Từ ngày 1-7, Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực, quy định sàn thương mại điện tử (TMĐT) phải có trách nhiệm định danh (xác thực danh tính) người bán hàng trên nền tảng số. Đây là một trong những điểm mới quan trọng nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng, hạn chế hàng giả, hàng nhái, tài khoản ẩn danh và dễ dàng truy vết vi phạm.
Ngày 22-6, trao đổi với Tuổi Trẻ, đại diện Lazada Việt Nam cho biết “đã và đang chủ động triển khai các biện pháp rà soát, xác thực thông tin nhằm bảo đảm việc thực hiện đúng quy định và theo thời hạn yêu cầu”.
Song song đó, sàn này cũng vận hành các quy trình, cơ chế nhằm bảo đảm tính minh bạch của thông tin người bán, thông tin sản phẩm, chính sách giao hàng, thanh toán và giải quyết khiếu nại.
Theo vị này, Lazada áp dụng hệ thống kiểm duyệt kết hợp giữa công nghệ và đội ngũ kiểm tra chuyên trách để rà soát, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm trên nền tảng. Dữ liệu liên quan cũng sẽ được lưu trữ theo quy định để phục vụ công tác quản lý và xử lý vi phạm khi cần thiết.
“Trong trường hợp phát hiện vi phạm, tùy theo mức độ, Lazada sẽ áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của nền tảng như nhắc nhở, hạn chế tài khoản hoặc cấm vĩnh viễn”, vị này cho biết.
Trong khi đó, sàn Shopee cho biết đã lên kế hoạch định danh toàn bộ người bán trên sàn từ năm 2024 và bắt đầu triển khai định danh người bán qua chip trên CCCD thông qua công nghệ NFC, kết nối dữ liệu với Bộ Công an từ tháng 6-2025.
“Để tăng cường độ chính xác trong quá trình định danh, Shopee hiện đã tích hợp hệ thống đối chiếu với dữ liệu nhà nước – bao gồm thông tin CCCD và mã số thuế của chủ gian hàng”, đại diện Shopee cho biết.
Bên cạnh đó sàn TMĐT này cho biết đang ứng dụng công nghệ, thuật toán AI kết hợp cùng cơ chế giám sát vận hành để hỗ trợ nhận diện các sản phẩm có dấu hiệu giả mạo hoặc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nền tảng.
“Trong một số trường hợp cần xác minh bổ sung, chúng tôi sẽ thực hiện thêm bước rà soát thủ công dựa trên các giấy tờ do nhà bán cung cấp (hóa đơn nhập hàng, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hoặc giấy tờ phân phối sản phẩm…) nhằm hỗ trợ quá trình kiểm tra và xử lý theo quy định của nền tảng”, đại diện sàn này cho hay.
Đại diện TikTok Shop thông tin đang áp dụng hệ thống kiểm duyệt nội dung livestream kết hợp giữa công nghệ tự động (AI) và đội ngũ kiểm duyệt viên. Các biện pháp xử lý có thể bao gồm tạm ngưng quyền niêm yết sản phẩm, tạm thời đình chỉ hoạt động bán hàng, hạn chế quyền phát livestream, chấm dứt hợp đồng với nhà bán hàng hoặc gỡ bỏ vĩnh viễn quyền hoạt động tiếp thị liên kết, tùy theo từng trường hợp cụ thể.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp rất ủng hộ việc thực thi quy định nêu trên. Từ góc độ doanh nghiệp bán lẻ công nghệ chính hãng, ông Huỳnh Tấn Phát – Phó giám đốc ngành hàng tại hệ thống bán lẻ Di Động Việt, đánh giá: “Đây là một bước đi tích cực nhằm tăng tính minh bạch cho môi trường TMĐT”. Theo ông Phát, việc định danh sẽ giúp làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể khi tham gia hoạt động kinh doanh hoặc quảng bá sản phẩm trên môi trường số.
Ở góc độ người tiêu dùng, đây cũng là cơ sở để tăng mức độ tin cậy khi mua sắm trực tuyến. Khi thông tin người bán được xác thực rõ ràng hơn, khách hàng có thêm cơ sở để đánh giá và lựa chọn đơn vị cung cấp sản phẩm và dịch vụ.
Tuy nhiên, theo ông Phát, việc định danh “khó có thể xem là giải pháp duy nhất nếu nói đến xử lý triệt để vấn đề hàng giả, hàng nhái”. Bởi thực tế hàng giả là câu chuyện liên quan nhiều khâu từ nguồn cung, vận chuyển, lưu thông cho đến hoạt động bán hàng trên các nền tảng số. Việc định danh sẽ giúp cơ quan quản lý, sàn TMĐT và người tiêu dùng dễ dàng truy vết và xác định trách nhiệm hơn khi phát hiện vi phạm.
Để hạn chế hiệu quả tình trạng hàng giả vẫn cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các nền tảng TMĐT, doanh nghiệp chính hãng và cả chính người tiêu dùng nữa. “Bên cạnh việc xác thực người bán, các giải pháp về kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, cơ chế xử lý vi phạm, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và nâng cao nhận thức người tiêu dùng cũng đóng vai trò rất quan trọng”, ông Phát gợi ý.
Bà Nguyễn Thị Ánh Hồng, Giám đốc TMĐT hệ thống bán lẻ 24hStore, cũng cho rằng không nên xem định danh là “chiếc đũa thần” có thể xóa sạch hàng giả ngay lập tức. “Quy định này sẽ giúp giảm mạnh tình trạng ẩn danh, tăng khả năng truy vết và khiến người bán gian dối phải cân nhắc hơn trước khi vi phạm, nhưng để ngăn chặn triệt để hàng giả thì cần một hệ thống nhiều lớp”, bà Hồng nói.
Lớp thứ nhất là định danh người bán, người livestream, người làm tiếp thị liên kết. Lớp thứ hai là kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn, chứng từ, tiêu chuẩn chất lượng và chính sách bảo hành. Lớp thứ ba là trách nhiệm của nền tảng trong việc rà soát, cảnh báo, gỡ bỏ và xử lý tài khoản vi phạm.
Lớp thứ tư là chế tài đủ mạnh để người vi phạm không thể xem việc bán hàng giả là “chi phí kinh doanh”. Và lớp cuối cùng là nhận thức của người tiêu dùng: không ham rẻ bất thường, ưu tiên mua ở hệ thống chính hãng, kiểm tra bảo hành, hóa đơn và chính sách đổi trả trước khi thanh toán.
“Quy định định danh sẽ không tự mình giải quyết triệt để vấn nạn hàng gian hàng giả, nhưng nó là nền móng rất quan trọng. Khi người bán không còn dễ ẩn danh, khi livestream không còn là nơi muốn nói gì cũng được, khi người tiếp thị phải chịu trách nhiệm với nội dung mình giới thiệu, thị trường sẽ minh bạch hơn rất nhiều”, bà Hồng kỳ vọng.
Việc siết chặt phần mềm và nội dung số không bản quyền đang tạo nhiều chú ý trong cộng đồng công nghệ. Theo nhiều người làm việc trong lĩnh vực công nghệ, đây là điều sớm muộn sẽ diễn ra khi thị trường số phát triển mạnh hơn và các nền tảng ngày càng kiểm soát chặt vấn đề bản quyền.
Anh Hoàng Hiếu, một nhà sáng tạo nội dung cho rằng việc sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ liên quan tới quy định pháp luật mà còn là cách bảo vệ chính dữ liệu và công việc của người dùng.
“Trước đây, đồng nghiệp trong công ty mình đã từng sử dụng phần mềm không bản quyền để chỉnh sửa video, kết quả là máy tính bị ảnh hưởng dữ liệu, thậm chí mất cả tài khoản YouTube với hơn một triệu lượt đăng ký,” anh Hiếu chia sẻ.
Theo anh, các công cụ chỉnh sửa video, hình ảnh hay âm thanh gần như là một phần không thể thiếu trong công việc của nhiều người. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi của phần mềm crack (bẻ khóa) là nhiều rủi ro liên quan tới bảo mật, mất dữ liệu hoặc tài khoản.
Đồng quan điểm, chuyên gia công nghệ Duy Luân cho rằng việc siết bản quyền là điều “không sớm thì muộn phải làm”.
“Không thể đứng mãi ở vùng xám về bản quyền được. Việc siết chặt này cũng là dịp để những người làm sáng tạo xem xét lại quy trình, năng lực, thậm chí là bảng giá hay các công cụ mình đang sử dụng để chắt lọc và chọn công cụ hiệu quả hơn”, anh nói.
Trước đây nhiều người trẻ dễ hình thành thói quen dùng phần mềm crack do điều kiện tài chính hạn chế, trong khi việc tiếp cận nguồn tải lậu lại quá dễ dàng.
Tuy nhiên, vài năm gần đây, nhận thức của người dùng trẻ đã thay đổi đáng kể khi họ dần quen với việc trả phí cho phần mềm chính hãng hay các nền tảng nội dung chính thống.
Các chuyên gia công nghệ cho rằng việc hiểu và tôn trọng bản quyền là điều bắt buộc, xu hướng tất yếu trên môi trường số. Nếu muốn người khác tôn trọng chất xám của mình thì trước hết mình cũng cần tôn trọng chất xám của người khác.
Đồng thời, chi phí bản quyền cũng cần được xem là một phần chi phí vận hành giống như mua thiết bị hay đầu tư máy móc làm việc.
Gợi ý loạt giải pháp thay thế phần mềm crack
Việc từ bỏ phần mềm crack không đồng nghĩa người dùng phải ngay lập tức chi rất nhiều tiền cho các công cụ đắt đỏ.
Theo các chuyên gia, người dùng có thể tận dụng các gói ưu đãi sinh viên, chương trình giảm giá theo mùa hoặc các gói chia sẻ hợp pháp để giảm chi phí.
Nhiều phần mềm lớn hiện đều có chính sách ưu đãi cho tài khoản giáo dục hoặc người dùng trẻ. Ngoài ra, người dùng có thể sử dụng gói gia đình hay gói chia sẻ hợp pháp cùng bạn bè.
Bên cạnh đó, người dùng có thể chuyển sang các công cụ miễn phí hoặc có chi phí thấp hơn thay vì cố phụ thuộc vào phần mềm crack.
Chẳng hạn, với nhu cầu dựng video cơ bản, người dùng có thể sử dụng DaVinci Resolve hoặc CapCut bản miễn phí để thực hiện các thao tác phổ biến như cắt ghép, chỉnh nhịp video hay làm nội dung ngắn...
Nhân vật chính là Lindsey Hall, một nhà văn và chuyên gia tư vấn quan hệ công chúng. Câu chuyện của cô được lan truyền mạnh sau khi đăng tải trên nền tảng Substack.
Theo Hall, sự việc xảy ra khi cô sử dụng máy tính của bạn trai để hoàn thành công việc và vô tình nhìn thấy một cuộc trò chuyện có tiêu đề liên quan đến “những vấn đề và sự không chắc chắn trong mối quan hệ”.
Trong đoạn trò chuyện với ChatGPT, người bạn trai bày tỏ sự khó chịu về lối sống, quá khứ và cả ngoại hình của Hall.
“Tôi vốn biết anh ấy không thích việc tôi nuôi ba con mèo. Tôi cũng biết anh ấy không hoàn toàn thoải mái với quá khứ của tôi như chuyện từng sống trong xe van, theo đuổi lối sống du mục. Nhưng tôi không hề biết anh ấy khó chịu với những điều đó đến vậy”, Hall chia sẻ.
Điều khiến Hall sốc nhất là khi người bạn trai cũ nói về ngoại hình của cô với câu nói “Tôi không tự hào về cô ấy”.
Hall kể rằng chatbot AI sau đó đã phản hồi theo hướng khuyên bạn trai cũ của cô nên cân nhắc kết thúc mối quan hệ.
Mối quan hệ của cô và bạn trai vẫn cố gắng tiếp tục thêm vài tháng sau đó. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ thời điểm cô đọc được tin nhắn.
“Thật đau lòng khi nhìn thấy hình ảnh của bản thân qua góc nhìn chân thực của người mà mình nghĩ là yêu thương mình”, cô chia sẻ.
Không phản đối hoàn toàn AI, Hall nhận định việc sử dụng chatbot cho công việc khác với việc xem AI như nơi giải tỏa cảm xúc cá nhân.
Cô tiết lộ từng nhận ra nhiều tin nhắn tình cảm mà bạn trai gửi cho mình mang giọng điệu ChatGPT, thiếu sự chân thành và cảm xúc tự nhiên.
Sau biến cố, Hall cũng từng thử sử dụng AI để phân tích cảm xúc của bản thân nhưng nhanh chóng từ bỏ vì không tin tưởng và lo ngại sự phụ thuộc vào chatbot.
Cô cho rằng AI có xu hướng phản hồi theo chiều hướng người dùng muốn nghe, đặc biệt khi thông tin cung cấp mang tính phiến diện.
Câu chuyện của Hall đã tạo ra nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Một bộ phận chỉ trích cô vì xâm phạm quyền riêng tư của bạn trai, trong khi nhiều ý kiến khác cho rằng đây là ví dụ điển hình cho việc AI đang dần trở thành “người thay thế” trong các cuộc trò chuyện cảm xúc.
Theo cô, chi phí trị liệu tâm lý đắt đỏ và việc thiếu không gian chia sẻ cảm xúc khiến nhiều người tìm đến chatbot AI như một hình thức tâm sự.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cảnh báo người dùng nên cẩn trọng khi phụ thuộc vào chatbot trong các vấn đề tình cảm.
Một vụ việc liên quan đến an ninh mạng tại Mỹ đang thu hút sự chú ý khi hai anh em sinh đôi bị cáo buộc phá hoại dữ liệu của chính phủ sau khi mất việc. Tuy nhiên, họ vô tình tự ghi lại toàn bộ hành vi phạm tội của mình qua ứng dụng họp trực tuyến.
Theo Ars Technica, hai anh em Muneeb và Sohaib Akhter, 34 tuổi, từng làm việc cho công ty công nghệ Opexus - đơn vị cung cấp dịch vụ cho hàng chục cơ quan chính phủ Mỹ. Sau khi công ty phát hiện cả hai từng có tiền án liên quan đến tội phạm mạng và gian lận, họ đã bị sa thải.
Tuy nhiên, chỉ ít phút sau cuộc họp chấm dứt hợp đồng, hai người này bị cáo buộc đã truy cập hệ thống nội bộ và xóa 96 cơ sở dữ liệu chứa thông tin của chính phủ Mỹ. Theo hồ sơ vụ án, hành vi này diễn ra trong khoảng một giờ đồng hồ.
Đáng chú ý, cả hai được cho là đã quên tắt cuộc họp Microsoft Teams sau khi bị sa thải. Cuộc họp tiếp tục ghi âm và ghi lại toàn bộ cuộc trò chuyện giữa hai anh em trong lúc thực hiện hành vi phá hoại dữ liệu.
Theo Ars Technica, nội dung ghi âm cho thấy hai người liên tục trao đổi về việc còn kết nối VPN hay không, đồng thời thảo luận việc xóa cơ sở dữ liệu của công ty. Một đoạn được trích dẫn trong hồ sơ điều tra cho thấy họ đã trực tiếp bàn bạc về hành động trả đũa ngay trong lúc hệ thống vẫn đang ghi hình.
Các tài liệu điều tra cũng cho biết hai anh em từng có tiền án từ năm 2015 liên quan đến truy cập trái phép hệ thống máy tính và gian lận điện tử. Công ty Opexus sau đó phát hiện lý lịch này và quyết định chấm dứt hợp đồng lao động.
Vụ việc được giới chuyên gia xem là ví dụ điển hình cho quy trình bảo mật khi sa thải nhân sự trong ngành công nghệ. Theo Ars Technica, nhiều doanh nghiệp hiện có xu hướng vô hiệu hóa tài khoản và quyền truy cập hệ thống trước khi thông báo chấm dứt hợp đồng nhằm tránh nguy cơ phá hoại dữ liệu nội bộ.
Ngoài yếu tố an ninh mạng, vụ án cũng cho thấy rủi ro từ các công cụ họp trực tuyến và tính năng ghi âm tự động. Trong nhiều doanh nghiệp, các cuộc họp trực tuyến hiện được thiết lập tự động ghi hình hoặc tạo bản chép lời để phục vụ công việc. Nếu người dùng quên tắt cuộc họp hoặc không nhận ra hệ thống vẫn ghi âm, toàn bộ nội dung trao đổi có thể bị lưu lại.
Sohaib Akhter đã bị kết tội trong phiên xét xử gần đây, trong khi Muneeb Akhter trước đó nhận tội nhưng sau đó được cho là đã tìm cách rút lại lời nhận tội thông qua nhiều lá thư gửi tòa án. Cả hai hiện đang bị giam giữ tại Mỹ và có thể đối mặt án tù kéo dài.
