Viện Kinh tế xây dựng cho hay, mức tăng giá nhiên liệu đang tiếp tục tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của nhiều loại vật liệu xây dựng. So với tháng 4.2025, giá xi măng tăng gần 2,4%, giá cát tăng gần 1,7%, giá đá tăng 2,75%.
Theo đánh giá, giá nhiên liệu bình quân tăng và đạt mức 100% so với đầu năm 2026, công trình giao thông bị ảnh hưởng nhiều nhất (dự toán chi phí xây dựng của công trình này có thể tăng hơn 14%).
Với việc giá nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng chủ yếu (cát, đá, nhựa đường, thép) tăng nếu không có giải pháp khắc phục sẽ làm cho các dự án khu vực đầu tư công, đầu tư tư bị đình trệ, ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP.
Sức ép từ giá vật liệu, giá xăng dầu, mặt bằng và thiếu nhân công tại các dự án hạ tầng trọng điểm phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc không chỉ phát sinh chi phí rất lớn mà còn chịu sức ép tiến độ.
Nhiều dự án giao thông khác cũng trong tình cảnh tương tự. Song, các nhà thầu đều khẳng định vẫn tiếp tục tăng cường nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ.
Đại diện nhà thầu tại dự án đường bộ cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn cho biết, giá một số loại vật liệu chủ yếu như cát, đá… tại khu vực thi công dự án tăng khoảng 20% so với giá dự toán. Dù vậy, nhà thầu vẫn chấp nhận mua giá cao, tăng cường nhân lực, thiết bị đẩy nhanh tiến độ.
Thông tin với Thanh Niên, ông Đàm Xuân Toan, Phó tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Cienco 4, một trong 2 liên danh nhà thầu đang thi công xây dựng gói thầu thi công dự án cải tạo nâng cấp QL14B Đà Nẵng, cho biết dự án gặp sức ép rất lớn về tiến độ do áp lực giá nhiên vật liệu cũng như chậm giải phóng mặt bằng.
“Đặc biệt, vật giá các loại đã lên cao quá mức, giá thị trường các loại vật tư, vật liệu cao hơn nhiều lần so với hợp đồng”, ông Toan nêu khó khăn. Song, nhà thầu khẳng định, “vẫn tập kết các loại vật liệu sẵn sàng trên công trường” để chờ công tác mặt bằng được hoàn tất bàn giao vào cuối tháng 5 này.
Trước đó, Sở Xây dựng TP.Đà Nẵng đã yêu cầu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng dứt điểm trước 30.5, đặc biệt nhà thầu phải có giải pháp để đảm bảo tiến độ và phấn đấu hoàn thành dự án trước 30.8.
Khẳng định cam kết thực hiện đúng tiến độ theo yêu cầu, đại diện nhà thầu cho hay đã tăng cường thi công tăng ca ngày đêm, làm việc cả ngày nghỉ lễ. Tuy nhiên, bên cạnh áp lực giá vật liệu, dự án đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do không đồng bộ đối với công tác giải phóng mặt bằng. Nhiều chướng ngại mặt bằng từ nhà dân cho đến các tiện ích ngầm, nổi như cột điện, đường ống nước; nhiều vị trí kết nối đường ngang chưa phê duyệt điều chỉnh thiết kế…
“Làm tới đâu điều chỉnh tới đó khiến công việc thi công không thể liền mạch, công trường bị chia cắt manh mún, kéo dài thời gian”, ông Toan cho hay.
Việc chậm giải phóng mặt bằng cũng khiến các nhà thầu gặp khó trong việc duy trì hệ thống điều hành và nhân lực trong thời gian quá dài, trong khi khối lượng công việc thực hiện được rất nhỏ. Nếu mặt bằng vẫn tiếp tục chậm trễ, tiến độ dự án nguy cơ bị ảnh hưởng rất lớn.
Để gỡ khó về giá vật liệu cho các nhà thầu, Viện Kinh tế xây dựng đề xuất thực hiện hướng dẫn việc áp dụng cơ chế điều chỉnh dự án, điều chỉnh hợp đồng xây dựng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng theo quy định của luật Xây dựng. Đặc biệt, với các gói thầu thực hiện theo hình thức hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định.
Theo UBND Tp.Hà Nội, việc cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị trên địa bàn thành phố sẽ được triển khai theo nhiều nhóm dự án, gồm: chỉnh trang công trình hoặc cụm công trình; bảo vệ, tu bổ công trình; tái thiết khu vực đô thị; cải tạo, chỉnh trang đô thị hỗn hợp và cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.
Chính sách bồi thường từng trường hợp
Với các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, UBND thành phố đề xuất nhiều chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Trường hợp thứ nhất, chủ sở hữu nhà đất bị thu hồi thuộc phạm vi dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm mục đích phục vụ hạ tầng xã hội, công trình công cộng được ưu tiên bồi thường giao đất ở tái định cư.
Trường hợp thứ hai, bị thu hồi nhà đất để triển khai dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm mục đích tái thiết một khu vực đô thị được xem xét bố trí tái định cư tại chỗ.
Trường hợp thứ ba, bị thu hồi nhà đất để thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị đủ điều kiện được bố trí tái định cư mà không có nhu cầu mua nhà tái định cư hoặc trường hợp không đủ điều kiện được bố trí tái định cư nhưng khó khăn về nhà ở, thì được lựa chọn mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm.
Trường hợp thứ tư, bị thu hồi nhà đất thuộc dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị trong thời gian chờ bố trí tái định cư được UBND thành phố xem xét bố trí tạm cư vào quỹ nhà tái định cư trên địa bàn thành phố. Nếu người bị thu hồi đất tự lo chỗ ở tạm thời thì được thanh toán bằng tiền, mức chi không thấp hơn theo quy định của thành phố.
Bên cạnh đó, thành phố cũng sẽ thực hiện chính sách hỗ trợ thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di chuyển mồ mả.
Người dân được lựa chọn 4 hình thức tái định cư
Khi triển khai dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, UBND thành phố đề xuất các chính sách hỗ trợ người bị thu hồi căn hộ như sau:
Người bị thu hồi căn hộ được lựa chọn 1 trong 4 phương án tái định cư gồm: tái định cư tại chỗ; nhận nhà tái định cư tại địa điểm khác; nhận tiền bồi thường; hoặc kết hợp nhận nhà và tiền.
Căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ.
Trường hợp diện tích tái định cư lớn hơn diện tích được bồi thường thì người dân thanh toán phần chênh lệch cho chủ đầu tư.
Thành phố ưu tiên bố trí quỹ nhà tái định cư tại chỗ đối với người có công; người khuyết tật; hộ nghèo, cận nghèo; gia đình chính sách; hộ gia đình có nhiều thế hệ cùng sinh sống.
Trong thời gian thực hiện dự án, người bị thu hồi căn hộ được chủ đầu tư bố trí nhà tạm cư hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà. Bên cạnh đó, người bị thu hồi căn hộ còn được hỗ trợ di dời, ổn định đời sống và sản xuất kinh doanh.
Được biết, hiện thành phố có khoảng 2.160 nhà chung cư, tập thể cũ, hầu hết được xây dựng từ 50–60 năm trước nên đã xuống cấp. Hiện thành phố đang tập trung kiểm định, đánh giá để xây dựng phương án cải tạo phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân và phòng ngừa rủi ro.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về kéo dài thời hạn áp dụng thuế với xăng dầu, nhiên liệu bay.
Cụ thể, Bộ đề xuất kéo dài thời gian miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng với xăng dầu đến ngày 30.9, tức là thêm 3 tháng so với quy định đang áp dụng. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng sẽ được khôi phục thu từ ngày 1.7 với xăng khoáng 10%, xăng E5 8% và xăng E10 7%.
Trước đó, theo Nghị quyết 72, từ 9.3 đến hết ngày 30.4, thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) được giảm từ 10% xuống 0% với xăng động cơ không pha chì và các nguyên liệu pha chế xăng. Thuế suất MFN cũng được giảm từ 7% xuống 0% đối với các mặt hàng nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosine. Ngoài ra, một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, p-xylen được giảm thuế từ 3% xuống 0%, còn hydrocarbon mạch vòng loại khác giảm từ 2% xuống 0%.
Ngày 30.4, Chính phủ ban hành Nghị quyết 25 kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị định số 72 đến hết ngày 30.6.
Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng ban hành Quyết định 482 trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Cụ thể, từ 24 giờ ngày 26.3 đến hết 15.4, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay được giảm về 0 đồng/lít; các mặt hàng này không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng cũng được điều chỉnh từ mức 8 - 10% về 0%.
Ngày 12.4, Quốc hội chính thức thông qua nghị quyết về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16.4 đến hết 30.6, các mức thuế với mặt hàng xăng dầu được giảm về 0. Các mặt hàng xăng dầu thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng, nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
Điều này đồng nghĩa, sau ngày 30.6, các nghị quyết hết hiệu lực thi hành, nhiều loại thuế xăng dầu sẽ được khôi phục về mức cũ. Tại điều 3 của dự thảo nghị quyết quy định, từ ngày 1.7, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng thực hiện theo quy định của luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, mỗi lít xăng E5 và E10 sẽ tăng khoảng 7 - 8% từ 1.7 tới.
Dự thảo cũng quy định, trường hợp cần điều chỉnh thời gian có hiệu lực của nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định thị trường xăng dầu, Bộ Công thương sẽ có ý kiến đề xuất gửi Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Các ý kiến góp ý cho dự thảo được yêu cầu gửi về Bộ Tài chính trước ngày 26.6.
Ngày 12.5, UBND tỉnh Gia Lai cho biết đã yêu cầu Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh tăng cường rà soát, theo dõi tiến độ các dự án trong khu kinh tế, khu công nghiệp; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ, chậm triển khai, triển khai kéo dài.
Theo chỉ đạo, Ban Quản lý Khu kinh tế phải chủ động làm việc với từng nhà đầu tư để nắm rõ nguyên nhân khiến dự án chậm tiến độ. Với những trường hợp gặp khó khăn về thủ tục, quy trình đầu tư, cơ quan chức năng phải hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp sớm hoàn thiện hồ sơ, triển khai dự án đúng kế hoạch.
UBND tỉnh Gia Lai cũng yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong giải quyết thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường; không để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hoặc xử lý hồ sơ chậm trễ.
Đối với các dự án chưa triển khai nhưng vẫn còn thời hạn đầu tư, tỉnh yêu cầu tổ chức kiểm tra thực tế, làm việc trực tiếp với chủ đầu tư để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục pháp lý và triển khai xây dựng.
Riêng những dự án đã được gia hạn nhiều lần nhưng vẫn chưa thi công thực tế sẽ bị rà soát để xử lý, thu hồi theo quy định pháp luật.
Trong số các dự án được yêu cầu khẩn trương triển khai có Khu du lịch nghỉ dưỡng Allia Resort, Khu du lịch Kỳ Co - Nhơn Lý và Khu Giáo dục kỹ năng sống Outward Bound Việt Nam.
Tại Khu kinh tế Cửa khẩu, tỉnh Gia Lai yêu cầu các nhà đầu tư của một số dự án như nhà máy chế biến gỗ và sản xuất hàng nội thất xuất khẩu, nhà máy nuôi trồng nấm và chế biến sản phẩm từ nấm, khu thương mại dịch vụ… chủ động đánh giá lại hiệu quả đầu tư. Trường hợp dự án không còn khả năng thực hiện, nhà đầu tư phải có văn bản đề nghị chấm dứt hoạt động theo quy định.
Ngoài ra, nhiều dự án chậm tiến độ cũng được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, giấy phép xây dựng để triển khai thi công, gồm nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu và tiêu thụ nội địa của Công ty TNHH MTV Bảo Hoàng; nhà máy chế biến đá granite, đá bazan của Xí nghiệp tư doanh Hiệp Lợi; nhà máy sản xuất hàng công nghiệp tiêu dùng của Công ty CP Phát triển kinh doanh Thăng Long và nhà máy sản xuất vật liệu Phúc Thịnh Hoàng của Công ty TNHH Phúc Thịnh Hoàng.
UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, nếu nhà đầu tư không thực hiện hoặc tiếp tục chậm tiến độ, Ban Quản lý Khu kinh tế phải hoàn tất hồ sơ để xử lý theo quy định pháp luật.