“Tôi nghĩ chúng ta đang đạt được tiến bộ. Câu hỏi cơ bản là liệu tiến bộ đó có đủ để đáp ứng lằn ranh đỏ của Tổng thống Mỹ Donald Trump hay không”, Reuters dẫn lời ông Vance ngày 13.5 nói. Theo ông, ưu tiên hàng đầu của chính quyền ông Trump là bảo đảm Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 13.5 nói với Fox News rằng Washington hy vọng Trung Quốc sẽ đóng vai trò tích cực hơn trong việc thuyết phục Iran giảm các hành động gây căng thẳng tại vùng Vịnh.
Tuy nhiên, trước chuyến đi Trung Quốc, ông Trump lại cho rằng Mỹ không cần Bắc Kinh hỗ trợ. “Họ [Iran] đã bị đánh bại về mặt quân sự, và hoặc họ sẽ làm điều đúng đắn, hoặc chúng tôi sẽ hoàn thành công việc”, ông Trump nói.
Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 13.5 cáo buộc Mỹ “liên tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn” bằng việc tiếp tục phong tỏa các cảng biển Iran, theo Hãng tin ISNA. Ông cho rằng “sự thiếu thiện chí và thiếu trung thực” của Washington là nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán chưa đạt đột phá.
Ông Araghchi cũng cho biết Tehran đang tham vấn về các quy định mới liên quan eo biển Hormuz theo luật quốc tế.
Iran đã hạn chế phần lớn hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng phát ngày 28.2. Tuyến đường thủy này chiếm khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng vận chuyển toàn cầu, cùng nhiều mặt hàng thiết yếu khác, theo AFP.
Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia ngày 13.5 nói việc giám sát eo biển Hormuz có thể tạo nguồn thu “đáng kể” cho nước này, thậm chí “có thể tăng gấp đôi thu nhập từ dầu mỏ”, đồng thời củng cố ảnh hưởng quốc tế của Tehran.
Cùng ngày, ông Ebrahim Azizi, Chủ nhiệm Ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran, cho biết cơ quan này đã hoàn tất kế hoạch quản lý tuyến đường thủy chiến lược. Truyền hình nhà nước Iran dẫn lời ông nói Tehran muốn sử dụng vị trí của Hormuz như “một đòn bẩy quyền lực” thông qua việc quản lý chiến lược eo biển.
Trước đó, Phó chủ tịch Quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei cho biết Tehran đã nhận được những khoản thu đầu tiên từ phí quá cảnh đối với các tàu đi qua Hormuz.
Theo Hãng tin AFP ngày 31-5, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf khẳng định Tehran "sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ cho đến khi chắc chắn rằng các quyền lợi của người dân Iran được bảo đảm".
Phát biểu được đưa ra sau khi tờ New York Times và trang Axios đồng loạt đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi tới Iran một khuôn khổ đàm phán mới với những điều khoản được cho là "cứng rắn hơn". Tuy nhiên, nội dung cụ thể của đề xuất hiện chưa được công bố.
Nếu Washington siết chặt các điều kiện đàm phán, tiến trình thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột tại Trung Đông và khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục kéo dài.
Phía Mỹ, Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh hai ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hạt nhân và mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz.
Trong một cuộc phỏng vấn phát trên Đài Fox News, ông Trump tuyên bố: "Điều bảo đảm duy nhất tôi cần là sẽ không có vũ khí hạt nhân. Họ đã đồng ý điều đó".
Tuy nhiên, Iran cho biết vẫn hoài nghi tuyên bố của nhà lãnh đạo Mỹ và cho rằng khoảng cách giữa hai bên về các vấn đề cốt lõi vẫn rất lớn.
Iran yêu cầu được giải phóng 12 tỉ USD tài sản đang bị phong tỏa trước khi bước vào các cuộc đàm phán thực chất về chương trình hạt nhân.
Nước Cộng hòa Hồi giáo cũng bác bỏ phát biểu của ông Trump về khả năng phá hủy kho uranium làm giàu, cho rằng đây là những nhận định "không có cơ sở".
Ngoài ra, Iran cũng thúc đẩy việc đưa Lebanon vào các thỏa thuận trong tương lai, trong bối cảnh giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sáng 1.6 thông báo đã thực hiện các cuộc tấn công "tự vệ" nhắm vào radar và trạm chỉ huy - kiểm soát cho máy bay không người lái (UAV) của Iran tại Goruk và đảo Qeshm.
Theo CENTCOM, những đợt tấn công được tính toán và có chủ đích diễn ra trong ngày 30.5 và 31.5 nhằm đáp trả các hành động mà Mỹ cho là khiêu khích từ phía Iran, gồm vụ bắn rơi UAV MQ-1 của Mỹ hoạt động trên không phận quốc tế.
CENTCOM cho rằng máy bay chiến đấu của Mỹ đã nhanh chóng đáp trả bằng cách vô hiệu hóa các hệ thống phòng không, một trạm kiểm soát mặt đất và 2 UAV tấn công một chiều của Iran đe dọa tàu thuyền qua lại khu vực. Không có binh sĩ Mỹ nào bị thương.
CENTCOM tuyên bố sẽ tiếp tục bảo vệ tài sản và lợi ích Mỹ trước hành động khiêu khích trong thời gian ngừng bắn.
Đáp lại, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã tập kích một căn cứ không quân của Mỹ tại khu vực để trả đũa việc Mỹ tấn công tháp viễn thông trên đảo Sirik, theo Reuters. IRGC không nêu rõ căn cứ nằm ở đâu nhưng trong ngày 1.6, quân đội Kuwait thông báo lực lượng phòng không đã đối phó một cuộc tấn công bằng UAV và tên lửa.
Kuwait là đồng minh của Mỹ và cũng bị tấn công sau khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát vào ngày 28.2. Mỹ và Iran ngừng bắn từ đầu tháng 4 nhưng thỉnh thoảng vẫn tấn công qua lại trong lúc đàm phán diễn ra.
Tuần trước, một đợt ăn miếng trả miếng cũng xảy ra và hai bên dùng từ ngữ tương tự để thông báo.
Theo Hãng tin AP ngày 1-4, ít nhất 18 người đã thiệt mạng khi một chiếc thuyền cao su chở người di cư bị lật và chìm trên biển Aegean ngoài khơi tỉnh Mugla, miền tây Thổ Nhĩ Kỳ.
Sự cố xảy ra khi con thuyền này cố gắng chạy quá tốc độ và phớt lờ cảnh báo dừng lại từ lực lượng tuần duyên.
Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ít nhất 21 người đã được cứu sống, trong khi công tác tìm kiếm các nạn nhân khác vẫn đang được tiếp tục.
Theo Bộ Tư lệnh Tuần duyên Thổ Nhĩ Kỳ, chiếc thuyền gắn động cơ ngoài được phát hiện vào khoảng 3h sáng (giờ địa phương) ngày 1-4 ngoài khơi khu vực Bodrum - một điểm du lịch nổi tiếng.
Mặc dù nhận được cảnh báo dừng lại, con thuyền vẫn cố gắng bỏ chạy với tốc độ cao, dẫn đến cuộc truy đuổi trên biển.
Trong điều kiện thời tiết xấu và sóng lớn, thuyền bắt đầu bị nước tràn vào, mất ổn định và cuối cùng bị lật rồi chìm. Lực lượng chức năng đã điều động một trực thăng cùng ba tàu cứu hộ từ khu vực lân cận, bao gồm cả thành phố Izmir, để triển khai chiến dịch tìm kiếm cứu nạn.
Các đội cứu hộ đã đưa được 21 người sống sót lên bờ và vớt được 18 thi thể. Tuy nhiên giới chức chưa xác định được tổng số người có mặt trên thuyền vào thời điểm xảy ra tai nạn, cũng như quốc tịch của các nạn nhân.
Công tác tìm kiếm vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện thêm những người có thể còn mất tích.
Vụ việc xảy ra tại vùng biển gần đảo Kos của Hy Lạp, chỉ cách bờ biển Bodrum khoảng 20km, cùng với các đảo lân cận như Kalymnos, Leros và Symi - những điểm đến quen thuộc trong hành trình vượt biển của người di cư.
Hy Lạp là một trong những cửa ngõ chính vào Liên minh châu Âu đối với người di cư chạy trốn xung đột và đói nghèo từ Trung Đông, châu Phi và châu Á, với biển Aegean là tuyến đường vượt biển phổ biến, đặc biệt từ Thổ Nhĩ Kỳ - nơi đang tiếp nhận hàng triệu người tị nạn từ Syria, Iraq và Afghanistan.
Nhiều người đã mạo hiểm di chuyển bằng những chiếc thuyền nhỏ, vốn không đủ an toàn hoặc xuất phát trong điều kiện thời tiết xấu, khiến các vụ tai nạn chết người như trên thường xuyên xảy ra.
