Chiều 3.4 tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) đã phát động cuộc thi trực tuyến “Học sinh với an ninh mạng 2026”. Sự kiện được tổ chức nhằm ứng phó với tình trạng gia tăng tội phạm mạng nhắm vào trẻ em, đồng thời trang bị “khiên chắn” số thiết yếu cho học sinh khối trung học cơ sở (THCS) trên toàn quốc.
Tại lễ phát động, đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 – Bộ Công an), đã đưa ra những số liệu báo động về rủi ro trực tuyến.
Theo thống kê, hơn 77% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam đang truy cập internet hằng ngày. Đáng chú ý, cơ quan chức năng ghi nhận hàng chục vụ việc lừa đảo, thao túng tâm lý và “bắt cóc trực tuyến” liên quan đến học sinh, sinh viên. Trong nhiều kịch bản, nạn nhân trẻ tuổi bị ép cắt đứt liên lạc với gia đình, bị điều khiển từ xa để phục vụ mục đích tống tiền hoặc buôn người.
Trước thực trạng nguy hiểm nêu trên, cuộc thi được thiết kế nhằm lấp đầy khoảng trống về kỹ năng an toàn thông tin. Không chỉ cung cấp kiến thức pháp luật cơ bản, chương trình còn tập trung giúp học sinh hình thành phản xạ tự bảo vệ, nhận diện sớm các rủi ro lừa đảo và xây dựng thói quen tương tác văn minh trên môi trường mạng.
Về thể lệ triển khai, cuộc thi diễn ra hoàn toàn trên nền tảng trực tuyến dành riêng cho đối tượng học sinh THCS. Mỗi thí sinh sẽ có 30 phút để hoàn thành bài thi gồm 24 câu hỏi trắc nghiệm. Nội dung đề thi được thiết kế sát với thực tiễn thông qua 8 nhóm chủ đề cốt lõi, trải dài từ bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống nội dung xấu độc, cho đến cách nhận diện các nguy cơ từ quảng cáo mạng và người lạ.
Với cơ cấu lên tới 111 giải thưởng dành cho cá nhân và tập thể, ban tổ chức kỳ vọng đây sẽ là hoạt động giáo dục số có sức lan tỏa rộng rãi, hưởng ứng trực tiếp chiến lược bảo vệ trẻ em trên không gian mạng của Chính phủ, qua đó giúp thế hệ trẻ tự tin và an toàn hơn trong thời đại số.
Báo New York Times đưa tin các nhà nghiên cứu tại Đại học Toronto (Canada) vừa tìm ra cách sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra một loại "sâu máy tính" có khả năng nhắm vào bất kỳ lỗ hổng nào trên máy tính và nhanh chóng lây lan khắp Internet mà không cần sự can thiệp của con người.
Trong bài báo công bố hôm 2-6, nhóm nghiên cứu do giáo sư kỹ thuật máy tính Nicolas Papernot dẫn đầu xác nhận đã thử nghiệm thành công một mẫu thử nghiệm trong mạng nội bộ cách ly. Mẫu sâu này có thể chạy trên cả hệ điều hành Windows lẫn Linux.
Tuy đòi hỏi một máy cấu hình mạnh để vận hành do tính phức tạp, nó vẫn có thể tấn công các thiết bị yếu hơn trong cùng mạng như laptop, máy in và máy ảnh.
Điểm vượt trội của biến thể sâu AI này so với các mã độc như SQL Slammer, WannaCry là khả năng tự "tư duy" để đưa ra chiến lược phù hợp cho từng máy tính mà nó chạm trán.
Giáo sư Papernot cảnh báo: "Điều này khiến việc ngăn chặn mã độc trở nên khó khăn hơn đáng kể. Không còn một bản vá phần mềm duy nhất nào có thể áp dụng cho mọi thiết bị để bảo vệ máy tính khỏi con sâu này".
Công nghệ AI vận hành con sâu này là mã nguồn mở (open source) được chia sẻ tự do trên Internet, đồng nghĩa với việc không ai có thể hạn chế cách nó được sử dụng. Nhóm tác giả đã tăng cường một hệ thống mã nguồn mở sẵn có để tối ưu hóa sức mạnh của nó, song không tiết lộ cụ thể tên hệ thống này.
Trước đó, nhiều chuyên gia nhận định các mô hình nguồn mở chưa đủ mạnh để vận hành sâu tự nhân bản. Sản phẩm của các hệ thống AI hàng đầu như Anthropic hay OpenAI dù rất mạnh nhưng không phải là mã nguồn mở và có dung lượng quá lớn để nén thành sâu máy tính.
Vào tháng 4-2026, Anthropic từng giới hạn quyền tiếp cận mô hình Claude Mythos của mình cho khoảng 40 tổ chức có cơ sở hạ tầng máy tính trọng yếu. OpenAI sau đó một tuần cũng có động thái hạn chế tương tự với công nghệ của mình.
Một số chuyên gia độc lập nhận định mối đe dọa trước mắt có thể bị giới hạn do các hệ thống AI vẫn hay mắc lỗi. Tuy nhiên, giáo sư khoa học máy tính David Lie tại Đại học Toronto nhận định: "Người ta có thể sửa đổi con sâu này để nó tự vá các lỗ hổng mà nó tìm thấy. Sức mạnh của công nghệ hoàn toàn phụ thuộc vào cách bạn sử dụng nó".
Đóng nắp máy tính xách tay hoặc chuyển máy tính để bàn vào chế độ ngủ thường nhanh hơn so với việc tắt máy hoàn toàn. Chế độ ngủ cho phép máy khởi động lại nhanh chóng, giữ nguyên các ứng dụng và tab trình duyệt đang mở. Mặc dù vậy, để đưa ra quyết định đúng đắn giữa hai lựa chọn này, người dùng cần hiểu rõ lợi ích của từng phương pháp và cách chúng phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Tắt máy tính có thể giúp giảm tiêu hao pin trên máy tính xách tay và tiết kiệm năng lượng, đặc biệt khi không sử dụng thiết bị trong thời gian dài. Ngược lại, chế độ ngủ có thể là lựa chọn ưu việt cho các thiết bị được trang bị công nghệ tiết kiệm năng lượng, đặc biệt khi sử dụng pin. Quyết định giữa tắt máy và chế độ ngủ cũng phụ thuộc vào hệ điều hành mà người dùng đang sử dụng, vì mỗi hệ điều hành xử lý hai chế độ này khác nhau.
Chế độ ngủ là lựa chọn lý tưởng cho những khoảng nghỉ ngắn, giúp người dùng nhanh chóng tiếp tục công việc mà không phải chờ đợi khởi động lại. Tuy nhiên, người dùng cần lưu ý rằng máy tính vẫn tiêu hao một lượng năng lượng nhất định trong chế độ này. Do đó, chỉ nên sử dụng chế độ ngủ khi dự kiến sẽ sử dụng máy tính trong thời gian ngắn hoặc khi máy luôn được cắm sạc.
Máy tính xách tay chạy Windows có nhiều chế độ ngủ khác nhau, bao gồm chế độ ngủ thông thường và chế độ ngủ đông. Chế độ ngủ tiêu thụ rất ít năng lượng, trong khi chế độ ngủ đông tiết kiệm năng lượng hơn nữa, phù hợp khi không sử dụng máy trong thời gian dài. Đối với máy Mac, chế độ ngủ cũng giúp tiết kiệm năng lượng và khởi động nhanh hơn so với việc tắt máy.
Nếu không có kế hoạch sử dụng máy tính trong vài ngày, tốt nhất là nên tắt máy thay vì để ở chế độ ngủ, đặc biệt là với các thiết bị chạy bằng pin. Dù chế độ ngủ tiêu thụ ít năng lượng, máy tính vẫn sẽ tiêu hao một lượng điện nhất định. Tính năng ngủ an toàn trên máy Mac giúp lưu trạng thái của máy, ngăn ngừa mất dữ liệu do hết pin hoặc mất điện. Tương tự, Windows cũng lưu lại công việc trong chế độ ngủ, nhưng chế độ ngủ thông thường có thể tiêu tốn nhiều năng lượng hơn.
Bên cạnh đó, người dùng nên tắt máy tính để bàn qua đêm để tiết kiệm điện. Khác với máy tính xách tay, máy tính để bàn thường được sử dụng ở một nơi cố định. Việc tắt máy tính xách tay trong thời gian dài không sử dụng cũng giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị bằng cách ngăn ngừa nhiệt độ cao gây hại cho hệ thống.
Tóm lại, việc lựa chọn giữa tắt máy và chế độ ngủ phụ thuộc vào thói quen sử dụng và thời gian không sử dụng máy tính. Mỗi phương pháp đều có những lợi ích riêng, vì vậy người dùng nên cân nhắc kỹ lưỡng để đưa ra quyết định phù hợp.
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trên iOS 27 là sự xuất hiện của Siri trong ứng dụng Camera, giúp đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào một trong những tính năng được sử dụng nhiều nhất của hệ điều hành.
Tính năng mới sẽ bao gồm chế độ Siri chuyên dụng, cho phép người dùng dễ dàng truy cập các công cụ chụp ảnh và quay video mà không cần phải chuyển đổi giữa các ứng dụng hay menu. Theo thông tin từ 9to5mac, mục tiêu của Apple là giúp người dùng có trải nghiệm chụp ảnh thuận tiện hơn.
Chế độ mới này được phát triển từ tính năng Trí tuệ thị giác (Visual Intelligence), trước đây chỉ được ẩn sau các phím tắt khó sử dụng. Giờ đây, với việc tích hợp vào ứng dụng Camera, tính năng này trở nên nổi bật và dễ sử dụng hơn. Người dùng có thể hướng iPhone về phía đối tượng và nhận thông tin gần như ngay lập tức, từ việc nhận diện đối tượng đến tìm kiếm hình ảnh hay tương tác với các dịch vụ như ChatGPT và Google Image Search.
Ngoài ra, Apple cũng giới thiệu những tính năng mới trên iOS 27 nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng. Một trong số đó là khả năng biến camera thành thiết bị đọc thông minh, có thể đọc nhãn thực phẩm và tự động lưu thông tin dinh dưỡng. Một tính năng khác cho phép người dùng số hóa dữ liệu liên hệ trực tiếp từ danh thiếp hoặc tài liệu giấy, giúp tạo liên hệ mới trên iPhone chỉ trong vài giây.
Đây chỉ là một phần trong kế hoạch lớn hơn của Apple nhằm mở rộng khả năng của Siri trong toàn bộ hệ thống, với những cải tiến cho phép thực hiện nhiều hành động từ lệnh duy nhất. Công ty cũng đang hợp tác với Google để tích hợp các mô hình Gemini nhằm tăng cường khả năng AI.
iOS 27 dự kiến sẽ chính thức ra mắt vào ngày 8.6, trong khuôn khổ hội nghị các nhà phát triển (WWDC 2026) của Apple. Tại sự kiện này, người dùng sẽ có cơ hội khám phá những thay đổi đáng kể mà iOS 27 mang lại cho trải nghiệm sử dụng iPhone hằng ngày.
