Lại nóng chuyện đảo Greenland

Sự việc xảy ra khoảng giữa trưa 31/5 tại làng Kaungtup thuộc thị trấn Namkham ở bang Shan của Myanmar, trong khu vực kiểm soát của nhóm phiến quân mang tên Quân giải phóng dân tộc Ta'ang (TNLA). Hình ảnh do truyền thông Myanmar công bố cho thấy cột khói khổng lồ bốc lên tại khu vực, kèm theo quả cầu lửa và nhiều vụ nổ thứ cấp.

Nguồn tin hiện trường nói với AFP rằng lực lượng cứu nạn đã tìm thấy 46 thi thể, trong đó có 6 trẻ em. Ít nhất 74 người bị thương đã được chuyển tới bệnh viện địa phương, công tác tìm kiếm cứu hộ vẫn tiếp tục. Hơn 100 căn nhà gần hiện trường đã bị hư hại nặng vì vụ nổ.

Một nhân viên cứu hộ nói rằng số người chết có thể lên đến gần 60, khi sóng xung kích từ vụ nổ đã làm nhiều ngôi nhà đổ sập và chôn vùi nạn nhân bên trong. Các cơ quan truyền thông Myanmar, trong đó có hãng tin Shwe Phee Myay ở bang Shan, đưa ra ước tính 50-55 người chết.

Đài truyền hình CCTV của Trung Quốc cho biết vụ nổ gây nhiều thương vong và phá hủy nghiêm trọng nhiều nhà dân, nhưng không nêu con số cụ thể.

Theo kết quả điều tra ban đầu, vụ nổ xảy ra tại nơi cất giữ lượng lớn thuốc nổ dùng cho hoạt động khai thác mỏ và khai thác đá. TNLA sau đó xác nhận thuốc nổ trong sự việc là chất gelignite do cánh kinh tế của nhóm quản lý, khẳng định đây là "tai nạn ngoài ý muốn" và đang điều tra nguyên nhân.

Gelignite thường được sử dụng trong ngành khai khoáng và phá đá, có thể trở nên mất ổn định nếu lưu trữ không đúng cách hoặc để quá lâu.

Myanmar rơi vào bất ổn kể từ cuộc đảo chính quân sự năm 2021, sau khi quân đội lật đổ chính phủ của bà Aung San Suu Kyi. Nhiều nhóm vũ trang sắc tộc và lực lượng chống chính quyền quân sự đã tham gia xung đột trên khắp cả nước.

TNLA là thành viên của Liên minh Ba Anh Em, gồm ba nhóm vũ trang sắc tộc lớn ở Myanmar. Liên minh này từng đạt thỏa thuận ngừng bắn với quân đội Myanmar thông qua Trung Quốc làm trung gian, song quan hệ giữa các bên vẫn căng thẳng.

Tin Gốc: Vnexpress

Hồ Salton Sea được đánh giá sở hữu một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Năm 2022, Thống đốc California Gavin Newsom từng ví khu vực này như "Arab Saudi về lithium", nhằm nhấn mạnh nguồn tài nguyên dồi dào tương tự trữ lượng dầu mỏ của quốc gia Trung Đông.

Lithium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin cho điện thoại thông minh, xe điện, hệ thống lưu trữ điện và AI. Vì vậy, nguồn tài nguyên này được ví như "cơn sốt vàng hiện đại", với tiềm năng mang lại việc làm, nguồn thu thuế và thúc đẩy phục hồi kinh tế cho hạt Imperial, một trong những khu vực nghèo nhất nước Mỹ.

Hiện có ba công ty đang tìm cách khai thác lithium tại hồ Salton Sea, dù chưa dự án nào bước vào giai đoạn sản xuất thương mại.

Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận RAND Corporation, nếu các dự án được triển khai, ngành lithium có thể trở thành động lực tạo việc làm lớn nhất tại Imperial trong nhiều thập kỷ. Báo cáo ước tính các dự án lithium sẽ mang lại khoảng 1.000 việc làm xây dựng và 700 việc làm vận hành lâu dài. Ngoài ra, mỗi việc làm dài hạn còn có thể kéo theo hai việc làm khác trong các lĩnh vực như bán lẻ, nhà ở và dịch vụ.

Chính quyền địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch quản lý ngành lithium. Ông Rod Colwell, CEO của công ty Controlled Thermal Resources, cho biết doanh nghiệp dự kiến bắt đầu khai thác lithium ở quy mô thương mại vào năm 2028, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng dự án sẽ tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn dự kiến.

Ông cho rằng mọi quy trình pháp lý đã được tuân thủ đầy đủ, nhấn mạnh Imperial đang cần một cú hích phát triển.

Những người ủng hộ dự án cho rằng địa phương sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc khai thác kho lithium này. Theo luật bang California năm 2022, lithium khai thác bị đánh thuế 400-800 USD mỗi tấn tùy sản lượng, trong đó 80% nguồn thu dành cho các cộng đồng ở hạt Imperial và 20% cho bang để phục hồi môi trường Salton Sea.

Ông Ryan Kelley, ủy viên giám sát hạt Imperial, cho biết địa phương rất cần nguồn thu này để sửa chữa cầu cống, hệ thống nước thải và các hạ tầng thiết yếu.

Các quan chức hy vọng kế hoạch tái định vị Imperial thành "thung lũng Lithium" trong thế kỷ 21 sẽ mở ra cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, nhiều cư dân lo ngại cộng đồng địa phương có thể phải gánh chịu rủi ro môi trường, trong khi lợi ích kinh tế lại chảy về những nơi khác.

"Chúng tôi cần tiền, nên xét về mặt kinh tế, đây là ý tưởng tốt", ông Jordon Salyards, một cư dân địa phương, nói. "Nhưng cái giá của ô nhiễm và những hệ lụy khác không nên đổ lên cộng đồng".

Các công ty dự kiến áp dụng công nghệ chiết tách lithium trực tiếp để thu lithium từ lòng hồ Salton Sea. Theo phương pháp này, nước muối giàu lithium được bơm từ các tầng chứa nước sâu lên bề mặt, sau đó tách lấy kim loại.

Cách làm này được quảng bá là ít gây tổn hại môi trường hơn so với khai thác đá cứng truyền thống. Tuy nhiên, công nghệ này chưa được chứng minh ở quy mô công nghiệp, và một số nghiên cứu cho thấy nó có thể cần gấp đôi lượng nước ngọt so với các mỏ truyền thống, theo các nhóm phản đối.

Hai tổ chức môi trường là Comité Cívico del Valle và Earthworks đã đệ đơn kiện nhằm phản đối cấp phép cho các dự án. Họ lập luận rủi ro môi trường có thể lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc khai thác lithium.

Theo các nhóm này, hồ Salton Sea đang thu hẹp nhanh chóng, trong khi việc khai thác lithium đòi hỏi lượng nước ngọt lớn, làm dấy lên lo ngại nguồn nước vốn đã khan hiếm của khu vực sẽ bị cạn kiệt.

Hồ Salton Sea từ lâu đã là một "vùng thảm họa" về môi trường. Trong hàng thập kỷ, hồ Salton Sea đóng vai trò là "bể chứa" nước thải nông nghiệp từ các cánh đồng xung quanh. Nông dân dùng rất nhiều thuốc trừ sâu và phân hóa học, khiến thuốc trừ sâu lắng xuống và tích tụ đậm đặc trong lớp bùn ở đáy hồ. Khi mặt hồ co lại, những vùng trước đây nằm sâu dưới nước giờ bị lộ ra, trở thành những bãi bùn khô. Dưới nắng nóng, lớp bùn chứa hóa chất này vỡ ra thành bụi.

Các nhóm trích dẫn số liệu từ Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California, cảnh báo các cộng đồng sống gần hồ như Calipatria nằm trong nhóm 1% khu vực có tỷ lệ hen suyễn cao nhất và 8% khu vực có tỷ lệ bệnh tim mạch cao nhất bang.

Ông Luis Olmedo, giám đốc điều hành Comité Cívico del Valle, cho rằng dự án cần được điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ cộng đồng và môi trường.

Aaron Cantú, phóng viên chuyên đưa tin về các vấn đề năng lượng và ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch ở California, lưu ý hạt Imperial không xa lạ với những kế hoạch phát triển đầy hứa hẹn nhưng cuối cùng mang lại ít lợi ích cho người dân địa phương.

Nhiều cư dân cho biết họ không phản đối việc phát triển ngành lithium, nhưng mong muốn quá trình triển khai diễn ra thận trọng và minh bạch. "Chúng tôi chỉ muốn nó được thực hiện đúng cách," ông Jared Naimark, quản lý cấp cao về khai khoáng khu vực phía tây của tổ chức Earthworks, nói.

Tin Gốc: Vnexpress

“Khả năng giao tranh tiếp tục xảy ra rất thấp vì đối phương đã suy yếu. Trong khi đó, lực lượng vũ trang Iran đang chờ sẵn với đầy đủ đạn dược”, ông Mohammad Akbarzadeh, Phó tư lệnh phụ trách chính trị của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố hôm nay 27/5.

“Đừng nghi ngờ việc chúng tôi sẽ biến khu vực từ Chabahar đến Mahshahr thành nghĩa địa cho đối thủ”, ông Akbarzadeh nói, đề cập đến các địa điểm ở hai đầu bờ biển phía nam Iran.

Quan chức IRGC nói thêm rằng các cuộc tấn công trả đũa chính xác của Iran nhằm vào các mục tiêu của đối thủ đã bác bỏ những tuyên bố trước đây của phương Tây rằng Iran chỉ đang phô trương các tên lửa “giả”.

Ông nói thêm rằng việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz và việc Mỹ không thể đáp trả đã chứng minh sức mạnh của Iran.

Nhấn mạnh rằng khả năng răn đe và sự sẵn sàng của lực lượng vũ trang Iran đã trở nên mạnh mẽ hơn trước, ông Akbarzadeh nói: "Dựa trên các chuyến thị sát thực địa của tôi đến các bờ biển và đảo phía nam, tôi nhấn mạnh rằng lực lượng vũ trang đã hoàn toàn sẵn sàng và trong trường hợp có bất kỳ cuộc tấn công nào, phản ứng của Iran sẽ mạnh mẽ hơn nhiều so với trước đây”.

Quan chức Iran cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng “bất kỳ hành động quân sự nào, chẳng hạn một chiến dịch đổ bộ, sẽ chỉ dẫn đến thất bại và sự mất thể diện cho Mỹ”.

Iran và Mỹ liên tục khẩu chiến trong nhiều tuần qua khi hai bên đàm phán một thỏa thuận với vai trò trung gian hòa giải của Pakistan.

Cả hai bên dường như không sẵn sàng thỏa hiệp về những điểm mấu chốt trong đàm phán, bao gồm eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin về các vụ nổ ở thành phố cảng phía nam Bandar Abbas, gần eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ xâm nhập không phận và nhắm bắn một máy bay chiến đấu F-35.

Trong khi đó, người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, ông Tim Hawkins, đã thông báo các cuộc tấn công mới của Mỹ vào Iran gần eo biển Hormuz. Ông tuyên bố đây là cuộc tấn công tự vệ và các mục tiêu bị tấn công bao gồm các địa điểm phóng tên lửa của Iran và các tàu thuyền đang tìm cách “đặt thủy lôi” ở eo biển Hormuz.

“Iran sẽ không để bất kỳ hành động gây hấn nào xảy ra mà không đáp trả và sẽ không ngần ngại bảo vệ lợi ích của Iran”, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran nêu rõ sau cuộc tấn công của Mỹ.

Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei tuyên bố Washington đang mất dần ảnh hưởng ở Trung Đông và cảnh báo các quốc gia trong khu vực ngừng thiết lập các căn cứ mà từ đó Mỹ có thể phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran.

Bất chấp các cuộc tấn công, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết một thỏa thuận hòa bình vẫn có thể đạt được, đồng thời khẳng định eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại “bằng cách này hay cách khác”.

Tin Gốc: Dân Trí