18h sau khi tan làm, bà Đào Hồng Minh (phường Tương Mai, Hà Nội) ghé chợ mua thực phẩm cho bữa tối của gia đình hai người. Một bó rau, nửa cân thịt lợn, ít cá, gia vị cùng vài loại trái cây tráng miệng đã tiêu tốn gần 300.000 đồng.
“Không mua gì đặc biệt nhưng lần nào đi chợ cũng thấy tiền hết nhanh hơn trước. Nhiều mặt hàng chỉ tăng vài nghìn đồng nhưng cộng dồn lại thì chi phí cho một bữa ăn đã khác hẳn”, bà Minh chia sẻ.
Theo bà Minh, cách đây khoảng hai năm, với 250.000-300.000 đồng, gia đình có thể mua thực phẩm đủ dùng trong một đến hai ngày. Nay, số tiền này chỉ đủ cho một bữa tối và chuẩn bị thêm một phần thực phẩm cho ngày hôm sau. Để cân đối ngân sách, bà thường tranh thủ mua hàng khuyến mãi tại siêu thị hoặc điều chỉnh thực đơn, hạn chế những món có giá cao.
Không chỉ tiền chợ, các khoản chi cho việc ăn uống bên ngoài cũng đang tăng lên đáng kể. Nhiều quán cơm bình dân, bún phở hay đồ ăn sáng đã điều chỉnh giá thêm từ 5.000-10.000 đồng mỗi suất trong vài tháng gần đây.
“Trước đây vợ chồng tôi thường ăn ngoài hai đến ba bữa mỗi tuần. Bây giờ phải hạn chế hơn. Một bát phở hay suất cơm văn phòng tăng không nhiều, nhưng cộng cả tháng lại thành khoản đáng kể”, bà Minh nói.
Ghi nhận tại nhiều chợ dân sinh ở Hà Nội cho thấy giá nhiều mặt hàng thiết yếu vẫn duy trì ở mức cao. Theo các tiểu thương, dù không xuất hiện những đợt tăng giá đột biến, nhiều loại thực phẩm như thịt lợn, thủy hải sản, rau xanh, trái cây, gia vị và thực phẩm chế biến sẵn đều tăng từ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng mỗi sản phẩm.
Tại chợ Nhân Hòa (phường Thanh Xuân, Hà Nội), một tiểu thương kinh doanh thủy sản cho biết người mua hiện cân nhắc kỹ hơn trước khi xuống tiền. “Nhiều khách hỏi giá rất kỹ. Có người trước đây mua một cân cá thì giờ chỉ mua nửa cân hoặc chuyển sang loại rẻ hơn để tiết kiệm”, người này nói.
Trên các diễn đàn mạng xã hội, nhiều người tiêu dùng cũng chia sẻ cảm giác “mọi thứ đều đang tăng giá”. Một bát bún bò từ 45.000 đồng lên 50.000 đồng, bánh canh từ 25.000 đồng lên 30.000 đồng, bánh tráng từ 20.000 đồng lên 23.000 đồng mỗi phần hay bánh flan từ 7.000 đồng lên 8.000 đồng mỗi cái.
Mức tăng của từng mặt hàng không quá lớn, nhưng khi nhiều khoản chi cùng điều chỉnh trong thời gian ngắn, áp lực lên ngân sách gia đình trở nên rõ rệt hơn. Trong khi đó, thu nhập của nhiều lao động vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt.
Vun vén từng đồng cho bữa cơm gia đình
Tại TPHCM, câu chuyện “co kéo” chi tiêu cũng diễn ra ở nhiều gia đình. Bà Nguyễn Thị Hường (phường Thạnh Lộc) nói đi chợ mua thực phẩm cho gia đình gồm hai người lớn và hai trẻ nhỏ như thường lệ. Sau khi cân nhắc, bà chọn nửa con gà giá 79.000 đồng, một bó rau mồng tơi giá 16.000 đồng cho bữa trưa. Đến bữa tối, bà mua thêm hai con cá biển giá 77.000 đồng cùng cà chua, rau mùi hết 17.000 đồng.
Tuy nhiên, số thực phẩm này vẫn chưa đủ cho cả nhà. Bà phải dùng thêm khay thịt nạc vai đã “săn” khuyến mãi từ tối hôm trước với giá khoảng 60.000 đồng. “Chỉ riêng tiền thực phẩm đã gần 400.000 đồng mỗi ngày. Nếu cộng thêm sữa và quà vặt cho hai con, tổng chi phí đã vượt 500.000 đồng, tăng khoảng 150.000 đồng so với trước đây”, bà Hường cho biết.
Không chỉ thực phẩm tăng giá, các khoản chi thiết yếu khác cũng liên tục tăng. Vừa từ chợ về, bà Hường nhận thông báo thanh toán tiền điện tháng 5 với số tiền 670.000 đồng, cao hơn 110.000 đồng so với tháng trước và tăng gần 200.000 đồng so với cuối năm ngoái.
“Mỗi khoản tăng một ít nhưng cộng lại thành số tiền lớn. Ba tháng tới học phí hè của các con tăng gấp đôi, còn học phí năm học mới cũng được thông báo tăng thêm 1,5 triệu đồng mỗi tháng”, bà chia sẻ. Trong khi đó, thu nhập của hai vợ chồng không tăng, thậm chí còn giảm do hoạt động của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn trước.
Chung tâm trạng, bà Thu Ba (phường Tam Bình) cho biết nhiều mặt hàng quen thuộc đã tăng giá đáng kể trong thời gian gần đây. Cà chua từ 45.000 đồng/kg lên 55.000-60.000 đồng/kg, cải chua từ 35.000 đồng/kg lên gần 50.000 đồng/kg. Các loại gia vị như ớt, chanh, hành tím cũng tăng thêm từ 5.000-7.000 đồng/kg.
“Đi chợ mỗi ngày không thấy tăng quá nhiều, nhưng khi cộng tổng chi phí sinh hoạt cuối tháng mới thấy áp lực”, bà nội trợ nói.
Để tiết kiệm, người phụ nữ này chọn đi chợ đầu mối nông sản Thủ Đức mua số lượng lớn rồi chia lại cho người thân trong gia đình. Chấp nhận mất thêm thời gian nhưng đổi lại, gia đình tiết kiệm được một khoản chi tiêu nhỏ.
Khảo sát tại nhiều chợ dân sinh ở phường Bình Trưng và Phước Long cũng cho thấy giá thực phẩm đang tăng đáng kể. Cà chua được bán ở mức 40.000-50.000 đồng/kg, tăng khoảng 10.000 đồng/kg so với trước. Rau muống, mồng tơi tăng từ 3.000-5.000 đồng/kg, trong khi dừa tươi từ khoảng 13.000 đồng/trái lên 17.000 đồng/trái.
Trước áp lực giá cả leo thang, nhiều gia đình buộc phải thay đổi thói quen tiêu dùng. Bà Hạnh, cư dân phường Bình Trưng, cho biết gia đình hiện ưu tiên các khoản chi thiết yếu, món ăn đơn giản hơn, hạn chế ăn uống bên ngoài, mang cơm đi làm để tiết kiệm. Đáng chú ý nhất là trước đây gia đình thường ăn hàng một lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 1 triệu đồng. Bây giờ, những khoản đó gần như được cắt giảm hoàn toàn.
Việc vun vén từng khoản chi nhỏ đang trở thành lựa chọn của nhiều gia đình trong bối cảnh chi phí sinh hoạt liên tục gia tăng, trong khi thu nhập chưa có nhiều cải thiện.
Ngày 11/6, SpaceX - công ty hàng không vũ trụ của Elon Musk chốt giá phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại 135 USD một đơn vị. Đợt chào bán này giúp SpaceX huy động kỷ lục 75 tỷ USD thông qua bán 555,56 triệu cổ phiếu.
Giá trị SpaceX vì thế đạt 1.770 tỷ USD. Đây cũng là mức định giá cao nhất từng ghi nhận với một công ty trong lần đầu niêm yết.
Trước IPO, tạp chí Forbes ước tính tổng tài sản của Musk vào khoảng 780 tỷ USD - cao nhất thế giới. Với giá IPO trên, Reuters và Forbes tính toán cổ phần của Musk trong SpaceX được định giá khoảng 866 tỷ USD. Vì thế, khi cổ phiếu công ty này bắt đầu giao dịch phiên 12/6, cộng với các tài sản khác, Musk sẽ sở hữu hơn 1.100 tỷ USD.
Đầu tháng 4, khi SpaceX lần đầu nộp đơn niêm yết trên sàn Nasdaq, Forbes dự báo việc này "đảm bảo tài sản của Musk lên trên 1.000 tỷ USD". Ông sẽ là người đầu tiên trên thế giới chạm mốc này.
Phần lớn tài sản của Musk đến từ hơn 40% cổ phần trong SpaceX. Công ty này thành lập năm 2002, phát triển tên lửa, tàu vũ trụ và các dịch vụ vệ tinh. Hồi tháng 2, họ tiếp quản công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Musk. Trước đó một năm, xAI đã sáp nhập với mạng xã hội X (trước đây là Twitter).
Musk hiện cũng sở hữu khoảng 12% cổ phần Tesla. Hãng xe điện hiện có vốn hóa khoảng 1.250 tỷ USD. Giữa tháng 2, Musk cho biết gần như toàn bộ tài sản của ông nằm ở cổ phiếu Tesla và SpaceX. Tiền mặt chiếm chưa tới 0,1% tổng tài sản. Musk còn nắm cổ phần trong công ty đào hầm The Boring Company và công ty phát triển thiết bị cấy ghép giao diện não - máy tính Neuralink.
Tài sản của Musk còn có thể tăng mạnh hơn nữa nếu ông đạt các điều kiện trong gói thù lao do HĐQT Tesla đưa ra năm ngoái. Theo đó, nếu hoàn thành các mục tiêu tài chính và vận hành, Musk có thể nhận thêm số cổ phiếu Tesla trị giá khoảng 1.000 tỷ USD trong vòng 10 năm.
Tại SpaceX, ông cũng có cơ hội nhận hơn 130 tỷ USD từ hai gói thù lao khác. Tuy nhiên, một trong những điều kiện là phải thiết lập được nơi ở của con người trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu cư dân.
Theo Nikkei Asia ngày 28-4, công ty dầu mỏ Nhật Bản Idemitsu Kosan sẽ cung cấp cho Việt Nam khoảng 4 triệu thùng dầu thô từ các nguồn không phải đi qua eo biển Hormuz.
Một lượng lớn các sản phẩm dầu mỏ được sản xuất tại các nhà máy lọc dầu ở Việt Nam hiện được xuất khẩu sang Nhật Bản, do đó động thái này sẽ góp phần hỗ trợ chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Lượng dầu thô do Idemitsu Kosan cung cấp sẽ được tinh chế thành nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào cho các sản phẩm nhựa. Theo đó, Việt Nam đang trở thành một mắt xích ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng các sản phẩm nhựa xuất khẩu sang Nhật Bản, với một phần được sử dụng trong ô tô, thiết bị gia dụng và hàng tiêu dùng.
Idemitsu là cổ đông lớn tại Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn (tỉnh Thanh Hóa). Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn trước đó thông báo nhờ những nỗ lực ngoại giao của Chính phủ và việc tích cực tìm kiếm nguồn dầu thô, nhà máy sẽ có đủ nguồn cung dầu thô để duy trì hoạt động đến hết tháng 5-2026.
Lọc hóa dầu Nghi Sơn cung cấp khoảng 30 - 40% sản phẩm dầu mỏ tiêu thụ trong nước của Việt Nam. Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn nhận đầu tư từ Idemitsu, PetroVietnam, Kuwait Petroleum International và Mitsui Chemicals.
Nhận nguồn cung dầu thô chủ yếu từ Kuwait với tuyến vận chuyển phải đi qua eo biển Hormuz, nhà máy Nghi Sơn đang chịu ảnh hưởng từ việc đứt gãy nguồn cung do chiến sự Trung Đông.
Nguồn thạo tin của Nikkei cho biết nguồn dầu của Idemitsu Kosan đến từ Trung Đông và số lượng 4 triệu thùng sẽ tương đương khoảng 10 ngày tiêu thụ dầu thô của Việt Nam. Nguồn cung này cũng sẽ giúp duy trì hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam.
Ông Đậu Anh Tuấn - Phó tổng thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - cho biết kết quả khảo sát, điều tra năm 2026 với hơn 1.000 hộ kinh doanh trên cả nước từ tháng 2 đến tháng 4-2026 cho thấy bức tranh không mấy lạc quan.
Có tới 73,7% hộ kinh doanh cho biết chỉ "lãi ít" trong năm 2025, hơn 81% hộ bị giảm doanh thu, 75% bị giảm lượng khách hàng và chỉ 1,9% đạt mức lãi như kỳ vọng.
Phần lớn hộ kinh doanh đang vận hành ở ngưỡng lợi nhuận rất mỏng, đủ để tồn tại nhưng không đủ để tích lũy, không đủ để chống chịu trước bất kỳ cú sốc nào tiếp theo. Sức khỏe kinh doanh yếu và đã chuyển hóa thành tâm lý phòng thủ.
"Điều đáng lưu tâm hơn nữa là khó khăn về pháp lý được đánh giá là nhóm áp lực lớn nhất. Có 73,3% hộ kinh doanh cho biết đây là vấn đề ảnh hưởng lớn hoặc nghiêm trọng, cao hơn cả khó khăn về đầu vào, thị trường hay nguồn lực.
Thời gian bỏ ra để tuân thủ quy định là yếu tố gây sức ép mạnh nhất, với 73% hộ đánh giá ở mức ảnh hưởng lớn hoặc rất lớn. Gánh nặng tuân thủ không chỉ là một khoản tiền phải chi, mà còn là chi phí cơ hội về thời gian, công sức học quy định, chi phí tổ chức lại quy trình kinh doanh và áp lực tâm lý kéo dài đối với chủ hộ", ông Tuấn nhấn mạnh.
Ông Tuấn cũng cho biết có một phát hiện rất quan trọng trong khảo sát, điều tra hộ kinh doanh năm 2026 là gánh nặng tuân thủ không giảm đi khi hộ kinh doanh lớn hơn, mức độ khó khăn có xu hướng gia tăng theo quy mô doanh thu.
Điều này có nghĩa là khi hộ kinh doanh phát triển, thay vì cảm thấy thuận lợi hơn trong việc chính quy hóa, nhiều hộ lại nhận thấy chi phí tuân thủ và độ phức tạp thể chế tăng nhanh hơn năng lực hấp thụ của mình.
Nhiều chủ hộ cảm nhận rằng càng mở rộng quy mô thì càng phải đối mặt với kế toán phức tạp hơn, thủ tục thuế nặng nề hơn, chi phí nhân sự và công nghệ tăng lên, thì động cơ đầu tư mở rộng sẽ bị triệt tiêu đáng kể. Môi trường thể chế có thể vô tình duy trì hộ kinh doanh ở trạng thái quy mô nhỏ, phòng thủ và né tránh tăng trưởng.
Đây là một điểm nghẽn rất đáng lưu tâm từ góc nhìn chính sách.
Bà Phạm Chi Lan - chuyên gia kinh tế - cho rằng "sức khỏe" hộ kinh doanh suy giảm trong năm 2025 phần lớn do các nguyên nhân thị trường, hơn 80% hộ kinh doanh được khảo sát gặp khó khăn về điều kiện thị trường, khó tìm khách hàng đầu ra, khó tìm nguồn nguyên liệu đầu vào. Ngoài ra các hộ kinh doanh cũng gặp khó trong tiếp cận vốn; biến động chính sách quá nhiều, hộ kinh doanh không nắm bắt được.
Bà Lan nêu quan điểm cần phân loại khu vực hộ kinh doanh để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, giúp họ kinh doanh tốt hơn. Trước mắt nên tập trung hỗ trợ 13% hộ kinh doanh có thể đăng ký lên thành doanh nghiệp. Đối với những hộ kinh doanh còn lại không nên vận động, ép họ lên thành doanh nghiệp.
Nếu các hộ kinh doanh còn lại thấy lên doanh nghiệp là tốt là ổn thì chỉ ngay năm sau sẽ có rất nhiều hộ kinh doanh đi theo. Giờ hộ kinh doanh chưa thấy được điều này nên họ chưa chuyển thành doanh nghiệp.
Đối với 13% hộ kinh doanh sẵn sàng lên thành doanh nghiệp cũng cần hỗ trợ, hướng dẫn họ tường tận khi lên doanh nghiệp sẽ phải làm những gì để nâng cao khả năng quản trị, quản lý tài chính ra sao, cái gì cần xuất hóa đơn.
Bên cạnh đó Nhà nước có thể hỗ trợ thông qua các hiệp hội ngành hàng để mở những khóa đào tạo cho các hộ kinh doanh chuyển lên thành doanh nghiệp.
"Nếu chúng ta làm được điều này, tôi tin sẽ có rất nhiều hộ kinh doanh sẵn sàng chuyển đổi thành doanh nghiệp để hoạt động minh bạch hơn", bà Lan nói thêm. Về lâu dài, bà Lan đồng tình rằng rất nên hướng dẫn hộ kinh doanh vươn lên, đăng ký trở thành doanh nghiệp.
Bởi lên doanh nghiệp họ sẽ thuận lợi hơn trong làm ăn lâu dài, đi vào quy củ, đáp ứng được yêu cầu của xã hội và người tiêu dùng, kiểm soát tốt hơn chất lượng sản phẩm; tránh những rủi ro có thể xảy ra, đặc biệt trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
TS Tô Hoài Nam - Phó chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa - cho rằng: "Muốn hộ kinh doanh làm ăn tốt hơn thì trước hết phải thay đổi tư duy quản lý, không nên chỉ nhìn hộ kinh doanh dưới góc độ "đối tượng quản lý thuế", mà phải nhìn đây là một lực lượng kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước".
Để thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện "sức khỏe" của hộ kinh doanh theo tinh thần các nghị quyết lớn của Đảng, đặc biệt là nghị quyết 68, ông Nam khuyến nghị nên tập trung vào 5 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, phải "khoan sức dân", giảm áp lực chi phí và thủ tục cho hộ kinh doanh nhỏ. Nhiều hộ hiện nay đang khó khăn nếu lại phải gánh thêm chi phí hóa đơn điện tử, phần mềm, kế toán, kê khai... và quy định quá phức tạp sẽ làm nhiều hộ "sợ lớn", không dám mở rộng kinh doanh.
Thứ hai, chính sách thuế cần phù hợp với thực tế biên lợi nhuận của từng ngành nghề. Ví dụ bán tạp hóa, ăn uống, buôn bán nhỏ có doanh thu lớn nhưng lãi rất thấp. Nếu chỉ nhìn doanh thu để áp thuế hoặc quản lý cứng nhắc thì rất dễ tạo áp lực lên sinh kế của người dân. Nhà nước nên ưu tiên nuôi dưỡng nguồn thu dài hạn, thay vì tận thu ngắn hạn.
Thứ ba, phải hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số theo hướng đơn giản, dễ dùng, chi phí thấp. Nhiều chủ hộ lớn tuổi không quen công nghệ, nên khi tiếp cận hóa đơn điện tử hay quản trị số thường lúng túng. Nếu chỉ bắt buộc mà không hỗ trợ đào tạo, hướng dẫn trực tiếp thì chính sách rất khó đi vào thực tế.
Thứ tư, cần mở rộng khả năng tiếp cận vốn và mặt bằng kinh doanh ổn định. Hộ kinh doanh hiện nay rất khó vay vốn do thiếu tài sản bảo đảm, hồ sơ kế toán chưa chuẩn hóa. Trong khi đó đây lại là khu vực có tính linh hoạt rất cao, tạo việc làm trực tiếp cho xã hội. Nếu được tiếp cận tín dụng phù hợp, họ có thể phát triển rất nhanh.
Thứ năm, phải tạo niềm tin để hộ kinh doanh "muốn lớn lên", chứ không phải "sợ lớn". Nguyên nhân không phải vì họ không muốn phát triển, mà vì họ lo chi phí tuân thủ tăng mạnh, thanh tra kiểm tra nhiều hơn, thủ tục phức tạp hơn. Vì vậy, cần xây dựng một lộ trình chuyển đổi mềm mại, có hỗ trợ thật sự về thuế, kế toán, pháp lý và đào tạo quản trị.
Ông Nam khẳng định nếu chúng ta coi hộ kinh doanh là "hạt giống doanh nghiệp" của nền kinh tế, hỗ trợ họ lớn lên một cách tự nhiên và bền vững thì đây sẽ là nguồn lực rất quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển 2 triệu doanh nghiệp và xây dựng nền kinh tế tư nhân vững mạnh trong giai đoạn tới.
