Chính phủ ban hành Nghị định số 208 về vận tải hàng không, quy định về quyền lợi của hành khách theo từng mốc thời gian, đồng thời làm rõ trách nhiệm khi khách đã lên máy bay nhưng vẫn phải ngồi chờ.
Giả sử hành khách mua vé chuyến TP.HCM - Đà Nẵng bay lúc 8h để dự cuộc họp đầu giờ chiều. Đến 12h, máy bay vẫn chưa cất cánh vì trục trặc thuộc trách nhiệm của hãng. Cuộc họp khó còn kịp, việc tiếp tục chuyến đi gần như không còn ý nghĩa.
Theo quy định hiện hành, người này phải chờ đủ 5 giờ mới có thể từ chối đổi chuyến và yêu cầu hoàn vé. Từ ngày 1-7, khi Nghị định 208/2026 có hiệu lực, mốc này giảm còn 4 giờ.
Đây là một trong những điểm mới của Nghị định 208, có hiệu lực từ ngày 1-7.
Trao đổi với một số doanh nghiệp hàng không, đều chung quan điểm việc siết trách nhiệm bảo vệ hành khách khi chậm chuyến là hợp lý.
Với các chặng nội địa thường chỉ kéo dài một đến hai giờ, việc rút mốc hoàn vé từ 5 giờ xuống 4 giờ có ý nghĩa thực tế.
Sau 4 giờ chờ đợi, hành khách có thể đã lỡ chuyến nối, buổi khám bệnh hoặc cuộc họp. Khi mục đích chuyến đi không còn, hành khách cần được quyền dừng hành trình và nhận lại tiền vé chưa sử dụng.
Cần lưu ý không phải chuyến bay chậm đủ 4 giờ đều được hoàn vé và bồi thường. Quyền này chỉ áp dụng khi nguyên nhân thuộc trách nhiệm của hãng, chẳng hạn thiếu tổ bay hoặc trục trặc khai thác.
Nếu hành khách không đồng ý đổi giờ bay, chuyến bay hoặc hành trình, hãng phải hoàn toàn bộ tiền vé hoặc phần vé chưa sử dụng; đồng thời bồi thường ứng trước nếu khách đủ điều kiện.
Ngược lại, nếu chuyến bay chậm do giông bão, sân bay đóng cửa hoặc hạn chế vùng trời, cơ chế hoàn vé, bồi thường do lỗi hãng không tự động áp dụng.
Vấn đề vì thế không chỉ là chậm bao lâu, còn ở nguyên nhân thuộc trách nhiệm của ai. Trong khi đó, hành khách thường chỉ nhận các thông báo chung như "lý do khai thác" hay "tàu bay về muộn" nên khó xác định quyền lợi.
Nghị định yêu cầu hãng xin lỗi, nêu lý do và cập nhật giờ đi dự kiến ít nhất 30 phút/lần.
Những tranh cãi về quyền lợi hành khách càng đáng chú ý khi chậm, hủy chuyến vẫn diễn ra khá phổ biến.
Theo Cục Hàng không Việt Nam, tháng 5-2026 các hãng khai thác 20.280 chuyến, trong đó 2.614 chuyến bị chậm, chiếm 12,9%, và 83 chuyến bị hủy; tỉ lệ đúng giờ toàn ngành đạt 87,1%.
Pacific Airlines dẫn đầu về tỉ lệ đúng giờ với 95,2%, trong khi Vietravel Airlines thấp nhất, đạt 82,2%. Xét về số lượng, Vietjet có nhiều chuyến chậm nhất với 1.284 chuyến, tiếp đến là Vietnam Airlines với 871 chuyến.
Tàu bay về muộn là nguyên nhân lớn nhất, gây 1.611 chuyến chậm, chiếm 61,6% tổng số chuyến trễ. Trong 83 chuyến bị hủy, Vietnam Airlines chiếm 56 chuyến, Vietjet 20 chuyến, VASCO 5 chuyến và Bamboo Airways 2 chuyến.
Nước uống, suất ăn và nơi nghỉ là nhóm quyền lợi khác với hoàn vé, bồi thường. Chuyến bay chậm từ 2 giờ, hãng phải phục vụ nước uống hoặc cấp voucher tương đương; từ 3 giờ có đồ ăn; từ 6 giờ phải bố trí nơi nghỉ hoặc chỗ ngủ phù hợp.
Các nghĩa vụ này cơ bản đã có trước đây nhưng Nghị định 208 quy định rõ hơn, trong đó bổ sung hình thức cấp voucher.
Vì vậy, chuyến bay dự kiến đi lúc 18h nhưng đến 21h vẫn chưa khởi hành do thời tiết xấu có thể không thuộc diện bồi thường, song hành khách vẫn phải được phục vụ nước từ 20h và đồ ăn từ 21h.
Nghị định cũng bổ sung trách nhiệm khi khách đã lên máy bay. Nếu cửa tàu bay đã đóng nhưng sau 30 phút vẫn chưa cất cánh, hãng phải cung cấp nước uống, bảo đảm thông gió, nhiệt độ, vệ sinh và hỗ trợ y tế khi cần.
Nếu chậm quá 3 giờ mà chưa xác định được giờ đi, hãng phải cho khách xuống, trừ yêu cầu an toàn, an ninh.
Thực tế, Tuổi Trẻ ghi nhận nhiều phản ánh hành khách đã lên máy bay nhưng vẫn phải chờ cất cánh do ùn tắc đường băng, thiếu thiết bị mặt đất, trục trặc kỹ thuật hoặc chưa bố trí đủ tổ bay như trường hợp phi công hết giới hạn thời gian làm nhiệm vụ và cần người thay thế...
Ngoài ra, nếu hãng dời giờ khởi hành sớm hoặc muộn hơn 5 giờ so với giờ trên vé trước thời điểm công bố lịch bay căn cứ, hành khách được chọn hoàn vé, đổi thời gian, hành trình hoặc chuyển sang chuyến khác.
Theo các chuyên gia, Nghị định 208 đã quy định rõ hơn quyền lợi của hành khách, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào khâu thực thi.
Nếu hãng chỉ thông báo nguyên nhân chung chung, không chủ động hướng dẫn phương án hỗ trợ, còn hành khách phải tự tìm quầy của hãng bay để yêu cầu suất ăn, voucher hoặc hoàn vé, những quyền lợi này sẽ khó được bảo đảm trong thực tế.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
