Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion, chở phi hành đoàn Artemis II, rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Chuyến bay làm nên lịch sử khi trở thành nhiệm vụ có người lái đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Artemis II là cột mốc quan trọng trong chương trình Artemis, tạo bước đệm cho việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt Mặt Trăng. Ngoài thử nghiệm công nghệ cho chương trình, chuyến bay kéo dài 10 ngày này còn thu thập dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời quan sát Mặt Trăng từ góc nhìn hiếm.
Nghiên cứu về sức khỏe phi hành gia
Một thí nghiệm đáng chú ý trên tàu Orion là Phản ứng tương tự mô của phi hành gia ảo (AVATAR). Thí nghiệm sử dụng các “chip cơ quan” – mẫu mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, lớn tương đương chiếc USB, chứa tế bào người sống được chỉnh sửa để hoạt động giống như cơ quan thật.
AVATAR tập trung vào mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào thu thập trong quá trình hiến máu trước chuyến bay của các phi hành gia. Tủy xương sản sinh ra tế bào miễn dịch và máu, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, do đó là mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các nhiệm vụ ngoài Trái Đất.
Sau khi nhiệm vụ Artemis II kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để đánh giá cách hàng nghìn gene phản ứng với chuyến du hành vũ trụ. Để xác định xem chúng có thể dự đoán chính xác phản ứng của con người trước căng thẳng liên quan đến vũ trụ hay không, họ cũng sẽ so sánh kết quả với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và với các mẫu sinh học thu thập từ phi hành đoàn trước và sau chuyến bay.
Nghiên cứu trước đây trên trạm ISS, vốn được từ trường Trái Đất che chắn một phần, cho thấy phi hành gia bị tiêu xương ngay cả trong chuyến bay ngắn. Các nghiên cứu tương tự có thể giúp định hướng chiến lược chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho phi hành gia trong những nhiệm vụ dài hạn sau này.
Thử nghiệm thích nghi trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR, hướng đến tìm hiểu cách phi hành gia thích nghi với cuộc sống trong tàu Orion khép kín. Họ sẽ đeo thiết bị trên cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, sự chuyển động, giấc ngủ và khả năng nhận thức. Nhóm nghiên cứu hy vọng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp phân tích cách hoạt động hàng ngày, sự nghỉ ngơi và môi trường giới hạn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe và khả năng làm việc nhóm ngoài không gian.
Một nghiên cứu khác sẽ tập trung vào hệ miễn dịch. Trong suốt nhiệm vụ, các phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm chúng lên giấy chuyên dụng lưu trữ trong những cuốn sổ nhỏ – phương pháp đơn giản và cần thiết vì tàu Orion không có tủ lạnh.
Khi so sánh với các mẫu thu thập trước và sau chuyến bay, dữ liệu về nước bọt và máu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu theo dõi thay đổi miễn dịch liên quan đến tác nhân gây căng thẳng như bức xạ và sự cô lập. Họ cũng dự định theo dõi khả năng virus “ngủ đông”, bao gồm virus liên quan đến bệnh thủy đậu và zona thần kinh, tái hoạt động trong chuyến du hành vũ trụ – hiện tượng từng xảy ra trên trạm ISS.
Khác với phi hành đoàn trên trạm ISS, Artemis II sẽ bay vượt khỏi từ quyển Trái Đất, tiếp xúc với bức xạ vũ trụ nhiều hơn đáng kể. Để theo dõi rủi ro này, họ sẽ mang máy đo liều lượng bức xạ cá nhân trong túi để theo dõi mức độ tiếp xúc theo thời gian thực. Cùng với 6 cảm biến bức xạ lắp đặt trên khoang chở người của tàu Orion, chúng có thể phát hiện sự gia tăng bức xạ đột ngột, ví dụ như trong bão Mặt Trời, và cảnh báo phi hành đoàn thực hiện biện pháp bảo vệ.
Dữ liệu từ các thiết bị trên cùng với phép đo từ một số vệ tinh nhỏ mà đối tác quốc tế cung cấp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cách bức xạ hoạt động bên trong Orion và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Góc nhìn hiếm về Mặt Trăng
Khi Orion bay vòng qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất), phi hành đoàn Artemis II có khoảng ba giờ để nghiên cứu địa hình mà chưa ai khảo sát kỹ hơn suốt 50 năm qua. Dù vậy, tầm nhìn của phi hành đoàn sẽ phụ thuộc vào đường bay của Orion cũng như góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Họ sẽ dựa vào kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các cấu trúc bề mặt hình thành từ những vụ va chạm và dòng dung nham cổ xưa. Một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất là bồn trũng Orientale – vết tích va chạm khổng có niên đại 3,8 tỷ năm, rộng khoảng 960 km, đánh dấu ranh giới giữa phía gần và phía xa Mặt Trăng nhưng nằm ngoài tầm quan sát trong thời Apollo.
Phi hành đoàn Artemis II cũng có thể chứng kiến tia sáng lóe lên do thiên thạch lao xuống hoặc đám mây bụi mờ ảo lơ lửng phía trên đường chân trời của Mặt Trăng, vốn rất bí ẩn với con người. Những quan sát này được kỳ vọng giúp định hướng cho các nhiệm vụ Artemis tiếp theo, bao gồm cả kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng. Dữ liệu mới có thể ảnh hưởng đến địa điểm mà phi hành đoàn tương lai khám phá, mẫu vật cần thu thập cũng như việc xác định khu vực có giá trị khoa học cao.
Bạn có một chiếc smartphone cũ, một chiếc máy tính bảng ít dùng hay một chiếc laptop dự phòng muốn cất đi? Đừng chủ quan nghĩ rằng chỉ cần tắt nguồn là xong. Một sai lầm nhỏ trong việc kiểm soát mức năng lượng trước khi lưu kho có thể biến món đồ công nghệ đắt tiền thành 'cục chặn giấy' chỉ sau một thời gian ngắn.
Trong sử dụng hằng ngày, chúng ta thường nghe về quy tắc sạc 20 - 80%. Tuy nhiên, khi nói đến việc bảo quản dài hạn, các chuyên gia khẳng định con số lý tưởng lại là 50%.
Việc cất giữ thiết bị khi pin đã cạn kiệt là một hành động nguy hiểm. Pin có thể rơi vào trạng thái 'xả sâu' (deep discharge), khiến các phản ứng hóa học bên trong bị tê liệt và pin không bao giờ nhận sạc lại được nữa. Ngược lại, nếu bạn cất máy khi pin đầy 100%, áp lực hóa học liên tục sẽ khiến pin bị giảm dung lượng vĩnh viễn và nhanh chai hơn. Mức 50% chính là trạng thái cân bằng nhất để bảo vệ cấu trúc hóa học của pin lithium-ion.
Bên cạnh mức pin, môi trường xung quanh cũng đóng vai trò sống còn. Pin cực kỳ 'dị ứng' với nhiệt độ cực đoan. Việc để thiết bị trong kho nóng bức hoặc nơi quá lạnh sẽ khiến tuổi thọ pin tụt dốc không phanh. Nhiệt độ lý tưởng nhất được khuyến cáo là từ 10 - 25 độ C.
Đặc biệt, đừng quên 'thăm khám' định kỳ. Cứ mỗi 6 tháng, bạn nên khởi động thiết bị một lần để kiểm tra lại mức năng lượng. Nếu pin tụt xuống dưới ngưỡng 50%, hãy sạc bổ sung để duy trì trạng thái an toàn trước khi tiếp tục cất thiết bị.
Nhiều người có thói quen cắm sạc liên tục cho thiết bị dù không sử dụng với suy nghĩ máy sẽ luôn sẵn sàng 100% pin khi cần. Đây là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng. Việc ngâm điện liên tục khiến pin luôn trong tình trạng căng thẳng hóa học, trừ khi thiết bị của bạn hỗ trợ công nghệ sạc nhanh - vốn chỉ dành cho các tác vụ nặng như chơi game.
Lời khuyên từ chuyên gia rất đơn giản, đó là hãy rút sạc, đưa pin về mức 50%, tắt nguồn hoàn toàn và để nơi thoáng mát. Đó là cách tốt nhất để đảm bảo thiết bị của bạn vẫn hoạt động hoàn hảo sau nhiều tháng, thậm chí hàng năm trời không chạm tới.
Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng tai nghe tốt nhất là loại đắt nhất. Để tránh hối hận sau khi mua, hãy dành thời gian tìm hiểu về các mẫu tai nghe khác nhau và lưu ý những điểm sau.
Các loại tai nghe phục vụ cho những mục đích khác nhau. Một số lý tưởng để thưởng thức âm nhạc tại nhà, trong khi loại khác lại phù hợp cho các hoạt động thể dục như chạy bộ. Một cặp tai nghe có chất lượng âm thanh tốt có thể không đáp ứng nhu cầu nếu không phù hợp với mục đích sử dụng.
Nếu có kế hoạch nghe nhạc trong nhiều bối cảnh khác nhau, người dùng có thể cần mua nhiều cặp tai nghe. Ví dụ, một cặp dành cho việc tập thể dục và một cặp khác để thưởng thức âm thanh từ những đĩa nhạc yêu thích.
Cũng đừng chỉ dựa vào quảng cáo để đánh giá chất lượng sản phẩm. Nếu cần tai nghe chống nước, hãy kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo rằng sản phẩm thực sự đáp ứng được yêu cầu này.
Nhiều tuyên bố nghe có vẻ ấn tượng từ các nhà tiếp thị có thể chỉ nhằm mục đích thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, những người có thể không quen thuộc với các thông số kỹ thuật âm thanh. Ví dụ, một cặp tai nghe được quảng cáo có "dải tần số tuyệt vời" nhưng chỉ đạt tiêu chuẩn ngành, không mang lại nhiều cải thiện cho nhu cầu sử dụng.
Điều quan trọng là người dùng cần tự mình nghiên cứu và đánh giá các tuyên bố này để xác định xem chúng có thực sự phản ánh chất lượng của sản phẩm hay không, đặc biệt dựa trên cách người dùng dự định sử dụng tai nghe. Nếu chỉ cần tai nghe để kết nối với máy tính xách tay qua jack 3,5 m, hãy bỏ qua các tính năng hỗ trợ âm thanh Bluetooth.
Mặc dù chất lượng âm thanh là yếu tố quan trọng, nếu tai nghe không thoải mái khi đeo, người dùng sẽ khó có thể tận hưởng trải nghiệm nghe nhạc. Đây là điều đặc biệt quan trọng với tai nghe chụp tai vì độ vừa vặn ảnh hưởng lớn đến sự thoải mái tổng thể.
Trong thời đại kỹ thuật số, việc mua tai nghe trực tuyến ngày càng phổ biến. Nếu không có cơ hội thử tai nghe trước khi mua, hãy chú ý đến độ vừa vặn và sự thoải mái khi tìm hiểu thông tin bằng việc xem các đánh giá liên quan đến yếu tố này trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Những ăng-ten này thường có thiết kế vặn vít để kết nối trực tiếp với mặt sau của máy tính hoặc dạng vây cá mập, kết nối qua dây cáp mở rộng. Lúc này, nhiều người có thể thắc mắc tại sao máy tính cần ăng-ten Wi-Fi trong khi các thiết bị di động như smartphone hay laptop vẫn kết nối tốt với Wi-Fi mà không cần ăng-ten ngoài.
Trong thực tế, mặc dù không nhìn thấy ăng-ten lớn trên thiết bị di động, mỗi thiết bị vẫn sử dụng một loại ăng-ten nào đó. Hầu hết máy tính để bàn và laptop từ các thương hiệu nổi tiếng đều có ăng-ten bên trong, nhưng thường được giấu kín vì lý do thẩm mỹ. Smartphone thường sử dụng khung kim loại làm ăng-ten hoặc có ăng-ten dạng màng mỏng dán bên trong vỏ máy.
Vai trò của ăng-ten Wi-Fi là rất quan trọng vì thiếu nó có thể gây ra lỗi kết nối Wi-Fi và ảnh hưởng đến cả kết nối Bluetooth, do cùng một loại ăng-ten thường được sử dụng cho cả hai chức năng.
Các ăng-ten Wi-Fi cắm vào máy tính giúp chip Wi-Fi khuếch đại tín hiệu, duy trì kết nối ổn định với các mạng Wi-Fi. Chip Wi-Fi hiện đại trong máy tính để bàn thường nhỏ, có khả năng hạn chế trong việc truyền và thu sóng vô tuyến, do đó phụ thuộc vào ăng-ten. Hơn nữa, vỏ máy tính thường hoạt động như một lồng Faraday làm giảm khả năng thu phát tín hiệu không dây.
Ngoài việc hỗ trợ kết nối Wi-Fi, các chip Wi-Fi hiện đại còn tích hợp bộ thu phát Bluetooth, nghĩa là ăng-ten cũng cần thiết cho các thiết bị và phụ kiện Bluetooth. Mặc dù một số thiết bị ngoại vi có thể hoạt động mà không cần ăng-ten ngoài, nhưng luôn có nguy cơ bị ngắt kết nối.
Việc sử dụng ăng-ten ngoài cho máy tính để bàn mang lại nhiều lợi ích. Các nhà sản xuất thiết bị di động đã tập trung vào thiết kế nhỏ gọn, nhưng máy tính để bàn vẫn ưu tiên hiệu suất với các ăng-ten đơn giản, dễ nâng cấp. Khác với điện thoại và laptop có các bộ phận bằng kính hoặc nhựa cho phép tín hiệu truyền qua, vỏ máy tính để bàn chủ yếu là kim loại, gây khó khăn cho việc truyền tín hiệu.
Việc sử dụng ăng-ten ngoài không chỉ giúp nâng cấp chip Wi-Fi dễ dàng hơn khi có thế hệ mới mà còn cho phép bắt tín hiệu yếu hiệu quả hơn so với ăng-ten bên trong, từ đó giúp người dùng có trải nghiệm kết nối Wi-Fi ổn định và mạnh mẽ hơn.
