Quan chức Mỹ cho hay, hai bên đã nhất trí về nguyên tắc mở lại eo biển Hormuz và cam kết Iran sẽ xử lý lượng uranium được làm giàu cao, nhưng nhấn mạnh rằng vẫn chưa đi đến việc ký kết một thỏa thuận.
Mỹ và Iran về nguyên tắc đã đạt được thỏa thuận có thể chấm dứt chiến sự tại Trung Đông, nhưng việc phê chuẩn cuối cùng có thể mất nhiều ngày, một quan chức cấp cao Nhà Trắng nói với các phóng viên.
Thỏa thuận này sẽ mở lại eo biển Hormuz và cam kết Iran sẽ xử lý uranium được làm giàu cao, nhưng cách thức Tehran thực hiện điều đó vẫn đang được đàm phán, quan chức Mỹ cho biết thêm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhấn mạnh rằng Mỹ phải thu giữ vật liệu hạt nhân này như một phần của cam kết kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran.
Các nhà lãnh đạo Iran và truyền thông nhà nước chính thức chưa bình luận công khai về nội dung của bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào hoặc liệu nội dung đang được thảo luận ra sao.
Các quan chức từ cả hai nước cho hay bất kỳ thỏa thuận nào cũng mang tính chất là “khuôn khổ ban đầu” cho các cuộc đàm phán tiếp theo, chứ không phải là thỏa thuận cuối cùng.
Tin tức về một thỏa thuận khả thi giữa Mỹ và Iran xuất hiện sau vài tuần đầy biến động, với việc ông Trump lúc thì đe dọa tái khởi động các cuộc tấn công vào Iran, lúc khác lại nói rằng đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán vào phút chót để ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện.
Sau đó, ngày 23/5, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng, hai nước “về cơ bản đã đàm phán” một bản ghi nhớ “liên quan đến hòa bình”. Tuy nhiên, đến ngày 24/5, ông lại nói rằng đã ra lệnh cho các nhà đàm phán của mình “không nên vội vàng đạt được thỏa thuận”.
“Nếu có một thỏa thuận chính thức, Mỹ có thể chấm dứt việc phong tỏa các cảng của Iran”, ông Trump nhấn mạnh trong bài đăng trên mạng xã hội. Đây là điều mà Washington sử dụng để gây áp lực buộc Tehran mở lại eo biển.
Trong 24 giờ qua, cả các quan chức Mỹ và Iran đều nhấn mạnh những nhượng bộ mà họ hy vọng đạt được.
Ba quan chức Iran cho biết, một thỏa thuận tiềm năng sẽ chỉ quy định rằng các vấn đề hạt nhân sẽ được đàm phán trong vòng 30-60 ngày.
Thỏa thuận khả thi không đề cập đến việc Iran cung cấp tên lửa, cũng như không quy định lệnh cấm làm giàu uranium, quan chức Mỹ cho biết. Những vấn đề đó sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán trong tương lai, quan chức này nói thêm. Trong các vòng đàm phán trước đây, Mỹ đã tìm kiếm một cam kết ít nhất 20 năm.
Đối với ông Trump, một thỏa thuận với Iran có thể mở ra con đường chấm dứt tình trạng hỗn loạn do chiến tranh gây ra, bắt đầu vào cuối tháng 2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu và không được lòng công chúng Mỹ.
Tại Israel, khả năng Mỹ – Iran đạt được một thỏa thuận tiềm năng đã gây ra nhiều lo ngại.
Trong tuyên bố đầu tiên về thỏa thuận tiềm năng này, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết, ông và ông Trump vẫn thống nhất lập trường rằng Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Các nhà phân tích cho rằng sự im lặng kéo dài của ông Netanyahu là tín hiệu “không hài lòng”.
Reuters dẫn lời giới chức phương Tây cho hay Không quân Ả Rập Xê Út đã thực hiện các đòn tấn công "ăn miếng trả miếng" vào cuối tháng 3, cho thấy thái độ quyết liệt của Riyadh trong việc tự vệ trước Tehran.
Các đòn tập kích của Ả Rập Xê Út diễn ra vào thời điểm đầu của xung đột. Sau khi Mỹ và Israel phát động tấn công Iran hôm 28.2, Tehran đã nã tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào cả 6 quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ, sân bay lẫn hạ tầng dầu mỏ.
Thời điểm đó, Ả Rập Xê Út đã không kích đáp trả vào Iran, kèm theo cảnh báo sẽ tiếp tục trả đũa. Sau đó, các bên đã có nhiều hoạt động ngoại giao, góp phần giúp hai nước đạt được một thỏa thuận hạ nhiệt căng thẳng.
Chuyên gia Ali Vaez thuộc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Bỉ, nhận định chuỗi sự kiện trên cho thấy sự thực dụng của cả hai bên khi nhận ra rằng việc leo thang mất kiểm soát sẽ mang lại những cái giá quá đắt.
Thỏa thuận không chính thức giữa Iran và Ả Rập Xê Út có hiệu lực vài ngày trước khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn vào ngày 7.4, Reuters cho hay.
Theo tiết lộ, không chỉ Ả Rập Xê Út mà Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng đã tiến hành các cuộc không kích vào Iran. Tuy nhiên, nếu UAE chọn cách tiếp cận cứng rắn, thì Ả Rập Xê Út lại nỗ lực "vừa đánh vừa đàm", duy trì các kênh ngoại giao với Tehran để ngăn xung đột vượt tầm kiểm soát.
Chiến lược kết hợp răn đe quân sự và ngoại giao của Ả Rập Xê Út đã lập tức phát huy tác dụng. Theo thống kê của Reuters, số lượng các cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa vào Ả Rập Xê Út đã giảm mạnh từ hơn 105 vụ trong tuần vào giai đoạn ngày 25 - 31.3 xuống chỉ còn hơn 25 vụ vào ngày 1 - 6.4. Giới chức phương Tây đánh giá các đòn tấn công nhắm vào Ả Rập Xê Út trong những ngày giáp lệnh ngừng bắn chủ yếu xuất phát từ lãnh thổ Iraq, cho thấy Tehran đã yêu cầu ngừng các đòn đánh trực tiếp.
Một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Ả Rập Xê Út không xác nhận trực tiếp về các đòn không kích bí mật, nhưng nhấn mạnh lập trường nhất quán của Riyadh là "kêu gọi hạ nhiệt, tự kiềm chế và giảm căng thẳng vì sự ổn định, an ninh và thịnh vượng của khu vực". Giới chức Iran chưa phản hồi thông tin trên.
Cuối ngày 27.4, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan thông báo một tàu khu trục và một tàu hộ vệ của Trung Quốc đã tiến vào vùng biển phía tây nam quần đảo Bành Hồ, nơi đặt các căn cứ quân sự lớn của Đài Loan và gần phía Đài Loan ở eo biển Đài Loan.
Cơ quan này thông báo thêm lực lượng phòng vệ Đài Loan đã theo dõi sát sao hai tàu chiến Trung Quốc và đã phản ứng một cách phù hợp bằng lực lượng trên biển và trên không.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan cũng đã công bố hình ảnh màu của cả hai tàu được chụp từ trên không, nhưng không cung cấp vị trí chính xác.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan cập nhật vị trí của máy bay quân sự Trung Quốc mỗi ngày, nhưng hiếm khi cung cấp chi tiết về vị trí hoạt động của các tàu chiến Trung Quốc.
Cũng trong bản cập nhật hằng ngày về các hoạt động của Trung Quốc trong 24 giờ, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan sáng nay 28.4 cho biết có tổng cộng 9 tàu chiến Trung Quốc đang hoạt động xung quanh hòn đảo này, đồng thời phát hiện 22 máy bay quân sự Trung Quốc.
Mặc dù đã công bố bản đồ vị trí của các máy bay Trung Quốc, chủ yếu ở eo biển Đài Loan và phía bắc và tây nam Đài Loan, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan không cung cấp thêm thông tin nào khác về vị trí của các tàu chiến.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận, theo Reuters. Trước đó trong tháng 4, Bộ Quốc phòng Trung Quốc khẳng định các hoạt động quân sự thường xuyên của Trung Quốc xung quanh Đài Loan là "hoàn toàn chính đáng và hợp lý".
Cuộc huấn luyện nói trên bao gồm các nội dung như bắn đạn thật, hỗ trợ và yểm trợ, và tìm kiếm cứu nạn tổng hợp, nhằm kiểm tra và nâng cao khả năng huấn luyện tác chiến thực tế của lực lượng tàu sân bay, theo tài khoản WeChat chính thức của hải quân Trung Quốc. Lực lượng này do tàu sân bay Liêu Ninh dẫn đầu.
Hải quân Trung Quốc khẳng định đây là cuộc huấn luyện thường lệ được tổ chức theo kế hoạch thường niên, nhằm nâng cao khả năng thực hiện nhiệm vụ của quân đội, và hoàn toàn tuân thủ luật pháp và thông lệ quốc tế.
Khi hải quân Trung Quốc thông báo về cuộc huấn luyện, lãnh đạo Viện Hành pháp Đài Loan Trác Vinh Thái hôm nay nói rằng việc Trung Quốc tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận với quy mô và loại hình khác nhau ở khu vực eo biển Đài Loan, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Biển Đông và thậm chí cả xung quanh Nhật Bản,
Mặt khác, Reuters dẫn lời ông Trác kêu gọi đàm phán. "Chúng tôi vẫn hy vọng vào những cuộc trao đổi lành mạnh và có trật tự giữa hai bên eo biển Đài Loan, và một cuộc đối thoại dựa trên sự bình đẳng và tôn trọng. Đây là nguyên tắc nhất quán của chúng tôi", ông Trác nhấn mạnh.
Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về phát ngôn trên của ông Trác.
