Tây Âu đang hứng chịu đợt nắng nóng thứ ba trong năm, khi nền nhiệt cao gay gắt chưa có dấu hiệu hạ xuống cho đến cuối tuần.
Ngày thứ hai (22/6), Pháp đã đặt hơn một nửa trong số 96 tỉnh lục địa vào mức cảnh báo đỏ do nắng nóng cực đoan, đồng thời kêu gọi người dân “cảnh giác tuyệt đối” và hạn chế ra ngoài trời trong thời gian cao điểm của đợt nắng nóng kéo dài.
Tình hình diễn ra trong bối cảnh nhiều khu vực rộng lớn của Pháp ghi nhận nhiệt độ vượt quá 40 độ C, cùng với hàng loạt “đêm nhiệt đới” – nhiệt độ trong 24 giờ không giảm xuống dưới 20 độ C.
Hai trẻ em được phát hiện tử vong trong một chiếc ô tô của gia đình ở đông nam nước Pháp vào ngày thứ hai. Trước đó, tại khu vực gần Bordeaux, ba người cao tuổi cũng đã tử vong trong cuối tuần. Giới chức cho biết nguyên nhân được ưu tiên điều tra là tác động của nắng nóng cực đoan.
Ở bên kia eo biển Manche, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) đã ban hành cảnh báo đỏ về nắng nóng cực đoan cho hôm nay và ngày mai tại một số khu vực miền Trung và miền Nam nước Anh, cũng như xứ Wales.
Nhiệt độ dự báo có thể lên tới 39 độ C trong những ngày tới, trong khi nhiệt độ ban đêm cũng được dự báo ở mức “rất cao”.
Tại Đức, nhiệt độ tăng cao làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, đặc biệt ở khu vực phía Nam và phía Đông. Các vùng như Bonn, Stuttgart và Frankfurt đang chuẩn bị đối phó với nền nhiệt tiệm cận 40 độ C vào cuối tuần.
El Nino có phải nguyên nhân gây ra đợt nắng nóng?
Đầu tháng này, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) tuyên bố sau nhiều tháng theo dõi, El Nino đã chính thức hình thành tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương.
Nhiều dự báo thời tiết cảnh báo El Nino lần này có thể là một trong những sự kiện mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, dẫn đến các cách gọi truyền thông như “Siêu El Niño”.
Tuy nhiên, đây không phải là một phân loại khoa học chính thức và không được NOAA sử dụng.
El Nino (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là cậu bé) là hiện tượng tự nhiên xảy ra khi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực Đông Thái Bình Dương trở nên ấm bất thường. Điều này có thể làm tăng nhiệt độ toàn cầu, tạo điều kiện cho các hiện tượng thời tiết cực đoan hơn.
Các sự kiện El Nino trước đây, như giai đoạn từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024, đã góp phần vào các kỷ lục nhiệt độ, thúc đẩy hàng loạt đợt nắng nóng chết người, cháy rừng và lũ lụt trên toàn cầu.
Các chuyên gia tại Viện Giáo dục về Nước IHE Delft (Hà Lan) cảnh báo El Nino có thể gây ra nhiều tác động dây chuyền ngoài việc làm tăng nhiệt độ, bao gồm hạn hán, mất an ninh lương thực và thậm chí thiếu hụt điện năng.
Nhiều cơ quan truyền thông đang quy nguyên nhân đợt nắng nóng hiện nay ở châu Âu cho El Nino, nhưng bà Ioanna Vergini, nhà sáng lập nền tảng dự báo thời tiết toàn cầu WFY24 cho rằng điều này là “không chính xác về mặt khí tượng”.
“Thái Bình Dương hiện không ở trạng thái El Nino mạnh và ngay cả khi có, ảnh hưởng trực tiếp của nó tới nắng nóng mùa hè ở châu Âu cũng rất yếu và khó xác định”, bà nói.
Bà Vergini cho rằng đây là một ví dụ điển hình của hiện tượng dòng tia bị chặn (jet-stream blocking), xảy ra trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu đang ở mức kỷ lục. Theo đó, “vòm nhiệt” là cơ chế hình thành nắng nóng, ấm lên dài hạn là yếu tố khuếch đại, còn El Nino chỉ đóng vai trò gây nhiễu.
Khi nào và ở đâu El Nino tác động mạnh nhất?
Dù El Nino có thể gây ra tác động nghiêm trọng, các ảnh hưởng chủ yếu được ghi nhận ở vùng nhiệt đới.
Lũ lụt là rủi ro phổ biến tại Nam Mỹ, như miền bắc Peru và có thể lan tới một số khu vực Đông Phi, Trung Á và miền nam Mỹ.
Nguy cơ hạn hán và cháy rừng gia tăng trong thời kỳ El Nino, đặc biệt tại phần lớn Australia, các khu vực phía bắc Nam Mỹ và một số quốc gia châu Á như Indonesia.
Tại châu Âu và Vương quốc Anh, tác động của El Nino mang tính gián tiếp hơn, nhưng vẫn có thể làm tăng khả năng thời tiết bất ổn vào cuối năm như mùa thu ấm hơn, ẩm hơn và nhiều gió hơn.
El Nino cũng có thể liên quan đến các giai đoạn mùa đông lạnh hơn và ít gió hơn tại Anh. Tuy nhiên, Cơ quan Khí tượng Anh cho biết các tác động cụ thể sẽ được đánh giá chi tiết hơn vào cuối năm, khi các dự báo được cập nhật.
Các chuyên gia khí hậu dự báo rằng vào cuối năm nay và sang năm 2027, thế giới có thể tiếp tục chứng kiến nền nhiệt rất cao, nhưng hiện tượng này không phải nguyên nhân của đợt nắng nóng đang bao trùm phần lớn Tây Âu.
El Nino “đến rồi đi”, còn biến đổi khí hậu thì không
Phần lớn các sự kiện El Nino làm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu tạm thời khoảng 0.2 độ C.
Mức này thấp hơn nhiều so với biến đổi khí hậu do con người gây ra, vốn đã làm tăng nhiệt độ bề mặt toàn cầu khoảng 1.3-1.5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Do đó, tác động của El Nino diễn ra trong bối cảnh một Trái Đất đã nóng lên sẵn. Đây cũng là lý do vì sao năm 2025 trở thành năm nóng thứ ba từng được ghi nhận, thậm chí còn cao hơn năm El Nino 2016, dù đang chịu ảnh hưởng làm mát tạm thời của La Nina.
La Nina (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là cô bé) thường làm giảm nhiệt độ toàn cầu bằng cách tăng cường gió mậu dịch và đưa nước lạnh từ đại dương sâu lên bề mặt tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương. La Nina cũng xảy ra không đều nhưng thường kéo dài hơn El Nino.
“El Nino là một hiện tượng tự nhiên. Nó đến rồi đi. Biến đổi khí hậu thì ngược lại, nó tiếp tục xấu đi miễn là chúng ta chưa ngừng đốt nhiên liệu hóa thạch.
Vì vậy, biến đổi khí hậu mới là điều đáng lo ngại thực sự”, nhà khoa học khí hậu Friederike Otto tại Imperial College London (Cao đẳng Hoàng gia London) nhận định.
Châu Âu nóng lên nhanh hơn trung bình toàn cầu
Châu Âu đang nóng lên nhanh hơn gấp hai lần mức trung bình toàn cầu, với nhiệt độ tăng khoảng 2.5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Một phần lãnh thổ châu Âu nằm trong khu vực Bắc Cực hoặc có liên hệ với vùng Bắc Cực – vùng ấm lên nhanh nhất Trái Đất, nơi nhiệt độ đang tăng nhanh gấp ba đến bốn lần mức trung bình toàn cầu.
Khi băng và tuyết tan, lượng ánh sáng Mặt Trời phản xạ giảm, trong khi các bề mặt tối hấp thụ nhiều nhiệt hơn, làm gia tăng hiệu ứng nóng lên.
Các biện pháp kiểm soát khí thải đã giúp châu Âu giảm ô nhiễm không khí, mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe con người và môi trường.
Tuy nhiên, điều này cũng làm giảm lượng aerosol tạo ra các đám mây tầng thấp, vốn từng đóng vai trò như một “lá chắn làm mát” tự nhiên.
Trong công cuộc giành độc lập, tự do của dân tộc, mỗi chiến công oanh liệt đều được viết nên bằng máu, mồ hôi và trí tuệ của những con người Việt Nam bình dị mà vĩ đại.
Từ chiếc xe đạp thồ huyền thoại đến các sáng chế vũ khí, thiết bị và giải pháp hậu cần đầy sáng tạo, mang đậm tinh thần Việt Nam, tất cả đã góp phần làm nên thế trận nhân dân.
Dân trí trân trọng giới thiệu tới độc giả tuyến bài “Những sáng chế góp nên độc lập”, nhằm tôn vinh tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ của người Việt, tỏa sáng trong những điều kiện ngặt nghèo nhất.
Xin trân trọng cảm ơn Trung tá, Tiến sĩ Trần Hữu Huy, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam đã đồng hành cùng chương trình.
Thủy lôi từ tính và bom từ trường phong tỏa vùng biển miền Bắc
Theo Trung tá, Tiến sĩ Trần Hữu Huy, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam, mùa Xuân năm 1972, quân và dân ta mở cuộc tiến công chiến lược trên toàn chiến trường miền Nam, nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực đối phương, mở rộng vùng giải phóng và gia tăng sức ép trên bàn đàm phán tại Hội nghị Paris.
Chính quyền Tổng thống Richard Nixon đã tăng cường hỗ trợ quân đội Sài Gòn, đồng thời, phát động trở lại chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân.
Đáng chú ý, Mỹ tiến hành rải thủy lôi phong tỏa cảng Hải Phòng cùng nhiều cửa sông, cửa biển trọng yếu bằng các loại vũ khí công nghệ cao thời bấy giờ như thủy lôi từ tính MK-52 và bom từ trường MK-36.
Những khí tài này được Mỹ ca ngợi là "thông minh" và "không thể rà phá" đã gây ra không ít khó khăn, thử thách cho quân và dân ta.
Sau ngày Mỹ phong tỏa cảng Hải Phòng và vùng biển miền bắc, Đảng và Nhà nước đã huy động các nhà khoa học tham gia nghiên cứu cách rà phá thủy lôi từ tính và bom từ trường. Đội đặc nhiệm GK1 ra đời trong bối cảnh đó.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Phan Trọng Tuệ phối hợp với Bộ trưởng Đại học và Trung học chuyên nghiệp Tạ Quang Bửu đã tập hợp lực lượng trí thức tham gia nghiên cứu, phân tích và đề xuất giải pháp xử lý các loại khí tài hiện đại do Mỹ triển khai.
Cuối tháng 5/1972, Tổ nghiên cứu đặc nhiệm GK1 được thành lập tại Đại học Bách khoa Hà Nội, do GS.TSKH Vũ Đình Cự làm tổ trưởng, quy tụ các chuyên gia đầu ngành về vật lý, vô tuyến điện tử và tự động hóa.
Trong thực tế, công tác rà phá thủy lôi từ tính và bom từ trường trên sông, biển và đất liền luôn là một nhiệm vụ đặc biệt phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa con người và phương tiện chuyên dụng.
Từ năm 1967, Mỹ bắt đầu triển khai các loại vũ khí có cơ chế kích nổ hiện đại nhằm đánh phá hệ thống giao thông đường thủy, gây ra những nguy cơ tiềm ẩn kéo dài đối với an toàn hàng hải và đời sống dân sinh.
Nhiệm vụ trọng tâm của GK1 là nghiên cứu cơ chế hoạt động và thiết kế các phương tiện kỹ thuật để vô hiệu hóa thủy lôi, bom từ trường.
Nhận nhiệm vụ, Vũ Đình Cự cùng các đồng nghiệp ở Đại học Bách khoa và Bộ Giao thông Vận tải khẩn trương bắt tay vào công việc trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn của thời chiến.
Giải mã cơ chế kích nổ: "Làm câm" vũ khí thông minh
Được sự hỗ trợ đắc lực của các đơn vị thuộc ngành giao thông, đặc biệt là sự hỗ trợ của Trung tâm máy tính điện tử (duy nhất lúc đó ở miền Bắc) của Ủy ban Khoa học Kỹ thuật nhà nước và sử dụng cả các thiết bị nghiên cứu mới nhất vừa được Liên Xô (cũ) viện trợ cho Trường Bách khoa.
Trong một thời gian ngắn, tổ GK1 đã "mổ phanh" loại vũ khí "thông minh" được đưa từ Hải Phòng về Hà Nội để tìm ra cơ chế gây nổ tinh vi của nó, đồng thời, tổ chức nghiên cứu thực nghiệm tại Hải Phòng và sân bóng Đại học Bách khoa.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, chúng sử dụng tổ hợp cảm biến đa kênh và mạch điện tử phức tạp để phân biệt mục tiêu thật - giả, từ đó lựa chọn thời điểm kích nổ tối ưu.
Từ kết quả trên GK1 đã thiết kế và chế tạo nhiều loại khí tài như thiết bị tạo xung từ trường để kích nổ bom mìn từ xa, máy gây nhiễu "làm câm" bom từ trường và ca nô không người lái phục vụ rà phá.
Thiết bị đó nhanh chóng được đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả lớn trong việc rà phá bom, thủy lôi từ trường, tránh được thương vong ở cảng Hải Phòng và nhiều nơi khác, góp phần quan trọng vào chiến thắng của quân và dân ta trong việc phá tan âm mưu phong tỏa miền Bắc của Mỹ những năm 1972-1973.
Việc đưa thiết bị GK1 vào thực tế đã tạo ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc đấu tranh chống phong tỏa đường thủy. Nhiều bãi thủy lôi được xử lý an toàn, không gây tổn thất về người và phương tiện, góp phần bảo đảm huyết mạch giao thông chiến lược.
Năm 1996, công trình được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh, khẳng định vai trò to lớn của tổ GK1 trong việc bảo đảm giao thông và góp phần vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến..
Do tính chất phục vụ chiến đấu trong thời chiến, việc thành lập tổ nghiên cứu cũng như các khí tài được triển khai đều được giữ bí mật.
Tổ GK đầu tiên làm việc từ tháng 5/1972 gồm 6 người do GS.TSKH Vũ Đình Cự làm Tổ trưởng.
Vũ Đình Cự (15/2/1936-7/9/2011), quê quán xã Đông Xuân, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ). Ông tham gia cách mạng tháng 7/1956; vào Đảng tháng 4/1985; là nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa VII, VIII; nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội khóa X; nguyên Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; đại biểu Quốc hội khóa VII, VII, IX, X.
Sang tháng 7/1972 bổ sung thêm 5 người do các thành viên đầu tiên giới thiệu. Sau đó tổ GK2 được thành lập (chủ chốt là Kỹ sư Nguyễn Hữu Bảo, kỹ sư Đoàn Nhân Lộ). Sau năm 1973 thành lập thêm các tổ GK3, GK4.
Cá sấu sông Nile là một trong những loài động vật có tuổi thọ trung bình cao nhất trên thế giới. Trong tự nhiên, loài động vật này có thể sống đến hơn 70 năm và trong điều kiện nuôi nhốt, cá sấu sông Nile có thể sống đến hơn 100 năm.
Henry là một trong những minh chứng nổi bật cho tuổi thọ đáng kinh ngạc của loài này.
Cá sấu Henry được cho là sinh ra vào năm 1900, tại vùng đồng lầy châu thổ Okavango (Botswana). Con vật đã trở thành nỗi ám ảnh của người dân bản địa khi thường xuyên ăn thịt gia súc của họ, thậm chí ăn thịt cả con người.
Năm 1903, nhà động vật học và thợ săn nổi tiếng người Anh Henry Neumann đã được cử đến để tiêu diệt con vật. Tuy nhiên, Henry Neumann đã quyết định khuất phục và bắt sống con cá sấu, thay vì giết chết nó. Đây chính là nguồn gốc cho tên gọi của con cá sấu này.
Sau khi bị bắt sống, cá sấu Henry được người dân địa phương chăm sóc, trước khi được chuyển đến Trung tâm Bảo tồn CrocWorld, nằm tại tỉnh KwaZulu-Natal (Nam Phi), vào năm 1985. Đây là nơi chăm sóc và bảo tồn cá sấu cùng nhiều loài bò sát khác nhau.
Việc được sống trong môi trường nuôi nhốt và chăm sóc đầy đủ đã giúp cá sấu Henry có thể đạt được tuổi thọ và kích thước cơ thể tối đa.
Những người chăm sóc thường tổ chức sinh nhật cho cá sấu Henry vào ngày 16/12 hàng năm, do vậy tính đến nay, con vật đã được 125 tuổi và sẽ bước sang tuổi 126 vào cuối năm nay.
Hiện tại, cá sấu Henry đạt chiều dài cơ thể 5 mét và nặng 750 kg. Kích thước này vượt trội so với những cá thể cá sấu sông Nile sống ngoài tự nhiên, thường chỉ dài 4,5 mét và nặng từ 400 đến 450 kg. Đáng chú ý, cơ thể của Henry vẫn chưa có dấu hiệu dừng tăng trưởng, dù con vật sắp được 126 tuổi.
Kể từ thời điểm được chuyển đến CrocWorld vào năm 1985 cho đến nay, cá sấu Henry đã giao phối với 10 con cá sấu cái khác và trở thành cha của hơn 10.000 cá sấu con. Khác với các loài động vật có vú, bò sát vẫn có thể duy trì khả năng sinh sản ngay cả khi đã ở độ tuổi cao.
Henry hiện sống chung với một con cá sấu cái khác khoảng 90 năm tuổi, có tên Colgate.
Sự tồn tại của cá sấu Henry không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nòi giống và phát triển số lượng cá sấu sông Nile, mà con vật còn cung cấp cho các nhà khoa học cái nhìn chi tiết hơn về quá trình phát triển, sinh sản và lão hóa của cá sấu.
Hiện các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu để giải thích lý do cá sấu nói chung và cá sấu sông Nile nói riêng có thể đạt tuổi thọ cao trong môi trường nuôi nhốt. Những nghiên cứu ban đầu cho thấy cá sấu có quá trình lão hóa rất chậm, cơ thể phát triển suốt đời, hệ miễn dịch mạnh nhờ máu có tính kháng khuẩn…
Một nghiên cứu mới đây được xuất bản trên tạp chí khoa học Cell cũng cho thấy cá sấu có hệ vi sinh đặc biệt trong ruột, tạo ra kháng khuẩn và chất chống viêm, giúp cá sấu chống nhiễm trùng và phục hồi các vết thương nhanh chóng, ngay cả khi cá sấu sống trong môi trường nước bẩn nhiều vi khuẩn.
Các vi sinh trong hệ tiêu hóa cũng giúp cá sấu chống lại tế bào ung thư và làm chậm quá trình lão hóa, góp phần làm tăng tuổi thọ của loài động vật này.
Các nhà khoa học cho biết cá sấu không chết vì tuổi già theo cách thông thường. Tuy nhiên, do cơ thể liên tục tăng trưởng trong suốt vòng đời khiến cá sấu luôn phải săn mồi để nuôi sống cơ thể, điều này có thể khiến cá sấu bị kiệt sức và chết đói trong trường hợp không đủ lượng thức ăn.
Cá sấu cũng có thể gặp tình trạng rụng răng khi tuổi cao, khiến chúng mất đi khả năng săn mồi, dẫn đến chết vì đói. Ngoài ra, cá sấu già cũng có thể chết vì bị những con trẻ hơn tấn công để ăn thịt hoặc tranh giành lãnh thổ.
Đó là những lý do khiến cá sấu sống trong môi trường nuôi nhốt có thể đạt được tuổi thọ cao vì được chăm sóc đầy đủ và không lo gặp phải tình trạng khan hiếm thức ăn hoặc bị kẻ thù giết chết.
Mặc dù mang tên "sông Nile", cá sấu sông Nile lại được phân bố rộng khắp châu Phi, đặc biệt ở khu vực phía nam sa mạc Sahara và cả đảo Madagascar, không chỉ giới hạn ở dòng sông Nile nổi tiếng.
Cá sấu sông Nile là loài ăn tạp và cực kỳ hung dữ. Cá thể non ăn côn trùng, động vật không xương sống hoặc cá nhỏ, còn những con trưởng thành săn mọi loài trong khu vực sinh sống, từ cá, linh dương, trâu rừng, ngựa vằn… cho tới cả con người.
Chúng thậm chí có thể giết và ăn thịt sư tử trưởng thành nếu có cơ hội. Trong điều kiện khan hiếm thức ăn, cá sấu còn ăn thịt đồng loại hoặc các loài cá sấu khác.
Hà Nội đang dồn trọng số vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và nâng thu nhập bình quân đầu người lên mức 12.000-13.000 USD vào năm 2030.
Trong bối cảnh đó, HĐND thành phố vừa thông qua 4 nghị quyết quan trọng được xem là những cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và hạ tầng cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
Điểm đáng chú ý nhất là Nghị quyết về thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) dành cho các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. Thực tế cho thấy nhiều sáng kiến công nghệ gặp khó khăn khi triển khai do pháp luật chưa theo kịp tốc độ phát triển của thực tiễn.
Nghị quyết mới được kỳ vọng sẽ tạo ra một "không gian pháp lý" linh hoạt hơn để các ý tưởng mới có cơ hội chứng minh hiệu quả trước khi được nhân rộng.
Theo đó, thành phố quy định rõ điều kiện, phạm vi, thời gian thử nghiệm, cơ chế giám sát rủi ro cũng như quy trình phê duyệt, gia hạn hoặc chấm dứt thử nghiệm.
Đặc biệt, các dự án tham gia có thể được hỗ trợ từ 50% đến 100% kinh phí tùy từng hạng mục, đồng thời được tiếp cận dữ liệu, hạ tầng và tài sản công phục vụ quá trình thử nghiệm.
Ưu tiên giao nhiệm vụ với các dự án chứng minh được hiệu quả
Một điểm mới khác là các dự án chứng minh được hiệu quả sau giai đoạn thử nghiệm sẽ có cơ hội được ưu tiên trong hoạt động mua sắm công, đặt hàng hoặc giao nhiệm vụ từ ngân sách nhà nước.
Cơ chế này được đánh giá có thể rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu, sáng tạo với ứng dụng thực tiễn.
Song song với cơ chế sandbox, Hà Nội cũng ban hành chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Hiện Thủ đô có khoảng 2.300 tổ chức khoa học công nghệ, 221 doanh nghiệp khoa học công nghệ, 14 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và hơn 65% đội ngũ nhà khoa học đầu ngành của cả nước. Tuy nhiên, hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ vẫn chưa đồng bộ.
Để giải quyết bài toán này, thành phố sẽ hỗ trợ từ 30% đến 100% chi phí đầu tư, nâng cấp hoặc vận hành trong 3 năm đầu đối với các hạ tầng đủ điều kiện. Các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng được hưởng các chính sách ưu đãi về lãi suất vay.
Bên cạnh hạ tầng, Hà Nội còn tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Nghị quyết mới cho phép giao trực tiếp các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm với phạm vi rộng hơn quy định hiện hành.
Những nhiệm vụ do tổ chức đề xuất có vốn đối ứng tối thiểu 50% cũng có thể được xem xét giao trực tiếp. Thành phố đồng thời hỗ trợ tối đa 100% kinh phí mua sắm, thuê và vận hành thiết bị phục vụ các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm.
Đáng chú ý, Hà Nội áp dụng cơ chế khoán kinh phí theo kết quả và sản phẩm nghiên cứu. Phần kinh phí chưa sử dụng hết sau khi hoàn thành nhiệm vụ sẽ không bị thu hồi, tạo thêm sự chủ động cho các đơn vị nghiên cứu.
Thành phố cũng cho phép chuyển giao không bồi hoàn các kết quả nghiên cứu chưa được khai thác sang đơn vị khác có đủ năng lực tiếp nhận, đồng thời hỗ trợ tới 50% chi phí chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực trọng điểm.
Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, mục tiêu lớn nhất của các nghị quyết là tạo môi trường thuận lợi để trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức trung gian cùng tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Với loạt cơ chế đặc thù vừa được thông qua, Hà Nội đang từng bước xây dựng nền tảng thể chế mới cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu được triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành động lực quan trọng giúp Thủ đô nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ trong những năm tới.
