Một ngày giữa tháng 5, phóng viên Thanh Niên tìm về Mái ấm An Vũ (xã Đồng Tâm, TP.Đồng Nai), nơi nuôi dưỡng hàng trăm trẻ có hoàn cảnh đặc biệt suốt gần 10 năm qua.
Sơ Maria Hoàng Thị Lụa (sơ Lụa), đại diện Mái ấm An Vũ, cho biết mái ấm được chính quyền địa phương cấp phép và hoạt động từ năm 2017. Gần 10 năm qua, mái ấm đã nuôi dưỡng 108 trẻ từ 0 đến 18 tuổi và hiện tại còn 57 em đang được cưu mang, nuôi dưỡng.
Mỗi trẻ ở đây đều có những số phận, hoàn cảnh đặc biệt khác nhau. Có những trẻ mồ côi cha mẹ, ở với ông bà; có những trẻ bị bỏ rơi ngay khi vừa sinh ra, được các bác sĩ tại các bệnh viện hay chính quyền địa phương đưa tới; cũng có trẻ bị bỏ lại trước cổng mái ấm khi vẫn còn dây rốn; có hai chị em bị cha mẹ bỏ rơi trong vườn cao su, được những người đi cạo mủ cao su phát hiện… Cũng có những trẻ do gia đình quá khó khăn hoặc do cha mẹ vướng vòng lao lý, bị tuyên án tù mà không thể nuôi dưỡng được con.
Hay có những trẻ do mẹ không được bình thường, đi lang thang, bị những người lạ xâm hại, sinh đến 3 đứa con và đều gửi vào mái ấm. Đặc biệt, có trường hợp sinh 3 trẻ kháu khỉnh, nhưng cũng bị mẹ bỏ rơi ngay khi sinh ra và được đưa đến Mái ấm An Vũ, mong được các sơ cưu mang, nuôi dưỡng.
Rất nhiều trẻ đến mái ấm khi trên người không có giấy tờ tùy thân. Khi tiếp nhận, các sơ trở thành người giám hộ.
“Là người giám hộ nên các con đều lấy họ của sơ; còn tên, sơ đều đặt cho các con là An hoặc Ân, chỉ khác nhau tên đệm, với mong cầu cuộc đời của các con bình an và ơn trên sẽ tuôn đổ hồng ân xuống cho các con và tất cả mọi người”, sơ Lụa nguyện ước.
Ông Nguyễn Văn Hải, Phó chủ tịch UBND xã Đồng Tâm, cho biết đa số trẻ ở Mái ấm An Vũ là trẻ em mồ côi, bị cha mẹ bỏ rơi. Có những cháu không có giấy tờ tùy thân, địa phương phối hợp với mái ấm hỗ trợ làm thủ tục khai sinh cho các cháu để các cháu đi học cũng như thủ tục pháp lý đối với nghĩa vụ của một công dân.
Nhớ lại thời gian đầu thành lập, khi mái ấm còn ít người biết đến, số lượng các bé được tiếp nhận ngày càng nhiều. Nguồn kinh phí để nuôi dưỡng các bé ngày càng hạn chế, có những thời điểm các sơ phải tự xoay xở, đi xin từng bữa ăn cho các con.
“Ban đầu các sơ cũng vất vả lắm, khi mới thành lập mái ấm thì chưa được nhiều người biết tới. Các sơ phải chạy xe máy từ mái ấm tới TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh… để xin từng bữa gạo, bữa muối cho các cháu”, sơ Lụa nhớ lại.
Đến nay, với sự chung tay, hỗ trợ và đồng hành từ các cấp chính quyền, hội, đoàn thể, Đoàn thanh niên, nhà hảo tâm…, các cháu bé ở đây không chỉ được chăm sóc, nuôi dưỡng, học tập mà còn được phát triển năng khiếu. Hiện nay, ở mái ấm có phòng học nhạc, phòng y tế, phòng đọc sách, phòng máy vi tính, học tiếng Anh, khu vui chơi… giúp các bé được phát triển toàn diện và bù đắp phần nào những tổn thương, khó khăn đã phải trải qua.
Em Y Biếu (15 tuổi), đã có 9 năm sống tại Mái ấm An Vũ, chia sẻ: “Ở đây tụi con được các sơ cho học trên trường, được tập chơi nhạc, chơi kèn, làm những thứ mà tụi con yêu thích. Khi rảnh rỗi, chúng con cũng giúp sơ chăm sóc, tắm và thay đồ cho các em”.
“Ngoài đi học ở trên trường, tụi con còn được các sơ cho học năng khiếu như nhạc, nhảy, tiếng Anh, học những thứ mà mình thích. Các sơ cũng dạy bảo các con phải yêu thương nhau. Đối với chúng con, Mái ấm An Vũ như ngôi nhà thứ hai của mình và chúng con coi các sơ như người mẹ của mình”, em Y My Nhan (15 tuổi), cũng có gần 9 năm được nuôi dưỡng tại Mái ấm An Vũ, bộc bạch.
“Ngoài việc các cháu ăn uống khỏe mạnh, các sơ cũng mong các cháu được học hành để ít nhất khi trưởng thành, các cháu có một cái nghề nào đó. Nhu cầu các cháu muốn, các sơ tạo mọi điều kiện để các cháu học. Có những cháu bây giờ đã trưởng thành, học đại học, cao đẳng, lập gia đình và đã ổn định trong xã hội”, sơ Lụa tự hào.
Dù cách xa hơn 20 km, nhưng mỗi khi sắp xếp được công việc, chị Mai Thị Nho (phường Đồng Xoài, TP.Đồng Nai) lại cùng một số chị em trong nhóm thiện nguyện đến với Mái ấm An Vũ để nấu những bữa ăn cho các cháu bé tại đây. Hơn ai hết, là những người mẹ, các chị thấu hiểu những tổn thương và sự thiếu thốn hơi ấm gia đình của các cháu bé.
“Mấy chị em ở trong nhóm cũng thường xuyên đem thực phẩm, gạo, mắm muối lên hỗ trợ các sơ, góp một phần nhỏ cho các bé có một bữa ăn ấm cúng. Đến đây mình thấy các bé vẫn còn nhiều thứ cần được quan tâm hơn, để cho các bé có một mái ấm trọn vẹn”, chị Nho nói.
Điều khiến mọi người bất ngờ là hiện nay mái ấm chỉ có 6 người thường trực, thường xuyên chăm sóc 57 trẻ từ 1 – 2 tuần tuổi đến 18 tuổi, nhưng các sơ vẫn duy trì được nền nếp trong ăn uống, học tập, sinh hoạt ngủ nghỉ của các cháu. Từ khu vực hành lang đến các phòng học, phòng ở, khu sinh hoạt chung đều được giữ sạch sẽ, ngăn nắp.
Nhiều bé chỉ mới 5 – 6 tuổi đã biết giúp các em nhỏ hơn thay tã, mặc quần áo. Các anh chị lớn hơn thì phụ giúp các sơ cho các em ăn, lau dọn phòng nơi mình ở, sinh hoạt…
“Các bé ngoan, người lạ tới là “dạ con chào cô, con chào chú”, lúc về cũng “dạ con chào cô, con chào chú”. Mặc dù ít người chăm, các cháu thì đông nhưng tôi thấy cơ sở vật chất và cách các sơ chăm rất là tốt, sạch sẽ”, chị Phạm Thị Nhàn (ở phường Đồng Xoài) ấn tượng mỗi khi đến Mái ấm An Vũ tặng nhu yếu phẩm và nấu cơm cho các cháu.
Trong quá trình nuôi dưỡng, các sơ luôn dành tình yêu thương và nhắc nhở các con sống yêu thương mọi người, giúp đỡ những người yếu thế hơn mình, lớn lên trở thành người có ích cho xã hội.
“Cuộc sống của cha mẹ có lẽ chưa thích hợp để ẵm các con, các bà sơ sẽ thay mặt cha mẹ các con ẵm các con trong thời gian này, yêu thương các con nhiều hơn nữa. Các con cứ yên tâm, nếu sau này cha mẹ không về tìm các con thì đã có các sơ tiếp tục đồng hành để các con yên tâm lớn lên, và các con nhớ phải tốt với xã hội, với những người mà các con đã gặp”, sơ Lụa luôn nhắc nhở các con.
Phó chủ tịch UBND xã Đồng Tâm Nguyễn Văn Hải cho biết: “Trong quá trình thành lập và hoạt động, Mái ấm An Vũ chấp hành rất tốt chủ trương, đường lối của Đảng và chính quyền địa phương. Trong các dịp lễ tết, tết thiếu nhi 1.6, địa phương cũng tổ chức các đoàn thăm hỏi, tặng quà hỗ trợ các cháu đang sinh sống tại mái ấm”.
Khoảng 17h20, bé Nguyễn Ngọc Yến Nhi cùng ba bạn 13 tuổi, trú thôn Sông Mỹ, đến tắm tại sông Ông, khu vực hạ nguồn gần cầu Gẫy, thôn An Sơn, xã Ninh Sơn.
Khi cả nhóm chuẩn bị trở về bờ, nước sông dâng cao, dòng chảy mạnh. Do trời gần tối, bé gái 11 tuổi không thể tự bơi vào bờ, bị cô lập trên tảng đá giữa dòng.
Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ khu vực 7, Phòng Cảnh sát PCCC và Cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Khánh Hòa điều một xe chuyên dụng cùng 7 chiến sĩ đến hiện trường.
Lực lượng cứu hộ dùng dây, phao tiếp cận vị trí nữ sinh mắc kẹt, nơi nước sâu hơn 2 m, cách bờ khoảng 10 m. Sau khoảng 10 phút, Nhu được đưa vào bờ an toàn.
Theo cơ quan khí tượng, Khánh Hòa trong ngày có mưa rào và dông vài nơi, gió tây nam cấp 2-3.
Lực lượng chức năng khuyến cáo mùa mưa, mực nước tại sông, suối có thể dâng nhanh, dòng chảy mạnh, tiềm ẩn nguy cơ đuối nước. Phụ huynh cần quản lý trẻ trong dịp hè, không để các em tự ý tắm ở sông, suối, nhất là khu vực nước sâu, chảy xiết hoặc có nguy cơ lũ bất ngờ.
Giá thực phẩm tăng đang "quét" qua từng ngõ ngách từ khu chợ truyền thống đến các sạp hàng ven đường. Với 100.000 đồng trong tay, nhiều lao động ở TP.HCM từng có thể lo đủ 3 bữa cơm khá tươm tất cho gia đình, nhưng nay số tiền đó chỉ còn đủ cho những bữa ăn "vơi thịt kém cá".
Một buổi chiều giữa tháng 4 nắng gắt, con đường Lã Xuân Oai (phường Trường Thạnh, TP.Thủ Đức cũ) hướng về Khu Công nghệ cao TP.HCM nghẹt thở trong luồng hơi nóng hắt lên từ mặt đường bỏng rát. Tại khu chợ tự phát ven đường nơi vốn được xem là "phao cứu sinh" thực phẩm giá rẻ cho công nhân đìu hiu đến lạ.
Giữa những sạp hàng thưa khách, bà Phạm Thị Sáu (46 tuổi) cầm lên vài con cá nhỏ, rồi lại đặt xuống, như thể đang "đo ni đóng giày" từng đồng cho bữa ăn. Làm công nhân gần 8 năm ở TP.HCM, bà Sáu quá quen với khu chợ này, nơi từng giúp bà xoay xở những bữa cơm đủ đầy hơn với túi tiền eo hẹp.
"Hồi trước, 100.000 đồng là lo được 3 bữa cơm có thịt có cá cho cả nhà. Còn bây giờ, với chừng đó tiền, muốn đủ bữa thì phải bớt thịt cá lại, đổi sang đậu hũ hoặc trứng có mức giá rẻ hơn", bà Sáu chia sẻ.
Đợt giá xăng tăng kéo theo thực phẩm và các quán ăn bình dân đồng loạt điều chỉnh giá, buộc gia đình bà Sáu phải kích hoạt chế độ "thắt lưng buộc bụng" tối đa.
Đồng lương công nhân vốn đã mỏng, nay càng phải kéo giãn. Những khoản chi tưởng chừng bình thường như quần áo, đồ dùng trong nhà đều bị gác lại. Mọi tính toán giờ chỉ xoay quanh chữ "đủ sống".
Tâm sự với phóng viên Báo Thanh Niên, bà Sáu kể từ năm 2011 chồng mất vì tai nạn, bà phải gồng gánh trên vai 2 người con ăn học. Có thời điểm, bà phải xin cơm từ thiện để cầm cự.
Hiện tại, thu nhập của bà Sáu dao động từ 7 - 9 triệu đồng mỗi tháng, tùy có tăng ca hay không. Nhưng sau khi trừ tiền trọ, ăn uống, học hành cho con, túi tiền gần như chạm đáy.
Sau 8 năm làm việc tại TP.HCM, số tiền tích lũy của bà vẫn chỉ là con số không tròn trĩnh. Ước mơ về quê thăm bố mẹ đã bị gác lại suốt từ năm 2018 đến nay.
"Nhớ nhà chứ, nhưng về một chuyến tốn kém lắm, mình còn phải gắng đi làm nuôi con nên chưa dám nghĩ", bà nghẹn ngào.
Không riêng công nhân, những người lớn tuổi, lao động nghèo ở TP.HCM cũng đang áp lực trước giá thực phẩm tăng. Bà Bảy (76 tuổi, quê Bến Tre) chẳng còn sức để đi làm thuê như trước nên bà đành trồng ít rau đem ra chợ bán để "kiếm chút đỉnh".
Bà Bảy kể, hôm nào may mắn bán hết, bà cũng chỉ lời được 30.000 - 40.000 đồng, còn phần nhiều rau không bán được lại xách về.
Nhắc đến chuyện đi chợ, bà Bảy thở dài. Có những hôm không đủ tiền mua thịt, mua cá, bà đành đổi sang đậu hũ, rau luộc, có bữa chỉ ăn cơm với trái cây như chuối, xoài cho qua bữa. Dù đã cố gắng chắt bóp hết mức, bà vẫn không khỏi lo lắng vì người lớn tuổi cần ăn uống đủ chất mới giữ được sức khỏe.
Dạo quanh chợ một vòng, bà nói nhỏ: "Thôi, tối nay chắc không đi chợ nữa, ở nhà tui vẫn còn lát cá mỏng kho hồi sáng ăn chưa hết. Tui cũng cố gắng chắt bóp lắm rồi nhưng cái gì cũng tăng. Cũng muốn ăn thịt cá lắm nhưng không đủ tiền mua", bà ngậm ngùi.
Không chỉ người mua chật vật, các tiểu thương tại chợ tự phát cũng đang rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng nan".
Bà Tâm (58 tuổi, quê Thanh Hóa), ngồi sau mẹt tôm sát mép đường, ánh mắt đầy hy vọng mỗi khi có người ghé hỏi giá, nhưng rồi hy vọng ấy vụt tắt nhanh chóng khi khách hàng nghe xong rồi lặng lẽ quay đi.
Theo bà Tâm, công nhân ở khu vực này giờ đi chợ cũng dè dặt hơn trước. Những món thiết yếu như bột ngọt, dầu ăn thì họ còn cố mua, nhưng cũng phải chọn loại rẻ nhất để cầm cự. Còn những mặt hàng như tôm, cá, rau cỏ, hễ tăng giá là sức mua giảm thấy rõ.
"Trước đây bán cứ vèo vèo, giờ họ tới hỏi giá, nghe xong chê mắc rồi bỏ đi liền. Mà mình còn cách nào khác đâu, giảm hết mức có thể giảm rồi, giảm nữa thì lỗ vốn, lấy gì mà ăn", bà Tâm ngậm ngùi.
Người phụ nữ 58 tuổi nhẩm tính, ngay cả những vật dụng nhỏ nhất như túi ni lông cũng tăng từ 38.000 đồng lên 56.000 đồng.
Ngày trước, mỗi buổi bà bán được 20 kg tôm, lãi được 300.000 - 400.000 đồng, nay sức mua giảm nên bà bán được chưa đầy một nửa; thu nhập sụt giảm trong khi tiền thuê phòng trọ 15 m2 vẫn đều đặn 2 triệu đồng/tháng.
Các cửa hàng dịch vụ cũng bị ảnh hưởng bởi giá thực phẩm tăng.
Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, tại một quán cơm chay trên đường Huỳnh Thiện Lộc (quận Tân Phú cũ) cũng tăng giá từ 15.000 đồng lên 18.000 đồng/phần.
Với những người lao động ở TP.HCM đang phải "đo ni đóng giày" từng bữa ăn thì thực phẩm và hàng quán tăng giá thêm vài ngàn đồng cũng đủ khiến chiếc giỏ đi chợ của họ thêm phần trống trải.
Ngày 16/6, Văn phòng UBND thành phố Đồng Nai thông tin, Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đồng Nai chiều 13/6.
Trong kết luận, Thủ tướng giao toàn bộ Vườn quốc gia Cát Tiên cho thành phố Đồng Nai quản lý. Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, UBND thành phố Đồng Nai và UBND tỉnh Lâm Đồng khẩn trương trình Chính phủ xem xét ban hành nghị quyết chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên về UBND thành phố Đồng Nai quản lý, hoàn thành trước ngày 30/6.
Cùng với đó, Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Đồng Nai và UBND tỉnh Lâm Đồng xây dựng đề án điều chỉnh địa giới hành chính sau khi hoàn tất việc bàn giao toàn bộ diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên cho thành phố Đồng Nai quản lý. Đề án phải được trình cấp có thẩm quyền trước ngày 15/7.
Như vậy, thời gian tới sẽ có sự điều chỉnh địa giới hành chính giữa tỉnh Lâm Đồng và thành phố Đồng Nai liên quan đến phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên hiện thuộc địa phận tỉnh Lâm Đồng.
Vườn quốc gia Cát Tiên được thành lập năm 1992, trải rộng trên địa bàn nhiều địa phương thuộc Đồng Nai, Lâm Đồng và Bình Phước trước đây với tổng diện tích hơn 71.000ha. Trong đó, phần diện tích thuộc Đồng Nai chiếm gần 40.000ha.
Hiện, vườn được chia thành ba khu vực chính gồm Nam Cát Tiên, Tây Cát Tiên thuộc địa phận thành phố Đồng Nai và khu vực Cát Lộc hiện nằm trên địa bàn các xã Cát Tiên 2, Cát Tiên 3 và Bảo Lâm 5 của tỉnh Lâm Đồng. Đây là một trong những khu rừng nhiệt đới đất thấp còn lại, có giá trị đa dạng sinh học hàng đầu Việt Nam với độ che phủ rừng trên 80%.
Theo thống kê, Vườn quốc gia Cát Tiên ghi nhận 1.729 loài động vật và 1.655 loài thực vật bậc cao. Trong đó, có hơn 100 loài động, thực vật quý hiếm được ghi tên trong Sách Đỏ Việt Nam cần được bảo tồn.
Với những giá trị đặc biệt về sinh thái và đa dạng sinh học, Vườn quốc gia Cát Tiên đã được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới vào các năm 2001 và 2011, được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2012.
