Trong chương trình khám, tư vấn và chụp X-quang miễn phí cho trẻ gù, vẹo cột sống diễn ra sáng 4-4 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ ghi nhận nhiều trường hợp trẻ em đến viện khi cột sống đã cong vẹo nghiêm trọng, có trường hợp lên tới 60 – 80 độ.
Một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội được gia đình đưa đi khám khi cột sống đã vẹo tới 63 độ. Trước đó trẻ vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ có biểu hiện lệch vai nhẹ nên không được chú ý.
Tương tự, nhiều trường hợp khác cũng được phát hiện muộn, có trẻ chưa đầy 10 tuổi đã vẹo trên 40 độ, thậm chí có cháu vẹo hơn 80 độ mới đến viện, khi cột sống đã biến dạng rõ rệt.
Theo các bác sĩ, điều đáng lo ngại là phần lớn trẻ đến khám khi bệnh đã tiến triển nặng. Việc phát hiện muộn khiến quá trình điều trị khó khăn hơn rất nhiều, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa phẫu thuật cột sống, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết vẹo cột sống là bệnh lý khá phổ biến ở trẻ em, chiếm khoảng 0,5 – 1% dân số.
Phần lớn các trường hợp không xác định được nguyên nhân, ngoài ra có thể liên quan đến dị tật bẩm sinh, bệnh lý thần kinh – cơ hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài.
Theo bác sĩ Sơn, xu hướng trẻ đến khám muộn đang gia tăng. Khi đó cột sống không chỉ cong vẹo rõ rệt mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe như biến chứng về hô hấp, tuần hoàn.
“Khi cột sống cong vẹo, lồng ngực bị biến dạng sẽ làm giảm thể tích phổi. Điều này khiến phổi không thể nở và phát triển bình thường. Ở những trường hợp nặng, một bên phổi có thể bị xẹp, dẫn đến suy giảm nghiêm trọng chức năng hô hấp”, bác sĩ Sơn nói.
Theo bác sĩ Sơn, nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị vẹo cột sống là phát hiện sớm và can thiệp kịp thời. Nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu, trẻ có nhiều lựa chọn điều trị và chưa chắc phải phẫu thuật.
Ở giai đoạn nhẹ, trẻ có thể chỉ cần tập các bài phục hồi chức năng, bơi lội hoặc vận động phù hợp để cải thiện tư thế.
Khi bệnh tiến triển hơn, bác sĩ sẽ chỉ định thêm áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong của cột sống. Loại áo này cần được đeo trong nhiều giờ mỗi ngày, có tác dụng nén và điều chỉnh cột sống.
Tuy nhiên theo các bác sĩ, việc đeo áo không thể thay thế hoàn toàn cho tập luyện. Nếu trẻ không vận động, cơ lưng sẽ yếu đi, làm giảm hiệu quả điều trị. Vì vậy việc duy trì tập luyện hằng ngày là rất cần thiết.
Chỉ khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả hoặc độ cong quá lớn, bác sĩ mới cân nhắc phẫu thuật.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ đến viện muộn là do phụ huynh chưa chú ý đến các dấu hiệu ban đầu của bệnh. Bác sĩ Sơn khuyến cáo việc phát hiện sớm vẹo cột sống không quá khó và hoàn toàn có thể thực hiện tại nhà.
Khi trẻ đứng thẳng, phụ huynh có thể quan sát xem hai vai có cân đối hay không, có hiện tượng lệch vai hay không. Khi trẻ cúi người về phía trước, nếu một bên lưng nhô cao hơn bên còn lại, đó có thể là dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám.
Bác sĩ cũng cảnh báo thói quen sinh hoạt không đúng như ngồi học sai tư thế, cúi gập người, mang cặp quá nặng hoặc ít vận động trong thời gian dài đều ảnh hưởng đến cột sống của trẻ.
Do đó phụ huynh, giáo viên cần chú ý điều chỉnh tư thế ngồi học, khuyến khích trẻ vận động thể chất thường xuyên và kiểm tra cột sống định kỳ, đặc biệt trong giai đoạn trẻ phát triển nhanh.
Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết cơ thể vẫn cần tinh bột để duy trì năng lượng và kiểm soát cảm giác đói. Điều quan trọng nằm ở việc chọn đúng loại tinh bột, theo trang sức khỏe Health.
Nhóm thực phẩm hỗ trợ giảm cân tốt nhất là các loại đậu như đậu lăng, đậu đen, đậu đỏ hay đậu nành non. Đây là nhóm carb chứa nhiều chất xơ và protein, giúp cơ thể no lâu và hạn chế ăn quá nhiều trong ngày.
Chất xơ và protein làm chậm quá trình tiêu hóa, đồng thời kích thích cơ thể tiết ra các hormone tạo cảm giác no như PYY và GLP 1. Nhờ đó, lượng calo nạp vào giảm tự nhiên và hỗ trợ giảm mỡ hiệu quả hơn.
Một nghiên cứu tổng hợp trên Food Science & Nutrition vào năm 2026 cho thấy nhóm sử dụng các loại đậu thường xuyên giảm rõ rệt cân nặng, giảm mỡ cơ thể và vòng eo.
Một nghiên cứu khác công bố trên Journal of Nutrition and Metabolism năm 2020 trên 246 phụ nữ cũng ghi nhận nhóm ăn nhiều đậu có lượng mỡ bụng thấp hơn nhóm ăn ít.
Trong khi đó, nghiên cứu trên The Journal of Nutrition năm 2019 trên 345 người tiếp tục khẳng định chất xơ là yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến hiệu quả giảm cân, bất kể lượng calo hay tỷ lệ tinh bột, đạm, chất béo trong khẩu phần ăn.
Ngoài hỗ trợ giảm mỡ, protein trong các loại đậu còn giúp duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân. Đây là yếu tố quan trọng giúp cơ thể săn chắc hơn sau khi giảm ký.
Một số loại đậu chứa lượng chất xơ và protein cao hơn hẳn các loại khác, nhờ đó hỗ trợ kiểm soát cơn đói và giảm cân hiệu quả hơn.
Khoảng 100 gram đậu lăng nấu chín cung cấp gần 8 gram chất xơ và gần 18 gram protein. Đậu nành Nhật chứa khoảng 15,6 gram chất xơ và 18,5 gram protein trong mỗi 155 gram.
Đậu trắng cung cấp khoảng 19 gram chất xơ và 15 gram protein trong mỗi 180 gram nấu chín. Trong khi đó, 100 gram đậu đen chứa khoảng 15 gram chất xơ và hơn 15 gram protein.
Đậu đỏ cũng giàu dinh dưỡng với khoảng 13 gram chất xơ và hơn 15 gram protein trong mỗi 175 gram đã nấu chín.
Ngoài các loại đậu, khoai lang, quả mâm xôi và ngũ cốc cũng hỗ trợ giảm cân nhờ giàu chất xơ.
Khoai lang cung cấp vitamin A, vitamin B6 và giúp no lâu hơn. Quả mâm xôi chứa nhiều chất chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ tế bào.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết carb không phải nguyên nhân trực tiếp gây tăng cân. Tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, bánh ngọt hay nước ngọt mới dễ làm tăng mỡ cơ thể nếu ăn thường xuyên.
Ngược lại, carb phức hợp giàu chất xơ và protein giúp kiểm soát cơn đói tốt hơn, hỗ trợ giảm cân và duy trì sức khỏe lâu dài.
Bên cạnh việc chọn đúng loại tinh bột, chế độ ăn lành mạnh và vận động đều đặn vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát cân nặng.
Đáng lo hơn, không ít thanh niên trẻ âm thầm chịu đựng, tự tìm thông tin trên mạng hoặc bị dẫn dắt bởi các quảng cáo "thuốc gia truyền", "tăng bản lĩnh", "tăng testosterone" không rõ nguồn gốc khiến việc điều trị bị chậm trễ.
Bệnh nhân T.N.V. (29 tuổi, ngụ TP.HCM) đã đến khám nam khoa tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định trong tình trạng lo lắng kéo dài vì khả năng "cương" giảm sút trong nhiều tháng qua.
Theo chia sẻ, anh V. đang trong giai đoạn công việc có nhiều áp lực, thường xuyên thức khuya để hoàn thành chỉ tiêu, ngủ không đúng giờ, tinh thần căng thẳng kéo dài. Ban đầu anh chỉ thấy hiện tượng cương buổi sáng giảm dần. Sau đó tình trạng khó duy trì độ cương khi gần gũi với vợ bắt đầu xuất hiện khiến anh càng thêm bất an.
Gần nửa năm nay, hai vợ chồng anh V. mong muốn có con đầu lòng, chủ động "thả" để có em bé nhưng chính tình trạng rối loạn cương khiến anh ngày càng e ngại gần gũi. Anh V. dần né tránh vợ và luôn trong tâm trạng lo âu, tự trách bản thân, tự ti, căng thẳng.
Đến bệnh viện, anh V. được các bác sĩ đánh giá kỹ về triệu chứng, thăm khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm tinh dịch đồ và nội tiết. Kết quả cho thấy chưa ghi nhận bất thường cấu trúc đáng kể tại cơ quan sinh dục, tuy nhiên nồng độ testosterone ở ngưỡng tương đối thấp và các chỉ số tinh dịch đồ trong ngưỡng bình thường.
Bệnh nhân sau đó được tư vấn và điều trị cá thể hóa. Bên cạnh sử dụng thuốc, các bác sĩ còn tập trung vào điều chỉnh lối sống, khuyến khích tăng cường vận động thể thao và ngủ đủ giấc. Sau một thời gian điều trị, tình trạng của anh V. được cải thiện rõ rệt.
Hiện tượng cương buổi sáng dần trở lại ổn định hơn, khả năng duy trì độ cương được cải thiện, tâm lý nhẹ nhõm hơn và sự tự tin trong đời sống vợ chồng của anh V. cũng dần phục hồi mà không còn lệ thuộc vào thuốc. Niềm vui đến với gia đình anh gấp bội sau quá trình điều trị là vợ anh đã mang thai tự nhiên.
Một nam bệnh nhân (48 tuổi) là doanh nhân thành đạt đến phòng khám tại TP.HCM khám vì rối loạn cương kéo dài nhiều tháng trong giai đoạn áp lực công việc cao. Điểm đáng chú ý các chỉ số sau khi được các bác sĩ thăm khám hoàn toàn bình thường.
Qua trao đổi, bệnh nhân cho biết thường làm việc kéo dài, ít ngủ, hiếm khi nói ra cảm xúc mệt mỏi, luôn cố giữ hình ảnh "tôi vẫn ổn".
Các bác sĩ điều trị tập trung vào phục hồi nền tảng: tái thiết giấc ngủ, giảm lịch tiếp khách và rượu bia trong vài tuần cao điểm, đưa vận động trở lại đều đặn và quan trọng nhất là "hạ mức cảnh giác" bằng cách học cách chia sẻ trạng thái thật với bạn đời để giảm áp lực phải luôn hoàn hảo. Sau vài tuần điều trị, tình trạng rối loạn cương dương giảm hẳn.
ThS.BS Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho biết ở nam giới trẻ, rối loạn cương không nên xem nhẹ hoặc quy hoàn toàn cho tâm lý. Stress kéo dài, thiếu ngủ và rối loạn nhịp sinh học có thể góp phần làm rối loạn trục nội tiết sinh dục, khiến nồng độ testosterone suy giảm về ngưỡng thấp.
Khi đó, người bệnh không chỉ bị ảnh hưởng về chức năng cương mà còn dễ rơi vào mệt mỏi, giảm năng lượng, giảm tự tin, rối loạn cảm xúc và giảm hiệu suất làm việc. Những yếu tố này tương tác lẫn nhau, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.
Theo bác sĩ Khoa, tỉ lệ nam giới trẻ tuổi bị rối loạn cương chiếm khoảng 8 - 15%, với dấu hiệu giảm cương buổi sáng là chi tiết quan trọng cần được lưu ý. Đây có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể đang chịu tác động của stress kéo dài, rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi nội tiết, thậm chí có thể là dấu hiệu gợi ý bệnh lý chuyển hóa chứ không đơn thuần chỉ là mệt mỏi nhất thời.
Còn BS Nguyễn Gia Kỳ, phòng khám nam khoa, khoa ngoại thận - tiết niệu Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho hay rối loạn cương có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và đánh giá đúng. Nam giới nên đi khám khi có các biểu hiện như giảm cương buổi sáng kéo dài, khó duy trì độ cương, giảm ham muốn, mệt mỏi, cảm giác thiếu năng lượng.
Đáng lưu ý, rối loạn cương nếu kéo dài còn có thể làm giảm tần suất quan hệ, từ đó ảnh hưởng cơ hội thụ thai tự nhiên và góp phần gây hiếm muộn ở một số cặp vợ chồng. Việc thăm khám sớm không chỉ giúp cải thiện chức năng tình dục mà còn giúp nhận diện những rối loạn nội tiết, tâm lý hoặc lối sống đang âm thầm tác động lên sức khỏe toàn diện.
Các bác sĩ khuyến cáo nam giới trẻ không nên xem nhẹ những thay đổi của cơ thể, đặc biệt trong bối cảnh áp lực công việc, thức khuya và căng thẳng ngày càng phổ biến. Rối loạn cương không phải là vấn đề đáng xấu hổ, càng không nên được xử lý bằng lời truyền miệng hay quảng cáo thiếu kiểm chứng. Khi có dấu hiệu bất thường về chức năng cương cần sớm đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá toàn diện và điều trị phù hợp, nhất là ở những cặp vợ chồng đang mong con.
Những hộp cơm trắng được nấu sẵn, chia phần rồi xếp gọn trong tủ lạnh đang trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người bận rộn. Chỉ cần vài phút hâm nóng, họ đã có bữa ăn nhanh gọn, tiết kiệm thời gian.
Trên mạng xã hội, thói quen này còn được lan truyền như một cách ăn uống “lành mạnh”, hỗ trợ giảm cân nhờ quá trình hình thành tinh bột kháng khi cơm được làm lạnh.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cơm sau khi nấu chín và để nguội, đặc biệt khi được làm lạnh trong khoảng 8 đến 12 giờ, có thể hình thành một phần tinh bột kháng.
Đây là loại tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống ruột già, trở thành nguồn thức ăn cho hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, cơm để lạnh có thể giúp giảm chỉ số đường huyết so với cơm nóng, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và góp phần cải thiện sức khỏe tiêu hóa.
Tuy nhiên, BS Hoàng nhấn mạnh đây không phải là “thần dược” cho giảm cân hay kiểm soát đường huyết. Lợi ích chỉ có ý nghĩa khi người dùng ăn với lượng phù hợp, kết hợp chế độ ăn cân đối và bảo quản đúng cách.
Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc cho cơm vào tủ lạnh, mà nằm ở quá trình xử lý trước và sau khi bảo quản.
Một trong những tác nhân đáng lo là vi khuẩn Bacillus cereus, thường tồn tại sẵn trong gạo. Khi cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn này có thể phát triển và sinh độc tố. Đáng chú ý, độc tố này có khả năng chịu nhiệt, nên việc hâm nóng lại không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Ngoài ra, cơm để quá lâu dễ mất nước, khô cứng, khó tiêu, đặc biệt không phù hợp với người có hệ tiêu hóa kém, người già hoặc trẻ nhỏ.
Nhiều người lo ngại cơm để lạnh sẽ mất hết dinh dưỡng. Theo các chuyên gia, tủ lạnh không phải là nguyên nhân chính. Cơm trắng vốn không chứa nhiều vitamin C hay vitamin A, nên sự thay đổi ở hai nhóm này không đáng kể. Thành phần dễ bị ảnh hưởng hơn là vitamin nhóm B như B1, B2, B3.
Tuy nhiên, phần lớn hao hụt đã xảy ra trong quá trình nấu. Việc bảo quản lạnh chỉ làm giảm nhẹ. Ngược lại, hâm nóng nhiều lần mới là yếu tố khiến vitamin suy giảm rõ hơn. Vitamin B1 có thể giảm 10 đến 30% nếu cơm bị hâm đi hâm lại nhiều lần.
Chuyên gia khuyến cáo, người dân có thể nấu cơm trước và bảo quản trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nguyên tắc an toàn thực phẩm. Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nấu. Tốt nhất, nên làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh trong vòng 1 giờ.
Cơm cần được đựng trong hộp kín hoặc túi zip, tránh để lẫn với thực phẩm sống. Nhiệt độ tủ lạnh nên duy trì dưới 5 độ C. Thời gian sử dụng phù hợp là trong vòng 24 đến 48 giờ, không nên kéo dài nhiều ngày.
Trước khi ăn, cơm cần được hâm nóng kỹ, đạt trên 75 độ C. Không nên hâm đi hâm lại nhiều lần. Nếu cơm có mùi chua, nhớt, đổi màu hoặc có dấu hiệu bất thường, cần bỏ ngay thay vì tiếc rẻ sử dụng.
