Phát biểu tại Hội thảo “Quản lý thuế theo dòng tiền: Dòng tiền rõ ràng, kinh doanh an tâm, thuế minh bạch” ngày 20/5 do báo Tiền Phong phối hợp Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức, ông Đặng Ngọc Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết sự bùng nổ của công nghệ số, thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của xã hội.
Các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh, giúp dòng tiền trong nền kinh tế được luân chuyển thông qua hệ thống ngân hàng, các trung gian thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán trực tuyến và nhiều nền tảng công nghệ khác.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, những thay đổi này đặt ra không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, quản lý thuế. “Hiện nhiều hoạt động kinh doanh được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, các giao dịch phát sinh nhanh, quy mô lớn và có tính xuyên biên giới. Nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống chủ yếu dựa trên kê khai thuế, hồ sơ kế toán và công tác hậu kiểm thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất của các giao dịch kinh tế”, ông Minh nói.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, việc triển khai hóa đơn điện tử đã tạo ra nguồn dữ liệu rất lớn về các giao dịch kinh tế. Tuy nhiên, còn nhiều tổ chức, cá nhân phát sinh giao dịch thường xuyên, giá trị lớn thông qua tài khoản ngân hàng, nền tảng số, trung gian thanh toán, đơn vị vận chuyển… nhưng không thực hiện qua hệ thống hóa đơn điện tử hoặc kê khai đầy đủ.
Lãnh đạo Cục Thuế chỉ ra loạt chiêu né thuế
Ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế), chỉ ra một số hình thức các doanh nghiệp, cá nhân thực hiện có tiềm ẩn những dấu hiệu rủi ro về dòng tiền đối với công tác quản lý thuế.
Hình thức thứ nhất là thông qua hợp đồng vay vốn nội bộ. Theo đó, công ty mẹ chuyển tiền cho công ty con thông qua các hợp đồng vay vốn với lãi suất cao bất thường hoặc ngược lại cho vay với lãi suất thấp hoặc thậm chí không có lãi suất. Việc thông qua hợp đồng vay vốn nhằm mục đích điều chuyển tiền giữa các đơn vị (thông qua đó điều chuyển lợi nhuận, điều tiết doanh thu, chi phí) nhằm giảm lợi nhuận tính thuế đối với những đơn vị có phát sinh doanh thu.
Hình thức thứ 2 là công ty mẹ bán hàng cho công ty con với giá bất thường (nhằm mục đích chuyển lợi nhuận) hoặc ngược lại công ty con mua các dịch vụ từ công ty mẹ với giá không hợp lý thông qua hình thức là các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát… nhằm điều chỉnh tăng chi phí và giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, tăng khấu trừ đầu vào đối với thuế giá trị gia tăng (VAT).
Hình thức thứ 3 là thông qua các hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với tỷ lệ vốn góp, qua đó chuyển lợi nhuận sang các đơn vị được hưởng ưu đãi thuế.
Hình thức thứ 4 là doanh nghiệp chuyển tiền cho doanh nghiệp (từ công ty mẹ sang công ty con hoặc ngược lại) hoặc chuyển tiền cho các cá nhân dưới hình thức là các khoản tạm ứng kéo dài không rõ mục đích hoặc các khoản tài trợ phi thương mại không có mục đích.
Một số hình thức khác nữa là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có phát sinh doanh thu, dòng tiền lớn thông qua hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, tuy nhiên không thực hiện đăng ký, kê khai nộp thuế.
Cùng lúc đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thực hiện đăng ký thuế nhưng thực hiện phân chia doanh thu vào các tài khoản của cá nhân khác không phải tài khoản đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế nhằm mục đích che giấu dòng tiền, làm giảm nghĩa vụ kê khai nộp thuế.
Cục Thuế: Cần phối hợp quản lý thuế theo dòng tiền
Để triển khai hiệu quả quản lý thuế theo dòng tiền, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh cho biết cần có sự phối hợp và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị như Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại, đơn vị trung gian thanh toán, vận chuyển…
Cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu cần được quy định rõ ràng, mang tính thường xuyên, tự động và theo thời gian thực. Khi đó, dữ liệu hóa đơn và thông tin dòng tiền từ nhiều nguồn sẽ tạo nên một hệ sinh thái về dòng tiền của người nộp thuế hoặc nhóm người nộp thuế.
Theo ông Minh, việc này giúp phát hiện sớm rủi ro, xác định đúng nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh để chống thất thu ngân sách, đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế, tạo môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh.
Sáng 24/4, với hơn 93% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế: thu nhập cá nhân (TNCN), giá trị gia tăng (VAT), thu nhập doanh nghiệp và tiêu thụ đặc biệt.
Theo đó, thay vì "chốt cứng" ngưỡng doanh thu phải nộp thuế TNCN, VAT với cá nhân, hộ kinh doanh từ 500 triệu đồng một năm như trước, Quốc hội giao Chính phủ quyền điều chỉnh ngưỡng này.
Mức doanh thu chịu thuế thu nhập doanh nghiệp cũng do Chính phủ quy định, không cố định tại luật. Các quy định này có hiệu lực từ 1/1/2026.
Tại báo cáo tiếp thu, giải trình Chính phủ cho biết dự kiến nâng mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng. Ngưỡng miễn thuế với doanh nghiệp nhỏ cũng tương tự.
Chính phủ cho rằng ngưỡng 1 tỷ đồng "phù hợp thời điểm hiện nay, được cân nhắc và tính toán toán kỹ tác động tới thu ngân sách, người nộp thuế".
Nhà điều hành kỳ vọng mức này khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Đây hiện cũng là mức quy định hộ, cá nhân kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Do đó, theo Chính phủ, đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế như trên đồng nhất với quy định về sử dụng hóa đơn.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, việc tăng gấp đôi mức miễn thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng. Trong đó, giảm thu từ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lần lượt khoảng 4.850 tỷ và 2.200 tỷ đồng.
Trước đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cân nhắc "quy định khoảng hoặc mức về doanh thu" để Chính phủ chủ động điều chỉnh trong trường hợp khẩn cấp vì lợi ích quốc gia.
Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết mức trần ngưỡng doanh thu miễn thuế Chính phủ được phép điều chỉnh là dưới 3 tỷ đồng một năm.
Bởi theo Luật Thuế TNCN, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm sẽ phải nộp thuế theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí). Còn theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, với doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm, họ phải nộp thuế 15-17%. Điều này đồng nghĩa, trường hợp nâng doanh thu miễn thuế lên hơn 3 tỷ đồng, cơ quan điều hành sẽ phải sửa các luật thuế liên quan.
Theo số liệu của cơ quan thuế, cả nước có khoảng 2,56 triệu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng. Khoảng 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó đơn vị nhỏ và siêu nhỏ chiếm gần 94%.
Bộ Tài chính cho biết giai đoạn 2022-2025 cả nước có 3-4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách. Riêng 2025, số thu thuế từ khu vực này đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ.
Ngày 1/4, Thường trực Chính phủ họp về dự án xây dựng kho dự trữ quốc gia dầu thô tại Nghi Sơn (Thanh Hóa). Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý khi Việt Nam xây kho dự trữ dầu quốc gia, nên các bộ ngành, doanh nghiệp "chỉ bàn làm, không bàn lùi".
Ngoài kho dự trữ ở Nghi Sơn, Bộ Công Thương được giao nghiên cứu, xây dựng các kho dự trữ xăng dầu, dầu thô khác ở Dung Quất (Quảng Ngãi), Long Sơn (TP HCM) và các khu vực khác.
Thường trực Chính phủ cũng thống nhất mô hình doanh nghiệp đầu tư xây dựng kho dự trữ, trước mắt giao doanh nghiệp nhà nước thực hiện việc này. Đồng thời, nhà điều hành sẽ hoàn thiện cơ chế để kêu gọi doanh nghiệp ngoài nhà nước tham gia, tính toán việc Nhà nước mua lại hoặc thuê mua kho dự trữ.
"Nguyên tắc hài hòa lợi ích, việc gì doanh nghiệp làm tốt hoặc làm tốt hơn thì Nhà nước không làm", Thủ tướng nói.
Với kho dự trữ tại Nghi Sơn, lãnh đạo Chính phủ giao Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) xây dựng. Hôm 29/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã khảo sát địa điểm dự kiến xây dựng kho dự trữ này.
PVN được giao phải sớm xây dựng dự án, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai. Doanh nghiệp này cũng cần làm việc với các đối tác để triển khai dự án, với quy trình áp dụng với công trình xây dựng trong trường hợp khẩn cấp. UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện giải phóng mặt bằng cho dự án.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thiện nghị định hướng dẫn Luật Dự trữ quốc gia, trong đó xử lý các vướng mắc như cơ chế hoán đổi trực tiếp hàng dự trữ, định mức kinh tế kỹ thuật... Các cơ quan đề xuất cơ chế cần thiết để đưa vào dự thảo triển khai Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước.
Hiện Việt Nam chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia riêng biệt. Hàng dự trữ đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ.
Theo Quyết định 861/2023 về quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt, Việt Nam sẽ xây kho chứa xăng dầu riêng để nâng năng lực dự trữ. Tổng dự trữ dầu thô, sản phẩm xăng dầu cả nước phấn đấu đạt 75-80 ngày nhập khẩu ròng, và nâng lên 90 ngày vào 2030. Tại Kết luận 14, Bộ Chính trị cũng định hướng Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng và dự trữ nguyên, nhiên liệu trong dài hạn.
Tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn, kể cả trường hợp có sự cố đặc biệt xảy ra. Theo các báo cáo, ý kiến tại hội nghị, việc xây dựng kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn góp phần sớm cụ thể hóa Quy hoạch hạ tầng dự trữ, cung ứng xăng dầu, khí đốt quốc gia.
Trong bối cảnh nhu cầu nhiên liệu tăng và nguồn cung còn phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế, việc chủ động dự trữ dầu thô sẽ giúp Việt Nam giảm rủi ro trước các biến động khó lường. Kho chứa dầu thô tại Nghi Sơn cũng góp phần tăng hiệu quả vận hành nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, tối ưu chuỗi cung ứng và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực Bắc Trung Bộ.
Theo nhiều trại nuôi khu vực phía Nam, giá gà công nghiệp (lông trắng) xuất chuồng thời gian qua ở mức thấp, dao động phổ biến trong khoảng 27.000 - 29.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá thành sản xuất lại tăng, hiện ở mức 29.000 - 30.000 đồng/kg, điều này đã khiến hầu hết người nuôi lâm vào cảnh thua lỗ.
Tính rộng ra, từ đầu năm đến nay giá gà công nghiệp xuất chuồng thường xuyên duy trì ở mức dưới 30.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm chỉ còn 25.000 - 26.000 đồng/kg. Trong khi năm ngoái có thời điểm giá gà công nghiệp xuất chuồng lên đến 38.000 - 40.000 đồng/kg.
Không chỉ gà công nghiệp, qua khảo sát tại nhiều vùng nuôi, giá xuất chuồng đối với các loại gà khác hiện cũng ở mức thấp như gà ri phổ biến 38.000 - 42.000 đồng/kg tùy loại, gà mía 39.000 - 44.000 đồng/kg, gà Tam Hoàng 34.000 - 38.000 đồng/kg...
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 9-7, ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Đông Nam Bộ, cho biết giá thức ăn chăn nuôi bắt đầu tăng nhanh từ khoảng tháng 3-2026 đến nay.
Theo đó, hiện thức ăn nuôi gà được người nuôi mua vào hầu hết ở mức trên 10.000 đồng/kg tùy loại (tính cả vận chuyển), tăng khoảng 1.500 - 2.000 đồng so với thời điểm giá tốt trước đó. Điều này đẩy giá thành chăn nuôi tăng cao so với mọi năm, trong khi giá xuất chuồng thời gian qua lại thường xuyên ở mức thấp.
"Nhiều doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn tham gia khiến nguồn cung tăng, trong khi đó sức mua lại yếu, đặc biệt năm ngoái Việt Nam xuất khẩu trứng và gà đi Campuchia khá nhiều nhưng năm nay thì gần như rất ít. Cung vượt cầu khiến giá ở mức thấp", ông Ngọc nhận định.
Góc độ người nuôi, ông Hồ Ngọc Triển, chủ một trại nuôi gà công nghiệp tại Đồng Nai, cho biết nhiều tháng nay thương lái không còn tranh gom mua gà như các đợt giá tăng cao, khiến không ít trại nuôi phải nuôi gà lâu hơn bình thường, dẫn đến nguy cơ thua lỗ cao hơn.
"Gà nuôi trong khoảng 40-45 ngày và đạt trọng lượng 2-2,5kg/con là ổn, nếu nuôi qua thời gian này thường gà sẽ chậm lớn nhưng chi phí thức ăn lại nhiều hơn, trong khi giá bán đối với mỗi ký gà quá lứa cũng không cao", ông Triển lý giải.
Theo ông Triển, với giá bấp bênh hiện nay, nhiều người đã chọn chuyển sang nuôi gia công cho doanh nghiệp lớn để bớt rủi ro. Tuy vậy, để có được lợi nhuận tốt, đòi hỏi phải nuôi đạt năng suất cao.
Theo nhiều đơn vị chăn nuôi, ngoài nguồn cung trong nước tăng, lượng gà đông lạnh nhập khẩu với giá rẻ vẫn thường xuyên được các doanh nghiệp nhập về để cung ứng cho khách hàng, đặc biệt vào các bếp ăn tập thể, bếp ăn công nghiệp, khách lấy sỉ. Theo đó, giá thịt gà công nghiệp nhập khẩu thường thấp hơn 30-50% so với hàng trong nước, gây khó cho việc cạnh tranh.
"Nguồn cung tăng thêm, kéo giá giảm, điều này gây áp lực lớn với các trại nuôi trong nước. Do đó ngoài việc tìm kênh để gia tăng xuất khẩu, Nhà nước cần xem xét lại yếu tố nhập khẩu để bảo vệ người nuôi trong nước", giám đốc một đơn vị kiến nghị.
