Kể từ năm 2022, ít nhất 10 nhà khoa học có liên quan các dự án nhạy cảm của chính phủ Mỹ hay Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã qua đời hoặc mất tích, gần đây nhất là William Neil McCasland, thiếu tướng không quân 68 tuổi đã nghỉ hưu từ năm 2013.
McCasland rời khỏi nhà tại bang New Mexico vào tháng 2, mang theo súng và ví, đến nay vẫn không thấy bất kỳ dấu vết nào. Ông là kỹ sư hàng không vũ trụ, từng giữ nhiều vị trí nhạy cảm liên quan đến các chương trình công nghệ và không gian của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Các trường hợp khác thu hút nhiều chú ý là Monica Jacinton Reza, kỹ sư hàng không vũ trụ chuyên về động cơ tên lửa, mất tích tháng 6/2025 khi leo núi tại Los Angeles, chuyên gia về vật lý nhiệt hạch và plasma Nuno Loureiro của Viện Công nghệ Massachusetts, nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair thuộc Viện Công nghệ California đều bị bắn chết tại nhà vào tháng 12/2025 và tháng 2/2026.
Loạt sự việc làm dấy lên ngày càng nhiều đồn đoán trên mạng xã hội rằng một số người có thể đã trở thành mục tiêu trong một nỗ lực che giấu những gì chính phủ biết về các hiện tượng bay chưa xác định (UAP/UFO) hoặc bị kẻ thù của Mỹ nhắm đến.
Theo các chuyên gia, những giả thuyết tương tự vốn luôn tồn tại trên mạng xã hội, nhưng hiếm khi lan rộng đến mức thu hút giới chức Mỹ phải xem xét.
“Một thuyết âm mưu thông thường chỉ xuất hiện rồi nhanh chóng lắng xuống”, Joseph Uscinski, giáo sư tại Đại học Miami chuyên nghiên cứu về các thuyết âm mưu, nói. “Lần này, câu chuyện trở nên khác biệt vì có đặc vụ chính phủ trực tiếp vào cuộc điều tra”.
Bình luận viên cánh hữu Tim Pool năm 2025 đã dành hẳn một số trên podcast do ông sáng lập để nói về vụ sát hại Loureiro, cho rằng sự việc có thể liên quan đến các nghiên cứu của nhà vật lý này về năng lượng sạch. Giới chức cho biết nghi phạm là Claudio Valente, bạn học cũ cùng ngành kỹ thuật với Loureiro. Trước đó một ngày, Valente đã xả súng tại Đại học Brown, khiến hai sinh viên thiệt mạng.
Sau đó, một số nhà sáng tạo nội dung, trong đó có cây viết bảo thủ Jessica Reed Kraus, đặt giả thuyết cái chết của Loureiro có thể liên quan đến vụ sát hại nhà vật lý thiên văn Grillmair.
“Bài viết bùng nổ ngay sau khi tôi đăng lên Instagram”, Kraus nói, thêm rằng đây là nội dung được chia sẻ nhiều nhất trên tài khoản của cô. “Và rồi mọi thứ cứ thế lan rộng”.
Những thông tin này thổi bùng các đồn đoán vốn âm ỉ về khả năng tồn tại liên hệ giữa các sự việc. Vụ mất tích của tướng không quân về hưu McCasland càng khiến các giả thuyết lan rộng mạnh hơn, đặc biệt sau khi một văn phòng Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tại địa phương tham gia tìm kiếm.
“Chuyện gì đang xảy ra với các nhà khoa học không gian của chúng ta vậy?!”, một tài khoản chuyên về UFO nổi tiếng trên X viết, kèm ảnh ghép của Loureiro, Grillmair và McCasland.
Vào tháng 3, một bài đăng mang tính suy đoán đã lan truyền rộng rãi trong cộng đồng chuyên về UFO. Nội dung bài đăng liên kết 9 nhà khoa học khác nhau, trong đó có Loureiro, Grillmair, McCasland, Reza và Melissa Casias – nhân viên phòng thí nghiệm Los Alamos ở bang New Mexico đã mất tích từ tháng 6/2025. Los Alamos cũng là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các thuyết âm mưu về UFO.
Đến giữa tháng 3, giả thuyết này bắt đầu lan sang truyền thông chính thống, xuất hiện trên NewsNation và New York Post, trước khi được Fox News và Daily Mail tiếp tục khai thác.
“Chúng ta chưa biết các sự việc này có liên quan đến nhau hay không, nhưng việc có quá nhiều nhà khoa học hàng đầu bị sát hại hoặc mất tích chỉ trong chưa đầy một năm rõ ràng là dấu hiệu rất đáng báo động”, người dẫn chương trình Fox News Jesse Watters nói. Watters lưu ý vụ McCasland mất tích xảy ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ công khai hồ sơ liên quan UFO.
Bình luận viên Pool tiếp tục đặt câu hỏi liệu những nhà khoa học này có tham gia nghiên cứu về UFO hay “dự án vũ khí đặc biệt” nào đó hay không.
Những thuyết âm mưu lan truyền trên Internet này khiến Tổng thống Trump chú ý. Ông chủ Nhà Trắng hồi đầu tháng 4 cho biết ông đã tham gia một cuộc họp có nội dung bàn về vấn đề.
“Tôi hy vọng đây chỉ là những sự việc ngẫu nhiên”, ông Trump nói. “Nhưng trong số đó có cả người rất quan trọng, chúng tôi sẽ điều tra làm rõ”.
FBI ngày 20/4 thông báo mở cuộc điều tra nhằm tìm kiếm bất kỳ liên hệ nào nếu có giữa các vụ mất tích và tử vong của khoảng 10 nhà khoa học, nhân viên chính phủ trong vài năm vừa qua. FBI sẽ phối hợp với Bộ Quốc phòng Mỹ, Bộ Năng lượng cùng lực lượng hành pháp địa phương để tìm câu trả lời.
Ủy ban Giám sát Hạ viện cùng ngày cho biết sẽ tiến hành cuộc điều tra riêng, đồng thời yêu cầu Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng, FBI và NASA cung cấp báo cáo tóm tắt về “các vụ mất tích và tử vong của những cá nhân có quyền tiếp cận thông tin khoa học nhạy cảm của Mỹ”.
Trong khi đó, một số thành viên gia đình của những nhà khoa học nói trên bác bỏ thuyết âm mưu.
“Công chúng nên hiểu rằng các nhà khoa học cũng qua đời như bất kỳ ai khác, và không nên suy diễn quá mức về điều này”, gia đình của Amy Eskridge, nhà nghiên cứu chuyên về điện toán lượng tử và nghiên cứu điều chỉnh trọng lực qua đời năm 2022, nói.
Michael David Hicks, nhà vật lý tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA, chuyên nghiên cứu sao chổi và tiểu hành tinh, qua đời năm 2023. Con gái Hicks nói ông đã phải chống chọi với các vấn đề sức khỏe trong thời gian dài và những suy đoán gần đây trên mạng khiến gia đình cảm thấy bất an.
“Dựa trên những gì tôi biết về cha, không có bất kỳ logic nào cho thấy ông có liên quan tới cuộc điều tra liên bang mà người ta đang đồn đoán”, cô nói với CNN. “Tôi không hiểu vì sao cái chết của cha tôi lại bị đem gắn với những vụ mất tích của các nhà khoa học khác”.
Phát biểu trước Quốc hội Hàn Quốc ngày 2.4, ông Lee nhấn mạnh: "Chính phủ đang coi nền kinh tế như đang trong thời chiến và đang nỗ lực hết sức để vượt qua khủng hoảng. Cuộc khủng hoảng hiện nay không giống như một cơn mưa rào thoáng qua rồi sẽ tạnh, mà giống như một cơn bão lớn có thể kéo dài vô thời hạn".
Ông hối thúc các nhà lập pháp nhanh chóng thông qua gói ngân sách bổ sung trị giá 17,2 tỉ USD, theo Hãng tin AFP.
Theo kế hoạch, gói hỗ trợ bao gồm 4.800 tỉ won (khoảng 3,1 tỉ USD) trợ cấp tiền mặt từ 100.000 - 600.000 won/người cho 70% nhóm thu nhập thấp nhất, với mức chi trả điều chỉnh theo thu nhập. Ngoài ra, 2.800 tỉ won sẽ được phân bổ để hỗ trợ thanh niên và người thu nhập thấp, trong khi 2.600 tỉ won dành cho các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng Trung Đông.
Ông Lee nói: "Trong thời điểm khẩn cấp, cần phải có những biện pháp đặc biệt".
Là nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, đặc biệt qua eo biển Hormuz, Hàn Quốc đang chịu tác động nặng nề khi tuyến vận chuyển này bị gián đoạn, đẩy giá năng lượng tăng cao và gây chấn động thị trường toàn cầu. Seoul đã phải áp trần giá nhiên liệu nhằm giảm áp lực nguồn cung - động thái chưa từng được áp dụng kể từ năm 1997.
Ông Lee kêu gọi: "Tôi tha thiết kêu gọi công chúng tích cực tham gia vào các hoạt động tiết kiệm năng lượng trong cuộc sống hằng ngày". Bộ năng lượng Hàn Quốc gần đây đã ban hành hướng dẫn kêu gọi người dân tiết kiệm năng lượng, bao gồm rút ngắn thời gian tắm, sạc thiết bị vào ban ngày và tăng sử dụng phương tiện công cộng.
Dự luật ngân sách dự kiến sẽ được đưa ra bỏ phiếu vào ngày 10.4.
Trong bối cảnh xung đột tại Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giá dầu thế giới tăng vọt, làm gia tăng rủi ro lạm phát và suy giảm tăng trưởng toàn cầu. Trong phiên giao dịch ngày 2.4, giá dầu Brent có thời điểm tăng 6,6%, lên gần 108 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 6,3% lên khoảng 106,4 USD/thùng.
Biến động này kéo theo đà giảm trên các thị trường tài chính. Ngày 2.4, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm khoảng 1%, trong khi thị trường châu Âu giảm hơn 1,5%. Tại châu Á, chỉ số Nikkei của Nhật Bản mất 2,4%, còn Kospi của Hàn Quốc giảm mạnh 4,5%. Chỉ số MSCI khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Nhật Bản) cũng giảm hơn 2%.
Các nhà phân tích nhận định tâm lý thị trường đã "xấu đi chỉ sau một đêm" sau những phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. "Không có dấu hiệu cho thấy Mỹ đang tìm kiếm một lối thoát sớm khỏi cuộc chiến", theo Deutsche Bank (Đức).
Trong bài đăng mạng xã hội ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với cảng biển của Iran, đảo ngược cam kết mà hai bên đã thống nhất khi ký bản ghi nhớ tháng trước.
Biện pháp này vốn được ban hành lần đầu hồi tháng 4 để hạn chế hoạt động xuất khẩu của Tehran và buộc họ phải dỡ lệnh phong tỏa đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ được gọi là "người bảo vệ Hormuz", nhưng thêm rằng nước này sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển. Ông giải thích đây là khoản chi phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua huyết mạch hàng hải này.
Trong khi đó, Mỹ cùng ngày tiến hành đêm không kích thứ ba liên tiếp vào Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đợt tấn công nhằm "tiếp tục bắt lực lượng Iran phải trả giá đắt và làm suy yếu khả năng tấn công của họ đối với dân thường vô tội cũng như các tàu thương mại ở eo biển Hormuz".
The Hill dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết ông Trump tuần trước đã thông báo cho quốc hội rằng Mỹ đã nối lại các cuộc không kích vào Iran. Động thái này giúp ông có thêm 60 ngày để tiếp tục hành động quân sự với Iran mà không cần sự phê chuẩn từ quốc hội.
Niall Stanage, nhà bình luận của The Hill, cho rằng các hành động cứng rắn của chính quyền ông Trump một phần bắt nguồn từ việc Iran bị cáo buộc liên tục tấn công tàu thương mại ở eo biển Hormuz những ngày gần đây. Tuy nhiên, điều khiến ông bất bình hơn là tham vọng kiểm soát tuyến hàng hải này của Iran.
"Ông Trump đang cố gắng quay lại con đường gia tăng áp lực quân sự để ép Iran nhượng bộ nhiều hơn. Nhưng điều đó khó có thể hiệu quả", Negar Mortazavi, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Chính sách Quốc tế, nhận định.
Mortazavi, nhà bình luận người Mỹ gốc Iran, thêm rằng Tehran đã cho thấy họ sẵn sàng đối đầu, leo thang và chịu tổn thất lớn, "chứ không chịu đầu hàng trước áp lực".
Tổng thống Trump coi các hành động gần đây của mình là cần thiết để đối phó với những gì ông cho là "hành động phá vỡ cam kết" mà Iran đã đưa ra trong bản ghi nhớ với Mỹ. Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với Fox News ngày 13/7, ông nói Mỹ nhiều lần tin đã đạt được thỏa thuận với Iran, nhưng "họ lúc nào cũng nuốt lời".
Tuy nhiên, giới phê bình lưu ý rằng bản ghi nhớ được soạn với từ ngữ mơ hồ, gây ra những cách diễn giải khác nhau và trên thực tế đã trao quyền kiểm soát eo biển cho Iran, khi Tehran chỉ đồng ý không thu phí "trong vòng 60 ngày".
Iran tin rằng họ đã đẩy lùi thành công cuộc tấn công chung giữa Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2, phần lớn nhờ vào việc kiểm soát eo biển này và lợi thế đòn bẩy gây ảnh hưởng giá năng lượng toàn cầu, theo Stanage.
"Do đó, Iran muốn duy trì quyền kiểm soát đó bằng mọi giá, bao gồm cả việc đe dọa các tàu thuyền không được sử dụng tuyến đường khác gần bờ biển Oman", Stanage cho hay.
Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, đã viết trên mạng xã hội ngày 13/7 rằng "giá trị chiến lược" của eo biển đối với Iran là "không thể thay thế".
"Chúng tôi bảo vệ eo biển này để trong tương lai, tàu thuyền của mình có thể qua lại mà không phải cống nạp cho kẻ thù", ông nói và thêm rằng việc Iran nhượng bộ trong vấn đề này là điều không thể chấp nhận.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đăng bài trên X, cho rằng ông Trump "hoàn toàn đúng" khi nói bất cứ ai đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua eo biển "đều nên được bồi hoàn cho dịch vụ này". Ông thêm rằng chính Iran mới là bên sẽ tiếp tục làm người bảo hộ eo biển Hormuz "mãi mãi".
"20% tất nhiên là quá nhiều. Chúng tôi sẽ công bằng", ông nói.
Stanage cho hay một số người có lập trường cứng rắn với Iran sẽ ủng hộ những quyết định của Tổng thống Trump. Nhưng một số khác có cách nhìn nhận khác.
Alexander Ward, nhà bình luận của WSJ, dẫn lời giới phê bình cho hay việc thu phí như vậy sẽ vi phạm chuẩn mực kéo dài hàng thập kỷ qua của Mỹ trong việc ủng hộ thương mại tự do và không bị gián đoạn trên các vùng biển quốc tế.
Nó cũng đi ngược lại các phát biểu của các quan chức cấp cao, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio và Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz, rằng việc thu phí trên các vùng biển chung là vi phạm luật pháp quốc tế.
"Không quốc gia nào được phép thu phí hoặc lệ phí trên một tuyến đường thủy quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành và cũng là quy định chung tại các tuyến đường thủy quốc tế trên toàn thế giới", ông Rubio từng nói hồi tháng 6.
Allison McManus, giám đốc điều hành mảng an ninh quốc gia và chính sách quốc tế tại Trung tâm Tiến bộ Mỹ, cho rằng ông Trump dường như đang cố bám vào mọi giải pháp có thể để giải quyết bài toán Iran. "Ông ấy dường như đang rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan", McManus nói.
McManus thêm rằng chính quyền Tổng thống Trump đang cố tạo ấn tượng rằng họ nắm quyền kiểm soát ở eo biển, trong khi thực tế "họ có rất ít khả năng như vậy".
Các quyết định mới của ông Trump có thể khiến Mỹ lún sâu hơn nữa vào một cuộc chiến vốn không được lòng người dân Mỹ, trong bối cảnh cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ sắp diễn ra. Nhiều thành viên đảng Cộng hòa từng lo ngại họ sẽ để mất quyền kiểm soát Hạ viện trong cuộc bầu cử nếu xung đột Iran không được giải quyết sớm.
Giá dầu Brent đã tăng 9%, lên mức 83,3 USD một thùng vào ngày 13/7, theo The Times. Giá dầu hiện cao hơn đáng kể so với mức trước khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng 2, mặc dù nó cũng thấp hơn nhiều so với các mức đỉnh điểm khi xung đột diễn ra.
Aaron David Miller, người từng làm việc tại Bộ Ngoại giao Mỹ hơn hai thập kỷ và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định ông Trump đang phải vật lộn để tìm ra phương án gây ít thiệt hại nhất.
"Thực tế là Tổng thống đang rơi vào thế bí và mọi lựa chọn trước mắt đều không khả dĩ", Miller nói.
"Lực lượng Mỹ đã không kích kho tên lửa, máy bay không người lái (UAV) và đài radar ven biển của Iran, sau khi Tehran sử dụng UAV tự sát tấn công tàu hàng Ever Lovely", Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo hôm 26/6.
Tàu Ever Lovely, treo cờ Singapore, bị tấn công ngày 25/6 khi đang di chuyển dọc theo bờ biển Oman để rời eo biển Hormuz.
"Iran gây hấn vô cớ nhằm vào tàu thương mại là hành động vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn", CENTCOM cho hay, mô tả đợt không kích là "phản ứng đáp trả mạnh mẽ".
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết một vụ nổ đã xảy ra tại khu vực cầu cảng Taherouyeh tại thành phố Sirik ở miền nam đất nước. Nguồn tin quân sự cho biết một đầu đạn đã đánh trúng khu vực.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/6 cũng lên án điều mà ông mô tả là cuộc tấn công bằng UAV của Iran nhằm vào tàu hàng, gọi đây là "hành động ngớ ngẩn vi phạm thỏa thuận ngừng bắn".
Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc quốc hội Iran Ebrahim Azizi cho rằng Tổng thống Trump "đã cho thấy ông ấy không duy trì cam kết với các nguyên tắc của đàm phán hay thỏa thuận ngừng bắn". Ông cảnh báo "hành động liều lĩnh vi phạm lệnh ngừng bắn của Mỹ sẽ chỉ khiến họ phải rút lui và hối hận".
"Đổ lỗi cho người khác giờ đây không còn tác dụng nữa," ông Azizi viết trên X.
Các hãng thông tấn Iran Tasnim và IRNA dẫn tuyên bố từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết họ đã "tấn công các vị trí của quân đội Mỹ trong khu vực" để đáp trả, nhưng không nêu rõ địa điểm.
IRGC lên án các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, cho rằng Washington đã vi phạm cam kết trong bản ghi nhớ ký với Tehran tuần trước.
"Nếu các hành động gây hấn tiếp diễn, chúng tôi sẽ phản ứng mạnh mẽ và trên quy mô lớn hơn", IRGC tuyên bố.
Tàu Ever Lovely bị tấn công tại eo biển Hormuz sau khi IRGC ngày 25/6 yêu cầu tàu thuyền phải đi qua eo biển Hormuz theo tuyến đường do lực lượng này công bố, cảnh báo sẽ xử lý phương tiện vi phạm. IRGC trước đó nói rằng "một số cơ quan chức năng công bố luồng di chuyển mới trên eo biển Hormuz", gọi đây là điều không thể chấp nhận.
Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp, thuộc Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) do hải quân Anh điều hành, ngày 18/6 cho biết "luồng di chuyển phía nam, dọc theo bờ biển Oman, được đảm bảo không có thủy lôi và là tuyến đường khuyến nghị", đồng thời công bố loạt tọa độ xác định hướng đi an toàn.
