Trước khi xung đột Trung Đông xảy ra, khoảng 15 triệu thùng dầu từ vịnh Ba Tư được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày. Nhưng vài năm tới, phần lớn chúng có thể không còn phải đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Nhiều quốc gia vùng Vịnh đang tích cực lên kế hoạch chi hàng tỷ USD để xây dựng các đường ống mới, nhằm đưa nhiều dầu hơn đến các cảng trên Biển Đỏ, kênh đào Suez và vịnh Oman.
Theo các quan chức chính phủ, doanh nghiệp dầu khí và giới phân tích, hiện có ít nhất 7 dự án đường ống lớn đang được xây dựng, lập kế hoạch hoặc được đưa ra thảo luận, khi giá dầu đang tốt và Iran vẫn duy trì sức ép với Hormuz.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), cho biết trước chiến sự, tuyến Đông – Tây (Arab Saudi) và tuyến Habshan – Fujairah (UAE) thừa công suất tổng cộng 3,5-5,5 triệu thùng mỗi ngày. Nay, cả hai đều hoạt động gần tối đa.
Nhưng năng lực hiện hữu của hai tuyến ống này giờ không đủ. Để bơm thêm dầu qua các lộ trình né eo biển Hormuz, Công ty dầu khí quốc doanh Abu Dhabi đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng tuyến đường ống mới dài 300 km, trị giá 3 tỷ USD đến cảng Fujairah.
Đường ống mới chạy song song với tuyến Habshan – Fujairah hiện hữu, dự kiến giúp tăng sản lượng thêm hơn 1,2 triệu thùng mỗi ngày. Theo công ty phân tích dữ liệu Kpler, dự án đã khởi động trước xung đột và triển khai được một nửa.
Mục tiêu ban đầu là hoàn thành đầu 2027, song Kpler cho rằng mốc giữa năm này khả thi hơn, do cần mở rộng cảng Fujairah. Bà Victoria Grabenwöger, chuyên gia cấp cao của Kpler, cho biết tham vọng này “trở nên khả thi trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa”.
Trong khi đó, Arab Saudi đang xem xét mở rộng công suất tuyến Đông – Tây thêm 2 triệu thùng mỗi ngày, theo nguồn tin của Reuters. Đường ống này vận chuyển dầu từ cơ sở xử lý tại Abqaiq, băng qua sa mạc và tới thành phố cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Từ đây, dầu được bơm lên tàu để vận chuyển xuống phía nam ra biển Arab hoặc đi lên phía bắc qua kênh đào Suez.
Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai của OPEC, cũng chịu ảnh hưởng nặng từ gián đoạn vận chuyển qua eo Hormuz. Sản lượng dầu nước này tháng 6 giảm hơn 50%, còn khoảng 1,9 triệu thùng mỗi ngày, so với khoảng 4,2 triệu thùng trước kia.
Khoảng 90% nguồn thu ngân sách đến từ xuất khẩu dầu buộc Baghdad tăng tốc xây dựng các tuyến xuất khẩu thay thế. Trong đó, một dự án sẽ đưa dầu từ cảng xuất khẩu Basra – nơi từng xuất khẩu hơn 3 triệu thùng mỗi ngày, đến cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ trên bờ Địa Trung Hải.
Đường ống này còn có thêm nhánh kéo tới cảng Baniyas của Syria. Hôm 17/7, Công ty Dầu khí Basra Bassem Abdul Karim Nasr và Công ty Dầu khí Syria Youssef Qablawi đã ký thỏa thuận triển khai.
Về lâu dài, khoảng 2 triệu thùng dầu có thể được vận chuyển tới Baniyas (Syria) mỗi ngày, nơi Bộ Ngoại giao Mỹ gọi là “hành lang năng lượng quan trọng”. “Còn rất nhiều dư địa để Iraq cải thiện, tăng sản lượng dầu, giảm phụ thuộc vào các láng giềng”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, bình luận.
Các quan chức Iraq cũng đang làm việc với Jordan nhằm thúc đẩy kế hoạch xây dựng đường ống từ Basra tới Aqaba. Từ đây, dầu sẽ được xuất khẩu qua Biển Đỏ hoặc kênh đào Suez để tới châu Á và các thị trường khác.
Theo các nhà phân tích của Goldman Sachs, tổng cộng các dự án đường ống mới nhằm tránh eo biển Hormuz có thể vận chuyển 3,8 triệu thùng mỗi ngày vào cuối năm sau và tăng lên 7,3 triệu thùng mỗi ngày vào cuối 2028. Nếu đạt mục tiêu, khoảng 60% lượng dầu xuất khẩu của vùng Vịnh trước xung đột (23 triệu thùng mỗi ngày) sẽ không còn phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Các tuyến ống mới giúp giảm rủi ro nhưng nhược điểm là có thể làm tăng chi phí. Các tàu chở dầu xuất phát từ cảng Yanbu có thể lựa chọn đi qua kênh đào Suez, nhưng tuyến kênh này không thể tiếp nhận những tàu chở cỡ lớn nhất với sức chứa tới 2 triệu thùng. Đây cũng là loại tàu thường có chi phí vận chuyển thấp nhất đối với các hành trình dài.
Ngoài ra, các đường ống từ vịnh Ba Tư đến Địa Trung Hải đưa dầu theo hướng ngược với châu Á – khách hàng chính của nguồn dầu đi qua Hormuz. Vì vậy, để đến được các thị trường này, tàu dầu sẽ phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi, kéo dài đáng kể quãng đường, làm tăng chi phí.
Các tuyến đường ống mới cũng không hoàn toàn miễn nhiễm trước nguy cơ bị tấn công trong bối cảnh an ninh khu vực tiềm ẩn bất ổn. Dầu vận chuyển từ Arab Saudi tới Biển Đỏ qua đường ống vẫn đối mặt với nguy cơ bị lực lượng Houthi ở Yemen tấn công. Trước đây, nhóm này từng nhiều lần làm gián đoạn hoạt động vận tải tại eo biển Bab el-Mandeb – tuyến hàng hải nối Biển Đỏ với vịnh Aden.
Những tuyến ống nằm xa Iran cũng không hoàn toàn miễn nhiễm trước nguy cơ bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hoặc các nhóm vũ trang đồng minh tấn công. Tháng 5/2019, đường ống Đông – Tây của Arab Saudi từng phải ngừng hoạt động sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Houthi.
Ông Bob McNally, nhà sáng lập hãng tư vấn Rapidan Energy, nói “vấn đề không nằm ở tuyến đường thủy”. “Iran vẫn có thể sử dụng vũ khí để tấn công các cơ sở bốc dỡ dầu, trạm bơm, các đầu mối cuối tuyến, những cảng xuất và bể chứa dọc theo các đường ống này”, ông nói trên CNBC.
Công ty cổ phần Văn hóa Phương Nam (Nhà sách Phương Nam - PNC) vừa thông báo đã nhận được đơn từ nhiệm của 3 thành viên Hội đồng quản trị gồm bà Võ Thị Hoàng Quân, bà Trần Tuệ Tri và ông Nguyễn Ngọc Trung Chánh. Riêng bà Võ Thị Hoàng Quân còn muốn rời ghế Tổng giám đốc.
Bên cạnh đó, hai thành viên Ban kiểm soát cũng muốn thôi giữ chức, gồm bà Nguyễn Thị Hương Lan và bà Đặng Thị Như Liễu.
Trừ bà Tri, các lãnh đạo kể trên đều là người của Tập đoàn Thiên Long (TLG). Trong đó, bà Quân - Giám đốc chiến lược của TLG - là một trong những nhân sự cấp cao đầu tiên được tiến cử vào tiếp quản Nhà sách Phương Nam sau khi Thiên Long thâu tóm PNC từ giữa năm 2025.
Trước đó, hôm 18/3, Thiên Long thông qua công ty con Tân Lực Miền Nam đã góp gần 145 tỷ đồng (chiếm 99,94% vốn) để thành lập pháp nhân mới - Công ty cổ phần Đầu tư Evertrust. Chủ tịch Hội đồng quản trị Cô Gia Thọ sẽ là Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch tại Evertrust.
Pháp nhân mới được lập ra nhằm nhận toàn bộ cổ phần của TLG tại PNC. Sau đó, Thiên Long sẽ tìm đối tác để chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại Evertrust, với giá mục tiêu không thấp hơn 144 tỷ đồng. Theo đánh giá của Hội đồng quản trị, phương án này giúp tối ưu hóa lợi ích tài chính và tăng tính linh hoạt trong giao dịch, cho phép đối tác thanh toán theo nhiều đợt và mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư.
Về danh nghĩa, TLG vẫn sở hữu PNC. Tuy nhiên, nguồn tin của VnExpress cho biết trên thực tế, hiện tại Thiên Long đã không còn dính líu đến Nhà sách Phương Nam.
TLG đầu tư vào PNC thông qua công ty con Tân Lực Miền Nam từ tháng 6/2025 để sở hữu 49,49% cổ phần. Đồng thời, họ cử nhiều nhân sự cấp cao vào điều hành chuỗi nhà sách này. Phương Nam có gần 50 nhà sách trên toàn quốc, phần lớn nằm tại các vị trí đắc địa thuộc trung tâm thương mại, đường sách và các điểm du lịch - mua sắm lớn của TP HCM.
Ban lãnh đạo khi đó cho biết việc đầu tư vào PNC là một trong những bước đi chiến lược trong phát triển ngành hàng mới, nhất là nhóm đồ chơi hay lifestyle (hàng tiêu dùng mang phong cách), vốn được họ theo đuổi những năm qua.
Tập đoàn Thiên Long thành lập từ năm 1981, được ông Cô Gia Thọ gầy dựng từ một xưởng sản xuất nhỏ thành doanh nghiệp đầu ngành bút viết và văn phòng phẩm. Thiên Long nổi tiếng với sản phẩm bút bi cùng tên và các thương hiệu khác như văn phòng phẩm Flexoffice, bút cao cấp Bizner hay dụng cụ mỹ thuật Colokit.
Cuối năm trước, Đầu tư Thiên Long An Thịnh, cổ đông lớn nhất sở hữu 46,82% vốn TLG, cho biết đang đàm phán với Tập đoàn Kokuyo (Nhật Bản) để chuyển nhượng toàn bộ cổ phần. Bên cạnh đó, Kokuyo dự kiến thực hiện chào mua công khai thêm 18,19% vốn TLG. Nếu thành công, tỷ lệ sở hữu của họ sẽ đạt 65,01% và đưa Thiên Long trở thành công ty con.
Đến đầu tháng 2, TLG quyết định thay đổi cấu trúc danh mục đầu tư tại các công ty liên kết. Doanh nghiệp này muốn giải thể Công ty Clever World - đơn vị vận hành chuỗi cửa hàng đồ chơi, phụ kiện quà tặng và văn phòng phẩm Clever Box. Chuỗi này gắn liền với bà Cô Trần Dinh Dinh - con gái ông Thọ.
Song song đó, Thiên Long cũng sẽ chuyển nhượng toàn bộ 40% vốn tại Pega Holdings với giá không dưới 35 tỷ đồng. Đây là liên doanh giữa TLG và Công ty Pega, kinh doanh sách, báo, tạp chí. Cuối cùng, Thiên Long muốn tái cấu trúc và thoái vốn tại Nhà sách Phương Nam với giá không thấp hơn 144 tỷ đồng.
Giá dầu Brent đã đảo chiều giảm xuống quanh ngưỡng 79-80 USD/thùng sau khi từng tăng tới 2,2% trong phiên giao dịch đầu tuần. Cùng lúc đó, dầu thô WTI cũng dao động gần mức 75-77 USD/thùng. Theo Bloomberg, sự biến động này diễn ra ngay sau khi Qatar và Pakistan - hai quốc gia đóng vai trò trung gian - thông báo các bên đã thống nhất lộ trình hướng tới thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày.
Đáng chú ý, các cuộc đối thoại tại Thụy Sĩ vẫn được duy trì tới tận rạng sáng thứ hai, bất chấp những đồn đoán trước đó về việc đàm phán bị đình trệ do các phát ngôn cứng rắn từ phía Mỹ. Một nhà ngoại giao cấp cao tham gia tiến trình này xác nhận, nội dung thảo luận tập trung vào các cơ chế đảm bảo eo biển Hormuz luôn thông suốt và việc thực thi lệnh ngừng bắn tại Lebanon.
Đối với thị trường, đây là tín hiệu "giải tỏa" quan trọng. Tuyến đường thủy chiến lược Hormuz vốn là yết hầu của khoảng một phần năm sản lượng dầu toàn cầu. Trong suốt thời gian qua, lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung đã đẩy giá dầu neo ở mức cao. Nếu thỏa thuận hòa bình được hiện thực hóa, khoảng 80 triệu thùng dầu thô có thể sớm quay trở lại thị trường, tạo áp lực giảm giá đáng kể lên các nhà máy lọc dầu.
Hiện tại, các nước sản xuất lớn tại Vịnh Ba Tư cũng bắt đầu có những động thái chuẩn bị cho kịch bản thị trường bình ổn trở lại. Kuwait đã hủy bỏ các thông báo bất khả kháng trước đó, trong khi Công ty dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã thông báo khách hàng nối lại hoạt động nhận hàng tại các cảng trọng điểm.
Dù vậy, giới phân tích vẫn giữ thái độ thận trọng. Ông Vivek Dhar, chuyên gia tại Commonwealth Bank of Australia, cho rằng thị trường có thể đang quá lạc quan. Ông nhận định, bất ổn liên quan đến sản lượng khai thác và tâm lý dè dặt của các tàu vận tải khi quay trở lại khu vực vẫn là những rào cản khiến nguồn cung chưa thể phục hồi bền vững ngay lập tức.
Cùng quan điểm này, ông Evan Greenberg, Giám đốc điều hành của Chubb Ltd., nhấn mạnh trên Fox News rằng tình hình an ninh tại các tuyến hàng hải vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, bất chấp những nỗ lực ngoại giao từ Washington.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ toàn cầu, đặc biệt là từ các thị trường lớn như Trung Quốc, đang có dấu hiệu chững lại, diễn biến từ đàm phán Mỹ - Iran sẽ là biến số then chốt quyết định xu hướng giá năng lượng trong thời gian tới. Các nhà đầu tư hiện vẫn đang theo dõi sát sao lộ trình 60 ngày tới, bởi bất kỳ thay đổi nhỏ nào tại khu vực cũng đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và túi tiền của người tiêu dùng trên khắp thế giới.
Tọa đàm có sự tham dự của lãnh đạo 26 doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam và Hàn Quốc trong lĩnh vực năng lượng, tài chính, công nghệ, điện tử, viễn thông, chế biến, chế tạo, xây dựng, hạ tầng, thương mại, du lịch, hàng không…
Tại tọa đàm, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định đây không chỉ là một cuộc gặp gỡ, mà là không gian trao đổi trực tiếp, thực chất và cấp cao nhất giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp nhằm định hướng cho giai đoạn tới.
Thủ tướng cho rằng sự hiện diện của các tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu Hàn Quốc và Việt Nam là minh chứng rõ ràng cho niềm tin, sự gắn bó và kỳ vọng lớn vào tương lai hợp tác giữa hai nền kinh tế.
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực, nền tảng.
Trong đó ba đột phá chiến lược đang được triển khai mạnh mẽ gồm thể chế - hạ tầng - nguồn nhân lực. Thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, từ gia công lắp ráp sang sáng tạo và giá trị gia tăng cao.
Trong tiến trình đó, Việt Nam xác định rõ: khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất và hợp tác với các đối tác quốc tế, trong đó có Hàn Quốc là yếu tố then chốt để bứt phá.
Thủ tướng nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc hôm nay không chỉ dừng ở hợp tác thương mại hay đầu tư mà đã chuyển sang giai đoạn hợp tác cao hơn với chiến lược toàn diện, cùng tham gia và cùng kiến tạo các chuỗi giá trị mới ở khu vực và toàn cầu.
Vì vậy Thủ tướng Lê Minh Hưng mong muốn các doanh nghiệp Hàn Quốc mở rộng đầu tư có chiều sâu, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch. Tăng cường chuyển giao công nghệ, phát triển hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển, đẩy mạnh liên kết để doanh nghiệp nội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông khẳng định Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách mạnh mẽ về khuôn khổ pháp lý, pháp quy, thủ tục hành chính, đơn giản hóa tối đa điều kiện kinh doanh, bảo đảm môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao trên tinh thần "cùng thắng lợi lâu dài, cùng phát triển bền vững".
Cho rằng đây là thời điểm để Việt Nam và Hàn Quốc nâng tầm hợp tác lên một tầng mức mới, từ đối tác đầu tư sang đối tác cùng kiến tạo tương lai. Vì vậy Thủ tướng mong muốn các doanh nghiệp hai nước sẽ trao đổi thẳng thắn, đề xuất cụ thể, cùng Chính phủ hai nước tháo gỡ các điểm nghẽn và mở ra các hướng hợp tác mới.
Cũng bày tỏ vui mừng được gặp gỡ các doanh nhân của hai nước, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho rằng khủng hoảng và bất ổn của kinh tế toàn cầu đang gia tăng. Hợp tác kinh tế trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tổng thống tin tưởng chắc chắn hai nước là những đối tác tối ưu, dẫn đầu chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông nhìn nhận Việt Nam là trung tâm sản xuất toàn cầu với năng lượng sản xuất ưu việt và nguồn tài nguyên phong phú. Vì vậy khi thế mạnh này kết hợp với kỹ thuật công nghiệp tiên tiến của Hàn Quốc sẽ vượt qua được bất kỳ cuộc khủng hoảng nào và cùng hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp tương lai, tạo ra sự cộng hưởng cho động lực tăng trưởng.
Tin tưởng kim ngạch thương mại song phương sẽ lên 150 tỉ USD vào năm 2030, Tổng thống Hàn Quốc đề nghị không chỉ lĩnh vực sản xuất mà còn mở rộng lĩnh vực công nghiệp tiên tiến như bán dẫn, xe điện. Tăng cường kết nối chuỗi cung ứng trong lĩnh vực tài nguyên năng lượng như đất hiếm, urê.
Theo ông, việc xây dựng hệ thống hợp tác vững chắc để nền kinh tế hai nước không bị "lung lay" trước những cú sốc bên ngoài. Trong đó những doanh nghiệp có mặt tại tọa đàm sẽ là những trụ cột sẽ dẫn dắt tương lai kinh tế của hai nước, nên cùng nhau chia sẻ để mở ra một chân trời hợp tác mới.
