Tìm mua ô tô cũ, đa số người dùng thường lo ngại rủi ro mua trúng xe tai nạn, ngập nước, đang thế chấp ngân hàng hoặc sử dụng giấy tờ giả… Tuy nhiên, vụ việc liên quan đến chiếc Mercedes E400 đang xôn xao gần đây cho thấy một nguy cơ khác đang xuất hiện ngày càng tinh vi hơn, đó là xe thật, chủ thật nhưng giao dịch không thật.
Thực tế, đây không phải thủ đoạn mới. Trước đó, hình thức lừa đảo tương tự từng xuất hiện trong các giao dịch mua bán xe máy cũ trên các diễn đàn, nền tảng môi giới trực tuyến. Tuy nhiên, khi liên quan tới các giao dịch ô tô có giá hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ đồng, cái giá phải trả rất lớn.
Theo thông tin được chia sẻ, người mua chiếc Mercedes E400 đã trực tiếp đến xem xe, gặp chủ sở hữu và kiểm tra tình trạng phương tiện trước khi quyết định xuống tiền. Mọi thứ dường như đều minh bạch bởi chiếc xe tồn tại thật, người bán cũng là người thật.
Tuy nhiên, sau khi giao dịch hoàn tất, người mua mới phát hiện số tiền 245 triệu đồng đã được chuyển vào tài khoản do một đối tượng trung gian cung cấp, thay vì chuyển trực tiếp cho chủ xe. Kết quả, người mua mất tiền trong khi chủ xe không nhận được khoản thanh toán nào…
Bản chất của vụ việc nằm ở chỗ đối tượng lừa đảo không hề sở hữu chiếc xe. Thay vào đó, chúng tìm một chiếc xe đang được rao bán thật trên thị trường, sau đó tiếp cận cả người bán lẫn người mua – cụ thể trong trường hợp này là chiếc Mercedes E400 của chị B.T.T (chủ xe – người bán) và anh M (người mua).
Với chủ xe, kẻ gian đóng giả người có nhu cầu mua xe và thông báo sẽ nhờ người thân hoặc bạn bè đến xem xe. Trong khi đó, với người mua, đối tượng lại tự nhận mình là chủ sở hữu chiếc xe và đưa ra mức giá hấp dẫn hơn mặt bằng chung nhằm thu hút sự chú ý.
Khi người mua và người bán gặp nhau để xem xe, cả hai đều tin rằng đang làm việc với người quen hoặc người đại diện của bên còn lại. Sau đó, đối tượng lừa đảo tìm cách điều hướng toàn bộ dòng tiền về tài khoản do mình kiểm soát.
Có thể nói, trong những vụ việc như vậy, chiếc xe không phải mục tiêu của kẻ gian. Điều chúng nhắm tới là khoản tiền giao dịch giữa hai bên.
Trao đổi với PV Thanh Niên, anh Nguyễn Tấn Huy, kinh doanh ô tô cũ tại phường Tân Thuận, TP.HCM cho biết, tìm mua xe qua sử dụng, ai cũng có tâm lý muốn lựa xe có giá thấp hơn thị trường nhưng chất lượng còn tốt, không đâm đụng, ngập nước và lịch sử rõ ràng. Với những mẫu xe sang cũ như BMW, Audi, Mercedes-Benz… rao giá thấp hơn mặt bằng chung sẽ dễ “lọt mắt xanh” người mua.
Tuy nhiên, giá bán hấp dẫn cũng là chiêu thức thường được các đối tượng lừa đảo sử dụng để tạo áp lực tâm lý, khiến người mua muốn chốt giao dịch nhanh trước khi mất vào tay người khác.
Bên cạnh đó, nhiều người chỉ tập trung kiểm tra tình trạng xe mà quên xác minh danh tính của người bán. Trong các giao dịch giá trị lớn, việc đối chiếu giấy đăng ký xe, căn cước công dân và thông tin tài khoản nhận tiền là bước rất quan trọng.
Nguyên tắc an toàn được nhiều chuyên gia khuyến cáo là chỉ chuyển tiền cho đúng chủ sở hữu phương tiện hoặc người được ủy quyền hợp pháp bằng văn bản. Nếu tài khoản nhận tiền không trùng với người đứng tên xe, người mua cần dừng giao dịch để kiểm tra lại toàn bộ thông tin liên quan.
Ngoài ra, việc ký kết hợp đồng mua bán, giấy nhận tiền hoặc thực hiện giao dịch tại các phòng công chứng, showroom uy tín cũng giúp hạn chế đáng kể rủi ro phát sinh.
Vụ việc liên quan đến chiếc Mercedes E400 cho thấy thủ đoạn lừa đảo trong mua bán xe cũ ngày càng tinh vi. Xe vẫn là thật, chủ xe cũng là người thật, nhưng chỉ một bước xác minh bị bỏ qua có thể khiến người mua mất hàng trăm triệu đồng. Đây cũng là lời cảnh tỉnh đối với những người đang tìm mua ô tô cũ thông qua mạng xã hội hoặc các nền tảng giao dịch trực tuyến hiện nay.
Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Trong đó, đáng chú ý là quy định tăng gấp đôi mức xử lý vi phạm không cần lập biên bản so với quy định hiện hành.
Dự thảo đang được công khai, lấy ý kiến đến ngày 9-7.
Về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định áp dụng chung ở mức từ 1 năm đến 3 năm. Thay vì quy định chung ở mức 1 năm và một số lĩnh vực ở mức 2 năm như quy định hiện hành.
(Đối với đề xuất trên, Bộ Công an chỉ ngoại trừ vi phạm hành chính về thuế, kiểm toán độc lập hoặc về lĩnh vực khác mà luật chuyên ngành quy định thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật chuyên ngành đó).
Lý giải về đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho biết thời gian qua, nhiều trường hợp vi phạm hành chính nhưng không chấp hành thông báo của cơ quan chức năng về việc giải quyết vi phạm.
Đáng chú ý là trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nhiều lái xe ô tô vi phạm hành chính nhưng không chấp hành thông báo giải quyết vi phạm.
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã quy định tổ chức, cá nhân vi phạm chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì chưa được giải quyết việc đăng kiểm phương tiện vi phạm.
Tuy nhiên do chu kỳ kiểm định lần đầu của xe ô tô không kinh doanh vận tải là 3 năm, trong khi thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ là 1 năm nên nhiều chủ xe lợi dụng kẽ hở này để không chấp hành yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết vụ việc vi phạm hành chính. Nhiều trường hợp đã chờ đến kỳ kiểm định tiếp theo (khi đã hết thời hiệu xử phạt), hạn chế hiệu quả của việc xử lý vi phạm qua hệ thống giám sát "phạt nguội" hiện nay.
Bên cạnh đó, thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm cho thấy cần tăng thời hiệu xử phạt lên 3 năm. Việc này nhằm đảm bảo thời gian phù hợp cho việc xử lý các vụ việc phức tạp cần thời gian xác minh, phân tích kiểm định, giám định để có thể ban hành quyết định đúng, không bỏ lọt vi phạm.
Trong khi đó, đặc thù một số ngành như khoáng sản, khi hành vi vi phạm thường được phát hiện muộn do địa bàn rộng, khó kiểm tra thường xuyên.
Theo Bộ Công an, đề xuất trên cũng nhằm để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục.
Đồng thời hạn chế tình trạng không xử phạt vi phạm hành chính được đối với các vi phạm hành chính đã kết thúc do đã hết thời hiệu xử phạt tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm thì cần thiết phải nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.
Theo quy định hiện nay, hình thức xử phạt không lập biên bản chỉ được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân và 1 triệu đồng với tổ chức.
Tại Điều 44 của dự thảo, Bộ Công an đề xuất nâng gấp đôi mức này. Theo đó, không lập biên bản được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 1 triệu đồng với cá nhân và 2 triệu đồng với tổ chức.
Đồng thời, dự thảo cũng nêu thêm trường hợp không phải lập biên bản là khi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.
Cơ quan soạn thảo lý giải mức tiền phạt không lập biên bản hiện nay tương đối thấp so với mặt bằng chung của các khung xử phạt trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Từ đó dẫn đến phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản rất hẹp.
Nhiều hành vi vi phạm hành chính phổ biến lại có mức tiền phạt cao hơn, dù tính chất, mức độ vi phạm không nghiêm trọng và có thể xử lý theo thủ tục đơn giản.
"Việc giới hạn mức tiền phạt thấp đã làm cho số vụ việc đủ điều kiện áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản rất ít, không đáp ứng yêu cầu thực tiễn", cơ quan soạn thảo nêu.
Đối với việc bổ sung thêm trường hợp không phải lập biên bản là khi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, Bộ Công an cũng cho biết nhiều hành vi vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (như camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm…) đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.
Việc buộc phải lập biên bản trong tất cả các trường hợp này làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.
Trên đường cao tốc xuyên Canada đi qua British Columbia vào ngày 5/7, người trên ôtô cùng chiều nhận thấy điều bất thường trên chiếc Tesla và lấy điện thoại ra quay video.
Nhân chứng, tên Carleigh, cho biết tài xế của chiếc Tesla ngủ gật và gục đầu sang một bên trong khi xe vẫn tiếp tục chạy với tốc độ khoảng 100 km/h.
Video được đăng lại lên một nhóm Facebook và lan truyền rộng rãi. Carleigh cho biết cô đã gọi cho cảnh sát và được thông báo rằng họ đã có biển số xe và sẽ truy tìm người lái xe.
Trong tình huống trên có một vấn đề pháp lý, theo Electrek. Hệ thống Full Self-Driving (có giám sát) của Tesla là hệ thống hỗ trợ lái tự động cấp độ 2, yêu cầu người lái xe có trách nhiệm giám sát mọi lúc, mọi nơi, dù công nghệ được kích hoạt. Việc tài xế ngủ gật không chỉ nguy hiểm mà còn là hành vi vi phạm theo quy định của luật.
Tình huống trên cũng đặt ra câu hỏi về hệ thống giám sát người lái của Tesla. Hãng vốn quảng cáo hệ thống này như một biện pháp bảo vệ giúp ngăn ngừa tình trạng lái xe không tập trung, không nhìn đường. Hệ thống này có hai lớp, và cả hai đều có những lỗ hổng như một số trường hợp tương tự video trên đã chỉ ra.
Kể từ phiên bản năm 2024, hệ thống giám sát chính của Tesla là camera trong cabin được gắn phía trên gương chiếu hậu, theo dõi khuôn mặt và mắt của người lái để nhận biết dấu hiệu chú ý. Nhưng sách hướng dẫn sử dụng của chính Tesla lại nêu rõ rằng hệ thống giám sát dựa trên hình ảnh "sẽ không được kích hoạt" khi camera bị che khuất, khi ánh sáng yếu, khi người lái không nhìn về phía trước, hoặc khi người lái đeo kính râm hoặc đội mũ che mắt.
Người lái xe trong video đeo kính râm cỡ lớn. Đó là vấn đề: khi mắt bị che khuất, camera không thể xác nhận sự chú ý, vì vậy hệ thống sẽ chuyển sang cơ chế "cảnh báo" cũ hơn trên vô lăng - kiểm tra định kỳ lực tác động lên vô-lăng.
Phát hiện lực tác động là một biện pháp bảo vệ yếu hơn nhiều. Nó không xác nhận người lái xe có tỉnh táo hay đang nhìn đường; nó chỉ xác nhận rằng có một lực nào đó đang tác dụng lên vô-lăng. Một tư thế ngồi gù lưng, một cánh tay đặt hờ hững, hoặc một vài thao tác không chủ ý trên vô-lăng cũng đủ để hệ thống nhận diện.
Trong khi đó, chiếc Tesla trong video dường như được trang bị rất nhiều phụ kiện ở táp-lô và thứ giống như bọc vô-lăng, nhưng không rõ liệu có thiết bị chống cảnh báo nào trên vô-lăng hay không.
Các mẫu ô tô đời mới hiện nay thường được nhà sản xuất trang bị nhiều tính năng công nghệ để tạo sức hút cũng như tính cạnh tranh. Điều này đồng nghĩa với việc, trên ô tô ngày càng có nhiều nút chức năng dạng vật lý hoặc điều khiển cảm ứng tích hợp trong hệ thống màn hình trung tâm. Bên cạnh những nút chức năng tương đối dễ nhận biết để sử dụng cũng có những nút bấm mà không phải bất cứ ai sử dụng ô tô, đặc biệt là tài mới đều hiểu rõ, một trong số đó là nút bấm mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF".
Trên thực tế, nút bấm mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" thường được bố trí trên bảng táp-lô hoặc bệ điều khiển trung tâm của nhiều các mẫu ô tô hiện nay là nút "tắt" hệ thống cân bằng điện tử và hệ thống chống trượt.
Hiện nay, không chỉ ô tô hạng sang mà ngay cả các dòng ô tô phổ thông đều được trang bị hệ thống cân bằng điện tử và hệ thống chống trượt. Mỗi nhà sản xuất thường có cách đặt tên khác nhau cho hệ thống này. Toyota gọi hệ thống này là kiểm soát ổn định thân xe điện tử Vehicle Stability Control - VSC, Honda sử dụng tên gọi hệ thống hỗ trợ cân bằng điện tử Vehicle Stability Assist - VSA, Mercedes-Benz gọi là chương trình ổn định điện tử Electronic Stability Program - ESP; trong khi trên các xe Hyundai gọi hệ thống này là cân bằng điện tử ESC (Electronic Stability Control)…
Mặc dù có tên gọi khác nhau, nhưng hệ thống cân bằng điện tử hoạt động dựa trên cùng một nguyên lý, để giúp ngăn ngừa xe mất kiểm soát, đặc biệt là trên đường trơn trượt hoặc ướt, hoặc khi vào cua ở tốc độ cao.
Hệ thống sử dụng nhiều cảm biến gắn trên xe để theo dõi hoạt động của xe, chẳng hạn như vòng quay bánh xe, góc lái và độ nghiêng thân xe… thu thập dữ liệu để xác định trạng thái chuyển động thực tế. Khi truyền tới bộ vi xử lý điều khiển trung tâm, máy tính sẽ so sánh kết quả với góc quay vô-lăng, từ đó đưa ra các lệnh điều khiển phanh hoặc giảm công suất giúp xe nhanh chóng trở về trạng thái theo đúng ý muốn của người lái. Nếu phát hiện xe bị trượt hoặc khó điều khiển, hệ thống sẽ tự động giảm công suất động cơ hoặc phanh một số bánh xe trong tích tắc.
Hệ thống cân bằng điện tử trên mỗi chiếc ô tô sẽ luôn tự động bật mỗi khi xe khởi động. Do đó, nếu người lái nhấn nút mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" sẽ tạm thời "vô hiệu hóa" hệ thống này. Trên một số mẫu ô tô Hyundai, nút mang biểu tượng ô tô trượt kèm chữ "OFF" tích hợp luôn hai hệ thống kiểm soát lực kéo và cân bằng điện tử, nếu người lái nhấn 1 lần hệ thống kiểm soát lực kéo sẽ tắt. Nếu nhấn và giữ nút này khoảng 2 giây hai hệ thống kiểm soát lực kéo và cân bằng điện tử đều tắt.
Khi tắt hệ thống cân bằng điện tử, một số mẫu xe sẽ hiển thị đèn báo trên nút bấm cùng với biểu tượng màu cam trên bảng điều khiển để cho biết xe đang được vận hành mà không có hệ thống cân bằng điện tử.
Tuy nhiên, nếu người lại không bấm nút nhưng đèn báo hệ thống kiểm soát lực kéo nhấp nháy nhanh khi đang lái xe, điều đó có nghĩa là hệ thống đang hoạt động vì bánh xe đang quay tự do hoặc xe đang bắt đầu mất kiểm soát.
Nhìn chung, trong điều kiện lái xe thông thường người lái không nên tắt hệ thống cân bằng điện tử, vì điều đó có thể làm tăng nguy cơ tai nạn, đặc biệt là trong điều kiện trời mưa hoặc đường trơn trượt.
Tuy nhiên, có một số trường hợp nhà sản xuất ô tô khuyên nên tắt hệ thống cân bằng điện tử, chẳng hạn như khi xe bị mắc kẹt trong bùn, cát… Lý do là hệ thống sẽ tự động giảm công suất động cơ và phanh bánh xe, điều này có thể khiến xe mất độ bám đường.
