Hôm 3/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố “Dự án Tự do”, dẫn đường cho tàu thuyền rời eo biển Hormuz. Nhờ đó, hai con tàu đã hoàn tất được hải trình. Nhưng đến ngày 5/5, ông thông báo dừng chiến dịch, nhằm tạo thêm thời gian cho các cuộc đàm phán với Iran.
Như vậy, sau hơn hai tháng xung đột, eo biển Hormuz tiếp tục tắc nghẽn và rủi ro lưu thông không giảm. Ngày 6/5, CMA CGM Group (Pháp) cho biết một tàu chở container của hãng đã hư hại, sau khi bị tấn công vì cố gắng đi qua.
Nhiều hãng vận tải lớn và chủ tàu cho rằng việc đi lại qua eo Hormuz vẫn quá nguy hiểm, do sự xuất hiện của xuồng cao tốc và máy bay không người lái Iran. Sean Pribyl, chuyên gia hãng luật Holland & Knight ở Washington nói vấn đề cốt lõi đến giờ vẫn là an toàn trên tuyến đường này.
“Có vẻ chúng ta còn rất lâu mới có thể khôi phục dòng lưu thông và hoạt động hàng hải tự do qua eo biển”, ông nhận định.
Trước chiến sự, khoảng 100-135 tàu đi qua eo Hormuz mỗi ngày, theo công ty nghiên cứu Lloyd’s List Intelligence. Tuy nhiên, lưu lượng hiện giảm xuống nhỏ giọt, khi Iran yêu cầu các tàu phải trải qua quy trình kiểm tra do Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) điều hành, để được cấp quyền đi lại an toàn.
Quy trình này yêu cầu tàu đi theo tuyến gần bờ biển Iran, cung cấp thông tin về thủy thủ đoàn, hàng hóa và nộp phí trong một số trường hợp. Tuy nhiên, các tàu đóng phí lại có nguy cơ vi phạm các lệnh trừng phạt từ Mỹ và EU.
Do gần như không thể qua eo biển suốt hai tháng qua, hiện có hơn 1.550 tàu với khoảng 22.500 thủy thủ đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, theo tướng không quân Mỹ Dan Caine. Các mặt hàng chủ yếu gồm dầu thô và sản phẩm dầu mỏ như phân bón, chưa kể hàng nghìn lao động hàng hải.
Để gây sức ép với Iran, Hải quân Mỹ đang phong tỏa các cảng của nước này, đồng thời thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài eo biển tại vịnh Oman và biển Arab.
Ông Pribyl cho biết các chủ hàng, công ty bảo hiểm có thể vẫn đang đánh giá tình hình eo biển. Tàu biển thường có hai loại bảo hiểm chính, gồm: bảo hiểm trách nhiệm và bồi thường, bao gồm tài sản và trách nhiệm với bên thứ ba; cùng với bảo hiểm rủi ro chiến tranh trong thời chiến để bồi thường thiệt hại do xung đột.
Chi phí bảo hiểm cho các tàu thuyền trong khu vực đã tăng vọt, từ dưới 1% giá trị hàng hóa trên tàu lên 3-10% trong suốt cuộc xung đột, theo Ed Anderson, Giáo sư về quản lý chuỗi cung ứng tại Trường Kinh doanh McCombs thuộc Đại học Texas.
Nhưng ngay cả khi có bảo hiểm, hầu hết chủ hàng đều cho rằng việc vượt eo biển quá nguy hiểm. “Việc hộ tống được một vài con tàu rời đi thực tế không tác động gì đáng kể đến ngành vận tải biển”, ông bình luận.
Hãng vận tải container Hapag-Lloyd AG cho biết đang thiệt hại 60 triệu USD mỗi tuần, chủ yếu do giá nhiên liệu và bảo hiểm tăng vọt. Công ty sở hữu đội tàu 301 chiếc, có 4 chiếc đang kẹt tại vịnh Ba Tư. Họ phải dừng khai thác một số tuyến đường biển và tìm phương án thay thế, kể cả bằng đường bộ. “Tuy nhiên, các lựa chọn này bị hạn chế về công suất và không thể thay thế hoàn toàn các tuyến hàng hải thông thường qua khu vực”, công ty cho biết.
Maersk cho hay tàu chở xe Alliance Fairfax treo cờ Mỹ đã rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz hôm 4/5 “dưới sự hộ tống của lực lượng quân sự Mỹ”. “Hành trình diễn ra an toàn, toàn bộ thủy thủ đoàn đều bình an vô sự”, công ty nêu.
Hôm 7/5, Maersk công bố lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và khấu trừ (EBITDA) quý I đạt 1,73 tỷ USD, giảm khoảng 36% so với cùng kỳ 2025, cảnh báo chiến sự Iran phủ bóng lên triển vọng giá cước và chi phí vận tải. Cổ phiếu công ty giảm 3,3% sau tin này.
Maersk thường được xem là “phong vũ biểu” của thương mại toàn cầu. Hãng dự báo sản lượng container thế giới năm nay tăng 2-4%, nhưng vẫn rất biến động. “Triển vọng nhu cầu container toàn cầu năm 2026 là cực kỳ bất định”, công ty nêu.
Triển vọng đàm phán Mỹ – Iran chưa rõ ràng. Ông Kaho Yu, chuyên gia công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft cảnh báo giá dầu và hoạt động hàng hải khó trở lại bình thường nhanh. “Các nhà máy lọc dầu, hãng vận tải và nhà giao dịch hàng hóa vẫn sẽ thận trọng, cho đến khi có bằng chứng rõ ràng hơn rằng các gián đoạn ở Hormuz không leo thang trở lại”, ông nhận định.
Hôm thứ tư (6/5), cuộc gặp giữa các nhà ngoại giao Iran và Trung Quốc đã nhấn mạnh nhu cầu hạ nhiệt căng thẳng. Nhưng theo ông Yu, “Hormuz mới là thước đo thực sự cần theo dõi”. “Lưu lượng tàu chở dầu và dòng chảy năng lượng trong những tuần và tháng tới có lẽ quan trọng hơn các tuyên bố ngoại giao”, ông nói.
Ngoài ra, khác với vận tải hàng không có thể phục hồi nhanh chóng, vận tải đường biển thường mất vài tuần hoặc vài tháng, do thời gian giao hàng dài hơn và các ràng buộc hợp đồng. Khi eo biển mở lại, ông Yu cho rằng các lô hàng khí hóa lỏng và lưu huỳnh có khả năng được vận chuyển nhanh hơn, nhưng “hầu hết các chủ hàng sẽ vẫn thận trọng cho đến khi sự ổn định được chứng minh là bền vững”.
Bộ Công Thương vừa hoàn thành dự thảo Thông tư sửa đổi một số điều tại Thông tư 50 quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.
Theo đó, cơ quan này đề xuất từ ngày 30/4, xăng không chì (xăng khoáng như RON 95) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho xe máy, ô tô chạy bằng xăng trên toàn quốc. Trước đó, Thông tư 50 quy định xăng khoáng phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 từ ngày 1/6.
Liên quan đến giá bán xăng E10 và mức độ sẵn sàng chuyển đổi của các cửa hàng bán lẻ xăng dầu, trả lời phóng viên báo Dân trí tại họp báo thường kỳ quý I của Bộ Công Thương chiều 9/4, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết trong quy định tại Nghị định 83 và Nghị định 80 về kinh doanh xăng dầu đã có quy định về việc tính toán giá xăng nhiên liệu sinh học.
"Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu và tiến hành điều hành giá xăng sinh học theo các quy định hiện hành, cụ thể là các nghị định về xăng dầu", Thứ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ.
Ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết ngày 19/3 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 09 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển xe điện.
"Thủ tướng giao Bộ Công Thương xem xét việc chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4. Thực hiện chỉ đạo này, Bộ đã làm việc với các thương nhân đầu mối, yêu cầu báo cáo mức độ sẵn sàng trong việc chuyển đổi sang xăng sinh học", ông Đào Duy Anh nói.
Đến ngày 26/3, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành liên quan cùng đại diện doanh nghiệp đầu mối, Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam và Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam về nội dung này.
Ông Đào Duy Anh thông tin, qua các diễn biến cũng như những buổi làm việc có thể nhận diện ba yếu tố chính quyết định tính khả thi của việc đưa xăng E10 vào phân phối ngay trong tháng 4.
"Yếu tố đầu tiên là nguồn cung nhiên liệu sinh học. Yếu tố thứ hai là điều kiện pháp lý và hạ tầng. Yếu tố thứ ba là mức độ sẵn sàng của hệ thống phân phối, tức các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu", ông nói.
Riêng với yếu tố thứ 3, theo đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, hiện các cửa hàng xăng dầu thuộc doanh nghiệp đầu mối lớn như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PV Oil) đã có sự chuẩn bị từ sớm.
"Bởi các doanh nghiệp có khoảng một năm rưỡi để chuẩn bị, tức từ cuối năm 2024 đến nay", ông Đào Duy Anh nói.
Tuy nhiên, ông đánh giá thực tế triển khai vẫn còn những điểm thách thức. Vẫn còn một số doanh nghiệp và cửa hàng xăng dầu quy mô nhỏ gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, như rửa bồn bể, thiết bị phục vụ việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10.
“Tại các buổi làm việc, chúng tôi đã khuyến nghị các đơn vị phải đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị cơ sở hạ tầng nhằm bảo đảm sẵn sàng cho việc chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng E10”, ông Đào Duy Anh thông tin.
Đồng thời, ông cho biết ngày 1/4, Bộ Công Thương đã trình Thủ tướng báo cáo về điều kiện và khả năng triển khai phân phối xăng E10 trong tháng 4. Trên cơ sở đó, Bộ đề xuất một số giải pháp, nếu được thực hiện đồng bộ, có thể triển khai bán xăng E10 ngay trong tháng này.
Ngày 2-6, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị sơ kết tình hình thực hiện công điện của Thủ tướng về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Tại hội nghị, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. So với yêu cầu đặt ra, công tác bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế cần tiếp tục tập trung khắc phục.
Ông yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục mở đợt cao điểm mới, rà soát toàn diện tình hình, tập trung đấu tranh quyết liệt hơn nữa đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
"Toàn hệ thống phấn đấu nâng số vụ phát hiện, xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ tăng ít nhất 20% so với năm 2025 trên tất cả các khâu từ thanh tra, kiểm tra, xử lý hành chính đến điều tra, truy tố và xét xử hình sự", Phó thủ tướng yêu cầu, đồng thời cho biết đây không chỉ là yêu cầu trong nước mà còn là cơ sở để Việt Nam chứng minh với các đối tác quốc tế về quyết tâm và hiệu quả thực chất trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Trong đó, các bộ, ngành cần khẩn trương rà soát toàn bộ các quy định pháp luật liên quan đến thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Đặc biệt, cần nghiên cứu mức xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để bảo đảm tính răn đe; rà soát, sửa đổi các nghị định, thông tư hiện hành còn bất cập hoặc chưa rõ ràng.
Trong năm 2026 phải cơ bản hoàn thành việc nhận diện toàn bộ các bất cập về thể chế để xây dựng lộ trình sửa đổi phù hợp.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ, cập nhật thường xuyên và bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Hệ thống này được yêu cầu đưa vào vận hành trong năm 2026.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được yêu cầu tập trung xử lý nghiêm các hành vi sao chép, sử dụng, khai thác trái phép tác phẩm, chương trình phát sóng, bản ghi âm, ghi hình; ngăn chặn hiệu quả tình trạng phát tán nội dung vi phạm trên môi trường mạng.
Phó thủ tướng đề nghị Bộ Công an tiếp tục đẩy mạnh điều tra, xử lý triệt để các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; tăng cường áp dụng biện pháp hình sự đối với các vụ việc đủ điều kiện khởi tố nhằm bảo đảm tính nghiêm minh.
Bộ Công Thương cần tiếp tục chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường mở các đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm tại các địa bàn trọng điểm. Tập trung đấu tranh với hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử…
Các địa phương phải phấn đấu tăng ít nhất 20% số vụ phát hiện, xử lý vi phạm so với năm 2025. Kết quả thực hiện sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng địa phương.
Theo báo cáo, Bộ Công an đã phát hiện, điều tra và xác minh 148 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử lý 128 vụ việc, trong đó khởi tố 44 vụ án hình sự.
Đặc biệt, lực lượng công an đã triệt phá nhiều đường dây vi phạm nghiêm trọng trên môi trường mạng, trong đó có các trang web phát sóng bóng đá trái phép như CakhiaTV, Rakhoi TV. Tổng giá trị hàng hóa vi phạm bị thu giữ hơn 28 tỉ đồng.
Lực lượng công an cũng đóng vai trò nòng cốt trong việc ngăn chặn hơn 1.000 trang web vi phạm bản quyền và sở hữu công nghiệp.
Bộ Công Thương cùng các địa phương đã chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm. Kết quả, 1.520 vụ vi phạm về sở hữu công nghiệp, chủ yếu là giả mạo nhãn hiệu, đã bị xử lý.
Đáng chú ý, so với tháng 5-2025, số vụ xử lý tăng 370,6%, cao gấp 4,7 lần; số tiền xử phạt tăng 314,8%; trị giá tang vật bị xử lý tăng 827,5%, vượt xa mục tiêu tăng tối thiểu 20% được giao.
Một số địa phương ghi nhận kết quả nổi bật như: Hà Nội xử lý 340 vụ, TP.HCM xử lý 234 vụ. Riêng hai địa phương này đã xử lý 574 vụ, chiếm khoảng 35,6% tổng số vụ việc được xử lý trên toàn quốc.
Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, các lực lượng chức năng đã chuyển từ trạng thái xử lý thụ động sang chủ động phát hiện.
Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn mới. Trong đó, hoạt động buôn bán hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu vẫn diễn ra công khai tại một số chợ truyền thống, trung tâm thương mại và trên các nền tảng thương mại điện tử.
Theo đó, Bộ Công Thương chính thức bãi bỏ cụm từ "dầu hỏa" tại khoản 2, Điều 1 của Thông tư số 18/2025 sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định tại các thông tư quy định về kinh doanh xăng dầu.
Nội dung của quy định liên quan tới các mặt hàng xăng dầu nhà nước công bố giá cơ sở. Bao gồm những mặt hàng xăng, dầu được tiêu dùng phổ biến trên thị trường như xăng sinh học, xăng khoáng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut. Như vậy với việc chính thức bãi bỏ quy định này, mặt hàng dầu hỏa không còn nằm trong danh mục công bố giá cơ sở.
Theo quy định về kinh doanh xăng dầu, giá cơ sở xăng dầu là căn cứ để cơ quan quản lý nhà nước điều hành giá bán lẻ xăng dầu trong nước. Mức giá này được tính dựa trên các yếu tố gồm: Giá xăng dầu thành phẩm thế giới, các khoản chi phí và lợi nhuận định mức, mức trích lập, chi sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu, các khoản thuế.
Trong đó giá xăng dầu thế giới trong công thức giá cơ sở xăng dầu được xác định là giá thành phẩm xăng dầu được giao dịch trên thị trường Singapore (của Hãng tin Platts). Chi phí này chiếm tỉ trọng chủ yếu, nên có vai trò quyết định tới giá nếu giá xăng dầu thế giới tăng.
Chi phí định mức sẽ gồm: chi phí đưa xăng dầu từ nước ngoài về Việt Nam, Premium, lợi nhuận (có nghĩa là phần thưởng, ưu đãi, tiền lãi, chi phí trả thêm, chi phí thưởng, phí bảo hiểm, tiền đóng bảo hiểm) cùng lợi nhuận định mức. Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với thực tế.
Bộ Công Thương cho hay mặt hàng dầu hỏa chỉ chiếm 0,1% tổng lượng tiêu thụ xăng dầu. Trong khi đó, các mặt hàng khác như xăng, dầu diesel chiếm tỉ trọng lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân, nên vẫn thuộc danh mục các mặt hàng do bộ điều hành giá cơ sở.
