Các ứng viên Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc bắt đầu tranh luận

Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tự coi mình là nhà đàm phán lão luyện và hiệu quả hơn bất kỳ ai. Tuy nhiên, ông dường như đang vấp phải trở ngại lớn nhất trong chiến sự Iran, khi những lời đe dọa, thậm chí cả hành động quân sự, không thể làm lung lay lập trường đối đầu cứng rắn của Tehran.

Với các mục tiêu liên tục thay đổi khiến việc đánh giá hiệu quả chiến dịch trở nên khó khăn, ông Trump cùng các trợ lý hàng đầu vẫn quả quyết rằng Mỹ đã chiến thắng và Iran đang "rất mong muốn đạt thỏa thuận".

Ông Trump đầu tuần này hoãn kế hoạch nối lại các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, cho hay các quốc gia Arab ở vùng Vịnh đã thuyết phục ông làm vậy để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán nghiêm túc đang diễn ra.

Song Tổng thống Mỹ vẫn cảnh báo rằng ông đã yêu cầu các lãnh đạo quân sự "phải chuẩn bị sẵn sàng cho khả năng tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn, toàn diện vào Iran bất cứ lúc nào nếu hai bên không đạt thỏa thuận chấp nhận được".

Bất chấp tình trạng bất ổn nội bộ ngày càng gia tăng, nền kinh tế bị tàn phá và nhiều lãnh đạo, chỉ huy bị hạ sát, không có bằng chứng nào cho thấy Iran sẽ đáp ứng các yêu cầu của ông Trump, theo Matthew Lee, nhà bình luận của AP. Nhiều yêu cầu trong số đó thậm chí bị nước này từ chối từ lâu.

"Trên thực tế, Iran còn tỏ ra kiên định hơn. Điều đó khiến các mục tiêu hàng đầu mà ông Trump tuyên bố vẫn chưa thể thực hiện được", Lee nhận xét.

Iran vẫn chưa đồng ý từ bỏ chương trình hạt nhân hay tên lửa đạn đạo, cũng như chưa chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm của họ trong khu vực, bao gồm nhóm vũ trang Hamas ở Gaza, Hezbollah ở Lebanon, Houthi ở Yemen hay các nhóm dân quân ở Iraq.

Nhà Trắng hôm 25/5 bảo vệ cách tiếp cận của Tổng thống, nói rằng "ưu tiên của ông luôn là hòa bình và ngoại giao" nhưng ông sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận đặt nước Mỹ lên hàng đầu.

"Tổng thống Trump nắm giữ mọi lợi thế và luôn giữ tất cả các phương án trên bàn đàm phán một cách khôn ngoan để đảm bảo rằng Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân", người phát ngôn Olivia Wales cho biết.

Chính quyền ông Trump dường như cũng bắt đầu thể hiện sự nhún nhường trước Iran, theo Aaron Blake, nhà bình luận cấp cao của CNN.

Mỹ ngày 26/5 tấn công bệ phóng tên lửa và xuồng cao tốc Iran xung quanh eo biển Hormuz, nhưng lập tức giải thích rằng đây là hành động "tấn công tự vệ" với mục tiêu "bảo vệ binh sĩ khỏi các mối đe dọa từ Iran".

Cuối ngày hôm đó, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đã "bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) của Mỹ và buộc một tiêm kích tàng hình F-35 phải rời khỏi không phận", mô tả đây là "hành động đáp trả tương xứng".

Trong khi Iran phản ứng đầy quyết liệt, câu trả lời của Mỹ lại mềm mỏng hơn, theo Blake. Ngoài việc Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) quả quyết lệnh ngừng bắn đang "tiếp diễn", Ngoại trưởng Marco Rubio đã hai lần tránh đề cập về các cuộc tấn công khi được hỏi về chúng trong chuyến công du tại Ấn Độ. Lần đầu tiên, ông chỉ nói chung chung về các cuộc đàm phán hòa bình. Lần thứ hai, ông nói về sự cần thiết của việc mở cửa eo biển Hormuz.

Điều này gợi nhớ lại một vài sự kiện vào đầu tháng 5. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine tại buổi họp báo đã dẫn chứng việc Iran khai hỏa 9 lần vào các tàu thương mại và bắt hai tàu chở container, cũng như thực hiện hơn 10 cuộc tấn công vào lực lượng Mỹ.

Nhưng ông lập tức giảm nhẹ khi cho rằng tất cả đều "dưới ngưỡng để tái khởi động hành động quân sự lớn ở thời điểm này". Ông mô tả đó là "các cuộc va chạm ở mức độ thấp".

Mỹ thời gian đó cũng tấn công các cơ sở quân sự mà họ cho là chịu trách nhiệm về việc tấn công tàu chiến của Mỹ ở eo biển. Nhưng Tổng thống Trump đã hạ thấp mức độ nghiêm trọng của sự việc.

"Lệnh ngừng bắn vẫn diễn ra. Nó đang có hiệu lực", ông nói với ABC News vào đầu tháng 5. Ông mô tả các cuộc tấn công của Mỹ chỉ là "đòn cảnh cáo nhẹ".

Khi công bố lệnh ngừng bắn vào ngày 7/4, ông Trump đã nói rất rõ ràng rằng nó sẽ chỉ duy trì khi Iran mở cửa "hoàn toàn, ngay lập tức và đảm bảo an toàn" eo biển Hormuz. Lệnh ngừng bắn đã được gia hạn sau đó, nhưng Iran tới nay vẫn kiểm soát chặt chẽ eo biển.

"Bằng cách cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn và hạ thấp các hành động quân sự của Iran, chính quyền ông Trump đang thể hiện nỗi lo lắng về nguy cơ xung đột tái bùng phát, cũng như mong muốn đạt được một thỏa thuận", Blake, nhà bình luận của CNN, nhận xét.

Sách lược gia tăng áp lực, cả về kinh tế lẫn quân sự, của chính quyền ông Trump để buộc các chính phủ nước ngoài phải tuân theo ý muốn của mình đang không phát huy tác dụng tại Iran, theo Matthew Lee. Họ không nắm giữ một quân bài chiến lược nào hiệu quả tương đương quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Bất chấp tất cả những lời đe dọa gay gắt của ông Trump, Iran vẫn không sẵn lòng chấp nhận vượt quá những gì họ đã nhượng bộ trong cuộc đàm phán về thỏa thuận hạt nhân với các cường quốc thế giới dưới thời chính quyền Barack Obama. Tổng thống Trump từng gọi đó là thỏa thuận "tồi tệ nhất từ trước đến nay" do Mỹ đàm phán và ông đã rút khỏi thỏa thuận trong nhiệm kỳ đầu tiên vào năm 2018.

Ali Vaez, giám đốc phụ trách vấn đề Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế, cho rằng hai đối thủ lâu năm đều không thấy họ là kẻ thất bại trong cuộc xung đột hiện tại.

"Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, cả Washington và Tehran dường như đều đang hành động dựa trên giả định rằng thời gian đang ủng hộ họ. Mỗi bên đều tin rằng lệnh phong tỏa và đối phó phong tỏa ở eo biển Hormuz làm tăng chi phí cho phía bên kia, đồng thời tạo ra khoảng thời gian trì hoãn để chuẩn bị cho khả năng nối lại các hành động thù địch", ông Vaez nói.

Ông thêm rằng bất chấp tác động từ chiến dịch gây áp lực kinh tế của Mỹ, các quan chức Iran vẫn chưa chạm tới ngưỡng "phải chấp nhận những gì mà họ coi là yêu cầu đầu hàng".

David Schenker, cựu trợ lý ngoại trưởng phụ trách Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và hiện làm việc tại Viện Chính sách Cận Đông của Washington, đã mô tả tình hình hiện tại là "bế tắc".

Ông cho biết Tổng thống Trump có thể có "những mối lo ngại" về việc quay trở lại xung đột quân sự toàn diện, đặc biệt xuất phát từ nỗi lo của các quốc gia vùng Vịnh về nguy cơ Iran trả đũa và sự biến động trên thị trường năng lượng, cùng với những tác động chính trị của nó tại Mỹ.

Rich Goldberg, người có quan điểm cứng rắn với Iran và là cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia trong cả hai nhiệm kỳ của ông Trump, khẳng định rằng Tổng thống vẫn đang nắm ưu thế, bao gồm cả vấn đề eo biển Hormuz. Ông cho rằng dù việc mở lại eo biển sẽ giảm bớt gánh nặng giá xăng dầu mà nhiều người Mỹ đang phải gánh chịu, điều đó không mang tính quyết định.

"Nỗi đau ngắn hạn tại các cây xăng đang làm mọi người quên đi vị thế thống trị năng lượng vốn có của Mỹ. Đây không phải là cuộc khủng hoảng vĩnh viễn", Goldberg, hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Quỹ Bảo vệ nền Dân chủ (FDD), cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress

Lầu Năm Góc đã hủy kế hoạch triển khai tạm thời 4.000 binh sĩ Mỹ tới Ba Lan, hai quan chức Mỹ nói với Reuters. Đây được xem là một quyết định bất ngờ làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về kế hoạch cắt giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu của Tổng thống Donald Trump.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc từ chối bình luận trong khi một nghị sĩ cho biết quyết định này vẫn chưa được thông báo tới Quốc hội và chưa có tuyên bố chính thức nào được đưa ra.

Quyết định này, lần đầu được Army Times đưa tin, được đưa ra chỉ 2 tuần sau khi Lầu Năm Góc thông báo rút 5.000 binh sĩ khỏi đồng minh NATO là Đức, một phần do căng thẳng giữa ông Trump và châu Âu liên quan tới cuộc xung đột với Iran.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho rằng quyết định liên quan tới Ba Lan là một giải pháp ngắn hạn nhằm cuối cùng cho phép thực hiện kế hoạch cắt giảm lực lượng tại Đức đã được công bố trước đó, nơi hiện có khoảng 35.000 quân Mỹ đồn trú. Điều đó cho thấy số binh sĩ vốn dự kiến triển khai tạm thời tới Ba Lan có thể sẽ được điều động từ nơi khác.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn đang rà soát sự hiện diện quân sự tại châu Âu và từ lâu đã được dự đoán sẽ cắt giảm quy mô, sau khi ông Trump yêu cầu các đồng minh NATO đóng vai trò lớn hơn trong việc bảo đảm an ninh cho châu Âu.

Lầu Năm Góc hiện chưa công bố chi tiết về phương án bố trí quân trong tương lai trên khắp lục địa. Ông Trump cũng tỏ ra không hài lòng vì các đồng minh châu Âu không tham gia cuộc xung đột với Iran.

Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên đảng Dân chủ thuộc Ủy ban Quân vụ Thượng viện, nói với các phóng viên rằng quyết định liên quan tới Ba Lan dường như là điều bất ngờ.

“Theo như tôi biết, chúng tôi chưa được thông báo về việc này”, bà nói với báo giới.

Khi việc rút quân khỏi Đức được công bố, một quan chức cấp cao Mỹ cho biết động thái này sẽ đưa quân số Mỹ tại châu Âu trở lại mức xấp xỉ trước năm 2022, trước khi chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine khiến chính quyền Tổng thống Joe Biden khi đó tăng cường lực lượng.

Các quyết định rút quân mới nhất cũng được đưa ra trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép buộc các nước châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng.

Tuần trước, ông Trump cho biết ông có thể chuyển quân Mỹ từ Đức sang Ba Lan, trong bối cảnh Lầu Năm Góc chuẩn bị rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức trong vòng một năm tới.

“Ba Lan muốn điều đó. Chúng tôi có mối quan hệ tuyệt vời với Ba Lan. Tôi có quan hệ rất tốt với tổng thống của họ... Tôi rất quý ông ấy, vì vậy điều đó là có thể", ông Trump nói với các phóng viên hôm 8/5 khi được hỏi về khả năng này.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hôm 6/5 cho biết Ba Lan sẵn sàng tiếp nhận số binh sĩ Mỹ rút khỏi Đức và ông sẽ trực tiếp vận động Trump điều chuyển lực lượng này sang phía đông châu Âu.

Tin Gốc: Dân Trí

Các đợt nắng nóng vào tháng 5 không phải điều bất thường ở Ấn Độ, nhưng cường độ sóng nhiệt năm nay đặc biệt nghiêm trọng, với nhiệt độ ban ngày duy trì 44-46 độ C trong những ngày qua.

Nắng nóng gay gắt bao trùm phần lớn Ấn Độ, với nhiệt độ tăng vọt trên khắp các bang miền bắc, miền trung và miền đông. Khu vực Brahmapuri của Vidarbha ghi nhận mức nhiệt độ thiêu đốt 47,2 độ C, trong khi hình ảnh từ camera tầm nhiệt ở Delhi cho thấy nhiệt độ bề mặt đã vượt quá 65 độ C dưới ánh nắng trực tiếp.

Cục Khí tượng Ấn Độ đã phát đi cảnh báo cho các khu vực bao gồm Delhi, Rajasthan, Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Haryana, Punjab, Telangana và Odisha. Cơ quan này ngày 25/5 phát cảnh báo về tình trạng nắng nóng cực đoan, với nhiệt độ cao nhất trong ngày dự kiến dao động 43-45,5 độ C trong vài ngày tới.

Những nhóm dễ bị tổn thương nhất, bao gồm trẻ em, người cao tuổi, công nhân xây dựng và nông dân, đang chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do nắng nóng. Tình trạng này buộc chính quyền phải thiết lập các khu vực làm mát, nơi cung cấp nước uống cùng những nhu yếu phẩm cơ bản.

Các bệnh viện đang chứng kiến sự gia tăng các ca mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt. Giới chức ngày 24/5 cho biết ít nhất 16 người đã tử vong do sốc nhiệt ở miền nam Ấn Độ tính đến thời điểm hiện tại của mùa hè năm nay.

Bầu trời quang đãng, gió khô và mưa đến muộn đã khiến nhiệt bị giữ lại trên khắp miền bắc Ấn Độ, ảnh hưởng tới Delhi, các bang Haryana, Punjab, Uttar Pradesh, Rajasthan và nhiều khu vực thuộc bang Madhya Pradesh.

"Nắng nóng cực đoan" là khi nhiệt độ duy trì ở mức nguy hiểm cao hơn bình thường trong nhiều ngày liên tiếp, thường từ 40°C trở lên tại các vùng đồng bằng. Điều kiện thời tiết này khiến ngay cả những công việc đơn giản nhất cũng vắt kiệt sức con người và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nhiệt.

Với nhiệt độ ban ngày quá cao và ban đêm gần như không dịu đi, nhịp sống của người dân chậm lại đáng kể. Hàng triệu người dân ở Delhi và các bang lân cận đang phải trải qua một trong những đợt đầu hè khắc nghiệt nhất nhiều năm gần đây.

Nóng bức bất thường vào ban đêm khiến cơ thể không có thời gian phục hồi. Đường phố, các khu chợ vắng bóng người vào giờ cao điểm buổi chiều, lao động ngoài trời phải vật lộn để làm việc, trong khi những người khác cố gắng ở trong nhà bất cứ khi nào có thể. Nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh do hầu hết các gia đình đều bật điều hòa, năng suất của hàng triệu lao động ngoài trời tiếp tục sụt giảm.

Theo các chuyên gia khí tượng, đợt nhiễu động từ phía tây có thể kéo nhiệt độ giảm 6-8 độ C từ cuối ngày 28-29/5, đồng thời mang theo mây, gió hoặc những cơn mưa rải rác giúp phá vỡ chuỗi ngày khô nóng kéo dài.

Tuy vậy, miền bắc Ấn Độ đang ở giai đoạn nóng nhất của mùa hè. Dự báo năm nay cho thấy một số vùng ở miền bắc và miền trung có thể trải qua điều kiện nóng và khô kéo dài, với nhiệt độ ban ngày ở nhiều khu vực dự kiến vượt 40-46 độ C, ở một số nơi có thể lên tới 47-48 độ C. Các thành phố trên khắp Punjab, Haryana, Delhi, Uttar Pradesh và Rajasthan có thể hứng chịu nắng nóng gay gắt.

Ấn Độ không còn xa lạ với những mùa hè rực lửa, nhưng các nghiên cứu khoa học đã phát hiện ra rằng biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng trở nên dài hơn, thường xuyên hơn và khốc liệt hơn.

Tin Gốc: Vnexpress