“Trong nhiều năm, tôi đặt báo thức trên iPhone sớm hơn nửa tiếng, nhấn nút báo lại sau mỗi 9 phút và tự nhủ cách duy nhất để tôi tỉnh dậy buổi sáng là chiếu ánh sáng xanh vào mắt”, Roya Shahidi, một cộng tác viên Gen Z (sinh trong giai đoạn 1997-2012) của Business Insider thuộc, cho biết.
Theo Shahidi, việc mở màn hình smartphone mỗi sáng, sau đó kiểm tra tin nhắn, xem Instagram, TikTok và X khiến cô “quá sức chịu đựng”. Tình cờ biết đến trào lưu hoài cổ trên mạng xã hội, cô cũng chọn một giải pháp cho mình: chiếc đồng hồ báo thức giá 16 USD.
Dù đồng hồ chỉ cho phép đặt báo thức một lần duy nhất, sau vài tháng, cô đã có thể để điện thoại bên ngoài phòng ngủ để sạc qua đêm. Cô cũng không còn tiếp xúc với nhiều thông tin tiêu cực trên mạng xã hội, chuyển sang đọc sách, viết nhật ký và thấy ngủ ngon hơn trước.
Theo NYPost, dù chưa có thống kê cụ thể, thế hệ Z và Alpha (sinh trong giai đoạn 2010-2024) tại nhiều nơi ở Mỹ, Anh và các quốc gia khác đang cố gắng kết nối lại với thế giới xung quanh thay vì vùi đầu vào mạng xã hội, hình thành một số xu hướng như sử dụng điện thoại “cục gạch” hay những thiết bị xưa cũ chỉ có chức năng liên lạc, hay “xích” smartphone của mình. Một số người dùng TikTok đề xuất mang theo “túi analog” đựng tất cả thiết bị cũ như máy chơi game bốn nút hay trò chơi ghép chữ, nhằm tránh chạm vào smartphone. Số khác thậm chí để hẳn smartphone ở nhà, chỉ mang theo điện thoại cơ bản.
Roya Shahidi, một cộng tác viên tin tức khác của Business Insider tại Anh, thử đến một số cửa hàng bán đồ cũ để xem Gen Z và Alpha có thực sự đang quay trở lại với công nghệ analog hay không. Cô bắt đầu với một cửa hàng bán đĩa CD, DVD và đĩa than cũ nơi mình sinh sống. Lúc này, có hai cô bé mặc đồng phục học sinh dưới 15 tuổi bước vào, đi thẳng đến khu bán đĩa CD và lật xem từng chiếc.
“Tôi rất ngạc nhiên, bởi tôi lớn lên khi Soptify đã bắt đầu thịnh hành, còn việc mua đĩa VCD đã diễn ra từ thời còn bé tí rồi”, Shahidi nói.
Một chuyện tương tự cũng xảy ra tại CEX, chuỗi bán lẻ đồ cũ nổi tiếng với hơn 600 cửa hàng trên toàn cầu. Tại quầy game Nintendo DS, hai cô gái đang bàn tán về việc mua game và xem giá thiết bị trên website nhằm so sánh trước khi mua.
Key Production, công ty chuyên sản xuất đĩa CD, ép đĩa than và sao chép đĩa CD có trụ sở tại Anh, cho biết đã tiến hành cuộc khảo sát với hơn 2.000 người tham gia ở mọi lứa tuổi cuối năm ngoái. “Trong 12 tháng qua, Gen Z thực tế đã mua nhiều đĩa CD hơn so với tổng số người dùng ở các thế hệ còn lại”, Neil Gibbons, CEO Key Production, cho biết.
Dựa trên số liệu nội bộ, Gibbons nhận thấy hầu hết giao dịch được thực hiện tại các cửa hàng băng đĩa trên phố. Điều đó cho thấy nhóm người trẻ đang tích cực tìm kiếm định dạng này theo hướng vật lý, thay vì phụ thuộc nền tảng thương mai điện tử.
Tại một cửa hàng game cổ điển Crazy Thumbs ở nam London, nhân viên bán hàng tên Honour nói với Shahidi rằng các loại máy chơi game công nghệ cũ như Nintendo DS và PlayStation 1, PlayStation 2 đang thu hút người mua Gen Z và Alpha. Có một số lý do thực tế cho điều này: đồ họa tốt hơn, ít nội dung bị khóa, dễ dàng “mod” (can thiệp sâu vào trò chơi) hơn. Tuy nhiên, lý do lớn nhất, theo Honour, là đến từ sự hoài niệm, muốn trải nghiệm công nghệ cũ.
“Nhiều người nói chán ngấy việc phụ thuộc smartphone hay công cụ AI, nên tìm đến công nghệ cũ”, Honour nói. “Giới trẻ muốn trực tuyến, nhưng vẫn có nhu cầu ngoại tuyến”.
Theo một số chuyên gia, trong bối cảnh smartphone và AI phát triển mạnh, xu hướng quay trở lại thiết bị analog được xem là “sự ngẫu hứng”. “Thế hệ trẻ đang thay đổi hành vi tiêu dùng. Họ lo sợ ảnh hưởng xấu và tác động tiêu cực của thế giới số đến cuộc sống”, nhà phân tích công nghệ Joe Birch, nói với Guardian năm ngoái, dẫn một thống kê cho thấy trung bình 3 trong 5 người thuộc Gen Z nói muốn ít kết nối với thế giới kỹ thuật số.
Tuy vậy, việc rời xa hoàn toàn được đánh giá không thể. Hannah Whelan, điều phối viên dữ liệu của tổ chức từ thiện Good Things Foundation, cho biết hàng triệu thanh niên có thể bị hạn chế quyền tiếp cận với dịch vụ, tài liệu và công cụ giáo dục trên Internet nếu không có thiết bị số. “Người không có smartphone có thể gặp bất lợi, như không thể quét mã QR để điền vào biểu mẫu hoặc đặt món”, bà Whelan giải thích.
Bảo Lâm tổng hợp
Cơn sốt AI kéo Gen Z vào nghề thợ điện
Công nghệ Bluetooth đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hằng ngày, cho phép kết nối không dây giữa các thiết bị như tai nghe và điện thoại. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây đăng trên tạp chí Nature chỉ ra rằng việc sử dụng tai nghe Bluetooth có thể liên quan đến các vấn đề về tuyến giáp.
Nghiên cứu khảo sát 600 người và phát hiện mối tương quan giữa việc sử dụng tai nghe Bluetooth lâu dài và sự xuất hiện của các khối u ở tuyến giáp. Nằm ở cổ, tuyến giáp có vai trò quan trọng trong việc sản xuất hormone và điều chỉnh quá trình trao đổi chất. Mặc dù các khối u tuyến giáp thường là lành tính, nhưng sự hiện diện của chúng có thể chỉ ra sự mất cân bằng trong cơ thể, dẫn đến các vấn đề sức khỏe như lo âu, nhịp tim không đều, hoặc khó nuốt nếu khối u lớn.
Sự gia tăng số lượng người được chẩn đoán mắc u tuyến giáp đã thúc đẩy các nhà nghiên cứu tìm hiểu mối liên hệ giữa lối sống hiện đại và tình trạng này. Qua bảng câu hỏi, nhóm nghiên cứu đã thu thập thông tin về thói quen sử dụng tai nghe Bluetooth của người tham gia. Kết quả cho thấy, việc sử dụng thiết bị Bluetooth hằng ngày trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ phát triển u tuyến giáp, đặc biệt ở những người lớn tuổi.
Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ đưa ra mối tương quan, không phải mối quan hệ nhân quả. Các nhà khoa học khuyến nghị cần có thêm nghiên cứu để làm rõ vấn đề này. Trong khi chờ đợi, họ đề xuất người dùng nên hạn chế thời gian sử dụng tai nghe Bluetooth và ưu tiên sử dụng thiết bị có dây khi có thể.
Trước đó, một nghiên cứu khác vào năm 2017 cũng chỉ ra rằng bức xạ điện từ của smartphone có thể ảnh hưởng đến tuyến giáp. Nghiên cứu này khảo sát 83 sinh viên và phát hiện mối liên hệ giữa thời gian nói chuyện điện thoại và nồng độ hormone kích thích tuyến giáp (TSH).
Mặc dù những nghiên cứu này không yêu cầu người dùng từ bỏ hoàn toàn công nghệ Bluetooth, nhưng việc hạn chế thời gian tiếp xúc với thiết bị công nghệ gần mặt là điều nên làm. Ngay cả CEO của Apple cũng khuyến khích mọi người giảm thiểu thời gian sử dụng điện thoại để bảo vệ sức khỏe tinh thần và thể chất.
Theo Guardian, ngọn lửa khổng lồ bao trùm và phá hủy bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, chỉ vài giây sau khi thử nghiệm bắt đầu lúc 21h ngày 28/5 (9h ngày 29/5 theo giờ Hà Nội). Sự việc khiến bầu trời đêm biến thành màu cam sáng, thậm chí có thể quan sát từ Fort Pierce, cách khu vực phóng 185 km về phía nam. NBC News cho biết, các ngôi nhà ở mũi Canaveral và bãi biển Cocoa gần đó cũng rung lắc, khiến nhiều người lên mạng xã hội để tìm hiểu xem chuyện gì xảy ra.
"Chúng tôi gặp sự cố bất thường trong lúc thử nghiệm khai hỏa hôm nay. Toàn bộ nhân sự đều đã được kiểm tra. Chúng tôi sẽ cập nhật khi có thêm thông tin", Blue Origin thông báo trên X.
Tỷ phú Jeff Bezos, nhà sáng lập Blue Origin, cho biết toàn bộ nhân viên đều được xác nhận an toàn. Ông viết trên X: "Còn quá sớm để biết nguyên nhân gốc rễ, nhưng chúng tôi đang nỗ lực điều tra. Một ngày rất khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ xây dựng lại bất cứ thứ gì cần thiết và bay trở lại".
Elon Musk, CEO của SpaceX - đối thủ cạnh tranh với Blue Origin trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, bình luận bên dưới video về vụ nổ: "Thật không may. Tên lửa rất khó chế tạo".
Phương tiện phát nổ hôm nay đang chuẩn bị cho nhiệm vụ thứ tư của dòng tên lửa New Glenn, dự kiến diễn ra ngày 4/6. Vụ phóng nhằm đưa 48 vệ tinh Internet Amazon Leo lên quỹ đạo, cạnh tranh với mạng lưới Starlink của SpaceX. Tên lửa không chứa vệ tinh khi thử nghiệm khai hỏa.
Theo CBS News, hiện chưa rõ mức độ hư hại của bệ phóng, thiết bị mặt đất, cũng như thời gian sửa chữa. Tổ hợp phóng không gian 36, nơi xảy ra vụ nổ, là bệ phóng duy nhất được trang bị để phóng tên lửa New Glenn.
Theo Reuters, Blue Origin đã chi hàng tỷ USD và mất khoảng một thập kỷ để phát triển New Glenn, tên lửa hai tầng cao 98 m và đặt tên theo John Glenn, người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất năm 1962. Với khả năng chở 50 tấn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nó có sức mạnh gần bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX và gần gấp đôi tên lửa Vulcan Centaur mới của United Launch Alliance. Tầng thứ nhất của New Glenn được thiết kế để tái sử dụng, dự kiến có thể bay ít nhất 25 lần.
Tháng trước, New Glenn phóng thành công lần thứ ba, nhưng đưa vệ tinh lên sai quỹ đạo. Quá trình thu hồi tầng thứ nhất của tên lửa cũng diễn ra suôn sẻ khi nó đáp xuống tàu không người lái Jacklyn ở Đại Tây Dương. Tầng tên lửa này đã thực hiện thành công chuyến bay vào tháng 11 năm ngoái, được Blue Origin tân trang, đổi động cơ và lần đầu tái sử dụng.
Anh Trần Bình (Cầu Giấy, Hà Nội) đi mua SIM mới với mong muốn đổi sang số đẹp hơn để dùng lâu dài. Thủ tục diễn ra nhanh gọn: xuất trình CCCD, chụp ảnh khuôn mặt xác thực, đăng ký thông tin thuê bao. Nhưng rắc rối xuất hiện ngay sau đó.
Khi tạo tài khoản Zalo bằng số điện thoại mới, ứng dụng gửi thông báo số máy đã có người dùng. Đến lúc ra ngân hàng cập nhật số cho tài khoản cá nhân, anh tiếp tục được báo số điện thoại "đã đăng ký với một tài khoản khác". "Tôi không hiểu chuyện gì xảy ra. SIM mới mua, đăng ký chính chủ đầy đủ nhưng lại không dùng được", anh Bình bức xúc.
Quay lại đại lý bán SIM, anh được người bán giải thích kho số viễn thông là hữu hạn, nhiều số sau khi bị thu hồi sẽ được cấp lại cho khách mới, nên xảy ra tình trạng này. Không tìm được cách xử lý, anh quyết định trả SIM và nhận lại tiền.
Câu chuyện của anh Bình không phải cá biệt. Đại diện một nhà mạng cho biết ghi nhận "không ít trường hợp" người dùng mua SIM mới nhưng phát hiện số điện thoại của mình từng được đăng ký cho các tài khoản số khác như Zalo, dịch vụ ngân hàng. Mặc dù vậy, đơn vị này không có số lượng thống kê cụ thể.
Nguyên nhân chủ yếu là do khách bỏ SIM. Sau một thời gian dài không sử dụng, số điện thoại sẽ bị thu hồi rồi cấp lại cho người khác. "Chúng tôi thường gọi đây là những SIM quay đầu", vị này cho biết.
Chia sẻ thêm, đại diện nhà mạng cho hay, một số "SIM quay đầu" từng được chủ cũ dùng để định danh tài khoản mạng xã hội. Với các dịch vụ tài chính số, ngân hàng, tình huống này ít gặp hơn nhưng vẫn có.
Vị này cũng thừa nhận việc xử lý không đơn giản. Một số mạng xã hội cho phép người dùng chủ động xóa tài khoản đã tồn tại để tạo tài khoản mới. Với ngân hàng, mọi thứ phức tạp hơn, số điện thoại là trường dữ liệu đặc biệt nên họ không thể vì số máy đã bị thu hồi mà tự động thay đổi thông tin tài khoản của khách hàng.
"Trong một số trường hợp, nhà mạng có thể hỗ trợ người dùng bằng cách cấp công văn xác nhận chủ thuê bao, nhưng chỉ mang tính cá biệt", ông nói.
Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Viễn thông, tình trạng một số điện thoại bị thu hồi rồi cấp lại, nhưng vẫn gắn với tài khoản dịch vụ số của người dùng trước như Zalo, Viber hay Whatsapp,... là có xảy ra.
Số điện thoại là một loại tài nguyên quốc gia, đồng thời cũng là công cụ dùng để định danh số nên mới có câu chuyện SIM chính chủ. Tài khoản số thì khác, bởi về bản chất, đó cũng chỉ là tài khoản người dùng trên các ứng dụng. Không có quy định nào bắt buộc người sở hữu số điện thoại phải có tài khoản Zalo, Viber hay Whatsapp tương ứng.
"Đây là trách nhiệm của các nền tảng, nếu không cho người dùng mới cài đặt, đăng ký, họ sẽ bị mất thuê bao", lãnh đạo Cục Viễn thông nhận định.
Trên thực tế, một nhà mạng viễn thông đã phối hợp với Zalo để xử lý câu chuyện này. Khi số điện thoại bị thu hồi, tài khoản liên quan trên ứng dụng cũng sẽ bị gỡ khỏi số máy. Mô hình phối hợp này đang được thí điểm trước khi mở rộng.
Cục Viễn thông cho biết, với các ứng dụng số, ví dụ như Zalo, người dùng vẫn có thể tạo tài khoản mới đè lên tài khoản đã tồn tại. Với ngân hàng, cách xử lý lại khác. Khi phát sinh tranh chấp, người sở hữu số mới phải trực tiếp làm việc với ngân hàng để chứng minh quyền sở hữu. "Người dùng cần chứng minh số điện thoại là của mình, chính chủ. Khi đó, ngân hàng mới có cơ sở để xử lý".
Đây là một trong những lý do người dùng sau khi xác thực thuê bao phải gắn số điện thoại của mình với ứng dụng định danh điện tử, thông qua việc xác nhận SIM chính chủ trên VNeID. Trước đây, khi chưa có cơ chế này, người dùng khó chứng minh được quyền sở hữu số điện thoại trong các tình huống tranh chấp.
Số điện thoại ngày càng đóng vai trò như một "định danh số", gắn với nhiều dịch vụ, từ tài khoản mạng xã hội đến ngân hàng, ví điện tử. Điều này mang lại tiện ích, nhưng cũng kéo theo nhiều rắc rối, khi vòng đời của SIM không trùng với vòng đời của các tài khoản số. Theo Cục Viễn thông, người dùng di động vì thế cần chủ động xác nhận SIM chính chủ qua VNeID để bảo vệ "danh tính số" của mình.
Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại diện Cục Viễn thông cho biết có khoảng gần 900.000 thuê bao được người dùng chủ động xác nhận "không chính chủ" thông qua VNeID, sau hai tuần triển khai Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao di động.
Trước đó, năm 2023, khi triển khai "làm sạch dữ liệu", cơ quan quản lý đã đối soát thông tin giấy tờ của cả trăm triệu thuê bao di động, qua đó phát hiện khoảng 17 triệu trường hợp có thông tin chưa chính xác. Trong số này, 11 triệu thuê bao đã được cập nhật lại thông tin, còn 6 triệu bị dừng cung cấp dịch vụ.
