Giá vàng thế giới giảm sau khi Iran tuyên bố bắn trúng chiến hạm Mỹ

Ông Mạnh, chủ vườn 30 cây vải tại Thanh Hà, Hải Phòng (Hải Dương cũ), cho biết vừa bán 1 tấn vải với giá 95.000 đồng mỗi kg, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tổng sản lượng của vườn lại giảm khoảng 30%.

Cách đó không xa, bà Phạm Thị Vân, phường Ái Quốc, Hải Phòng (xã Quyết Thắng cũ) cho biết, giá vải đã hạ nhiệt so với giữa tháng 4 nhưng vẫn cao nhất nhiều năm qua. Năm nay, gia đình bà thu hơn một tấn, giảm khoảng một nửa so cùng kỳ năm trước. Theo bà, nguồn cung đầu vụ hạn chế nên thương lái và khách quen thường đặt mua từ sớm, đầu ra tương đối ổn định; vụ thu hoạch dự kiến kết thúc vào cuối tháng này.

Xu hướng "được giá, mất mùa" cũng ghi nhận tại Tây Nguyên. Ở Đăk Lăk, vải chín sớm được thu mua 60.000-80.000 đồng mỗi kg, cao hơn đáng kể so với mức 40.000-50.000 đồng những năm trước. Một hộ trồng vải tại địa phương cho biết có thời điểm giá lên tới 80.000 đồng mỗi kg, thương lái tìm mua và đặt cọc sớm, giúp cải thiện lợi nhuận.

Giá thu mua tại vườn tăng đã đẩy mặt bằng bán lẻ đi lên. Tại TP HCM, vải ở Đăk Lăk được bán 140.000-150.000 đồng mỗi kg, còn vải u trứng Thanh Hà ở mức 150.000-180.000 đồng. Với các lô hàng vận chuyển bằng đường hàng không, một số cửa hàng cho biết giá bán lẻ ở mức 195.000-210.000 đồng mỗi kg (tùy cửa hàng).

Đại diện một cửa hàng trái cây tại phường Thủ Dầu Một (TP HCM) cho biết, vải năm nay vào mùa muộn hơn, trong khi nguồn cung giảm 30-50% do ảnh hưởng thời tiết khiến tỷ lệ đậu quả thấp, năng suất giảm. Lượng hàng nhập mỗi đợt chỉ còn 50-60 kg, bằng một nửa so với trước, nhưng tiêu thụ nhanh nhờ chất lượng quả được đánh giá cao.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng, năm nay, toàn thành phố có khoảng 9.350 ha vải, trong đó vải sớm khoảng 3.300 ha (tương đương 35%), tập trung tại các khu vực như Thanh Hà, Ninh Giang, An Trường, Quyết Thắng. Vải sớm dự kiến thu hoạch rộ từ đầu đến giữa tháng 5.

Cơ quan này cho biết điều kiện thời tiết không thuận lợi, với mùa đông ấm và thiếu các đợt rét sâu kéo dài, ảnh hưởng đến quá trình phân hóa mầm hoa. Một số diện tích xuất hiện tình trạng ra hoa không đồng đều hoặc xen lộc; cùng với chi phí vật tư tăng, việc chăm sóc ở một số vườn chưa đầy đủ, làm gia tăng nguy cơ sâu bệnh và ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng.

Trước thực tế này, ngành nông nghiệp địa phương yêu cầu nông dân tăng cường các biện pháp chăm sóc như duy trì độ ẩm hợp lý, bón phân cân đối, tỉa cành, kiểm soát sâu bệnh; đồng thời tuân thủ quy trình sản xuất an toàn nhằm đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và phục vụ xuất khẩu. Các đơn vị chuyên môn cũng được giao duy trì mã số vùng trồng, tăng cường dự báo dịch hại và đẩy mạnh kết nối tiêu thụ, khuyến khích doanh nghiệp liên kết sớm với nông dân để ổn định đầu ra.

Tin Gốc: Vnexpress

Bernadette Joy (Mỹ) là huấn luyện viên tài chính cá nhân, kiêm tác giả cuốn sách "Crush Your Money Goals" (Chinh phục các mục tiêu tài chính của bạn). Năm 2025, cô nghỉ hưu sớm ở tuổi 40. Joy cho biết đó là cột mốc mới nhất trong chuỗi thành tựu tài chính của mình, từ trả hết khoản nợ 300.000 USD, trở thành triệu phú đến rời bỏ công việc văn phòng.

"Nhìn bề ngoài, đây có vẻ là một câu chuyện thành công. Nhưng năm vừa qua không hoàn toàn diễn ra theo kế hoạch. Có những ngày tuyệt vời, nhưng cũng có thời điểm tôi hoàn toàn suy sụp", cô cho biết trên CNBC.

Sau một năm, Joy đã từ bỏ ý nghĩ rằng phải có một kế hoạch nghỉ hưu hoàn hảo. Vì có rất nhiều điều bất ngờ xảy ra, giúp cô hiểu rõ hơn điều gì thực sự quan trọng với mình.

Vẫn lo lắng về tiền bạc

Quý I năm nay, Joy mất khoảng 60.000 USD. Cô đã giảng dạy về đầu tư trong nhiều năm và hiểu rằng những đợt điều chỉnh của thị trường chứng khoán là bình thường. Tuy nhiên, Joy vẫn bất ngờ trước mức độ lo lắng của bản thân khi điều đó xảy ra.

"Tôi nhận ra việc "đầu tư rồi quên đi" không hề dễ dàng khi bạn đang phải dựa vào việc đó để có thu nhập cho hiện tại, chứ không phải tương lai xa", cô nói.

Dù vậy, gia đình Joy hiện có khoản dự phòng đủ cho hơn một năm. Bộ đệm này giúp họ có dư địa để không hoảng loạn hay đưa ra các quyết định cảm tính. Nhiều cố vấn tài chính khuyến nghị luôn duy trì lượng tiền mặt tương đương 3-6 tháng chi tiêu.

Joy dự định tiếp tục rút tiền mặt để chi tiêu trong khi chờ các khoản đầu tư phục hồi. "Điều đó giúp tôi kiên định với chiến lược dài hạn, ngay cả khi trong ngắn hạn cảm thấy rất khó chịu", cô nói.

Joy nhờ đó cũng cải thiện đáng kể khả năng kiểm soát cảm xúc, bằng cách duy trì ngân sách hàng tháng ổn định và chỉ kiểm tra danh mục khi thực hiện những khoản chi tiêu lớn.

Sáng tạo hơn trong chăm sóc sức khỏe

Joy mắc một bệnh mãn tính. Vì thế, khi lên kế hoạch nghỉ hưu sớm, một trong những mối lo lớn nhất của cô là tìm cách để không bị gián đoạn việc chăm sóc y tế.

Khi không còn bảo hiểm do công ty cung cấp, Joy phải tìm những giải pháp linh hoạt hơn. Nhưng thực tế phức tạp hơn khá nhiều. Đầu tiên, gia đình cô dành 4 tháng để nghiên cứu và so sánh các gói bảo hiểm tư nhân.

Sau đó, họ đến Malaysia năm 2025 để khám tổng quát. Chi phí cho 2 người là 769 USD, rẻ hơn so với Mỹ. Tiếp đến, họ gửi kết quả khám cho bác sĩ mới tại Las Vegas - nơi gia đình chuyển đến sống. Tại đây, họ sử dụng dịch vụ bác sĩ gia đình theo mô hình thu phí tháng.

"So với trước, đây là khoản chi mới phát sinh sau khi nghỉ hưu. Dù vậy, việc luôn có một bác sĩ để trao đổi bất cứ lúc nào giúp tôi yên tâm hơn", cô nói.

Cần kỷ luật hơn trong sinh hoạt

Khi mới nghỉ hưu, Joy rất hào hứng vì lịch trình hiện tại không còn gắn với công ty. Tuy nhiên, suốt vài tháng đầu, cô gặp khó khăn trong việc sắp xếp các ngày sao cho có ý nghĩa và định hướng.

Sau nhiều lần thử nghiệm, Joy đã tìm được phương pháp phù hợp. "Mỗi quý, tôi chọn ba lĩnh vực để lên lịch trình, xoay quanh sức khỏe, sở thích cá nhân và các dự án theo đuổi đam mê", cô nói.

Quý trước, Joy tập trung vào yoga, tập ứng biến trên sân khấu và lên kế hoạch cho một sự kiện lớn về tài chính cá nhân và khởi nghiệp thông qua nền tảng CRUSH Your Money Goals.

"Dù không phải làm việc nữa, tôi vẫn muốn duy trì hoạt động huấn luyện và tổ chức sự kiện. Trước đây, tôi từng ước mình có những nguồn hỗ trợ như vậy khi còn làm trong doanh nghiệp", cô giải thích. Joy tìm thấy niềm vui khi cố vấn cho người khác và làm điều đó vì yêu thích thay vì lợi nhuận.

Vẫn cần tới các cộng đồng

Trong thời gian đầu, Joy bị thôi thúc phải cho mọi người thấy cuộc sống nghỉ hưu tuyệt vời đến mức nào. Sau đó, cô nhận ra mình đang phụ thuộc vào sự công nhận của người khác để cảm thấy mình đã lựa chọn đúng. Joy đã viết nhật ký và trị liệu tâm lý để vượt qua cảm giác này.

Cô cũng phải xác định lại cộng đồng mà mình muốn gắn bó trong giai đoạn mới. Vì đã nghỉ việc, Joy không còn đồng nghiệp. Phần lớn bạn bè đồng trang lứa cũng không ở cùng giai đoạn cuộc sống như cô.

"Điều đó cũng chẳng sao cả, nhưng đôi khi có thể khiến người ta thấy cô đơn. Vì thế, tôi tập trung nhiều hơn vào việc gặp gỡ mọi người và xây dựng tình bạn thông qua các sở thích cá nhân như hài kịch, yoga, thể thao và âm nhạc", cô nhớ lại.

Cho phép bản thân tận hưởng niềm vui

"Tôi từng tự hỏi liệu nghỉ hưu có khiến cuộc sống trở nên nhàm chán hay không. Hóa ra, vấn đề lại ngược lại", Joy nói. Cô nhận ra mình có quá nhiều điều muốn làm, từ ca hát, chơi pickleball, bóng chuyền đến đi du lịch. Joy cũng là một người hâm mộ K-pop cuồng nhiệt.

"Dù cũng tốn kém, tôi đã đưa ra một quyết định mà chính mình cũng không ngờ tới. Thay vì lo sợ khi chi tiền cho những điều mang lại niềm vui, tôi quyết định tận hưởng chúng", cô nói.

Joy đi xem BTS khi nhóm nhạc Hàn Quốc này lưu diễn. Cô cũng tham dự thêm một vài buổi hòa nhạc khác và nói "có" với những trải nghiệm khiến cuộc sống của mình trở nên trọn vẹn hơn, dù năm sau phải điều chỉnh ngân sách.

"Tôi quyết định cho phép bản thân tận hưởng khoảng thời gian mà mình đã nỗ lực rất nhiều để có được. Lần đầu tiên trong 20 năm, từ khi bắt đầu đi làm, tôi mới có thể thực sự làm được điều đó", cô nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Trên thị trường kim cương, hai viên có cùng trọng lượng vẫn có thể chênh lệch đáng kể về giá nếu khác màu sắc, độ tinh khiết hoặc chất lượng cắt mài. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính FIDT, khác với vàng - loại tài sản có giá tham chiếu tương đối thống nhất - giá trị của mỗi viên kim cương phụ thuộc đồng thời vào nhiều yếu tố như tiêu chuẩn 4C gồm trọng lượng (Carat), màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity) và giác cắt (Cut), chứng nhận kiểm định, thương hiệu và chính sách thu mua của từng doanh nghiệp.

Chính vì khó chuẩn hóa giá trị, thị trường càng cần những tổ chức giám định độc lập để giảm bất cân xứng thông tin giữa người mua và bán. Thay vì để mỗi người tự mô tả chất lượng viên đá, thị trường hình thành các tổ chức giám định độc lập nhằm tạo ra một bộ tiêu chuẩn chung để các bên cùng sử dụng. Trên thị trường quốc tế, chứng thư của GIA (Gemological Institute of America) hay IGI (International Gemological Institute) là một trong những căn cứ phổ biến để xác định đặc tính của viên kim cương trong giao dịch.

Các tổ chức này không định giá hay chứng nhận giá trị tài sản. Vai trò của họ là đánh giá và ghi nhận độc lập các đặc tính của viên kim cương theo những tiêu chuẩn thống nhất. Để bảo đảm tính khách quan, quy trình kiểm định được xây dựng với nhiều lớp kiểm soát, từ khâu tiếp nhận, phân loại mẫu vật, đo lường bằng thiết bị chuyên dụng đến đánh giá độc lập giữa nhiều giám định viên trước khi phát hành chứng thư.

Được thành lập năm 1931, GIA là đơn vị phát triển hệ thống phân loại 4C hiện được sử dụng rộng rãi trong ngành kim cương. Ngoài nghiên cứu và đào tạo, GIA vận hành các phòng thí nghiệm giám định tại nhiều quốc gia.

Còn IGI ra đời năm 1975 tại Bỉ, hiện có mạng lưới phòng thí nghiệm trải rộng ở châu Âu, Mỹ, Trung Đông và châu Á. Bên cạnh kim cương thiên nhiên, tổ chức này là một trong những đơn vị giám định lớn đối với kim cương nuôi cấy (lab-grown diamond) và trang sức thành phẩm.

Nói với VnExpress, ông Nguyễn Việt Hào, chuyên gia trang sức kim cương, cho rằng vai trò của các tổ chức giám định không nằm ở việc xác nhận một viên kim cương "đắt" hay "rẻ", mà là xây dựng một tiêu chuẩn chung để người mua, người bán và các bên liên quan cùng mô tả một viên đá theo cùng hệ quy chiếu. Giá trị thương mại của viên kim cương sau đó do thị trường quyết định.

Trên website chính thức, cả GIA và IGI đều nhấn mạnh tính độc lập là nguyên tắc cốt lõi của hoạt động giám định. Mục tiêu của quy trình không phải tìm cách chứng minh một viên kim cương "đẹp" hay "xấu", mà là bảo đảm kết quả cuối cùng không bị chi phối bởi người gửi mẫu hoặc đánh giá chủ quan của một cá nhân.

Điểm đầu tiên của quy trình là ẩn danh hóa mẫu vật. Theo GIA, ngay khi được tiếp nhận, viên kim cương được gán mã nhận diện nội bộ và mã vạch để theo dõi trong toàn bộ quá trình kiểm định. Thông tin về chủ sở hữu hoặc doanh nghiệp gửi mẫu không được hiển thị cho đội ngũ giám định nhằm tránh mọi khả năng thiên vị.

IGI cũng áp dụng nguyên tắc tương tự. Tổ chức này cho biết quy trình được xây dựng dựa trên bốn tiêu chí gồm an ninh, ẩn danh, độ chính xác và tính nhất quán. Sau mỗi công đoạn, viên kim cương được đưa trở lại bộ phận điều phối trung tâm trước khi được phân ngẫu nhiên cho chuyên gia tiếp theo. Cách làm này giúp từng giám định viên chỉ tập trung vào đặc tính của viên đá mà không biết kết quả đánh giá trước đó.

Sau bước tiếp nhận, viên kim cương được làm sạch nhằm loại bỏ các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến việc quan sát quang học và đo lường, từ đó bảo đảm kết quả giám định phản ánh đúng đặc tính thực tế. Viên đá sau đó trải qua quá trình xác định danh tính nhằm phân biệt kim cương thiên nhiên, kim cương nuôi cấy hoặc các vật liệu khác, đồng thời kiểm tra viên kim cương có từng được xử lý để thay đổi màu sắc hoặc độ tinh khiết, như xử lý bằng công nghệ áp suất - nhiệt độ cao (HPHT), chiếu xạ hay khoan laser.

Những thông số có thể đo lường bằng thiết bị như trọng lượng, kích thước hay tỷ lệ cắt sẽ được thực hiện trước. Theo GIA, trọng lượng được xác định bằng cân điện tử có độ chính xác rất cao, trong khi hệ thống đo quang học ghi nhận kích thước, tỷ lệ cắt và các thông số hình học của viên đá.

Sau đó, viên kim cương được chuyển sang giai đoạn phân cấp, trong đó các giám định viên đánh giá màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity), giác cắt (Cut), độ hoàn thiện bề mặt (Polish), tính đối xứng (Symmetry) và huỳnh quang (Fluorescence) theo từng loại báo cáo. Quy trình của GIA không kết thúc khi giám định viên đưa ra kết quả. Người thực hiện việc phân cấp không phải là người quyết định việc phát hành chứng thư. Sau khi các chuyên gia hoàn tất đánh giá, toàn bộ dữ liệu được chuyển sang bộ phận đảm bảo chất lượng để rà soát tính nhất quán của kết quả và kiểm tra lần cuối trước khi báo cáo được phát hành.

Theo ông Nguyễn Việt Hào, những tiêu chí như màu sắc hay độ tinh khiết luôn tồn tại các trường hợp nằm ở ranh giới giữa hai cấp phân loại. Chính vì vậy, các phòng thí nghiệm quốc tế không để một giám định viên quyết định kết quả cuối cùng mà xây dựng quy trình đánh giá độc lập, kiểm tra chéo và kiểm soát chất lượng nhằm giảm tối đa yếu tố chủ quan.

"Giám định kim cương là sự kết hợp giữa khoa học và chuyên môn. Máy móc giúp thu thập và đo lường dữ liệu khách quan, còn việc diễn giải các dữ liệu đó và phân cấp viên kim cương vẫn cần được thực hiện theo quy trình chuyên môn bởi đội ngũ giám định viên", ông Hào nói.

Vì vậy, chuyên gia cho rằng những khác biệt nhỏ ở các tiêu chí mang tính phân cấp có thể xảy ra, nhưng không nên hiểu rằng toàn bộ hệ thống giám định thiếu độ tin cậy. Điều quan trọng nhất vẫn là quy trình kiểm soát chất lượng và tính độc lập của phòng giám định.

Đối với nhiều viên kim cương, sau khi hoàn tất giám định, số báo cáo còn được khắc bằng laser trên vành (girdle) của viên đá. Mã số này liên kết với cơ sở dữ liệu trực tuyến, cho phép người mua tra cứu lại thông tin trên website của GIA hoặc IGI để đối chiếu với chứng thư giấy.

Chính những lớp kiểm soát này giúp chứng thư của GIA và IGI trở thành một trong những căn cứ phổ biến cho các giao dịch kim cương trên toàn thế giới. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc tờ giấy kiểm định có thể loại bỏ mọi rủi ro. Trên thực tế, chính uy tín của các tổ chức này đã trở thành mục tiêu của những hành vi gian lận tinh vi.

Đầu năm 2024, phòng kiểm định Gem-Tech tại Italy phát hiện một số viên kim cương nuôi cấy được khắc laser trùng với mã số của những viên kim cương thiên nhiên đã được GIA cấp chứng thư. Sau đó, Jeweller Magazine đưa tin các chuyên gia của GIA tại Dubai cũng phát hiện thêm nhiều trường hợp tương tự.

Một số vụ việc có quy mô lớn hơn, như tại Surat (Ấn Độ). Theo các tờ National Jeweler và GIA India Press, một đường dây chuyên nghiệp đã in hàng loạt chứng thư giả có hình thức gần giống bản gốc, sau đó ghép với kim cương nuôi cấy hoặc kim cương phẩm cấp thấp để đưa ra thị trường.

Theo các tờ Rapaport News và Jeweller Magazine, nhóm đối tượng sử dụng công nghệ khắc laser để sao chép mã số của những viên kim cương đã được GIA kiểm định lên những viên kim cương nuôi cấy hoặc kim cương đã qua xử lý có kích thước gần tương đương. Khi người mua nhập mã số trên website GIA, hệ thống vẫn hiển thị báo cáo của viên đá thật, trong khi viên kim cương đang giao dịch lại là sản phẩm khác.

Một hình thức gian lận khác là làm giả chứng thư kèm mã QR dẫn đến các website có giao diện gần giống trang của tổ chức kiểm định. Theo tổ chức bảo hiểm trang sức quốc tế JCRS, các đối tượng thường sử dụng tên miền gần giống website chính thức để đánh lừa người dùng khi tra cứu trực tuyến. Trong một trường hợp được JCRS ghi nhận, mã QR trên chứng thư giả dẫn tới một website có địa chỉ gần giống trang xác minh của Viện Khoa học Đá quý Châu Á (AIGS) Thái Lan, khiến người mua khó nhận biết nếu chỉ dựa vào giao diện.

Điểm chung của các vụ việc trên là kết quả kiểm định không thay đổi. Trong phần lớn các việc được công bố, điều bị xâm phạm không phải là quy trình kiểm định, mà là sự liên kết giữa viên kim cương thực tế và báo cáo. Nói cách khác, các đối tượng không cố tạo ra một báo cáo kiểm định giả về mặt chuyên môn, mà tìm cách khiến người mua tin rằng viên đá trên tay chính là viên đã được kiểm định.

Giấy kiểm định xác nhận

Giấy kiểm định không xác nhận

4C

✘ Giá bán

Kim cương tự nhiên hay nhân tạo

✘ Khả năng tăng giá

Có xử lý hay không

✘ Hàng hóa hợp pháp

Thông số kỹ thuật

✘ Uy tín người bán

Theo ông Nguyễn Việt Hào, người tiêu dùng không nên đồng nhất giá trị của viên kim cương với tờ giấy đi kèm. Báo cáo giám định phản ánh các đặc tính của viên kim cương tại thời điểm giám định. Vì vậy, ngoài việc kiểm tra chứng thư, người mua cũng cần đối chiếu mã số khắc laser (nếu có), đặc điểm nhận dạng của viên đá và lựa chọn giao dịch với đơn vị có nguồn gốc hàng hóa, chính sách bảo hành và hồ sơ pháp lý minh bạch (hay còn được gọi là Hồ sơ nhận diện).

Ông cho rằng một hiểu lầm khá phổ biến là nhiều người xem chứng thư như một "giấy bảo đảm" cho toàn bộ giao dịch. Trên thực tế, các tổ chức như GIA hay IGI không định giá viên kim cương, không xác nhận uy tín của người bán và cũng không đánh giá tính hợp pháp của quá trình lưu thông hàng hóa. Giá bán vẫn phụ thuộc vào cung - cầu thị trường, thương hiệu bán lẻ, chính sách thu mua cũng như nhiều yếu tố thương mại khác.

Theo chuyên gia, người mua nên xem chứng thư là một trong 3 lớp thông tin cần đối chiếu trước khi giao dịch. Lớp đầu tiên là báo cáo giám định của các tổ chức độc lập, giúp xác định viên kim cương có đúng với thông tin đã được công bố hay không. Lớp thứ hai là nguồn gốc và hồ sơ lưu thông của hàng hóa. Lớp cuối cùng là sự trùng khớp giữa viên kim cương thực tế với các thông số trên chứng thư, bao gồm mã khắc laser (nếu có), trọng lượng, kích thước và các đặc điểm nhận dạng khác.

Các chuyên gia quốc tế cũng đưa ra khuyến nghị tương tự. Thay vì quét mã QR in sẵn trên chứng thư do người bán cung cấp, người mua nên chủ động truy cập website chính thức của GIA hoặc IGI và nhập trực tiếp mã số báo cáo để tra cứu. Với những giao dịch có giá trị lớn, việc đối chiếu thêm các thông số vật lý hoặc kiểm định lại tại một phòng thí nghiệm độc lập có thể giúp giảm rủi ro.

Sự phát triển của công nghệ khiến việc làm giả chứng thư và mã nhận diện ngày càng tinh vi, nhưng cũng buộc các tổ chức kiểm định liên tục hoàn thiện quy trình và hệ thống xác thực. Điều đó không làm thay đổi vai trò của GIA hay IGI trong thị trường kim cương quốc tế, song cho thấy một thực tế: giá trị của giấy kiểm định không nằm ở bản thân tờ giấy, mà ở hệ thống tiêu chuẩn, quy trình kiểm soát và khả năng kiểm chứng đằng sau nó.

Tin Gốc: Vnexpress