Việt Nam – Sri Lanka ngày 8/5 ra tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Toàn diện nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hai bên cam kết tiếp tục củng cố và tăng cường hợp tác hữu nghị, xác lập tin cậy chính trị ở mức cao, mở rộng quy mô và mức độ hợp tác theo hướng toàn diện, thực chất trên tất cả các lĩnh vực.
Về hợp tác chính trị, quốc phòng an ninh, Việt Nam – Sri Lanka nhất trí tiếp tục tăng cường tiếp xúc, trao đổi cấp cao và các cấp trên tất cả các kênh, trong đó có giao lưu nhân dân. Hai bên nhất trí triển khai hiệu quả bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng ký năm 2011; khuyến khích các hoạt động hợp tác thực chất hơn, nhất là đào tạo lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake nhất trí hợp tác trong các lĩnh vực như dịch vụ sửa chữa và mua sắm thiết bị quốc phòng; đẩy nhanh đàm phán, hướng tới ký kết các thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng.
Hai bên tái khẳng định cam kết tăng cường hợp tác an ninh và triển khai hiệu quả cơ chế Đối thoại An ninh; rà soát, cập nhật Thỏa thuận hợp tác về đấu tranh, phòng chống tội phạm ký năm 2009; phối hợp đấu tranh phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm mạng, khủng bố, nhập cư bất hợp pháp; mở rộng hợp tác an ninh hàng hải, cảnh sát và an ninh mạng.
Tuyên bố chung cũng đề cập tới hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, năng lượng, khoa học công nghệ. Hai lãnh đạo ghi nhận tiềm năng to lớn của việc mở rộng hợp tác kinh tế và nhất trí đạt mục tiêu kim ngạch thương mại song phương 1 tỷ USD vào năm 2030.
Việt Nam đánh giá cao đầu tư của Sri Lanka tại Việt Nam và Sri Lanka bày tỏ mong muốn thu hút thêm đầu tư từ Việt Nam. Hai bên sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, hướng đến một số dự án mang tính biểu tượng trong một số lĩnh vực.
Việt Nam – Sri Lanka nhất trí thúc đẩy hợp tác nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ trong các lĩnh vực công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, kỹ thuật điện, điện tử và tự động hóa; thúc đẩy ký kết văn kiện hợp tác về chuyển đổi số; khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác phát triển, cung cấp sản phẩm và dịch vụ công nghệ thông tin.
Hai lãnh đạo tái khẳng định cam kết tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của các sáng kiến chia sẻ kiến thức và nâng cao năng lực.
Tuyên bố chung còn nói về mở rộng hợp tác văn hóa, giáo dục, tôn giáo và giao lưu nhân dân. Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác trong bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa; tăng cường xây dựng và triển khai các chương trình giao lưu, quảng bá văn hóa, lịch sử và thể thao; tăng cường kết nối giữa các tổ chức Phật giáo; thúc đẩy đối thoại liên văn hóa và nghiên cứu tổ chức các diễn đàn, hoạt động hành hương, tiến tới đồng đăng cai các sự kiện Phật giáo khu vực và quốc tế.
Trong khuôn khổ hiệp định hợp tác giáo dục, hai bên nhất trí khuyến khích liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu hai bên, triển khai việc trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh hai nước.
Hai lãnh đạo ghi nhận những chuyển biến trong nỗ lực sớm đưa vào vận hành các đường bay thẳng giữa hai nước ngay trong năm nay, nhằm tăng cường kết nối, thúc đẩy hiệu quả hợp tác du lịch, thương mại và giao lưu nhân dân.
Về hợp tác đa phương, hai bên tái khẳng định tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác khu vực và đa phương, đặc biệt là trong khuôn khổ Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), coi đây là nền tảng quan trọng cho đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác thực chất về các vấn đề cùng quan tâm.
Hai bên nhất trí ủng hộ chủ nghĩa đa phương với vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc; nhất trí tăng cường phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn, tổ chức quốc tế và khu vực như Phong trào Không liên kết (NAM), Hợp tác Nam – Nam, Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU), Diễn đàn Nghị viện châu Á – Thái Bình Dương (APPF) và Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA).
Theo báo Times of Israel ngày 17-7, Mỹ được cho là đã thông báo cho Israel về việc triển khai thêm hàng chục máy bay tiếp nhiên liệu trên không tới nước này, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc phát động một chiến dịch ném bom quy mô lớn khác nhằm vào Iran.
Các quan chức Mỹ và Israel chia sẻ với trang tin Axios rằng ông Trump có thể sẽ leo thang các cuộc không kích chống lại Tehran trong những ngày tới, sau bảy đêm liên tiếp quân đội Mỹ ném bom loạt mục tiêu trên khắp lãnh thổ Iran.
Hiện Mỹ đang duy trì khoảng 30 máy bay tiếp dầu quân sự tại sân bay quốc tế Ben Gurion gần thành phố Tel Aviv và một số lượng tương đương tại sân bay Ramon ở miền nam Israel.
Các quan chức Israel cho biết Washington muốn gửi thêm vài chục chiếc nữa, nhằm đưa số lượng trở lại mức tương đương thời điểm cuộc chiến bắt đầu.
Quân đội Mỹ ưu tiên vận hành các máy bay này từ sân bay Ben Gurion do những căn cứ không quân khác trong khu vực có nguy cơ bị Iran tấn công cao hơn, kém an toàn hơn cho khí tài Mỹ.
Về phía Iran, nước này hiện vẫn dè chừng, chưa dám phát động các cuộc tấn công trực diện vào Israel vì lo ngại một đòn trả đũa tổng lực từ Tel Aviv.
"Tôi chỉ có thể nói với các nhà lãnh đạo Iran một điều: Đừng mong đợi sự bình yên nếu các vị tấn công chúng tôi. Đừng mong chờ một kịch bản lặp lại.
Đòn phản công tới đây sẽ không giống trước, dù đòn đánh trước đó đã rất mạnh mẽ. Đây sẽ là một cục diện hoàn toàn khác, khốc liệt hơn nhiều", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu ngày 14-7.
Sự hiện diện của các máy bay tiếp dầu Mỹ đang là chủ đề gây tranh cãi trên chính trường Israel. Hàng chục chiếc đậu tại Ben Gurion suốt nhiều tháng qua đã khiến sân bay này gần như tê liệt.
Điều đó không thành vấn đề ở giai đoạn cao trào của cuộc chiến, khi không phận Israel phần lớn đóng cửa và nhiều hãng hàng không ngừng bay đến đây.
Nhưng nay không phận đã mở cửa trở lại, người dân Israel đang bước vào kỳ nghỉ hè, nên việc tăng cường máy bay tiếp dầu Mỹ có thể kéo theo làn sóng hủy chuyến hàng loạt.
Bộ trưởng Giao thông vận tải Israel Miri Regev đã gây sức ép buộc phải di dời các máy bay tiếp dầu Mỹ khỏi sây bay Ben Gurion, hoặc ít nhất giới hạn số lượng. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng và Lực lượng Phòng vệ Israel phản đối yêu cầu này.
Hôm qua (28.6), tờ The Time of Israel dẫn lời Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố thỏa thuận khung vừa đạt được giữa nước này và Li Băng là "thành tựu lịch sử đối với Israel".
Thỏa thuận trên bao gồm việc thí điểm mà trong đó binh sĩ Li Băng kiểm soát một số khu vực nhỏ hiện đang do quân đội Israel kiểm soát, và bao gồm một quá trình nhằm giải giáp lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Hezbollah đã bác bỏ thỏa thuận. Điều này đồng nghĩa với việc tình hình Li Băng có thể tiếp tục bất ổn khi Hezbollah vẫn là lực lượng quân sự kiểm soát mạnh mẽ tại nước này.
Thực tế, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã kéo Li Băng vào vòng xoáy thảm họa. Với lý do triệt hạ lực lượng Hezbollah, quân đội Israel mở rộng việc kiểm soát các khu vực ở Li Băng.
Ông Paul Salem, chuyên gia về vấn đề Trung Đông tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), đánh giá đối với Li Băng, 3 mục tiêu chiến lược nổi bật khi đàm phán lệnh ngừng bắn: đảm bảo Israel rút khỏi lãnh thổ Li Băng, tăng cường quyền lực và năng lực của nhà nước Li Băng, và kiểm soát thậm chí giải giáp lực lượng Hezbollah để hướng tới lực lượng quân sự thống nhất nằm dưới chính quyền.
Nhưng cuộc chiến Iran đã đẩy Li Băng ra xa hơn khỏi cả 3 mục tiêu khi Israel mở rộng vùng chiếm đóng, Hezbollah đẩy mạnh hoạt động quân sự, trong khi nhà nước ngày càng mất ảnh hưởng. Thực tế này đi kèm với sự thiệt hại về nhân mạng lẫn kinh tế xã hội khi người dân di tản để tị nạn, nhiều khu vực bị phá hủy khiến cho kinh tế vốn khó khăn càng trở nên khó khăn hơn.
Các nước láng giềng bao gồm Syria, các quốc gia Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ cũng như Mỹ và châu Âu… đều có lợi ích nếu nhà nước Li Băng thực sự nắm quyền kiểm soát trên toàn lãnh thổ, không bị nước ngoài chiếm đóng và không còn sự tồn tại của các tác nhân vũ trang phi nhà nước. Tuy nhiên, sự tồn tại của lực lượng quân sự Hezbollah lại hỗ trợ cho việc Iran duy trì ảnh hưởng ở khu vực.
Chuyên gia Salem cho rằng những gì đang diễn ra khiến cho con đường dẫn hướng tới hòa bình cho Li Băng vẫn đầy thách thức.
Thứ nhất, Li Băng không chỉ đối mặt với các cuộc đụng độ đang diễn ra giữa Israel và Hezbollah, mà còn phải đối mặt với thực tế về sự hiện diện quân sự đáng kể của Israel ở một số khu vực miền nam Li Băng. Israel đã chỉ ra rằng họ sẵn sàng tôn trọng một lệnh ngừng bắn nếu Hezbollah làm điều tương tự, nhưng Israel cũng đã nói rõ không có ý định rút khỏi lãnh thổ Li Băng nếu nhận thấy mối đe dọa từ Hezbollah vẫn tồn tại.
Thứ hai, trong khi có thể sẵn sàng đình chỉ các cuộc tấn công trên đất Israel, lực lượng Hezbollah vẫn khẳng định các hành động quân sự chống lại lực lượng Israel bên trong lãnh thổ Li Băng như một phần của nhiệm vụ kháng chiến của mình. Điều này tạo ra một nguồn bất ổn ngay cả trong giai đoạn xung đột giảm đi.
Thứ ba, nhiều lần ủng hộ các thỏa thuận ngừng bắn ở Li Băng nhưng Mỹ đồng thời chấp nhận cái gọi là quyền của Israel trong việc tấn công các mục tiêu mà Tel Aviv cho là mối đe dọa sắp xảy ra. Sự mơ hồ này đã làm suy yếu các lệnh ngừng bắn trước đây và cũng có thể làm suy yếu các lệnh ngừng bắn trong tương lai.
Như vậy, con đường hòa bình cho Li Băng không có nền tảng trung gian ổn định.
Con đường khả thi nhất đòi hỏi phải giải quyết cùng lúc việc chiếm đóng của Israel lẫn thách thức của Hezbollah đối với quyền lực nhà nước Li Băng. Vì thế, chuyên gia Salem cho rằng thỏa thuận giữa Li Băng và Israel nên hướng đến việc Tel Aviv rút quân tại Li Băng theo từng giai đoạn. Song song, lực lượng vũ trang của chính quyền Li Băng, với sự hỗ trợ của Mỹ và các nước, cần được trao quyền để đảm nhận toàn bộ trách nhiệm về an ninh ở phía nam Li Băng nhằm đảm bảo Hezbollah không trú đóng hay hoạt động tại khu vực này, tạo điều kiện cho Israel rút lui hoàn toàn.
Kèm theo đó, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran thì vấn đề chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Li Băng phải nhất quán. Việc Israel rút quân nên đi kèm với việc rút nhân viên và cơ sở hạ tầng của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khỏi Li Băng, cũng như một quá trình đáng tin cậy để quyền lực quân sự chỉ được thực thi bởi Nhà nước Li Băng.
Để đạt được mục tiêu đề ra, một số quốc gia có ảnh hưởng trong khu vực như Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Ai Cập, Pakistan… cần tham gia quá trình vừa nêu với tư cách là bên hòa giải, hỗ trợ.
Binh sĩ Denys - không phải tên thật - đã tham gia các chiến dịch tấn công tầm xa từ năm 2025. Bạn bè và ngay cả cha mẹ anh cũng không biết công việc thật sự của anh, do các quy định bảo mật cực kỳ nghiêm ngặt trong đơn vị.
"Đừng thu hút sự chú ý, đừng khoe khoang. Bạn sẽ không bao giờ có thể kể về những gì mình đã làm, ngay cả sau xung đột", anh Denys nói với AFP trong một cuộc phỏng vấn ngày 1.7.
Từng là lính thủy đánh bộ, anh Denys hiện phục vụ tại Trung tâm số 1 thuộc lực lượng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine. Đơn vị này được cho là đứng sau nhiều cuộc tập kích lớn vào Nga, trong đó có vụ tấn công hồi tháng 6 nhằm vào một nhà máy lọc dầu gần Moscow và các đòn đánh vào Saint Petersburg khi thành phố này chuẩn bị khai mạc một hội nghị quốc tế lớn.
Ukraine cho rằng các cuộc tấn công như vậy là hành động đáp trả chính đáng trước những đợt oanh kích ban đêm của Nga nhằm vào các thành phố Ukraine. Các mục tiêu thường là kho nhiên liệu và nhà máy lọc dầu, trong nỗ lực làm suy giảm nguồn thu năng lượng phục vụ chiến dịch quân sự của Nga.
Theo anh Denys, chính mức độ nhạy cảm của nhiệm vụ buộc họ phải sống trong bí mật gần như tuyệt đối. "Chúng tôi là mục tiêu có giá trị rất cao và là ưu tiên hàng đầu của đối phương", anh nói.
Tên, tuổi và thân phận của các thành viên trong đơn vị đều được giữ kín. Họ không được chụp ảnh hay quay phim nếu không che mặt. Theo AFP, các phóng viên phải tuân thủ quy trình an ninh nghiêm ngặt mới được tiếp cận một trong những địa điểm phóng UAV từng được sử dụng cho các cuộc tấn công tầm xa hồi đầu năm nay.
"Chúng tôi hiểu rất rõ cái giá mà bản thân và người thân có thể phải trả. Vì vậy, quyết định quan trọng nhất là cố gắng ẩn mình nhiều nhất có thể", một binh sĩ có biệt danh Voron nói.
Ông Voron cho biết Nga sẽ làm mọi cách để truy tìm ít nhất một trong các nhóm tấn công tầm xa của Ukraine. Trước khi gia nhập đơn vị hiện tại, ông Voron từng làm ở một tổ chức có nhiệm vụ tìm kiếm và tấn công các đội UAV tầm xa của Nga.
Trước xung đột, ông Voron là họa sĩ và huấn luyện viên võ thuật. Ông đã kết hôn và có con. Ông nghĩ vợ mình "có lẽ nghi ngờ" công việc thật sự của ông, nhưng "bà ấy không hỏi gì".
Trên mạng xã hội, ông Voron vẫn đăng bài trên trang đơn vị cũ và chia sẻ hình ảnh có phù hiệu của lực lượng đó, nhằm khiến người quen tin rằng ông vẫn đang phục vụ ở nơi cũ. "Tất cả người thân và bạn bè tôi đều nghĩ tôi vẫn đang ở lực lượng đặc nhiệm", anh nói.
"Trong đời thường, các bạn sẽ không nhận ra chúng tôi", một sĩ quan tình báo quân sự Ukraine có mật danh Wolf nói với AFP. Theo ông, các thành viên đơn vị luôn cố giữ vẻ ngoài bình thường để hòa vào đời sống xung quanh.
"Mọi người thường hình dung chúng tôi như lính biệt kích mặc đồ ngụy trang, nhưng thực tế chúng tôi thường mặc áo sơ mi và quần jean", ông Voron nói.
Kỷ luật bảo mật được áp dụng trong từng chi tiết. Khi ở nơi công cộng, họ không được nói về nhiệm vụ. Thậm chí, những từ có thể gợi đến hoạt động tác chiến cũng bị tránh dùng. Việc liên lạc, di chuyển và sử dụng thiết bị cá nhân đều phải tuân theo quy định riêng. Nếu có nghi ngờ rò rỉ thông tin, các biện pháp kiểm tra nội bộ sẽ được áp dụng.
Các cuộc tập kích của Ukraine đã gây gián đoạn tại nhiều cơ sở nhiên liệu của Nga. Theo binh sĩ Denys, khi chiến dịch được mở rộng, hạn chế lớn nhất của đơn vị không phải là thiếu UAV mà là "thời gian trong một ngày".
