Từ ngày 1-7, Việt Nam sẽ bắt đầu kiểm định khí thải đối với xe máy đang lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM theo Quyết định số 13/2026. Lộ trình tiếp tục mở rộng ra các đô thị lớn từ năm 2028 và dự kiến áp dụng tại 28 tỉnh, thành vào năm 2030.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có cách tiếp cận linh hoạt hơn, đặc biệt với xe máy – phương tiện chiếm tỉ trọng lớn tại các nước đang phát triển.
Thay vì kiểm định ngay từ đầu, không ít quốc gia lựa chọn miễn kiểm tra trong những năm đầu sử dụng, thậm chí không áp dụng kiểm định định kỳ đối với một số nhóm xe.
Tại Thái Lan, xe máy được miễn kiểm định trong 5 năm đầu kể từ khi đăng ký. Sau thời gian này, chủ xe phải kiểm tra định kỳ hằng năm khi gia hạn đăng ký. Nội dung kiểm tra bao gồm mức phát thải khí thải, tình trạng động cơ và các yếu tố an toàn cơ bản.
Indonesia cũng là một ví dụ đáng chú ý. Trên phạm vi toàn quốc, quốc gia này chưa áp dụng kiểm định khí thải định kỳ bắt buộc đối với xe máy cá nhân. Thay vào đó, xe được kiểm tra theo chu kỳ 5 năm khi gia hạn đăng ký, chủ yếu để xác nhận tính hợp pháp của xe.
Tuy nhiên, tại thủ đô Jakarta – nơi thường xuyên đối mặt với ô nhiễm không khí, chính quyền địa phương đã triển khai kiểm tra khí thải bắt buộc. Các xe trên 3 năm tuổi phải kiểm tra định kỳ, kèm theo chế tài xử phạt đối với xe không đạt tiêu chuẩn.
Không chỉ miễn trong vài năm đầu, một số quốc gia còn không yêu cầu kiểm định định kỳ đối với xe máy.
Tại châu Âu, quy định chung của Liên minh châu Âu (EU) không bắt buộc các nước thành viên phải kiểm định xe máy. Một số quốc gia như Phần Lan, Ireland hay Hà Lan hiện không áp dụng kiểm định định kỳ với loại phương tiện này.
Thay vì kiểm tra định kỳ, các nước này tập trung kiểm soát ngay từ khâu sản xuất thông qua các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt, kết hợp với kiểm tra ngẫu nhiên hoặc kiểm tra bên đường.
Nước Mỹ cũng áp dụng chính sách tương tự khi cho các bang các quyền tự quyết về vấn đề kiểm định. Nhiều bang không áp dụng kiểm định với xe máy như Alaska, Michigan, Minnesota, Mississippi, Texas…
Ở Nhật Bản, chính sách kiểm định được thiết kế theo dung tích động cơ. Xe máy trên 250cc phải tham gia hệ thống kiểm định “Shaken” với lần đầu sau 3 năm và sau đó định kỳ 2 năm/lần.
Trong khi đó, xe dưới 250cc – chiếm phần lớn thị trường – không phải kiểm định định kỳ. Tương tự châu Âu, chính phủ nước này kiểm soát khí thải chủ yếu thông qua tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt áp dụng cho nhà sản xuất.
Theo các chuyên gia, trong 3 – 5 năm đầu sử dụng, xe máy vẫn vận hành gần với trạng thái ban đầu do nhà sản xuất thiết kế. Các hệ thống như phun nhiên liệu, cảm biến oxy hay bộ chuyển đổi xúc tác vẫn hoạt động ổn định, giúp giảm thiểu phát thải.
Ngoài ra, xe mới ra thị trường thường phải đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt như Euro 3, Euro 4 hoặc tương đương. Vì thế, việc kiểm định trong giai đoạn này được cho là ít mang lại hiệu quả môi trường, trong khi lại làm phát sinh chi phí và thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, sau khoảng 3 – 5 năm, các bộ phận bắt đầu hao mòn, hiệu suất giảm dần, mức phát thải tăng lên đáng kể. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia lựa chọn mốc thời gian này để bắt đầu kiểm định.
Thực tế, thời gian gần đây các quốc gia châu Âu cũng xem xét việc kiểm định xe máy hằng năm, nhưng cuối cùng đã không được thông qua. Một trong những lý do khiến đề xuất này bị gác lại nằm ở thói quen sử dụng xe máy trong khu vực.
Người dân châu Âu hiểu rằng họ đang cầm lái một chiếc xe không có túi khí hay có cấu trúc bên ngoài đủ tốt để hấp thụ lực một khi có va chạm, do đó họ đặc biệt coi trọng vấn đề bảo dưỡng. Vô hình trung, điều này cũng giúp những chiếc xe máy giữ được mức độ phát thải gần tương đương khi mới ra mắt.
Thực tế quốc tế cho thấy không có một mô hình chung cho tất cả các quốc gia. Một số nước miễn kiểm định trong thời gian đầu, số khác miễn hoàn toàn, trong khi nhiều nơi áp dụng linh hoạt theo khu vực hoặc mức độ ô nhiễm. Điểm chung là các chính sách đều hướng tới việc cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, chi phí xã hội và năng lực hệ thống kiểm định.
Trong nhiều góp ý của bạn đọc, thiết kế phù hợp với thời tiết nắng mưa TP.HCM là yếu tố được quan tâm và bàn luận rôm rả nhất.
Bạn đọc Lập Trần viết: "Tôi thấy bên Singapore các nhà chờ xe buýt đều có thể chống nắng, mưa và bão. Không biết các nhà chờ xe buýt bên mình có quan tâm các tiêu chuẩn trên không?".
Đáp lời, bạn đọc Nguyễn Giang cho rằng ý kiến của bạn đọc Lập Trần rất hay. Bạn đọc này cũng góp ý cơ quan chức năng nên lắp thêm kính mặt trước để chống bụi, nước mưa. Còn kính mặt hông và mặt lưng thì nên làm tối màu để giảm nắng nóng.
Bạn đọc có email pham****@gmail.com nhận định 3 mẫu nhà chờ mà TP.HCM thiết kế mẫu nào cũng đẹp, hiện đại. Nhưng cần phải chú ý thời tiết nắng và mưa của thành phố, chỗ cho người đứng chờ, người đi bộ. Vị trí đặt trạm, trụ và công tác vệ sinh, quản lý bảo trì.
"Thời tiết nắng nhiều, mưa lớn như ở TP.HCM thì các thiết kế nhà chờ xe buýt đưa ra có thể chưa đảm bảo được các tiêu chí. Cơ quan chức năng cần chú ý nghiên cứu thêm", bạn đọc Kim góp ý.
Bạn đọc Sunflower bày tỏ: "TP.HCM 6 tháng nắng, 6 tháng mưa. Thiết kế nhà chờ cần phải cân nhắc đến yếu tố che nắng, che mưa".
Bạn đọc Lý Văn Lẽ đồng tình với các ý kiến trên và cho rằng: "Giống như mọi người, tôi thấy việc che nắng, che mưa rất quan trọng. Và tôi thấy còn thiếu thùng rác".
Nhận xét chi tiết hơn, bạn đọc có email ltt1****@gmail.com phân tích: "Nhà chờ N03 chắc chắn, che mưa, che gió, che nắng được nhưng cũng phải phù hợp với nơi đặt. Nếu vỉa hè rộng, khu vực công cộng thì đặt được chứ vỉa hè hẹp hay trước cửa nhà dân thì nên phải đặt trạm kiểu khác. Nếu đặt nhà chờ lớn án ngữ hết mặt tiền nhà dân cũng khó. TP.HCM thiết kế nhiều mẫu khác nhau là để đặt các nơi khác nhau là hợp lý".
Ngoài ra cũng cần cân nhắc đến yếu tố trực quan trong việc cung cấp thông tin tuyến xe đi ngang qua làm sao cho dễ tra cứu, dễ hiểu.
Bạn đọc Năm "chốt" luôn ý kiến: "Mẫu nào mà che mưa, nắng hiệu quả là được. Mà thật ra, ngoài yếu tố thời tiết thì việc đảm bảo vệ sinh, an ninh trật tự là rất cần thiết".
"Ở miền Nam nắng nhiều, mưa nhiều. Thiết kế tốt là đường dẫn lên xe cần có mái che mưa, nắng. Mái che cần che được ánh nắng trực tiếp và làm cắt tầng ngắn để chống mưa tạt.
Cuối cùng là làm nhà chờ xe buýt không phải làm cho có rồi thôi, hãy làm để khách cảm giác đi buýt tiện lợi và không nhọc người. Khi đó trạm xe buýt sẽ là yếu tố giúp tăng sức mạnh cho giao thông công cộng", bạn đọc Thuan Duc hiến kế.
Bên cạnh yếu tố thời tiết thì các tiện ích đi cùng cũng được bạn đọc quan tâm.
Bạn đọc Lan Anh nêu ví dụ về mái nhà chờ xe buýt ở thủ đô Copenhagen, Đan mạch được làm bằng thép và trên nóc trồng cỏ, vừa xanh mát, thân thiện với môi trường. Điều này đã khiến bạn đọc rất ngạc nhiên khi lần đầu gặp. Ngoài ra nhiều nhà chờ ở thủ đô Paris của Pháp có cung cấp thông tin du lịch rất thuận tiện.
Thành phố cũng nên xem xét khả năng bố trí pin mặt trời trên mái nhà chờ và tích hợp màn hình chịu được va đập trong khu vực nhà chờ để cung cấp thông tin về các tuyến xe cùng thông tin du lịch.
"Muốn khuyến khích mọi người dùng xe buýt thì phải có chỗ ngồi đợi, có bảng điện tử thông báo thời gian đợi chờ các xe. Sẽ có người già, khuyết tật, xe nôi em bé, xe lăn, bà bầu, trẻ em sẽ sử dụng. Vì thế, ngoài xây các trạm, cũng phải thiết kế các đường, làn dẫn, vỉa hè để dễ dàng đến các trạm", tài khoản Bus Stop nêu quan điểm.
Bạn đọc Aaron cho rằng việc kết nối rất quan trọng. "Cần phải dọn dẹp vỉa hè và cảnh quan để đảm bảo người dân có không gian để di chuyển đến các nhà chờ, trạm chờ. Điều kiện tiên quyết cần phải kiểm soát, tránh bị chiếm dụng bất hợp pháp hay sử dụng sai mục đích làm mất vệ sinh, xấu đi hình ảnh các trạm xe buýt".
Bạn đọc Nhân thì cho rằng nên tích hợp nhà vệ sinh vào các nhà chờ lớn. TP.HCM hiện đại thiếu nhà vệ sinh công cộng. Do đó rất dễ xảy ra tình trạng đi vệ sinh bậy gây mất mỹ quan đô thị. Nên thiết nghĩ xét về mỹ quan đô thị lẫn đặc thù xã hội thì nên tích hợp vào trạm xe buýt nhà vệ sinh công cộng.
Bạn đọc Hoidong Dư kỳ vọng cần trang bị thùng rác có nắp đậy, có cổng sạc nhanh. Tuy nhiên phần mái không cần quá cao để thích hợp thời tiết. Còn trụ dừng cần có đèn nhận diện trên cao, chữ và màu sao cho dễ thấy nhất, đừng chọn loại màu từ xa khó nhận ra.
Cuối cùng bạn đọc Kiều Phong đặt hàng nhà chờ, trụ dừng nên có nút bấm đèn gọi xe theo các tuyến được quy định vì xe cộ rất nhiều. Đôi lúc hành khách cứ phải nhìn ra ngóng xe cũng mệt lắm, có khi lại lỡ chuyến.
"Ví dụ trạm có 3 tuyến thì quy định 3 màu đèn, hành khách chỉ cần bấm nút báo đèn thì xe ghé, tài xế không thấy đèn thì chạy luôn. Tài xế cũng đỡ mệt khi phải chạy rà và tìm xem có khách nào có nhu cầu lên xe không...", bạn đọc này hiến kế.
Những ngày nắng nóng gay gắt với nhiệt độ ngoài trời ở nhiều khu vực vượt mức 35 độ C đang trở thành thử thách không nhỏ với những chiếc ô tô sử dụng công nghệ điện hóa. Không chỉ xe điện thuần túy, các dòng xe lai xăng - điện (hybrid) cũng chịu tác động rõ rệt từ nhiệt độ môi trường, đặc biệt ở hệ thống pin cao áp và khả năng quản lý nhiệt.
Thực tế, câu nói cửa miệng kiểu "xe hybrid sợ trời nóng" không đồng nghĩa rằng loại xe này dễ hỏng hay thiếu độ bền. Tuy nhiên, có một thực tế cũng khó phủ nhận là so với xe xăng truyền thống, xe hybrid phụ thuộc nhiều hơn vào hệ thống pin và mô-tơ điện, do đó khả năng vận hành của loại xe này cũng nhạy cảm hơn khi nhiệt độ môi trường tăng cao kéo dài.
Trên xe hybrid, bộ pin cao áp được xem là "trái tim" của toàn bộ hệ thống điện hóa. Tùy từng mẫu xe, nhà sản xuất có thể sử dụng pin Nickel-Metal Hydride (NiMH) hoặc lithium-ion. Dù khác nhau về cấu tạo, cả hai loại pin đều chịu ảnh hưởng nhất định khi vận hành trong môi trường nhiệt độ cao.
Cụ thể, khi nhiệt độ tăng, phản ứng hóa học bên trong pin diễn ra mạnh hơn, kéo theo hiện tượng tích nhiệt nhanh hơn trong quá trình sạc và xả điện. Nếu nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, hệ thống quản lý pin (Battery Management System - BMS) sẽ chủ động can thiệp nhằm bảo vệ pin khỏi nguy cơ quá nhiệt. Lúc này, xe có thể hạn chế khả năng sạc, giảm công suất mô-tơ điện hoặc ưu tiên sử dụng động cơ xăng nhiều hơn. Đây cũng là lý do nhiều chủ xe hybrid nhận thấy mức tiêu hao nhiên liệu tăng lên trong những ngày nắng nóng, dù điều kiện vận hành không thay đổi quá nhiều.
Không ít trường hợp người dùng cảm thấy xe hybrid "hao xăng bất thường" vào mùa hè, nhưng nguyên nhân thực chất đến từ việc hệ thống điện phải giảm tải để giữ pin trong ngưỡng nhiệt độ an toàn.
Ngoài bản thân bộ pin, hệ thống làm mát pin cũng đóng vai trò rất quan trọng trên xe hybrid. Khác với xe xăng truyền thống, nhiều mẫu hybrid được trang bị quạt và khe hút gió riêng nhằm duy trì nhiệt độ ổn định cho cụm pin cao áp. Trên một số mẫu xe, khe hút gió làm mát pin thường được bố trí dưới hàng ghế sau hoặc bên hông ghế. Nếu khu vực này bị che chắn bởi túi đồ, chăn, thảm sàn hoặc bụi bẩn tích tụ lâu ngày, luồng không khí lưu thông sẽ giảm đáng kể.
Khi khả năng giải nhiệt suy giảm, quạt làm mát phải hoạt động liên tục với cường độ cao hơn để hạ nhiệt cho pin. Điều này không chỉ làm giảm hiệu suất vận hành mà còn có thể khiến pin xuống cấp nhanh hơn nếu tình trạng kéo dài.
Nhiều chuyên gia kỹ thuật cho rằng đây là chi tiết thường bị người dùng bỏ quên nhất trên xe hybrid. Không ít chủ xe có thói quen chất nhiều đồ ở hàng ghế sau hoặc vô tình che kín cửa hút gió mà không nhận ra hệ thống pin vẫn cần "hô hấp" liên tục để duy trì nhiệt độ ổn định.
Điều kiện khí hậu tại Việt Nam cũng khiến xe hybrid chịu áp lực lớn hơn so với nhiều thị trường ôn đới. Nhiệt độ môi trường cao, độ ẩm lớn cùng tình trạng ùn tắc kéo dài ở đô thị khiến xe thường xuyên vận hành trong trạng thái dừng - chạy liên tục ở tốc độ thấp. Đây lại là điều kiện khiến nhiệt tích tụ nhanh nhưng khả năng tản nhiệt tự nhiên hạn chế hơn so với khi xe chạy đường trường. Đồng thời, điều hòa phải hoạt động mạnh hơn để làm mát khoang ca-bin, kéo theo áp lực lớn hơn cho hệ thống điện.
Trên nhiều mẫu hybrid, không khí trong ca-bin cũng được tận dụng để hỗ trợ làm mát pin. Vì vậy, khi khoang xe quá nóng hoặc điều hòa hoạt động không hiệu quả, nhiệt độ cụm pin cũng có thể bị ảnh hưởng theo.
Tuy nhiên, không nên vì vậy mà hoang mang quá mức về nguy cơ hỏng hóc của xe hybrid khi trời nóng. Các hãng xe hiện nay đều đã tính toán khá kỹ khả năng vận hành trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Hầu hết xe hybrid hiện đại đều sở hữu cảm biến nhiệt, hệ thống kiểm soát pin và cơ chế bảo vệ tự động khi nhiệt độ tăng cao.
Một số dòng xe hybrid sử dụng pin NiMH thậm chí được đánh giá có khả năng chịu nhiệt và độ bền khá tốt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Trên thực tế, nhiều mẫu hybrid của Toyota hay Honda đã vận hành hàng trăm nghìn km tại các thị trường Đông Nam Á mà chưa phát sinh vấn đề nghiêm trọng liên quan đến pin nếu bảo dưỡng đúng cách.
Dù vậy, để đảm bảo hiệu quả vận hành và kéo dài tuổi thọ pin, người dùng hybrid vẫn nên hạn chế đỗ xe dưới nắng gắt quá lâu, thường xuyên vệ sinh khe hút gió làm mát pin và duy trì điều hòa ở mức hợp lý trong những ngày nhiệt độ cao. Với các dòng xe plug-in hybrid (PHEV), người dùng cũng nên tránh sạc pin ngay sau khi xe vừa vận hành đường dài dưới trời nắng nóng, bởi lúc này nhiệt độ pin vẫn còn cao.
Vụ việc được xác định xảy ra vào khoảng 13 giờ ngày 30.4.2026 trên cao tốc Hòa Liên - Túy Loan (CT02), đoạn qua địa bàn xã Hòa Bắc, TP.Đà Nẵng.
Theo hình ảnh trích xuất từ camera hành trình gắn trên một ô tô con cùng lưu thông, thời điểm nói trên, xe này đang di chuyển trên cao tốc Hòa Liên - Túy Loan, hướng từ Đà Nẵng về Huế. Khi đến khu vực lối ra Hòa Khánh, tài xế giật mình phát hiện từ phía sau xuất hiện một xe con khác màu xanh dương hiệu BMW X6, mang biển kiểm soát 37K-357.87 chạy ở làn bên cạnh bất ngờ vượt lên.
Đáng nói, ngay khi vừa vượt qua ô tô con gắn camera hành trình, chiếc xe BMW đột ngột chuyển làn ở khoảng cách gần nhưng không thèm bật đèn xi-nhan. Thậm chí, còn cố tình phanh gấp để "dằn mặt". May mắn, tình huống không dẫn đến va chạm nghiêm trọng.
