này gây ra gồm ho, khó thở, tức ngực.
Virus Hanta chủ yếu được tìm thấy ở châu Âu và Á, cũng có thể khiến bệnh nhân bị biến chứng sang thận.
Hiện chưa có cách chữa trị dứt điểm việc nhiễm virus Hanta, ngoài việc điều trị các triệu chứng. CDC Mỹ cho biết bệnh nhân gặp “khó khăn nghiêm trọng trong việc thở” có thể cần phải được đặt ống nội khí quản.
Căn bệnh này hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao, khoảng 38% người mắc các triệu chứng hô hấp có thể tử vong, theo CDC. Nếu bệnh nhân là người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu, tỷ lệ tử vong có thể cao hơn, Miscovich cho biết.
Mặc dù có thể nghiêm trọng, nhưng “nó không dễ lây truyền giữa người với người”, Kluge nói thêm. Tính đến cuối năm 2023, chỉ có 890 trường hợp mắc virus Hanta được xác nhận tại Mỹ, kể từ khi bắt đầu giám sát vào năm 1993.
Làng Mỹ Xuyên Đông, xã Nam Phước, thành phố Đà Nẵng có lịch sử hình thành, phát triển hơn 550 năm, gắn liền với công trạng của vị tiền hiền Lê Quý Công, người có công trong việc khai khẩn bờ cõi phía Nam.
Theo tài liệu “Mỹ Xuyên Đông - Đất và Người” xuất bản năm 2024, vào năm 1471, sau khi lập ra đạo Thừa Tuyên thứ 13 ở Quảng Nam, vua Lê Thánh Tông đã đề cử Chánh đề đốc Hùng Long Hầu Lê Quý Công, cùng 12 vị tướng khác ở lại vùng đất mới khai lập để giữ vững bờ cõi.
Làng Mỹ Xuyên Đông hình thành từ đó.
Trải qua hàng trăm năm thăng trầm dựng làng, giữ nước, Mỹ Xuyên Đông được các triều đại phong kiến ban tặng nhiều sắc phong.
Đặc biệt dưới triều Nguyễn, các nhà vua đã ban cho làng 32 đạo sắc phong. Trong đó, sắc phong đầu tiên của vua Minh Mạng năm thứ 5 ban ngày 11/2/1824 được coi là sắc phong cổ nhất còn được lưu giữ ở tỉnh Quảng Nam cũ.
Ông Nguyễn Văn Bổn, nhà nghiên cứu lịch sử làng Mỹ Xuyên Đông, lý giải việc làng Mỹ Xuyên Đông được ban nhiều sắc phong là do có con sông Đào đi ngang qua làng để phục vụ nhu cầu thủy lợi và quân sự của trấn Quảng Nam xưa. Hơn nữa, làng có vị tiền hiền Lê Quý Công đã khai khẩn đất hoang cho bà con canh tác.
Để có thể bảo tồn trọn vẹn 32 sắc phong trước dòng thiên di của lịch sử và bao trận càn quét của giặc, người dân Mỹ Xuyên Đông đã tốn không ít công sức. Khi ôm sắc phong chạy, khi giấu trong miếu, bụi rơm, nhiều trận giặc càn quét đốt sạch nhà cửa, đền miếu, dân làng phải đào hầm giấu sắc phong…
Ông Nguyễn Văn Hùng, Trưởng ban trị sự làng Mỹ Xuyên Đông, cho biết các thế hệ con cháu làng Mỹ Xuyên Đông luôn ghi nhớ lời dạy của cha ông “Thà mất mạng quyết không mất sắc phong”. Người dân giữ gìn sắc phong như báu vật. Ngày lễ làng (12/2 âm lịch) hàng năm mới mang ra cho con cháu chiêm ngưỡng.
Ngôi làng hơn 550 năm gắn liền với danh tướng Hùng Long Hầu Lê Quý Công, mộ của ông được công nhận di tích lịch sử năm 2006. Đình làng Mỹ Xuyên Đông được UBND tỉnh Quảng Nam cũ xếp hạng di tích cấp tỉnh năm 2011.
Theo tài liệu của Phòng Văn hóa - Thông tin xã Nam Phước, cây đa cổ thụ của làng được trồng năm 1836 khi vua Minh Mạng cho đào sông. Trong kháng chiến chống Mỹ, chiến sĩ du kích đã lợi dụng gốc to của cây đa để ẩn nấp và tiêu diệt 2 tiểu đội quân địch.
Năm 1964, cây đa bị bom đạn địch bắn phá cháy tận gốc. Đến năm 1973, khi tình hình chiến sự tạm lắng, dân làng đã ra Đà Nẵng mang cây đa con về trồng trên gốc đa cũ.
Sau hơn 50 năm, cây đa đã thành cây cổ thụ, cành lá xum xuê tỏa ra che kín cả một vùng đất. Dân làng cho rằng cây đa này nhanh lớn vì nhờ dinh dưỡng bằng tro mùn của gốc đa cũ.
“Người dân ở đây xem cây đa này như một điểm “văn hóa tinh thần” của cả làng. Trong bộn bề của cuộc sống hôm nay, mỗi người dân đang sinh sống trên mảnh đất quê hương hay lập nghiệp nơi xứ người vẫn luôn tự hào và nhớ về cây đa làng”, Trưởng ban trị sự làng Mỹ Xuyên Đông chia sẻ.
Bà Yuuka Irie, chuyên gia có chứng nhận "onsen sommelier" (chuyên gia tư vấn suối nước nóng), đã chỉ ra những quy định bất thành văn tại khi tắm suối nước nóng tại Nhật Bản.
Bà Yuuka Irie từng di chuyển hơn 3.000 km từ Hokkaido đến Okinawa để khảo sát hàng trăm suối nước nóng, đồng thời từng làm việc tại một nhà nghỉ truyền thống (ryokan) 170 năm tuổi tên là Soene ở làng Fukuji Onsen, tỉnh Gifu. Từ kinh nghiệm thực tế, chuyên gia này cho biết việc hiểu rõ các giao thức ứng xử sẽ quyết định chất lượng chuyến đi của du khách.
Tại Nhật Bản, luật Onsen quy định nước nóng phải phun trào tự nhiên từ lòng đất với nhiệt độ tối thiểu 25 độ C, hoặc phải chứa một trong 19 khoáng chất. Do nước nguồn thường có nhiệt độ cao, du khách rất dễ gặp tai nạn nếu không hiểu các chỉ dẫn.
Tại một onsen ở làng chài Hokkawa (bán đảo Izu), bà Irie từng chứng kiến một nữ du khách phương Tây suýt bị bỏng khi thực hiện bước tắm tráng (kakeyu). Do hiểu sai bảng chỉ dẫn tiếng Anh "Vui lòng dội nước nóng lên người trước khi tắm", du khách này đã múc nước trực tiếp từ vòi nguồn nhiệt độ trên 50 độ C thay vì dùng nước đã hạ nhiệt trong bồn.
Quy định khỏa thân tại phòng tắm chung
Nhiều du khách nước ngoài thường thắc mắc về việc phải khỏa thân hoàn toàn khi tắm và lý do các cơ sở không cho phép mặc đồ bơi. Theo các chuyên gia văn hóa, tại Nhật Bản, tắm trần là truyền thống lâu đời gắn liền với việc chăm sóc sức khỏe và giao tiếp xã hội. Vào những năm 1870, dưới ảnh hưởng của các quan niệm phương Tây, lệnh cấm tắm chung nam nữ (Konyoku) mới được ban hành trên diện rộng.
Hiện nay, hầu hết onsen đều phân chia khu vực nam nữ riêng. Tuy nhiên, văn hóa tắm chung (konyoku) vẫn tồn tại ở những vùng xa xôi có truyền thống toji (ngâm mình chữa bệnh dài ngày).
Điển hình tại bồn tắm đá Jinden-yu thuộc Amagase Onsen, tỉnh Oita, khu vực tắm nằm sát đường lộ và bờ sông, hoàn toàn không có vách ngăn che chắn người qua đường. Tại những không gian lộ thiên này, người tắm phải tự giác tuân thủ quy tắc ứng xử như nam nữ không nhìn chằm chằm vào nhau và giữ sự tôn trọng tuyệt đối khi ngâm mình.
Quy định về hình xăm
Quy định cấm người có hình xăm vào onsen xuất phát từ lịch sử, khi hình xăm là dấu hiệu nhận diện của các thành viên Yakuza (mafia Nhật). Các cơ sở ban hành lệnh cấm để ngăn chặn các sự cố an ninh.
Hiện, dù nhiều người nước ngoài xem hình xăm là yếu tố thẩm mỹ và tỷ lệ thành viên Yakuza xăm mình đã giảm, nhiều cơ sở onsen vẫn giữ nguyên quy định cũ để tránh rắc rối. Một bộ phận người Nhật, nha là người lớn tuổi, vẫn e ngại khi nhìn thấy hình xăm.
Để giải quyết vấn đề này, du khách có thể tra cứu các cơ sở chấp nhận hình xăm qua các trang web chuyên dụng. Đối với các cơ sở nhỏ, du khách cần thông báo trước về kích thước, vị trí hình xăm để nhân viên tư vấn dùng băng cá nhân che lại, hoặc chủ động đặt bồn tắm gia đình sử dụng theo giờ (kashikiri).
Quy tắc ứng xử trong bồn tắm
Người Nhật sử dụng khái niệm "quan sát bầu không khí" (kuuki wo yomu) để tự điều chỉnh hành vi theo số đông. Trong không gian onsen, người bản xứ thường tránh nhắc nhở trực tiếp, chỉ lặng lẽ né ra xa nếu phát hiện có người vi phạm hai lỗi vệ sinh cơ bản như để tóc dài xõa xuống nước hoặc để khăn tắm chạm vào bồn.
Trước khi xuống ngâm mình, du khách bắt buộc tắm rửa và kỳ cọ sạch bằng xà phòng tại các trạm vòi sen. Việc tắm trước tại phòng riêng không được chấp nhận do người xung quanh không thể kiểm chứng. Sau khi vệ sinh cá nhân, du khách cần dội sạch ghế ngồi, chậu múc nước và xếp lại gọn gàng.
Du khách tránh nhảy mạnh hoặc làm bắn nước khi vào bồn. Bà Yuuka Irie lưu ý người tắm cần điều chỉnh theo số đông, giữ im lặng nếu không gian chung đang yên tĩnh và chỉ trò chuyện với âm lượng vừa phải nếu bồn tắm đang có người nói chuyện.
Quy định về thời gian tại ryokan
Đối với du khách lưu trú tại các nhà nghỉ truyền thống (ryokan) có dịch vụ onsen, việc tuân thủ thời gian là bắt buộc. Khác với các khách sạn phương Tây, ryokan vận hành theo lịch trình cố định từ giờ nhận phòng, giờ ăn tối, giờ tắm cho đến giờ trả phòng.
Quy định này liên quan đến khái niệm omotenashi (lòng hiếu khách của người Nhật). Các cơ sở cần biết chính xác thời gian đến của khách để chuẩn bị trà, bánh và điều chỉnh nhiệt độ, lượng nước trong bồn tắm ở trạng thái tốt nhất. Việc du khách đến muộn sẽ ảnh hưởng đến quy trình phục vụ của nhân viên.
Bà Irie kể lại trường hợp một nhân viên nam tại nhà nghỉ Soene từng vào khu tắm nữ để dọn dẹp sau giờ quy định (10 giờ sáng) và gặp hành khách nước ngoài đang tắm do không chú ý thời gian. Sự việc buộc quản lý phải xin lỗi và yêu cầu khách rời đi để thực hiện quy trình khử trùng bồn tắm. Việc chấp hành đúng giờ là quy tắc bắt buộc để đảm bảo an toàn và vệ sinh tại các cơ sở lưu trú onsen.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu vẫn đang tiếp tục nỗ lực trong việc đàm phán, tìm kiếm, đa dạng hóa các kênh huy động nguồn cung nhiên liệu từ cả trong nước và quốc tế cũng như tăng cường năng lực điều phối, dự trữ.
Những giải pháp chủ động này được triển khai không chỉ để đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu hỗ trợ các hãng hàng không tối ưu hóa hoạt động khai thác, ổn định và duy trì tối đa hoạt động hàng không trong thời gian tới.
Trước tác động từ thông tin Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong vòng 2 tuần, ngày 8.4, thị trường nhiên liệu hàng không ghi nhận xu hướng giảm mạnh trên diện rộng.
Cụ thể, giá dầu Brent trong ngày 8.4 giảm xuống khoảng 90 - 95 USD/thùng, tương đương mức giảm khoảng 13 - 16% so với các phiên trước đó, trong khi WTI dao động quanh mức 94 - 95 USD/thùng.
Tại khu vực châu Á, giá Jet A-1 (FOB Singapore) cũng giảm mạnh xuống khoảng 195,34 USD/thùng, tương đương mức giảm gần 15% so với phiên trước đó. Đồng thời, chênh lệch giá (premium) giữa nhiên liệu hàng không và nguyên liệu nền (kerosene) cũng thu hẹp về khoảng 28,82 USD/thùng, phản ánh sự hạ nhiệt tạm thời của áp lực nguồn cung.
Cục Hàng không Việt Nam cập nhập: Đối với tình hình không phận quốc tế, tính đến 8.4, không phận Trung Đông đang dần được nới lỏng, khi một số quốc gia đã mở lại không phận, bao gồm Iraq, Syria, Saudi Arabia và Oman. Trong khi đó, Kuwait tiếp tục đóng hoàn toàn không phận và Bahrain áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt đối với hoạt động bay dân dụng.
Đối với UAE và Qatar, các biện pháp kiểm soát vẫn được duy trì chặt chẽ, chỉ cho phép khai thác trên một số hành lang bay được kiểm soát.
Trong bối cảnh đó, các hãng hàng không Trung Đông vẫn cơ bản duy trì tần suất khai thác như giai đoạn trước đó tại thị trường Việt Nam. Hoạt động khai thác tiếp tục được điều hành linh hoạt, điều chỉnh ngắn hạn theo từng giai đoạn.
Trước tình hình giá nhiên liệu tăng cao thời gian qua, các hãng hàng không Việt Nam cũng như các đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không đã chủ động, đồng hành triển khai nhiều giải pháp tự thân để ứng phó.
Về phía cơ quan quản lý, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết: Sau khi Cục Hàng không Việt Nam có đề xuất, Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị các bộ, ngành liên quan ban hành một số giải pháp chính sách cấp bách được ban hành, triển khai như giảm một số loại thuế liên quan nhằm bình ổn thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Hiện nay, phương án điều chỉnh tăng mức tối đa giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản (giá trần) là một trong những phương án đang được Bộ Xây dựng giao Cục Hàng không chủ trì, phối hợp với các hãng hàng không và đơn vị liên quan để nghiên cứu, đánh giá.
"Phương án này cần được cân nhắc kỹ lưỡng, đặc biệt là từ góc độ tính linh hoạt, thời gian thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, cũng như những tác động ảnh hưởng đến thị trường và người dân" - ông Uông Việt Dũng nói.
Cục trưởng Cục Hàng không thông tin thêm: Một phương án khác là cho phép các hãng hàng không triển khai phụ thu nhiên liệu cũng đang được xem xét để có đánh giá toàn diện về sự phù hợp trong bối cảnh hiện nay để đáp ứng yêu cầu kịp thời trước những biến động nhanh, bất thường của giá nhiên liệu.
Thực tế, dù giá Jet A-1 giảm mạnh xuống còn khoảng 195,34 USD/thùng nhưng vẫn cao gấp hơn 2 lần so với giá các hãng lập kế hoạch cho năm 2026 - 85 USD/thùng. Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines tính toán mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch sẽ phải thêm hơn 300 tỉ/năm chi phí.
Trước đó, trao đổi với Reuters, ông Willie Walsh - Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) - cũng dự báo chi phí nhiên liệu máy bay khó có thể "hạ nhiệt" ngay được sau thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần tại vùng Trung Đông do ảnh hưởng đến các nhà máy lọc dầu.
Nếu các nhà máy lập tức mở cửa trở lại và duy trì hoạt động, ông Walsh ước tính sẽ vẫn mất vài tháng để nguồn cung trở lại mức cần thiết. Trong khi đó, các hãng hàng không trên khắp châu Á đã cắt giảm các chuyến bay, mang thêm nhiên liệu từ các sân bay nội địa và tăng thêm các điểm dừng tiếp nhiên liệu do xung đột ở Trung Đông làm giảm nguồn cung nhiên liệu máy bay, gây thêm áp lực lên một ngành công nghiệp vốn đã bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu máy bay tăng gấp đôi.
Lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ có báo cáo, kiến nghị để cấp có thẩm quyền xem xét, triển khai và tiếp tục có những giải pháp hỗ trợ thiết thực, hiệu quả, giúp các hãng hàng không cùng doanh nghiệp liên quan giải quyết khó khăn, vượt qua giai đoạn thách thức này.
