“Trong đợt tấn công thứ hai của chiến dịch Chiến thắng Hứa hẹn 24, lực lượng không quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 20/7 đã phóng loạt tên lửa nhằm vào trung tâm dữ liệu của công ty Mỹ Amazon ở Bahrain, phá hủy cơ sở này”, IRGC ngày 21/7 tuyên bố.
Theo IRGC, vụ tập kích nói trên nhằm trả đũa chiến dịch không kích của Mỹ nhằm vào nhà máy điện hạt nhân Darkhovin đang xây dựng ở miền nam Iran và một số khu dân cư.
Giới chức Bahrain, quân đội Mỹ và Amazon chưa bình luận về thông tin.
Lực lượng IRGC từng cảnh báo nhắm mục tiêu vào 17 công ty Mỹ đang hoạt động tại khu vực để trả đũa. Danh sách có những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ như Apple, Microsoft, Google, Meta, IBM, HP, Intel, Tesla, Boeing và tổ chức tài chính JP Morgan.
Hồi tháng 4, Iran tuyên bố tấn công cơ sở của hai doanh nghiệp Mỹ gồm trung tâm điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain và Oracle ở thành phố Dubai thuộc Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Tuy nhiên, Amazon và chính phủ Mỹ không xác nhận thông tin này.
IRGC ngày 21/7 cho biết họ đang nhắm tới các hệ thống phòng không, radar và tòa nhà hành chính của lực lượng Mỹ tại Kuwait và Bahrain. “Với đợt phá hủy radar này, đối phương nên chuẩn bị cho những chiến dịch tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) dữ dội và quyết liệt hơn nữa”, IRGC cảnh báo.
Sau cái chết của ít nhất ba binh sĩ vào tuần trước, Mỹ phát động loạt đợt không kích mới nhằm vào Iran với mục tiêu “làm suy yếu hơn nữa năng lực quân sự mà nước này sử dụng để tấn công tàu thuyền” ở eo biển Hormuz.
Tổng thống Donald Trump cảnh báo Iran sẽ phải “trả giá gấp nhiều lần” cho mỗi binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nhận định xung đột “đã trở thành một cuộc chiến toàn diện”.
Một quan chức cấp cao Iran ngày 20/7 cho biết nước này đã nhận đề xuất từ các bên trung gian hòa giải về lệnh ngừng bắn 10 ngày nhằm cứu vãn bản ghi nhớ ký hồi tháng 6, vốn được thiết kế để mở đường cho thỏa thuận lâu dài nhằm chấm dứt xung đột hiện nay.
Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đề nghị Pakistan tiếp tục đảm nhận vai trò trung gian hòa giải. Ông Momeni đã đến thủ đô Islamabad của Pakistan để thảo luận.
"Tôi không tin rằng thỏa thuận đạt được sẽ có khác biệt hoặc tốt hơn đáng kể so với những gì chúng ta đã có ngay từ đầu và nỗ lực thực hiện trong thời gian dài, trước khi Mỹ rút khỏi nó", cựu tổng thống Barack Obama nói với ABC News hôm nay, đề cập Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA).
JCPOA được ký Iran ký với 6 cường quốc vào tháng 10/2015 và có hiệu lực tháng 1/2016, trong đó Tehran hạn chế chương trình hạt nhân, giới hạn làm giàu uranium và cho phép thanh sát viên từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) kiểm tra các cơ sở tại nước này. Đổi lại, Iran được dỡ một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ và rã băng khoản tài sản hàng tỷ USD.
JCPOA được quốc tế ủng hộ, nhưng lại gây tranh cãi trong nội bộ nước Mỹ. Tổng thống Donald Trump tháng 5/2018 rút Mỹ khỏi JCPOA, tái áp đặt lệnh trừng phạt nhằm vào Iran. Một năm sau, Tehran thông báo đình chỉ một phần thỏa thuận và tiếp tục làm giàu uranium. Tháng 1/2020, Iran tuyên bố sẽ không tuân thủ giới hạn do JCPOA đặt ra, song vẫn tiếp tục phối hợp với IAEA.
Cựu tổng thống Obama bày tỏ hy vọng "các đợt không kích sẽ chấm dứt và dân thường không còn phải chịu hậu quả của xung đột nữa". Ông kêu gọi sử dụng biện pháp ngoại giao thay vì quân sự, coi đây là con đường ưu tiên để giải quyết phần lớn vấn đề.
"Thật tiếc khi người ta quan niệm rằng có thể dùng sức mạnh quân sự để giải quyết vấn đề. Họ tưởng rằng mình đã học được bài học đó, nhưng dường như cứ thỉnh thoảng lại phải học lại", ông nói.
Một số nghị sĩ đảng Dân chủ bày tỏ hoài nghi về thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran. "Tổng thống nói chiến sự đã kết thúc, tôi hy vọng ông ấy đúng. Nhưng chúng ta đã nghe điều này trước đây và hàng loạt lời hứa đã bị phá vỡ", thượng nghị sĩ Adam Schiff đăng trên mạng xã hội X.
Ông Schiff chỉ trích Tổng thống Trump "gây ra những cuộc xung đột mới" trong khi không thể giảm gánh nặng chi phí. "Điều này gây ra tổn hại sâu sắc cho người dân Mỹ", ông viết.
Hạ nghị sĩ Seth Moulton mô tả thỏa thuận tiềm năng là "tồi tệ", cho rằng về cơ bản đó là "văn kiện đầu hàng mà Tổng thống Trump chuyển cho Lãnh tụ Tối cao Iran. "Mỹ đã tốn 100 tỷ USD cho chiến dịch, 14 công dân thiệt mạng và chúng ta có được thỏa thuận mở lại eo biển vốn đã mở cửa từ trước xung đột. Đây có phải là một chiến thắng không?", ông đặt câu hỏi.
Các bình luận được đưa ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ ký thỏa thuận chấm dứt chiến sự với Iran trong ngày 14/6, cho phép eo biển Hormuz lập tức mở cửa trở lại sau đó.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói rằng Mỹ và Iran "đang cận kề thỏa thuận hơn bao giờ hết" và nhiều khả năng các bên sẽ hoàn tất những nội dung cuối cùng "trong vòng 24 giờ". Pakistan là bên trung gian quan trọng trong tiến trình đàm phán Mỹ - Iran.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei lưu ý không nên suy đoán quá sớm về thời điểm ký thỏa thuận."Thời điểm ký bản ghi nhớ chưa được xác định, nhưng sẽ không phải ngày 14/6. Không loại trừ khả năng điều này sẽ diễn ra trong những ngày tới. Tuy nhiên, do bên kia còn do dự, chúng tôi phải thận trọng khi đưa ra bình luận về tiến trình", ông nói.
Phát biểu trên nền tảng Truth Social ngày 8-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump cho biết toàn bộ tàu chiến, máy bay, binh sĩ Mỹ, cùng vũ khí và đạn dược bổ sung, sẽ "giữ nguyên vị trí trong và xung quanh Iran cho đến khi thỏa thuận được thực thi đầy đủ".
Ông nhấn mạnh trong trường hợp điều này không xảy ra, dù "khả năng rất thấp", Mỹ có thể nối lại hành động quân sự với quy mô "lớn hơn, tốt hơn và mạnh hơn bất kỳ điều gì từng thấy trước đây".
Theo Hãng tin Reuters, tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực Trung Đông tiếp tục leo thang.
Trước đó, Iran cho rằng việc tiếp tục đàm phán nhằm đạt một thỏa thuận hòa bình lâu dài với Mỹ là "không hợp lý", sau khi Israel tiến hành các đợt không kích dữ dội nhằm vào Lebanon, làm hàng trăm người thiệt mạng.
Bên cạnh đó, hai bên cũng tồn tại bất đồng về chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Trump khẳng định Tehran đã đồng ý ngừng làm giàu uranium, trong khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cho rằng nước này vẫn được phép tiếp tục hoạt động theo các điều khoản ngừng bắn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh: "Điều đã được thống nhất từ lâu là không có vũ khí hạt nhân, và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa và đảm bảo an toàn".
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược của thế giới, do đó các chuyên gia nhận định mọi diễn biến căng thẳng tại khu vực này đều có thể tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo Reuters ngày 5.6, một chiếc xuồng không người lái đã tự phát nổ cách một bến dầu khoảng 500 m tại cảng Constanta, Romania. Vụ việc không gây thương vong.
Thứ trưởng Nội vụ Romania Raed Arafat thông báo các biện pháp hạn chế và sơ tán tại cảng lớn nhất nước này đã được dỡ bỏ sau khi rà soát và không phát hiện thêm rủi ro. Vài giờ sau đó, quân đội Ukraine xác nhận một trong những chiếc xuồng không người lái của nước này đã phát nổ ở bờ biển Romania, và biện minh rằng vụ việc là do hệ thống tác chiến điện tử của Nga can thiệp. Trước đó, Đại sứ quán Nga tại Romania cũng ra tuyên bố cáo buộc đây là vũ khí của Ukraine.
Đây là sự cố an ninh lớn thứ hai xảy ra ở khu vực đông dân cư tại Romania chỉ trong vòng một tuần, làm gia tăng lo ngại về rủi ro lan rộng xung đột. Tuần trước, một máy bay không người lái (UAV) của Nga đã đâm vào một tòa chung cư ở thành phố Galati khiến 2 người bị thương.
Cảng Constanta hiện là tuyến xuất khẩu ngũ cốc và nhập khẩu nhiên liệu thay thế quan trọng của Ukraine. Phản ứng trước sự việc, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận định cuộc xung đột đang ngày càng trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với các quốc gia ở biên giới phía đông của châu Âu.
Giới chức Nga ngày 5.6 cáo buộc Ukraine sử dụng UAV tấn công hai tàu chở hàng đang trên đường đến một cảng của Nga. Theo Bộ Ngoại giao Azerbaijan, vụ việc đã khiến ít nhất 5 công dân nước này thiệt mạng.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết 2 tàu hàng mang tên Natra và Zircon đang trong hành trình từ Thổ Nhĩ Kỳ đến thành phố Rostov-on-Don (miền nam nước Nga) thì bị UAV Ukraine tập kích. Phía Moscow lên án đây là hành động nhắm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự, đồng thời gửi lời chia buồn tới gia đình các nạn nhân, cam kết hỗ trợ chính quyền Azerbaijan.
Cơ quan ngoại giao Azerbaijan xác nhận có tổng cộng 25 công dân nước này làm việc trên hai con tàu, đồng thời nhấn mạnh các tàu bị tấn công không thuộc sở hữu của Baku.
Ở chiều ngược lại, quân đội Ukraine trước đó cùng ngày tuyên bố lực lượng UAV của họ đã đánh trúng 5 con tàu tại các cảng Mariupol, Berdyansk trên biển Azov và vùng biển ven bờ thuộc các khu vực do Nga kiểm soát. Kyiv chưa lên tiếng về trường hợp thiệt mạng trên tàu.
Nga và Ukraine luôn phủ nhận tấn công vào dân thường và hạ tầng dân sự.
Ông Robert Brovdi, tư lệnh lực lượng UAV Ukraine, khẳng định các mục tiêu bị tập kích (gồm tàu chở hàng khô và tàu chở dầu) đã tham gia "đánh cắp" ngũ cốc của Ukraine, đồng thời vận chuyển nhiên liệu và hàng hóa quân sự. Ông Brovdi cũng cáo buộc các tàu này đã cố tình xóa tên trên thân tàu và tắt hệ thống radar khi hoạt động.
Nga và Ukraine thông báo đã tiến hành đợt trao đổi tù binh chiến tranh với 185 người từ mỗi bên được trả tự do. Đây là một trong số ít những nỗ lực hợp tác hiếm hoi giữa hai nước trong bối cảnh chiến sự tiếp diễn.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận vụ trao đổi trên. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết một số binh sĩ Ukraine đã bị giam giữ từ năm 2022.
Động thái trao đổi tù binh diễn ra một ngày sau khi ông Zelensky gửi thư kêu gọi Tổng thống Nga Vladimir Putin đồng ý ngồi vào bàn đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xung đột. Điện Kremlin cho biết đã chuyển thư từ lãnh đạo Ukraine cho Tổng thống Putin và lãnh đạo Nga đã xem xét.
