Năm ấy, sau khi bị gia đình chối bỏ vì là người đồng tính, cô từng có hành động tiêu cực nhằm kết thúc cuộc đời. May mắn, người thân phát hiện kịp thời. 10 năm sau, người phụ nữ từng chạm đến đáy tuyệt vọng ấy một mình đi sinh con.
“Sau nhiều năm điều trị trầm cảm và ổn định tâm lý, tôi tập trung xây dựng sự nghiệp. Không phải vì tiền, mà vì tôi hiểu rằng nếu muốn làm mẹ đơn thân, không ai có thể là chỗ dựa ngoài chính mình”, Diệu kể.
Khi đã sẵn sàng kinh tế và sức khỏe, Diệu tìm đến một trung tâm hỗ trợ sinh sản để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Hồ sơ đứng tên mẹ đơn thân. Toàn bộ chi phí, giấy tờ, quyết định, cô tự xử lý một mình.
“Không có ai cầm tay tôi trong phòng khám, cũng không có ai chờ ở ngoài hành lang”, Diệu nói.
Về mặt y tế, hành trình của Diệu được thực hiện tại cơ sở uy tín với quy trình bài bản. Song bóng tối mà cô nhắc đến không nằm ở đó. Nó nằm ở những câu hỏi bên ngoài: “Xinh vậy sao không lấy chồng?” hay ánh mắt của người thân khi bụng cô bắt đầu lộ. Mỗi ngày, Diệu đều nghĩ hôm nay sẽ nói gì, sẽ giải thích như thế nào, hay im lặng cho qua.
Thai kỳ của Diệu vốn đã nhiều biến cố về thể chất như nghén nặng suốt 9 tháng, bị động thai, dọa sinh non, phải nằm bất động hai tháng cuối. Nhưng áp lực tâm lý từ định kiến xung quanh khiến gánh nặng nhân lên gấp bội.
“Tôi không có không gian để vui. Mỗi lần ra ngoài là một lần phải chuẩn bị tinh thần”, cô kể.
Cuối tháng 10/2023, bé trai nặng 2,6 kg chào đời. Ngay sau sinh, Diệu bị sốc phản vệ do phản ứng với thuốc, phải cấp cứu khẩn cấp. Cô thoát được lần thứ hai.
“Tôi chưa bao giờ hối hận. Thậm chí biết ơn bản thân đã không bỏ cuộc”, cô nói.
Anh Huỳnh Minh Thảo, nhà hoạt động thúc đẩy quyền LGBTQ+ Việt Nam, cho biết nhiều cặp đôi đồng tính, chuyển giới phải giấu giếm việc mang thai vì sợ áp lực gia đình và định kiến xã hội. Tại môi trường công cộng, họ đôi khi vẫn phải đối mặt với ánh nhìn tọc mạch.
Nhiều nghiên cứu y khoa cho thấy “căng thẳng thiểu số” do định kiến xã hội làm tỷ lệ trầm cảm thai kỳ ở phụ nữ LGBT+ cao gấp nhiều lần so với sản phụ bình thường. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), khi thai phụ phải liên tục gồng mình đối phó với môi trường thiếu an toàn, cơ thể sẽ sản sinh quá mức hormone căng thẳng cortisol. Lượng cortisol dư thừa này có thể xuyên qua hàng rào nhau thai, trực tiếp làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân và cản trở sự phát triển thần kinh của thai nhi.
Bên cạnh đó, báo cáo từ tạp chí sản phụ khoa BJOG chỉ ra việc phải giấu giếm thân phận hay lo sợ sự tọc mạch tại cơ sở y tế khiến thai phụ cạn kiệt năng lượng, làm giảm chất lượng khám thai định kỳ. Vì vậy, các tổ chức y tế thế giới đều khuyến cáo việc xây dựng môi trường y tế không phán xét là “rào chắn sinh học” thiết yếu để bảo vệ sự an toàn cho cả mẹ và bé.
Pháp luật Việt Nam hiện nay không cấm các cá nhân sống chung hay có con, nhưng Luật Hôn nhân và Gia đình chưa thừa nhận hôn nhân cùng giới. Điều này cũng tạo ra những khoảng trống pháp lý lớn.
Khi một cặp đôi nữ (Lesbian) quyết định có con, về mặt giấy tờ, chỉ người mang thai được đứng tên là mẹ đơn thân. Đối tác đồng giới của họ không được pháp luật công nhận quyền giám hộ hay quyền thừa kế đối với đứa trẻ. Sự thiếu hụt điểm tựa pháp lý khiến hành trình cùng nhau nuôi dạy con cái của họ trở nên bấp bênh nếu mối quan hệ rạn nứt hoặc có biến cố xảy ra, chuyên gia nhận định.
Với các cặp đồng tính nam, rào cản còn lớn hơn. Khác với một số quốc gia cho phép mang thai hộ thương mại, pháp luật Việt Nam nghiêm cấm hành vi này và không cho phép nam độc thân nhờ mang thai hộ. Do đó, cơ hội có con mang dòng máu của mình đối với đồng tính nam trong nước gần như khép kín.
Dù vậy, bức tranh y tế đang có những tín hiệu cởi mở. Bác sĩ Lê Duy Thảo, Trung tâm IVF, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, cho biết bên cạnh tệp khách hàng chiếm đa số là các cặp vợ chồng hiếm muộn, các trung tâm hỗ trợ sinh sản ngày càng tiếp nhận nhiều phụ nữ độc thân và người LGBT. Đặc biệt, từ ngày 1/10/2025, nghị định mới cho phép phụ nữ độc thân thực hiện IVF dựa trên nguyện vọng cá nhân, thay vì phải có chỉ định y khoa về vô sinh.
“Đây là tín hiệu đáng mừng khi quyền làm mẹ được nhìn nhận như một quyền cá nhân cơ bản. Những em bé sinh ra từ cộng đồng LGBT đều là kết quả của tình yêu thương, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và rất nhiều cố gắng”, bác sĩ Thảo nhận định.
Để giảm bớt áp lực cho người LGBT trên hành trình làm cha mẹ, anh Huỳnh Minh Thảo cho rằng các cơ sở y tế cần xây dựng không gian khám chữa bệnh thân thiện, sử dụng ngôn ngữ tôn trọng. Về phía cá nhân, các cặp đôi nên tìm đến “gia đình tự chọn” (chosen family) – những người chung hoàn cảnh để tạo thành vòng tròn an toàn, hỗ trợ tinh thần cho nhau.
Còn với Diệu, hiện tại cô hài lòng với cuộc sống làm mẹ đơn thân và không còn bận tâm đến định kiến. “Tôi hy vọng xã hội sẽ ngày càng cởi mở hơn về các mô hình gia đình đa dạng, để những đứa trẻ lớn lên được tự tin sống thật, và không ai phải trải qua quá trình chấp nhận bản thân trong đau khổ như tôi đã từng”, người mẹ tâm sự.
Ngày 1/4, BS.CK2 Thân Văn Hùng, Phó Chủ nhiệm khoa Bỏng Tạo hình, Viện Chấn thương Chỉnh hình, công bố thành công của ca ghép sọ. Trước đó, vào ngày 26/1, êkíp phẫu thuật đã vá màng sọ bằng lưới titan, cắt bỏ vùng sẹo lớn, lấy túi giãn da và dùng chính phần da mới tạo che phủ toàn bộ vùng khuyết. Hiện bệnh nhân đã xuất viện, sinh hoạt ổn định, vùng da ghép hồng hào và tóc phát triển tốt.
Để phục hồi mảng sọ và vùng da đầu mất tóc, các bác sĩ chọn kỹ thuật giãn da. Tháng 11/2025, êkíp đặt một túi dung tích 450 ml dưới vùng da đầu còn tóc của người bệnh. Bác sĩ bơm nước từ từ vào túi theo thời gian giúp da căng dần, tương tự cơ chế da bụng giãn nở khi mang thai. Phương pháp này tạo ra phần da mới mang đặc điểm y hệt nguyên bản và giữ nguyên nang tóc tự nhiên.
Hai năm trước, nữ bệnh nhân hút mỡ bụng và cấy mỡ thái dương tại một phòng khám tư nhân. Khoảng một giờ sau thủ thuật, chị mệt mỏi, khó nói và yếu nửa người bên phải. Người nhà lập tức đưa chị đến Bệnh viện Quân y 175 cấp cứu trong đêm. Bác sĩ chẩn đoán người bệnh đột quỵ do thuyên tắc mỡ. Hai ngày sau, tình trạng phù não diễn tiến nặng buộc êkíp mổ mở sọ giải áp, qua đó phát hiện tế bào mỡ làm tắc nghẽn động mạch. Chị vượt qua cơn nguy kịch sau 13 ngày hồi sức tích cực nhưng gánh chịu di chứng yếu liệt nửa người, rối loạn vận động, ngôn ngữ và mất mảng sọ lớn.
Bác sĩ Hùng khuyến cáo, cấy mỡ tự thân vùng mặt là phương pháp làm đẹp hiệu quả, nhưng mọi can thiệp y khoa đều tiềm ẩn rủi ro. Khách hàng cần thực hiện thủ thuật tại các bệnh viện, cơ sở y tế được cấp phép, do bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật tạo hình - thẩm mỹ đảm nhiệm. Sau thủ thuật, nếu có dấu hiệu bất thường, cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế tuyến cuối có chuyên môn cao để được cấp cứu kịp thời trong "thời gian vàng".
Theo Yangcheng Evening News, Trần nuôi một con mèo nặng khoảng 7,5 kg. Cô để mèo cưng gối đầu lên tay mình ngủ suốt đêm vì không nỡ đánh thức nó. Sáng hôm sau, cô cảm thấy tay đau mỏi và tê bì nhưng không quá để ý.
Ba ngày sau, cơn đau ngày càng dữ dội khiến Trần phải đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả chụp CT cho thấy cô bị gãy xương cổ tay. Các bác sĩ cho biết đây là trường hợp hiếm gặp, bởi vùng cổ tay có lượng máu nuôi dưỡng kém và các tổn thương tại đây thường khó bị phát hiện sớm.
Sự việc nhận được sự quan tâm lớn từ mạng xã hội sau khi Trần chia sẻ trải nghiệm này. Cô cũng cảnh báo người nuôi mèo cần chú ý đến việc quản lý cân nặng của thú cưng, đồng thời phải biết cách tự bảo vệ bản thân khi âu yếm chúng.
Nhiều người bày tỏ sự đồng cảm: "Tôi cũng từng bị mèo xô ngã, lúc đó đứng hình, không tin nổi mình lại thua một con mèo", hay "Chắc chủ nhân gầy quá nên mới thế". Số khác kể bị mèo nhảy từ trên cao xuống dẫm lên ngực dẫn đến chấn thương xương sườn, có người thậm chí bị tổn thương nội tạng do va đập mạnh từ vật nuôi.
Theo Sohu, mèo trông nhỏ nhắn nhưng cấu trúc cơ thể và cách phân bổ lực của chúng đặc biệt. Một chú mèo trưởng thành thường nặng 4-10 kg, thậm chí có những giống mèo lớn nặng trên 15 kg. Khi một vật nặng 7,5 kg đè liên tục lên một vị trí cố định trong thời gian dài, nó sẽ tạo ra áp lực không nhỏ.
Đặc biệt, nếu áp lực này đè trực tiếp lên các khớp hoặc vùng xương mỏng manh, nguy cơ chấn thương là rất lớn. Bên cạnh đó, khi ngủ, cơ bắp thả lỏng hoàn toàn và quá trình lưu thông máu chậm lại, khiến các mô cục bộ dễ bị tổn thương hơn bình thường.
Tuy nhiên, một số chuyên gia y tế đã đặt nghi vấn về nhận định cho rằng "chỉ riêng áp lực tĩnh cũng có thể gây gãy xương". Giới chuyên môn cho hay thông thường, một trọng lượng khoảng 7,5 kg khó có thể tự gây ra chấn thương nghiêm trọng đến mức gãy xương, cần phải xem xét thêm liệu người bệnh có các yếu tố nền như loãng xương, thiếu hụt vitamin D hay các bệnh lý về xương khác không. Nếu có, đây khả năng là một ca "gãy xương bệnh lý".
Các chuyên gia cảnh báo so với áp lực đè nén khi nằm, cú nhảy từ trên cao của mèo còn nguy hiểm hơn nhiều. Lực tác động tức thời có thể gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể chúng. Nếu điểm tiếp đất rơi vào các vùng yếu điểm như ngực hoặc bụng, nguy cơ chấn thương nghiêm trọng là hoàn toàn có thật.
Sự việc cũng làm nổi bật vấn đề béo phì ở vật nuôi. Các bác sĩ thú y cho hay 7,5 kg là mức cân nặng vượt xa lý tưởng đối với một chú mèo nhà thông thường (vốn chỉ nên từ 4 đến 5 kg). Béo phì không chỉ gây áp lực lên khớp mà còn dẫn đến tiểu đường, bệnh tim mạch và làm giảm tuổi thọ của mèo.
Đối với chủ nuôi, thú cưng quá khổ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như gây cản trở lưu thông máu, dẫn đến tê liệt chi hoặc tổn thương mô mềm. Mèo càng nặng thì lực tác động khi nhảy hoặc chạy nhảy càng cao, dễ gây ra tai nạn ngoài ý muốn. Để đảm bảo an toàn khi ngủ cùng thú cưng, các chuyên gia khuyến nghị không để chúng đè lâu lên các vùng dễ tổn thương như cổ tay, ngực, tốt nhất nên chuẩn bị đệm ngủ riêng cho vật nuôi.
"14 ngày chờ kết quả sinh thiết là khoảng thời gian không có phép màu nào xảy ra", Linh nhớ lại cuộc thăm khám tại Bệnh viện Ung bướu TPHCM vào tháng 9/2023. Kết quả sinh thiết sau đó xác nhận Linh bị Lympho không Hodgkin giai đoạn IAE, một dạng ung thư hạch ở thành dạ dày. Khi ấy, cô vừa tròn 22 tuổi.
Trước đó, Linh sống như phần lớn sinh viên TP HCM, thức đến 4-5 giờ sáng chạy deadline, bỏ bữa vì bận, ăn kiêng để giảm cân. Những cơn đau bao tử bắt đầu kéo dài từ tháng 6, kèm theo hơi thở có mùi và những cơn đau hành hạ mỗi buổi sáng đói bụng. Bạn bè cảnh báo. Linh gạt đi vì tự tin mình còn trẻ, còn khỏe.
"Mình cứ nghĩ thức khuya hay nhịn ăn một chút chắc cũng chẳng sao. Đâu ngờ những thói quen tích tiểu thành đại ấy lại âm thầm tàn phá dạ dày đến vậy", cô nói.
Tháng 6/2023, Linh và bạn trai đến bệnh viện kiểm tra. Nội soi phát hiện hang vị dạ dày có nhiều tổn thương loét nhiễm cứng kích thước 3x6 cm, dương tính với vi khuẩn HP. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân có thể là quá trình dài vi khuẩn HP chuyển hóa, kết hợp thói quen ăn uống không điều độ. May mắn duy nhất là phát hiện ở giai đoạn còn điều trị được.
Trong vòng một tuần, Linh từ bỏ căn phòng trọ sau 7 năm gắn bó với TP HCM, xin nghỉ việc, bảo lưu học tập và về quê nhà Long Thành, Đồng Nai để điều trị. Phác đồ gồm 6 chu kỳ hóa trị, với buồng tiêm đặt dưới da để truyền hóa chất trực tiếp vào động mạch chủ. Toa thuốc đầu tiên bắt đầu tháng 10/2023.
"Cảm giác nóng ran trong cổ họng, đầu óc choáng váng, buồn nôn mỗi khi thuốc chạy khắp người", Linh kể. Tóc rụng, lông mày lông mi thưa dần. Từ một người khỏe mạnh, da cô sạm đen lại. Cô chủ động cạo tóc trước để làm tóc giả, và bắt đầu trang điểm hàng ngày, không phải để đẹp mà để tìm lại chút tự tin giữa những ngày ngập mùi cồn và kim tiêm.
Điều Linh nói cô kiểm soát được duy nhất trong giai đoạn đó là tinh thần. "Nếu cuộc đời cho bạn trái chanh, hãy chọn pha một ly chanh đường", cô nói, không phải như một khẩu hiệu mà như một lựa chọn thực tế mỗi sáng. Dữ liệu từ Bệnh viện Quân y 103 thực hiện trên 264 bệnh nhân khoa Ung bướu chỉ ra gần 58% người bệnh rơi vào trầm cảm. Phần lớn mang tâm lý lo sợ và đánh mất niềm tin vào khả năng kiểm soát cuộc sống. Các bác sĩ khẳng định việc duy trì thái độ tích cực đóng vai trò cốt lõi quyết định tỷ lệ thành công của các phác đồ hóa xạ trị.
Sau mỗi hai toa hóa trị, các chỉ số xét nghiệm cải thiện dần. Tháng 4/2024, ngay trước sinh nhật tuổi 23, Linh hoàn thành đợt hóa trị cuối. Cô ăn ngon, ngủ được và nhận ra những ngày đau đớn đã thực sự qua.
Nhưng điều Linh nói cô xót xa nhất không phải là nỗi đau của chính mình. Mẹ cô, một y sĩ, rơi vào trầm cảm nặng khi chứng kiến con gái điều trị. Bạn trai và cả gia đình gánh chịu áp lực tinh thần trong suốt nhiều tháng. "Chúng ta thường quan tâm đến bệnh nhân mà quên mất người nhà, những người vừa phải làm việc, chi trả viện phí, vừa bất lực nhìn người thân chiến đấu với bệnh tật. Mình không thể vượt qua nếu thiếu họ", cô nói.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng Khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, xác nhận đây là vấn đề bị bỏ ngỏ trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Gánh nặng chăm sóc người bệnh mạn tính kéo dài gây căng thẳng thể chất, tinh thần và tài chính, đặc biệt với người lớn tuổi. Cảm giác cô lập xã hội và trách nhiệm không có điểm kết thúc rõ ràng làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm và lo âu.
Ung thư dạ dày không phải căn bệnh hiếm gặp tại Việt Nam. Theo GLOBOCAN, năm 2022, cả nước ghi nhận hơn 16.277 ca mắc mới, với hơn 12.000 người tử vong, đứng thứ ba trong số các nguyên nhân tử vong do ung thư, sau gan và phổi. Vi khuẩn HP là một trong những yếu tố nguy cơ chính, lây qua đường ăn uống chung mâm, mớm thức ăn hoặc thiết bị y tế chưa được tiệt trùng triệt để. Tỷ lệ lây trong gia đình có thể vượt 80%, cao nhất ở trẻ dưới 12 tuổi. Ngay cả sau điều trị thành công, tỷ lệ tái nhiễm tại Việt Nam là 23% sau 12 tháng và 38,5% sau 31 tháng, cao hơn đáng kể so với mức 12% tại các nước phát triển. Thách thức thêm là tình trạng kháng kháng sinh, với tỷ lệ đa kháng đồng thời Clarithromycin và Levofloxacin vượt 57% tại Việt Nam.
Ở tuổi 25, Linh đã quay lại làm việc, học từ xa và tập thể thao. Đôi khi cô vẫn thức khuya, nhưng biết điểm dừng. Mục tiêu của cô không còn là những cột mốc sự nghiệp. "Mục tiêu duy nhất của mình bây giờ là được khỏe mạnh", Linh nói.
