Ngày 4-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng nghị quyết mà Hạ viện Mỹ nhằm hạn chế quyền lực chiến tranh của ông là “vô nghĩa”, với sự hợp tác của “bốn đảng viên Cộng hòa tệ hại”.
Trước đó một ngày, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu rút binh sĩ Mỹ khỏi cuộc chiến với Iran, giáng một đòn chính trị nhằm vào Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã phát động cuộc chiến từ cuối tháng 2, theo Hãng tin AFP.
Nghị quyết được thông qua với sự ủng hộ của bốn nghị sĩ thuộc Đảng Cộng hòa cùng Đảng Dân chủ.
Đây là lần đầu tiên Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua một biện pháp nhằm buộc ông Trump chấm dứt các hoạt động quân sự chống lại Tehran, phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các thành viên trong đảng của ông về cuộc xung đột kéo dài ba tháng qua.
Tuy nhiên động thái này chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, bởi Tổng thống Trump có quyền phủ quyết nếu nghị quyết tiếp tục được Thượng viện Mỹ thông qua.
“Hôm qua trong một cuộc bỏ phiếu vô nghĩa, Hạ viện đã bỏ phiếu, bốn đảng viên Cộng hòa tồi tệ và tất cả Đảng Dân chủ, để hạn chế quyền lực chiến tranh của tôi, ngay giữa cuộc đàm phán cuối cùng của tôi nhằm chấm dứt chiến tranh với Iran. Ai lại làm một việc không yêu nước như vậy. Họ biết cuộc đàm phán đang diễn ra đến đâu”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social.
Đảng Dân chủ cáo buộc ông Trump vi phạm hiến pháp khi tiến hành các cuộc tấn công vào Iran cùng với Israel mà không có sự cho phép của Quốc hội.
Theo Đạo luật Quyền lực chiến tranh, các tổng thống có 60 ngày để nhận được sự chấp thuận của Quốc hội sau khi đưa lực lượng Mỹ tham chiến. Thời hạn đó đã trôi qua vài tuần trước và Đảng Dân chủ cho rằng ông Trump vi phạm luật.
“(Đảng Dân chủ) thà để đất nước chúng ta thất bại còn hơn mang lại cho tôi một trong nhiều chiến thắng khác. Bốn đảng viên Đảng Cộng hòa, câu chuyện đã hoàn toàn khác. Họ nên xấu hổ về bản thân mình”, ông Trump tiếp tục chỉ trích.
Đến nay, Tehran và Washington đang đưa ra những thông điệp trái ngược nhau về đàm phán ngừng bắn. Ông Trump hôm qua khẳng định một thỏa thuận có thể đạt được “vào cuối tuần này”, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Iran cho biết không có “tiến triển quan trọng nào”.
Khi được hỏi liệu Trung Quốc có can dự vào tiến trình hòa giải hay không, Tổng thống Trump ngày 8.4 trả lời: "Tôi nghe nói là có", đồng thời cho rằng Trung Quốc đã góp phần thuyết phục và đưa Tehran trở lại bàn đàm phán.
Ông chủ Nhà Trắng dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh vào giữa tháng 5 để gặp Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh được đánh giá là quan trọng giữa 2 cường quốc, theo AFP.
Trung Quốc là đối tác thân thiết của Iran và cũng là khách hàng lớn mua dầu của nước này, phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược đang chịu tác động lớn từ xung đột ở Trung Đông.
Cũng trong ngày 8.4, Trung Quốc hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran - Mỹ, song không xác nhận việc trực tiếp tham gia đàm phán hòa giải. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết nước này "đã và đang kêu gọi các bên đối thoại và ngừng bắn", đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đóng vai trò xây dựng trong nỗ lực thúc đẩy hòa bình.
Theo bà Mao, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tiến hành 26 cuộc điện đàm với các đối tác liên quan, trong khi Đặc phái viên Trung Đông của Trung Quốc cũng liên tục di chuyển trong khu vực để vận động ủng hộ sáng kiến hòa bình 5 điểm do Trung Quốc và Pakistan đề xuất.
Kế hoạch này bao gồm chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, sớm khởi động đàm phán, bảo vệ các mục tiêu dân sự, đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz và tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc, theo ABC News.
Về phần mình, phát biểu tại Bắc Kinh ngày 8.4, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli bày tỏ kỳ vọng Bắc Kinh có thể đóng vai trò bảo đảm an ninh cho tiến trình hòa bình khu vực. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Iran sẽ có "phản ứng mạnh mẽ" nếu Mỹ "phản bội lòng tin".
"Chúng tôi hy vọng các bên khác nhau có thể đảm bảo rằng Mỹ sẽ không tái khởi động tấn công, chúng tôi hy vọng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, các cường quốc như Trung Quốc và Nga, cũng như các nước trung gian hòa giải như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ cùng nhau hợp tác để đảm bảo hòa bình trong khu vực", theo South China Morning Post dẫn lời ông Fazli.
Ông Fazli cho biết Iran đã duy trì đối thoại và hợp tác chặt chẽ với các nước thân thiện, đặc biệt là Trung Quốc.
Ảnh do vệ tinh Sentinel-1 của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chụp tuần trước và được Financial Times phân tích hôm 19/5 cho thấy một vệt loang lớn, nghi là dầu tràn ở phía tây nam đảo Kharg của Iran, cùng khoảng 20 tàu dầu cũ đang neo đậu gần hòn đảo. Số lượng tàu dầu ở khu vực đã tăng đáng kể, so với mức 6 chiếc cách đây một tháng.
"Hiện có khoảng 39 tàu dầu Iran tại vịnh Ba Tư, tăng so với 29 chiếc trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ có hiệu lực ngày 13/4. Một lượng lớn trong số này đang ở gần đảo huyết mạch dầu mỏ Kharg", tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI) nhận định.
Các trang theo dõi dữ liệu hàng hải dân sự không có dữ liệu về những tàu nói trên, do chúng không bật thiết bị nhận diện tự động. Vệ tinh Sentinel-1 phát hiện được vệt nghi dầu loang và các tàu quanh đảo Kharg nhờ sử dụng radar khẩu độ tổng hợp.
Ngoài ra, 13 tàu dầu đang neo đậu trên vịnh Oman, ngoài khơi cảng Chabahar của Iran, phía trong ranh giới phong tỏa do Mỹ đặt ra. Điều này cho thấy ảnh hưởng từ hoạt động chặn, đổ bộ, khám xét và bắt giữ các tàu Iran hoặc bị nghi chở hàng hóa của nước này.
Phần lớn dầu thô của Iran đang bị mắc kẹt, buộc nước này biến tàu chở dầu cũ thành bể chứa nổi. Công ty cung cấp dữ liệu và phân tích hàng hải Kpler ước tính hiện có 42 triệu thùng dầu Iran trên các tàu ở Trung Đông, tăng 65% so với trước khi xung đột bùng phát.
Antoine Halff, chuyên gia tại công ty dữ liệu năng lượng Kayrros, cho biết Iran đang tìm mọi cách lưu trữ dầu thô để tránh phải ngừng sản xuất. Lượng dầu chứa trong các bể trên bờ của Iran đã tăng lên khoảng 10 triệu thùng, nâng tổng lượng dự trữ lên khoảng 64% và nước này có thể duy trì khai thác thêm vài tuần nữa.
Kpler nhận định Iran còn nhiều tàu chở dầu rỗng trong vòng phong tỏa của Mỹ để biến thành bể chứa nổi, đủ sức trữ được thêm khoảng 24 triệu thùng dầu.
Công ty phân tích dữ liệu tình báo hàng hải Windward AI cho biết không có tàu dầu nào nhận hàng từ đảo Kharg ngày 6-14/5. Một vệt loang lớn nghi là dầu tràn có diện tích khoảng 65 km2 xuất hiện ở phía tây đảo Kharg, vệt này đã phân tách và di chuyển về khu vực phía nam, tây nam hòn đảo.
"Tôi vẫn ở trong nhà của mình ở thành phố Culiacan, không hề di chuyển đi đâu. Các đặc vụ liên bang cũng không bảo vệ hay giám sát tôi", Thống đốc bang Sinaloa, Ruben Rocha Moya, đăng trên mạng xã hội ngày 9/7.
Những ngày gần đây xuất hiện nhiều đồn đoán rằng lực lượng an ninh liên bang Mexico đã đưa ông Moya tới một địa điểm để tránh bị bắt trong "chiến dịch" của Mỹ. Hiện chưa có thông tin cụ thể về khả năng Mỹ mở chiến dịch như vậy.
Cựu thống đốc Moya nói ông là nạn nhân của "cuộc tấn công truyền thông" và "cuộc tấn công do phe cực hữu xúi giục".
Bộ Tư pháp Mỹ hồi tháng 4 đưa ra cáo buộc nhằm vào ông Moya và 9 người khác về tội danh thông đồng với băng đảng Sinaloa khét tiếng để phân phối ma túy vào lãnh thổ Mỹ. Điều này đánh dấu lần đầu tiên Mỹ công khai buộc tội một chính trị gia đương nhiệm của Mexico.
Ông Moya, 77 tuổi, sau đó xin dừng đảm nhận nhiệm vụ thống đốc Sinaloa vào tháng 5 nhưng chưa chính thức từ chức. Ông thuộc đảng Morena cánh tả của Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum và cựu tổng thống Andres Manuel Lopez Obrador.
Tổng thống Sheinbaum trước đó tuyên bố ông Moya vẫn ở nhà mà không cần sự bảo vệ an ninh từ liên bang. Bà yêu cầu Mỹ cung cấp bằng chứng "không thể chối cãi" nếu muốn Mexico có hành động chống lại ông Moya. Mexico cũng đang điều tra khả năng Mỹ vi phạm chủ quyền nước này trong vụ bắt trùm ma túy "El Mayo" năm 2024.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố băng đảng ma túy đang kiểm soát Mexico và cảnh báo sẽ triển khai lực lượng trên bộ sang lãnh thổ nước láng giềng nếu người đồng cấp Sheinbaum không mạnh tay trấn áp tội phạm. Bà Sheinbaum xem nhẹ những lời đe dọa này, nhấn mạnh quân đội Mexico vẫn sử dụng thông tin tình báo do Mỹ cung cấp để truy bắt các trùm ma túy
Băng đảng Sinaloa là một trong 6 băng đảng ma túy Mexico bị Tổng thống Trump liệt vào danh sách các Tổ chức Khủng bố Nước ngoài. Trong 30 năm qua, băng đảng Sinaloa đã thu lợi nhuận hàng tỷ USD nhờ chuyển ma túy vào Mỹ. Đây là tổ chức tội phạm lâu đời nhất ở Mexico và cũng là một trong những băng đảng ma túy tàn bạo, quyền lực nhất thế giới.
