Sự khởi phát của ung thư đại trực tràng (colorectal cancer) có liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó thói quen ăn uống và việc hấp thụ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt, đặc biệt là chế độ ăn “hai cao một thấp” gồm nhiều chất béo, giàu protein nhưng lại thiếu hụt chất xơ. Theo giáo sư dinh dưỡng Ma Guansheng tại Đại học Bắc Kinh, trong số các loại thực phẩm hàng ngày, ba nhóm thịt có mối liên hệ mật thiết với căn bệnh này không nên tiêu thụ quá mức.
Trước hết là nhóm thịt đỏ, gồm phần thịt nạc và nội tạng của các loại gia súc như lợn, bò, cừu. Sở dĩ có tên thịt đỏ là do cơ bắp của chúng có sắc tố đậm, tạo nên màu đỏ sẫm đặc trưng. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng chế độ ăn nhiều chất béo sẽ thúc đẩy sự hình thành ung thư đại trực tràng, mà thịt đỏ lại chính là nguồn chứa rất nhiều chất béo bão hòa gây hại. Trong khi các loại chất béo khác từ sữa, gia cầm hay dầu thực vật không làm tăng nguy cơ mắc bệnh, chất béo có trong thịt đỏ lại là tác nhân trực tiếp dẫn đến rủi ro này.
Đầu tiên là các loại thịt đỏ như lợn, bò, cừu gồm cả phần thịt nạc và nội tạng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn giàu chất béo bão hòa vốn có nhiều trong thịt đỏ sẽ thúc đẩy sự hình thành ung thư kết trực tràng, trong khi chất béo từ sữa, gia cầm hay dầu thực vật lại không gây ra rủi ro này.
Theo một nghiên cứu trên gần 500.000 người trên tạp chí Dịch tễ học Quốc tế vào tháng 4/2019, việc tiêu thụ thêm mỗi 50 gram thịt đỏ mỗi ngày, tương đương một miếng thịt bò hoặc cừu dày, sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư kết trực tràng lên tới 18%.
Bên cạnh thịt đỏ tươi, các loại thịt đã qua chế biến cũng là tác nhân đáng báo động đối với sức khỏe đường ruột. Thịt chế biến sẵn là thuật ngữ dùng để chỉ bất kỳ loại thịt nào đã trải qua các công đoạn như muối, phơi khô, lên men, xông khói hoặc các phương pháp xử lý khác nhằm tăng hương vị và kéo dài thời gian bảo quản. Ngoài lượng chất béo sẵn có, quá trình chế biến còn bổ sung thêm muối và nitrite; khi nitrite kết hợp với các gốc amin từ quá trình phân giải protein sẽ tạo thành nitrosamine, một chất gây ung thư cực mạnh. Nghiên cứu trên tạp chí trên cũng cảnh báo rằng chỉ cần ăn thêm 25 gram thịt chế biến mỗi ngày, tương đương một lát thịt xông khói, nguy cơ ung thư đại trực tràng đã tăng thêm 19%.
Nhóm thứ ba cần lưu ý là các loại thịt nướng. Khi nướng trực tiếp trên lửa, mỡ từ thịt nhỏ xuống than hồng sẽ tạo ra các hydrocarbon thơm đa vòng, điển hình là benzo[a]pyrene (BaP), vốn là chất có thể tích tụ trong cơ thể và gây ung thư dạ dày hoặc đường ruột.
Ngoài ra, việc đun nấu thịt ở nhiệt độ cao thông qua các hình thức nướng, quay hay chiên rán còn sản sinh ra amin dị vòng, tác nhân gây đột biến niêm mạc đại tràng. Các báo cáo y tế khuyến cáo lượng benzo[a]pyrene nạp vào cơ thể mỗi ngày không được vượt quá 10 microgram.
Việc tiêu thụ các loại thịt này làm tăng rủi ro về sức khỏe nhưng không đồng nghĩa với việc phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi thực đơn, quan trọng là cần ăn uống có chừng mực và chế biến đúng cách. Theo khuyến nghị từ Hướng dẫn chế độ ăn uống cho người dân Trung Quốc năm 2022, mỗi người nên cân đối lượng thịt, cá, trứng và thịt nạc ở mức vừa phải, trong đó hải sản và thịt gia súc gia cầm mỗi loại chỉ nên dao động từ 40 đến 75 gram mỗi ngày. Việc ưu tiên các loại cá, thịt gia cầm, hạn chế mỡ và đồ muối, đồng thời thay thế các phương pháp nướng, rán bằng hấp, luộc sẽ giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa một cách bền vững.
Đầu tháng 4 vừa qua, trong chuyến du lịch đến Việt Nam, cô gái người Anh O.S.W 19 tuổi gặp tai nạn bất ngờ. Dù các bác sĩ đã nỗ lực hết mình, bằng tất cả chuyên môn và trách nhiệm, nhưng những tổn thương quá nặng khiến bệnh nhân không thể qua khỏi.
Ngày 2.4.2026, bệnh nhân được chẩn đoán chết não tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Trong nỗi đau tận cùng, cha mẹ cô đã chủ động đưa ra một quyết định là hiến tặng mô tạng của con gái để cứu sống những người bệnh Việt Nam đang cận kề ranh giới sinh tử.
"Con tôi 19 tuổi, tuổi đẹp nhất của đời người. Đây cũng là lần đầu tiên con đi du lịch một mình với nhóm bạn. Con đã chọn đất nước Việt Nam là một quốc gia tươi đẹp để đến trong chuyến du lịch đầu tiên một mình, nhưng không may con lại ở đây theo một cách khác. Vì vậy, chúng tôi cũng gửi lại cháu ở đây - đất nước mà con đã lựa chọn để đến", cha của O.S.W chia sẻ.
Cha mẹ của O.S.W tâm sự, cô là một thiếu nữ mạnh mẽ, xinh đẹp, thông minh và luôn sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. O.S.W vừa tốt nghiệp trung học, chuẩn bị bước vào đại học vào mùa thu tới. Chuyến đi đến Việt Nam là phần thưởng dành cho cô.
"Con bé đã có những khoảng thời gian vô cùng tuyệt vời tại đất nước của các bạn. Con luôn nói rằng, con yêu nơi này và hạnh phúc biết bao. Con sẽ vẫn sống theo một cách thật đẹp. Con sẽ có những gia đình mới ở đây và vẫn luôn ở trong trái tim chúng tôi. Chúng tôi vô cùng tự hào về con", người mẹ cũng xúc động trong nước mắt chia sẻ.
Các bác sĩ Bệnh viện hữu nghị Việt Đức là những người trực tiếp thực hiện các ca ghép tạng. Một phần sự sống của O.S.W đã được trao đi. Lá gan đã mang lại cơ hội sống cho người đàn ông 53 tuổi suy gan cấp trên nền viêm gan B, xơ gan nặng.
Hai quả thận giúp hồi sinh sự sống cho một người đàn ông 35 tuổi và một phụ nữ 41 tuổi - những bệnh nhân đã nhiều năm sống phụ thuộc vào máy chạy thận, mòn mỏi chờ đợi phép màu.
Tại buổi lễ tri ân gia đình người hiến tạng do Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tổ chức sáng 8.4, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Anh tại Việt Nam bày tỏ sự cảm ơn chân thành tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và chia buồn sâu sắc với gia đình người hiến tạng.
Ông cho rằng, đây là sự kiện buồn khi một cô gái trẻ người Anh ra đi. Nhưng sự sống của cô gái chỉ là thay đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác. Ông rất trân trọng hành động của gia đình người hiến tạng và hy vọng, biểu tượng này góp phần vào sự phát triển lĩnh vực hiến ghép mô tạng tại Việt Nam.
PGS-TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện hữu nghị Việt Đức, bày tỏ, gia đình cô gái O.S.W lần đầu tiên đến Việt Nam. Trong nỗi đau tận cùng, họ đã dũng cảm chủ động trao sự sống của con gái cho những con người xa lạ. Đây là hành động hết sức ngưỡng mộ.
"Nghĩa cử của gia đình họ có lẽ sẽ chạm tới trái tim của nhiều người dân Việt Nam và rồi nhận thức của chúng ta về hiến tặng mô tạng sau khi không may qua đời ta sẽ rộng thoáng hơn vì cho đi là còn mãi", PGS Hùng xúc động nói.
Dịp này, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cũng đã có thư gửi lời cảm ơn sâu sắc gửi đến gia đình người hiến tạng.
Trước đó bệnh nhân L.V.B. (29 tuổi, trú TP Huế) nhập viện điều trị tại khoa sức khỏe tâm trí, có tiền sử rối loạn tâm thần, từng sử dụng chất kích thích và có hành vi tự gây hại.
Trong quá trình theo dõi, người này đã nuốt 3 bàn chải đánh răng và được chuyển đến bệnh viện trong tình trạng nguy cơ cao xảy ra biến chứng.
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ chỉ định nội soi can thiệp. Ê kíp đã gắp thành công toàn bộ dị vật ra khỏi đường tiêu hóa. Quá trình can thiệp diễn ra thuận lợi, không ghi nhận biến chứng.
Theo ThS.BS Phạm Như Hiển, Phó giám đốc Trung tâm Nội soi, Bệnh viện Trung ương Huế, đây là trường hợp hiếm trong thực hành lâm sàng khi bệnh nhân nuốt cùng lúc nhiều dị vật dài, cứng.
Bàn chải đánh răng dài gần 20cm, có nguy cơ mắc kẹt, gây tổn thương niêm mạc, thậm chí thủng hoặc tắc nghẽn đường tiêu hóa nếu không xử trí kịp thời.
Dù ca bệnh phức tạp, toàn bộ dị vật đã được lấy ra bằng nội soi, không cần phẫu thuật. Sau 5 ngày theo dõi, sức khỏe bệnh nhân ổn định, hồi phục tốt và tiếp tục được điều trị.
Bệnh viện khuyến nghị cần tăng cường theo dõi, chăm sóc người bệnh rối loạn tâm thần, đặc biệt những trường hợp có nguy cơ tự gây hại, đồng thời cho biết đơn vị có thể xử trí hiệu quả các ca bệnh phức tạp bằng kỹ thuật nội soi can thiệp.
Tại lễ ký kết chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ phát triển chuyên môn toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa ngày 14/5, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết đây là bước đi trong chiến lược phát triển hệ thống y tế theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm", hướng tới xây dựng mạng lưới bệnh viện cửa ngõ có khả năng xử trí cấp cứu và điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương.
Theo định hướng, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh của người dân địa phương và từng bước trở thành "bệnh viện cửa ngõ" khu vực phía Đông Nam TP HCM. Bệnh viện đảm nhận vai trò tiếp nhận, xử trí cấp cứu ban đầu, điều trị các bệnh lý phổ biến và kết nối với hệ thống bệnh viện chuyên sâu của thành phố khi cần thiết.
Các bệnh viện tuyến cuối của TP HCM đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ dài hạn, đồng bộ. Trong đó, Bệnh viện Nhân dân 115 hỗ trợ phát triển lĩnh vực cấp cứu, hồi sức tích cực, xây dựng đơn vị đột quỵ, đào tạo quy trình báo động đỏ và cấp cứu đa chấn thương. Đơn vị này cũng hỗ trợ xây dựng mô hình "Trung tâm cấp cứu chấn thương" tích hợp đa chuyên khoa tại Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, giúp bệnh nhân nặng được tiếp cận hồi sức và can thiệp chuyên sâu trong "thời gian vàng".
Bệnh viện Bình Dân giúp phát triển ngoại khoa, nhất là ngoại tổng quát, ngoại niệu và các kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu. Bệnh viện Từ Dũ hỗ trợ lĩnh vực sản phụ khoa, nâng cao năng lực cấp cứu sản khoa, chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh, đồng thời chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu trong chẩn đoán và điều trị.
Ở lĩnh vực truyền nhiễm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới giúp đào tạo nhân sự, nâng cao năng lực kiểm soát nhiễm khuẩn, hồi sức truyền nhiễm và xử trí các tình huống dịch bệnh mới nổi.
Bệnh viện Nhi Đồng 1 chuyển giao công tác khám chữa bệnh trẻ em, cấp cứu nhi, hồi sức nhi và đào tạo nguồn nhân lực chuyên khoa nhi. Ngoài chuyên môn, bệnh viện còn tham gia về quản trị, xây dựng quy trình vận hành, quản lý chất lượng và đào tạo đội ngũ quản lý khoa phòng.
Hai bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM và Răng Hàm Mặt TP HCM cũng tham gia phát triển các chuyên khoa sâu, giúp người dân khu vực tiếp cận thêm nhiều dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương.
Theo ông Thượng, việc các bệnh viện tuyến cuối hỗ trợ Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa không dừng ở chuyển giao kỹ thuật mà hướng tới mô hình "hệ thống bệnh viện đồng hành". Trong đó, các bệnh viện chuyên sâu đóng vai trò hạt nhân chuyên môn, hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện cửa ngõ.
Ngành y tế kỳ vọng Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa phát triển sẽ góp phần giảm tải cho các bệnh viện nội đô TP HCM, rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu và điều trị cho người dân khu vực phía Đông Nam.
