Tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) đưa tàu Orion, chở phi hành đoàn Artemis II, rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội). Chuyến bay làm nên lịch sử khi trở thành nhiệm vụ có người lái đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 cách đây 54 năm.
Artemis II là cột mốc quan trọng trong chương trình Artemis, tạo bước đệm cho việc thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt Mặt Trăng. Ngoài thử nghiệm công nghệ cho chương trình, chuyến bay kéo dài 10 ngày này còn thu thập dữ liệu về mức độ phơi nhiễm bức xạ, sức khỏe và khả năng hoạt động của con người ngoài quỹ đạo Trái Đất thấp, đồng thời quan sát Mặt Trăng từ góc nhìn hiếm.
Nghiên cứu về sức khỏe phi hành gia
Một thí nghiệm đáng chú ý trên tàu Orion là Phản ứng tương tự mô của phi hành gia ảo (AVATAR). Thí nghiệm sử dụng các “chip cơ quan” – mẫu mô nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, lớn tương đương chiếc USB, chứa tế bào người sống được chỉnh sửa để hoạt động giống như cơ quan thật.
AVATAR tập trung vào mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào thu thập trong quá trình hiến máu trước chuyến bay của các phi hành gia. Tủy xương sản sinh ra tế bào miễn dịch và máu, đồng thời đặc biệt nhạy cảm với bức xạ, do đó là mục tiêu quan trọng để đánh giá rủi ro sức khỏe trong các nhiệm vụ ngoài Trái Đất.
Sau khi nhiệm vụ Artemis II kết thúc, các nhà nghiên cứu sẽ phân tích mẫu mô ở cấp độ phân tử để đánh giá cách hàng nghìn gene phản ứng với chuyến du hành vũ trụ. Để xác định xem chúng có thể dự đoán chính xác phản ứng của con người trước căng thẳng liên quan đến vũ trụ hay không, họ cũng sẽ so sánh kết quả với dữ liệu từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và với các mẫu sinh học thu thập từ phi hành đoàn trước và sau chuyến bay.
Nghiên cứu trước đây trên trạm ISS, vốn được từ trường Trái Đất che chắn một phần, cho thấy phi hành gia bị tiêu xương ngay cả trong chuyến bay ngắn. Các nghiên cứu tương tự có thể giúp định hướng chiến lược chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho phi hành gia trong những nhiệm vụ dài hạn sau này.
Thử nghiệm thích nghi trong không gian sâu
Một thí nghiệm quan trọng khác là ARCHeR, hướng đến tìm hiểu cách phi hành gia thích nghi với cuộc sống trong tàu Orion khép kín. Họ sẽ đeo thiết bị trên cổ tay để theo dõi mức độ căng thẳng, sự chuyển động, giấc ngủ và khả năng nhận thức. Nhóm nghiên cứu hy vọng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp phân tích cách hoạt động hàng ngày, sự nghỉ ngơi và môi trường giới hạn ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe và khả năng làm việc nhóm ngoài không gian.
Một nghiên cứu khác sẽ tập trung vào hệ miễn dịch. Trong suốt nhiệm vụ, các phi hành gia sẽ thu thập mẫu nước bọt bằng cách thấm chúng lên giấy chuyên dụng lưu trữ trong những cuốn sổ nhỏ – phương pháp đơn giản và cần thiết vì tàu Orion không có tủ lạnh.
Khi so sánh với các mẫu thu thập trước và sau chuyến bay, dữ liệu về nước bọt và máu sẽ cho phép nhóm nghiên cứu theo dõi thay đổi miễn dịch liên quan đến tác nhân gây căng thẳng như bức xạ và sự cô lập. Họ cũng dự định theo dõi khả năng virus “ngủ đông”, bao gồm virus liên quan đến bệnh thủy đậu và zona thần kinh, tái hoạt động trong chuyến du hành vũ trụ – hiện tượng từng xảy ra trên trạm ISS.
Đo lường bức xạ mạnh
Khác với phi hành đoàn trên trạm ISS, Artemis II sẽ bay vượt khỏi từ quyển Trái Đất, tiếp xúc với bức xạ vũ trụ nhiều hơn đáng kể. Để theo dõi rủi ro này, họ sẽ mang máy đo liều lượng bức xạ cá nhân trong túi để theo dõi mức độ tiếp xúc theo thời gian thực. Cùng với 6 cảm biến bức xạ lắp đặt trên khoang chở người của tàu Orion, chúng có thể phát hiện sự gia tăng bức xạ đột ngột, ví dụ như trong bão Mặt Trời, và cảnh báo phi hành đoàn thực hiện biện pháp bảo vệ.
Dữ liệu từ các thiết bị trên cùng với phép đo từ một số vệ tinh nhỏ mà đối tác quốc tế cung cấp sẽ giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về cách bức xạ hoạt động bên trong Orion và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Góc nhìn hiếm về Mặt Trăng
Khi Orion bay vòng qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn bị khuất khi nhìn từ Trái Đất), phi hành đoàn Artemis II có khoảng ba giờ để nghiên cứu địa hình mà chưa ai khảo sát kỹ hơn suốt 50 năm qua. Dù vậy, tầm nhìn của phi hành đoàn sẽ phụ thuộc vào đường bay của Orion cũng như góc chiếu của ánh sáng Mặt Trời.
Họ sẽ dựa vào kiến thức địa chất để chụp ảnh và mô tả các cấu trúc bề mặt hình thành từ những vụ va chạm và dòng dung nham cổ xưa. Một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất là bồn trũng Orientale – vết tích va chạm khổng có niên đại 3,8 tỷ năm, rộng khoảng 960 km, đánh dấu ranh giới giữa phía gần và phía xa Mặt Trăng nhưng nằm ngoài tầm quan sát trong thời Apollo.
Phi hành đoàn Artemis II cũng có thể chứng kiến tia sáng lóe lên do thiên thạch lao xuống hoặc đám mây bụi mờ ảo lơ lửng phía trên đường chân trời của Mặt Trăng, vốn rất bí ẩn với con người. Những quan sát này được kỳ vọng giúp định hướng cho các nhiệm vụ Artemis tiếp theo, bao gồm cả kế hoạch đưa con người hạ cánh gần cực nam Mặt Trăng. Dữ liệu mới có thể ảnh hưởng đến địa điểm mà phi hành đoàn tương lai khám phá, mẫu vật cần thu thập cũng như việc xác định khu vực có giá trị khoa học cao.
Công nghệ Soft Air và cánh vẫy Dual Vane giúp lan tỏa hơi lạnh dịu nhẹ - Ảnh: DNCC
Trong suốt một đêm dài, cơ thể con người liên tục biến đổi. Chỉ một vài yếu tố tưởng chừng nhỏ nhặt như luồng gió lạnh thổi trực tiếp, không khí quá khô hanh hay nhiệt độ lên xuống bất thường cũng đủ tạo ra các ‘vi thức giấc’ (micro-awakenings).
Đây là những lần tỉnh giấc cực ngắn mà bạn không hề ghi nhớ được, nhưng lại làm đứt gãy chu kỳ ngủ sâu của não bộ. Sự ổn định của không gian xung quanh chính là ranh giới định đoạt việc ‘ngủ đủ’ và ‘ngủ sâu’.
Với những người nhạy cảm, luồng gió thổi trực tiếp vào cơ thể là một vấn đề lớn. Với thiết kế cánh vẫy gió kép Dual Vane và tính năng Soft Air, LG Dualcool AI lan tỏa không khí mát lành đi khắp không gian ngủ, tránh thổi trực tiếp vào cơ thể mà vẫn duy trì độ mát mẻ ổn định.
Không chỉ mang lại luồng gió êm ái, Soft Air còn kiến tạo một không gian yên tĩnh hoàn hảo cho giấc ngủ.
Thực tế đo đạc cho thấy, độ ồn khi hoạt động ở chế độ Soft Air chỉ dao động ở mức 38-39 dB, mức âm thanh thậm chí còn thấp hơn cả chế độ ngủ của một số dòng máy lọc không khí hiện nay.
Ngay cả khi cần làm lạnh với cường độ cao, thiết bị vẫn duy trì sự êm ái tối đa với độ ồn chỉ khoảng 45 dB ở mức quạt gió cao nhất (mức 5) và trên dưới 50 dB khi kích hoạt chế độ làm mát nhanh (Jet mode).
Theo các chuyên gia sinh lý học, để tiến vào trạng thái ngủ sâu, thân nhiệt trung tâm của con người buộc phải giảm tự nhiên từ 1 đến 2°C.
Các tính năng đều được điều chỉnh trên ứng dụng thông minh ThinQ - Ảnh: DNCC
Thấu hiểu nguyên lý này, điều hòa LG Dualcool AI mang đến một cơ chế chăm sóc giấc ngủ toàn diện.
Tính năng Sleep Timer+ sẽ tự động nhận diện thói quen sử dụng điều hòa và điều chỉnh nhiệt độ để cân bằng nhiệt độ môi trường với thân nhiệt người dùng, tránh cảm giác lạnh buốt về đêm, tiết kiệm điện và bảo vệ sức khỏe.
Người dùng có thể dễ dàng cài đặt tính năng này trên ứng dụng thông minh LG ThinQ.
Một giấc ngủ ‘chuẩn 5 sao’ không thể thiếu bầu không khí trong lành. Khoa học đã chỉ ra rằng, môi trường lơ lửng nhiều bụi mịn hay vi khuẩn sẽ khiến hệ hô hấp làm việc nặng nhọc hơn thay vì được nghỉ ngơi, làm giảm hiệu suất phục hồi năng lượng của cơ thể.
Màng lọc bụi mịn PM2.5 kết hợp cùng công nghệ Plasmaster™ Ionizer++ trên LG Dualcool AI tiêu diệt đến 99,9% vi khuẩn, mang đến bầu không khí trong lành sạch khuẩn.
Song song đó, chế độ tự động làm sạch bên trong giúp làm khô bộ trao đổi nhiệt sau khi sử dụng để loại bỏ mùi ẩm, ngăn ngừa mùi hôi và sự phát triển của vi khuẩn.
Chế độ đóng băng làm sạch (Freeze Cleaning) giúp vệ sinh bên trong dàn lạnh, rửa trôi bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân gây ô nhiễm, mang đến bầu không khí trong lành, tươi mới cho không gian sống.
LG Dualcool AI sạch khuẩn 99,9% nhờ màng lọc PM2.5 và Plasmaster™ Ionizer++, bảo vệ không khí trong lành - Ảnh: DNCC
Bên cạnh việc làm sạch, LG Dualcool AI còn sở hữu cảm biến thông minh giúp chủ động kiểm soát và duy trì độ ẩm phòng ở mức 60% đến 65% tuân thủ chặt chẽ Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5687:2024 về thông gió, điều hòa không khí.
Nhờ vậy, rắc rối ‘nằm điều hòa dễ khô da, rát họng’ - hệ quả của việc không khí khô hút mất độ ẩm tự nhiên từ biểu bì và niêm mạc - sẽ được khắc phục hoàn toàn.
Đừng chỉ dừng lại ở việc ngủ đủ, hãy đầu tư để được ngủ sâu. Bằng sự tĩnh lặng tuyệt đối và khả năng đáp ứng những yêu cầu của cơ thể cho giấc ngủ, LG Dualcool AI không chỉ là một thiết bị làm mát, mà còn giúp việc tận hưởng 8 giờ vàng mỗi ngày trở nên trọn vẹn hơn bao giờ hết.
Việc đưa những vật chứa kim loại nặng này đến bãi rác rõ ràng không tốt cho môi trường. Dẫu vậy, thế giới vẫn chấp nhận sự tồn tại của loại pin thông thường không có khả năng sạc lại.
Mặc dù về lý thuyết, nhiều loại pin có thể được tái chế, nhưng thực tế lại không khả thi. Có nhiều yếu tố phức tạp khiến không phải tất cả các loại pin đều có thể tái chế. Một số liên quan đến thành phần hóa học của pin, trong khi những lý do khác lại liên quan đến yếu tố kinh tế và kích thước.
Trong khi pin truyền thống có thể lãng phí và dễ hỏng hơn pin hỗ trợ sạc lại, vẫn có những trường hợp mà chúng lại hợp lý hơn cho cả nhà sản xuất và người tiêu dùng. Việc pin có thể sạc lại hay không phụ thuộc vào cấu tạo và thiết kế của chúng. Các loại pin AA và AAA thông thường (không hỗ trợ sạc lại) thường là pin kiềm, với các điện cực bằng kim loại kẽm và mangan dioxit. Khi pin kiềm hết điện, các phản ứng hóa học không thể đảo ngược xảy ra làm biến đổi kim loại kẽm thành oxit kẽm, khiến việc sạc lại trở nên không khả thi.
Ngược lại, pin sạc như lithium ion (Li-ion) hoặc Nickel-Metal Hydride (NiMH) sử dụng các phản ứng hóa học thuận nghịch, cho phép chúng có thể được sạc lại nhiều lần mà không bị hư hại. Những pin này thường được trang bị các tính năng bảo vệ như gioăng và bộ tản nhiệt để đảm bảo an toàn trong quá trình sạc.
Một lý do khác khiến không phải tất cả các loại pin đều có thể sạc lại là chi phí sản xuất. Các tính năng bảo vệ an toàn làm tăng trọng lượng và độ phức tạp của pin, dẫn đến chi phí cao hơn. Đối với các thiết bị tiêu thụ ít điện năng như máy dò khói hay điều khiển từ xa, pin kiềm có thể sử dụng nhiều tháng mà không cần thay thế. Mặc dù pin sạc có thể được sử dụng cho những thiết bị này, nhưng chi phí cao hơn và lợi ích hạn chế khiến chúng không phải là lựa chọn tối ưu.
Trong nhiều trường hợp, pin sạc là lựa chọn hoàn hảo cho các thiết bị như xe điện, dụng cụ điện hay máy tính xách tay. Tuy nhiên, một số loại hóa chất trong pin chỉ cho phép sạc một chiều và việc sản xuất pin có thể sạc lại cho mọi ứng dụng có thể tốn kém hơn so với lợi ích thu được.
Nhìn chung, sự tồn tại của pin dùng một lần không chỉ là vấn đề về công nghệ mà còn liên quan đến yếu tố kinh tế và thực tiễn trong cuộc sống hằng ngày.
Tại phiên khai mạc sự kiện Vietnam - Asia DX Summit 2026 diễn ra ngày 28/5, câu chuyện về AI đã dịch chuyển sang một khái niệm lớn hơn: “Agentic Enterprise”, tức doanh nghiệp tự vận hành với sự phối hợp giữa con người và tác nhân AI.
Trong phiên tham luận thuộc diễn đàn do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức, ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA, cho rằng sự phát triển nhanh chóng của tác nhân AI đang mở ra cách vận hành doanh nghiệp hoàn toàn khác trước đây.
Nếu ở mô hình truyền thống, phần lớn hoạt động phụ thuộc vào thời gian và năng lực xử lý của con người thì trong mô hình mới, AI có thể tham gia trực tiếp vào nhiều khâu công việc như lập kế hoạch, xử lý tác vụ, phân tích dữ liệu hay phối hợp liên phòng ban.
“Doanh nghiệp không ngủ” là cách mà ông Quang mô tả về mô hình này, khi AI có thể xử lý công việc liên tục 24/7, không bị giới hạn bởi giờ hành chính, cuối tuần hay ngày nghỉ.
Theo ông Quang, khi kết hợp mô hình “Người + Máy”, năng lực của mỗi nhân sự có thể tăng lên đáng kể. Ông cho rằng một doanh nghiệp quy mô nhỏ nhưng ứng dụng AI sâu có thể đạt hiệu quả tương đương doanh nghiệp lớn vận hành theo cách truyền thống.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm và nâng tỷ trọng kinh tế số lên khoảng 30% GDP vào năm 2030, AI được xem là một trong những công nghệ có thể tạo ra thay đổi lớn về năng suất lao động.
“Nếu mô hình Agentic Enterprise được áp dụng rộng rãi, Việt Nam có thể hình thành một lực lượng lao động mới với năng suất cao hơn nhiều lần. Từ đó, tạo ra lượng giá trị và của cải vật chất vượt trội, mở ra khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số”, ông Lê Hồng Quang nhận định.
Thời điểm hiện tại, nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu thử nghiệm tác nhân AI vào vận hành thực tế.
Theo số liệu từ MISA, trong một số khâu phát triển sản phẩm, AI có thể hỗ trợ từ 70-100% khối lượng công việc như phân tích yêu cầu, lập trình hay kiểm thử. Nhờ đó, thời gian phát triển sản phẩm mới được rút ngắn từ vài tháng xuống còn khoảng 1-2 tháng.
Ở mảng chăm sóc khách hàng, tác nhân AI hiện xử lý khoảng 70% yêu cầu hỗ trợ, giúp số lượng yêu cầu được xử lý mỗi ngày tăng từ khoảng 6.000 lên hơn 18.000.
Trong các nghiệp vụ vận hành nội bộ, thời gian xử lý hồ sơ nhân sự được rút ngắn từ khoảng một giờ xuống còn vài phút, trong khi việc xử lý hóa đơn kế toán giảm từ nhiều giờ xuống còn khoảng 30 phút.
Tại sự kiện, vị Tổng Giám đốc MISA cũng kêu gọi các doanh nghiệp chủ động ứng dụng AI vào các nghiệp vụ cụ thể và bắt đầu từ những bài toán thực tế trong vận hành hằng ngày, hướng tới nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
