Từ 7h hôm nay, sân nhà văn hóa thôn Tri Lễ, xã Dân Hòa chật kín người, dù hơn 8h việc chi trả tiền đền bù mới bắt đầu. Người dân tập trung từ sớm, cầm sẵn giấy tờ, mắt dõi vào khu vực làm thủ tục.
Đến sớm, nhiều người tranh thủ trò chuyện, nhắc chuyện ngày nhận ruộng từ đầu những năm 1990, chuyện cấy cày, mùa vụ, những năm được mùa nhưng thu nhập vẫn chỉ đủ trang trải, không có tích lũy. Rồi câu chuyện dần chuyển sang hiện tại, người hỏi nhau được đền bù bao nhiêu, người chia sẻ cách chia tiền cho con, người lại băn khoăn không biết nên làm gì khi không còn ruộng.
Bên trong nhà văn hóa, khoảng 15 cán bộ Ban Quản lý dự án đầu tư – hạ tầng xã Dân Hòa được phân công làm việc. Các dãy bàn được bố trí để người dân ngồi đối chiếu lại số liệu trước khi ký nhận tiền. Tại cửa, một cán bộ tiếp nhận căn cước công dân, thông báo buổi sáng sẽ giải quyết khoảng 50 trong tổng số 104 hộ, số còn lại chuyển sang buổi chiều.
Những người vừa làm xong thủ tục bước ra sân nhà văn hóa đã lập tức được hỏi han: “Được bao nhiêu?”, “Tính làm gì chưa?”. Những câu hỏi lặp lại, nhưng câu trả lời phần lớn vẫn chưa rõ ràng.
Chị Nguyễn Thị Xuân, 46 tuổi, nhận khoảng 3 tỷ đồng cho hơn 2.700 m2 đất nông nghiệp. Gia đình có 8 người, số tiền được chia cho các con nên phần vợ chồng giữ lại chỉ hơn một tỷ đồng. Chị nói khoản tiền này lớn hơn bất kỳ số tiền nào từng có, nhưng cũng khiến chị bối rối.
“Tiền nhiều thật, nhưng chưa biết làm gì. Đất giờ không mua nổi, vàng thì lên xuống. Xây nhà thì sợ hết tiền mà không xây cũng không biết để làm gì”, chị nói.
Trước đây, nguồn sống của gia đình chị chủ yếu trông vào vài sào ruộng và những công việc làm thuê. Khi đất bị thu hồi, sinh kế gần như mất. Chồng chị làm thợ xây, còn chị ai thuê gì làm nấy. Làng có nghề làm nón, đan lát nhưng thu nhập mỗi ngày chỉ 50.000-100.000 đồng, không đủ tạo sự ổn định.
“Giờ chỉ mong khu đô thị làm lên thì có thêm việc”, chị mong mỏi.
Cách đó không xa, bà Nghiêm Thị Ngoãn, 77 tuổi, nhận 3,6 tỷ đồng cho 9 sào ruộng (mỗi sào ruộng Bắc Bộ 360 m2). Số tiền dự kiến được chia cho bốn người con. Cả đời gắn với ruộng đồng, giờ không còn đất canh tác, bà “không biết làm gì ra tiền, sợ tiêu dần rồi hết”.
Ở tuổi gần 80, ông Nguyễn Trọng Bình đã trải qua nhiều lần đất bị thu hồi. Từ gần một mẫu ruộng ban đầu, qua các đợt làm đường, xây dựng công trình, diện tích canh tác của gia đình dần thu hẹp, đến nay không còn gì. Trước gia đình ông chủ yếu cấy lúa, chăn nuôi thêm, cũng chỉ đủ ăn. Với 2,5 tỷ đồng vừa nhận, ông dự định chia cho các con, phần còn lại gửi ngân hàng để chi tiêu dần.
“Trước có ruộng, không bao giờ lo đói. Giờ hết ruộng, phải đong gạo, nghĩ cũng xót ruột”, ông nói.
Cách Tri Lễ khoảng 10 km, tại thôn Từ Am, xã Tam Hưng, trong sáng nay 98 hộ dân được nhận hơn 200 tỷ đồng tiền bồi thường, hỗ trợ cho gần 200.000 m2 đất thu hồi. Việc chi trả diễn ra trật tự, nhanh chóng, hầu hết gia đình đã có phương án chia cho con cái làm vốn hoặc gửi tiết kiệm.
Những gì diễn ra tại Dân Hòa hay Tam Hưng chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi lớn tại khu vực phía nam Hà Nội. Dự án Khu đô thị thể thao Olympic, khởi công cuối năm 2025, có quy mô hơn 9.100 ha, tổng mức đầu tư khoảng 925.000 tỷ đồng, trải dài qua 11 xã, dự kiến phục vụ hơn một triệu dân.
Riêng tại xã Thanh Oai, diện tích thu hồi khoảng 845 ha, liên quan gần 15.000 thửa đất, với tổng kinh phí bồi thường hàng nghìn tỷ đồng. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 6/2026 để kịp tiến độ dự án.
Với người dân ở cả Tri Lễ và Từ Am, mối quan tâm chung vẫn là làm gì để có nguồn thu ổn định sau khi không còn đất sản xuất, nhất là với những lao động trung niên, ít cơ hội chuyển đổi nghề.
Ngân hàng Thế giới khuyến nghị tiền bồi thường khi thu hồi đất cần được coi là nguồn vốn tái thiết sinh kế thay vì chỉ là khoản thu nhập ngắn hạn. Nếu không có kế hoạch sử dụng hợp lý, nhiều hộ có thể giảm thu nhập sau một thời gian, do mất tư liệu sản xuất nhưng không tạo được nguồn thu mới bền vững.
Tổ chức này cũng khuyến nghị cần đi kèm các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, đào tạo kỹ năng và tư vấn tài chính, đồng thời khuyến khích người dân phân bổ nguồn tiền theo hướng dài hạn, như đầu tư sản xuất, kinh doanh nhỏ hoặc tích lũy an toàn.
Ngày 30/6, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ cho biết, TPHCM và các tỉnh, thành Nam Bộ trong ngày có mưa rào và dông vài nơi. Đến chiều và tối, mưa có xu hướng gia tăng, xuất hiện mưa rào và dông rải rác, có nơi mưa to.
Nhiệt độ thấp nhất phổ biến 24-27 độ C, cao nhất 31-34 độ C, có nơi trên 34 độ C.
Trước đó, từ 19h ngày 28/6 đến 19h ngày 29/6, khu vực Nam Bộ xuất hiện mưa rải rác, nhiều nơi có mưa vừa đến mưa to. Một số địa phương ghi nhận lượng mưa lớn như: Đạ Tẻh (Lâm Đồng) 75mm, Vĩnh Hậu A (Cà Mau) 66,6mm, Đăk Lua 4 (Đồng Nai) 61,2mm, Long Điền Tây (Cà Mau) 61mm, La Ngà (Đồng Nai) 49,6mm, Đạ Kho (Lâm Đồng) 49,4mm và Long Mỹ (Cần Thơ) 46,8mm.
Dự báo trong vài ngày tới, Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to kèm dông. Tổng lượng mưa phổ biến 50-100mm, có nơi trên 100mm.
Cụ thể, từ 1h ngày 30/6 đến 1h ngày 2/7, tổng lượng mưa dự báo tại TPHCM đạt 80-130mm. Một số địa phương khác cũng có lượng mưa lớn như Lâm Đồng 100-150mm, Đồng Nai 90-130mm, Tây Ninh 80-130mm, Vĩnh Long 70-110mm, Cần Thơ 80-120mm, Đồng Tháp 90-130mm, An Giang 90-130mm và Cà Mau 100-150mm. Xác suất xảy ra mưa 70-80%.
Cơ quan khí tượng cảnh báo, mưa lớn kéo dài có thể gây ngập úng tại các vùng trũng thấp. Người dân cần đề phòng lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh trong cơn dông, đồng thời cảnh giác nguy cơ sạt lở đất tại các khu vực đồi núi và ven sông, suối.
Ngày 17-5, ghi nhận của phóng viên Tuổi Trẻ, cây sao đen cuối đường Trần Kiên (phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi) bị 'lột da' từ gốc lên thân cây khoảng 1m. Nhìn bằng mắt thường cũng thấy rõ ràng cây xanh này bị xâm hại gần đây.
Cây sao đen có đường kính khoảng 45cm (vừa đủ một vòng tay người lớn ôm), cao 12m. Ở vị trí bị xâm hại, nhựa cây chảy ra, tạo màu thẫm, dính vào vôi được đơn vị chăm sóc cây xanh quét trước đó.
Không chỉ gọt vỏ, quanh gốc cây, còn có một chất quện chặt vào nền đất như keo.
Khác với 3 cây xanh bị xâm hại trên các tuyến đường chính Phan Đình Phùng, Phạm Văn Đồng có vị trí trước mặt tiền những ngôi nhà, cây sao đen trên đường Trần Kiên không "đụng chạm" đến bất kỳ ngôi nhà nào.
Vị trí cây nằm bên hông một căn nhà có mặt tiền hướng ra đường Cách Mạng Tháng Tám.
Một người dân sống gần đó cho biết phát hiện cây bị gọt vỏ từ tháng 4-2026. Sau đó công nhân chăm sóc cây xanh có đến kiểm tra, chụp hình và tìm cách xử lý vết thương.
Lãnh đạo Công ty cổ phần Môi trường đô thị Quảng Ngãi (đơn vị trực tiếp chăm sóc cây xanh ở đô thị Quảng Ngãi) xác nhận đã biết thông tin cây sao đen ở đường Trần Kiên bị cạo vỏ.
"Anh em báo về là cây vẫn xanh tốt, có thể cứu được. Chúng tôi đang theo dõi tình trạng cây, để có giải pháp xoa keo liền xẹo và sử dụng phân thuốc chăm sóc giúp cây ổn định", vị này nói.
Việc khoan lỗ, cạo vỏ, đóng đinh… để xâm hại cây xanh ở tỉnh lỵ Quảng Ngãi không mới. Những năm trước, một số cây xanh ở các đường sầm uất như Hùng Vương, Quang Trung cũng bị chết khô với những vết khoan bất thường ở gốc.
Cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý thì việc này dừng lại. Nay tiếp tục nổi lên.
Mới đây cơ quan chức năng cũng phát hiện cây sao đen đường kính gốc khoảng 40cm, chiều cao khoảng 10m trước số nhà 129 Phạm Văn Đồng bị khoan lỗ, rễ bị lột, trơ lõi dẫn đến chết khô.
Tương tự cây bàng có chiều cao 9m, ở giữa số nhà 139 và 141 Phan Đình Phùng và cây bằng lăng chiều cao khoảng 12m ở trước số nhà 250 Phan Đình Phùng bị khoan lỗ rất nhiều và chết.
Các cây xanh đô thị này đã được đơn vị chăm sóc cây xanh trồng hơn 10 năm. Trước khi chết đột ngột, các cây này đều phát triển xanh tốt và được kiểm tra thường xuyên.
Những vụ việc cây xanh chết bất thường liên tiếp xảy ra, cơ quan chức năng đã phát đi văn bản, đề nghị các bên cùng vào cuộc vừa tuyên truyền đến người dân bảo vệ, vừa điều tra, xác minh, xử lý người xâm hại cây xanh đô thị.
Chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và việc Hà Nội được chọn làm nơi công bố phiên bản mới của Sáng kiến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP) cho thấy Hà Nội đang được Tokyo nhìn nhận như một điểm tựa chiến lược trong bài toán "an ninh kinh tế".
"Việt Nam, đúng như tên gọi khác của Hà Nội là Thăng Long - nghĩa là "rồng bay lên", đang phát triển với tốc độ hết sức ấn tượng", Thủ tướng Takaichi Sanae nhấn mạnh trong cuộc gặp báo chí chung với Thủ tướng Lê Minh Hưng sau hội đàm ngày 2-5.
Lời chia sẻ đó tại Hà Nội phản ánh cách Nhật Bản nhìn nhận vai trò của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của mình. Trước khi lên đường ngày 1-5, bà Takaichi đã khẳng định sẽ đặt an ninh kinh tế làm trụ cột hợp tác mới giữa hai nước, và điều đó được thể hiện rõ qua toàn bộ hoạt động của bà tại Hà Nội.
Kết quả các cuộc gặp giữa Thủ tướng Takaichi với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam cho thấy hợp tác kinh tế vẫn là trụ cột song phương, nhưng nay được xoáy sâu hơn vào an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng.
Tại họp báo sau hội đàm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết hai bên nhất trí sớm triển khai các dự án trong khuôn khổ POWERR ASIA - sáng kiến hỗ trợ 10 tỉ USD giúp các nước châu Á tăng cường tự chủ năng lượng.
Cụ thể, Nhật Bản sẽ hỗ trợ thu xếp nguồn cung dầu thô cho Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn - nơi Tập đoàn Idemitsu (Nhật Bản) là cổ đông lớn và đang cung cấp khoảng 30 - 40% sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ trong nước. Thủ tướng Takaichi xác nhận đây là dự án đầu tiên theo sáng kiến POWERR ASIA.
Hai bên cũng đặt mục tiêu sớm đưa đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 5 tỉ USD/năm và kim ngạch thương mại song phương lên 60 tỉ USD vào năm 2030, ưu tiên các dự án công nghệ cao gắn với chuyển giao công nghệ.
Đáng chú ý, hai nước công bố đồng tài trợ 15 dự án nghiên cứu chung Việt - Nhật về bán dẫn trong khuôn khổ chương trình NEXUS - sáng kiến của Cơ quan Nghiên cứu khoa học và công nghệ Nhật Bản nhằm xây dựng mạng lưới hợp tác nghiên cứu quốc tế, thúc đẩy đồng sáng tạo tri thức và củng cố ảnh hưởng khoa học công nghệ của Nhật Bản trong khu vực.
Theo giới quan sát, những nội dung này đánh dấu sự biến chuyển về chất trong hợp tác song phương: không còn chỉ là thu hút nhà máy hay tận dụng ưu thế khoáng sản, lao động của Việt Nam, mà hướng tới nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và sự tham gia sâu hơn của Việt Nam vào chuỗi giá trị của các doanh nghiệp Nhật Bản.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, giáo sư Stephen Nagy của Đại học Cơ đốc giáo (Nhật Bản) nhận định Việt Nam là địa điểm lý tưởng để đa dạng hóa chuỗi cung ứng một cách có chọn lọc nhờ Chính phủ ổn định, dân số trẻ và vị thế vững chắc.
Các khoản đầu tư FDI và hợp tác ODA của Nhật Bản với Việt Nam không chỉ tạo ra phát triển bền vững cho Việt Nam, mà còn thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối ASEAN - yếu tố có lợi cho Tokyo khi khu vực này nằm ở trung tâm của FOIP cả về địa lý lẫn chiến lược.
Còn ông Toshiro Nishizawa, Đại học Tokyo, cho rằng trong ngắn hạn hai nước có thể phối hợp thúc đẩy ngoại giao nhằm sớm chấm dứt xung đột tại Trung Đông. Việc Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến và tạo giá trị gia tăng cao, theo ông, mang lại lợi ích cho cả hai phía.
Tầm quan trọng của Việt Nam đã được chính Thủ tướng Takaichi thừa nhận ngay tại Hà Nội. Bà cho biết với vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã mở rộng đầu tư vào Việt Nam.
Trong bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp, Việt Nam đã đề cao tự chủ chiến lược và triển khai đường lối đối ngoại tích cực, chủ động. Đó là lý do bà chọn Việt Nam cho bài phát biểu cập nhật FOIP tại Đại học Quốc gia Hà Nội vào chiều 2-5.
Kể từ khi được khởi xướng cách đây 10 năm, FOIP luôn được nhìn nhận như sáng kiến thiên về địa chính trị, xoay quanh các khái niệm như thượng tôn pháp luật, tự do hàng hải và kết nối hạ tầng chất lượng cao.
Thông điệp của bà Takaichi tại Hà Nội cho thấy Tokyo muốn "thay áo" cho FOIP - biến đây thành khuôn khổ kinh tế và công nghệ, với các ưu tiên thực tế như khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và hợp tác công nghệ.
Bước đi này phù hợp với bối cảnh "an ninh kinh tế" đang nổi lên như một lớp ưu tiên mới trong chính sách công nghiệp và đối ngoại của Nhật Bản. Các cú sốc địa chính trị liên tiếp đã phơi bày tính dễ tổn thương của nền kinh tế xứ mặt trời mọc - vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, nguyên liệu và mạng lưới sản xuất trải rộng khắp châu Á.
Ông Yamada Takio, nguyên Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, hiện là trợ lý đặc biệt của Ngoại trưởng Nhật Bản, chỉ ra: "Nếu bất kỳ khâu nào trong chuỗi cung ứng bị gián đoạn, việc duy trì sản xuất tại Nhật Bản sẽ trở nên khó khăn.
Ngành y tế cũng đối mặt với những rủi ro tương tự. Nhật Bản nhập khẩu nhiều vật tư y tế từ châu Á, bao gồm thiết bị lọc máu, thùng chứa chất thải và găng tay phẫu thuật. Do đó, gián đoạn chuỗi cung ứng do thiếu nhiên liệu ở bất kỳ đâu tại châu Á đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và xã hội Nhật Bản, cũng như nền kinh tế châu Á nói chung".
Nhận thức đó đã được thể hiện qua các bước đi cụ thể trước chuyến thăm. Hôm 15-4, bà Takaichi khởi xướng hội nghị thượng đỉnh trực tuyến của Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á AZEC mở rộng (AZEC+) về tự chủ năng lượng với sự tham dự của lãnh đạo 15 quốc gia, trong đó có Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Tại đây, bà công bố khởi động POWERR ASIA và đề xuất nâng cấp lên AZEC 2.0 - không chỉ tập trung giảm phát thải carbon mà còn tính đến khả năng phục hồi kinh tế và năng lượng. Theo ông Yamada, đây là quyết định táo bạo trong bối cảnh Nhật Bản vẫn đang vật lộn đảm bảo nguồn cung dầu thô và xăng dầu. Đặt trong tầm nhìn đó, POWERR ASIA có thể trở thành một trong những trụ cột chính của FOIP phiên bản mới.
Tóm lại, ý nghĩa chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi không dừng ở việc Việt Nam là điểm đến đầu tiên của bà tại châu Á sau khi tái đắc cử tháng 2-2026. Các phát biểu của bà thể hiện sự ưu tiên của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong chiến lược dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực.
