Từ 11h35 ngày 10/4 (22h35 cùng ngày theo giờ Hà Nội), phi hành đoàn Artemis II gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) thức dậy thức dậy để chuẩn bị cho hành trình trở về Trái Đất. Khi đó, họ vẫn đang cách Trái Đất 98.695 km.
14h53 ngày 10/4 (1h53 ngày 11/4 giờ Hà Nội), động cơ đẩy được khai hỏa trong 8 giây, tạo ra sự thay đổi vận tốc 1,3 m/giây và đẩy tàu Orion về phía Trái Đất. Các phi hành gia sau đó tiếp tục hoàn tất việc điều chỉnh, sắp xếp lại khoang chở người, kiểm tra danh sách các bước chuẩn bị trước khi tái nhập khí quyển, đảm bảo mọi thứ được cố định và sẵn sàng. Họ cũng mặc lại bộ đồ vũ trụ màu cam để bảo vệ cơ thể trong quá trình hạ cánh.
Đến 6h15 ngày 11/4, tàu Orion hoàn tất quá trình chuyển đổi từ Mạng lưới Không gian Sâu (Deep Space Network) của NASA sang hệ thống Vệ tinh Chuyển tiếp Theo dõi và Truyền dữ liệu (Tracking and Data Relay Satellite) của Mạng lưới Không gian Gần (Near Space Network), đảm bảo liên lạc khi phi hành đoàn bước vào giai đoạn cuối cùng của chuyến “hồi hương”.
Lúc 6h33 ngày 11/4, khoang chở người của tàu Orion tách khỏi khoang dịch vụ – vốn do Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) chế tạo để cung cấp năng lượng và vật tư như nhiên liệu, nước, không khí, pin Mặt Trời.
6h37 ngày 11/4, thao tác đốt động cơ nâng khoang phi hành đoàn diễn ra, giúp điều chỉnh để căn đúng hướng cho tấm chắn nhiệt, chuẩn bị tái nhập khí quyển.
Trong lúc khoang chở người tiếp tục hạ cánh, khoang dịch vụ sẽ bốc cháy an toàn trong khí quyển phía trên Thái Bình Dương. Quỹ đạo trở về của Artemis II được thiết kế nhằm đảm bảo bất kỳ mảnh vỡ nào còn sót lại cũng không gây nguy hiểm cho đất liền, con người hay các tuyến đường vận chuyển.
Đến 6h53, tàu Orion tiến vào khí quyển ở độ cao khoảng 120.000 m, di chuyển với tốc độ gấp 35 lần tốc độ âm thanh và cách địa điểm hạ cánh khoảng 3.148 km. Đây là nơi tàu vũ trụ tiếp xúc với lớp khí quyển trên cao và bắt đầu quá trình hạ cánh có kiểm soát. Ngay sau đó, Orion gián đoạn liên lạc khoảng 6 phút, khi plasma hình thành xung quanh khoang chở người trong quá trình gia nhiệt.
7h, NASA thông báo khôi phục liên lạc với phi hành đoàn Artemis II.
7h03, ở độ cao khoảng 7.130 m, dù hãm tốc của Orion bung ra nhằm làm chậm và ổn định khoang tàu. Vận tốc của Orion giảm xuống còn 146 mét mỗi giây và chỉ còn cách vị trí hạ cánh trên mặt nước 1,3 km.
7h04, ở độ cao khoảng 1.650 m, dù hãm tốc của Orion được cắt bỏ và ba dù chính bung ra, làm giảm vận tốc khoang tàu xuống dưới 60 mét mỗi giây, dẫn hướng cho tàu trong quá trình hạ cánh cuối cùng xuống biển.
Khi trở về, phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví “đại diện cho thế giới”, khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Trước làn sóng deepfake do AI tạo ra ngày càng tinh vi, các nghệ sĩ nổi tiếng đang tìm đến những lớp bảo vệ pháp lý mới. Taylor Swift vừa nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho giọng nói và hình ảnh cá nhân - động thái được giới luật sư đánh giá là chưa có tiền lệ.
Theo Hãng tin Reuters, ngôi sao nhạc pop Taylor Swift đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho hai đoạn âm thanh và một hình ảnh gắn liền với bản thân lên Văn phòng Sáng chế và nhãn hiệu Mỹ (USPTO) vào ngày 25-4 (giờ Mỹ).
Đơn vị thực hiện là Công ty TAS Rights Management - đơn vị quản lý quyền sở hữu trí tuệ của nữ ca sĩ. Đây được đánh giá là bước đi pháp lý mới nhằm đối phó với nguy cơ giọng nói và hình ảnh bị lạm dụng trong các nội dung deepfake do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra.
Hai đoạn âm thanh được đăng ký là phần lời giới thiệu cho album mới The Life of a Showgirl trên nền tảng nghe nhạc trả phí Amazon Music.
Hình ảnh được bảo hộ là khoảnh khắc Taylor Swift biểu diễn trên sân khấu trong trang phục lấp lánh, tay cầm cây đàn guitar màu hồng.
Luật sư nhãn hiệu Josh Gerben - người đầu tiên công bố thông tin về các hồ sơ đăng ký - cho rằng các động thái pháp lý này "được thiết kế đặc biệt để bảo vệ Taylor Swift trước các mối đe dọa từ AI".
Theo ông, dù luật hiện hành về quyền khai thác hình ảnh cá nhân (Right of Publicity) đã phần nào bảo vệ người nổi tiếng khỏi việc bị sử dụng hình ảnh trái phép, việc đăng ký nhãn hiệu có thể tạo thêm một lớp bảo vệ pháp lý bổ sung.
Ông Gerben phân tích: trong lịch sử, các nghệ sĩ thường dựa vào luật bản quyền để bảo vệ bản ghi âm. Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, công nghệ hiện nay có thể tạo ra nội dung hoàn toàn mới mô phỏng giọng nói nghệ sĩ mà không cần sao chép bản ghi gốc - tạo ra khoảng trống pháp lý mà đăng ký nhãn hiệu có thể giúp lấp đầy.
Dù vậy ông thừa nhận đây là cách tiếp cận chưa có tiền lệ rõ ràng, và chưa thể xác định chắc chắn liệu các tòa án có chấp nhận hay không.
Taylor Swift không phải trường hợp duy nhất. Nam tài tử Matthew McConaughey cũng đã được chấp thuận các hồ sơ bảo hộ tương tự.
Chia sẻ với tờ Wall Street Journal vào tháng 1, ông cho biết: "Chúng tôi muốn tạo ra một ranh giới rõ ràng về quyền sở hữu, trong đó sự đồng thuận và ghi nhận là chuẩn mực trong một thế giới AI".
Giọng nói và hình ảnh của Taylor Swift từng bị lạm dụng trong vô số nội dung deepfake, từ quảng cáo giả mạo, các tuyên bố ủng hộ chính trị sai lệch cho đến hình ảnh khiêu dâm giả - đặt ra áp lực ngày càng lớn buộc giới nghệ sĩ phải hành động.
Không chỉ người nổi tiếng, người thường cũng trở thành nạn nhân của deepfake. Theo Hãng tin AFP, người mẫu kiêm người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội Christine Li tại Hàng Châu (Trung Quốc) cho biết cô "sốc và hoang mang" khi phát hiện khuôn mặt mình xuất hiện trong bộ phim ngắn chiếu mạng mang tên Chiếc trâm tóc hoa đào trên nền tảng Hongguo thuộc Công ty ByteDance - dù cô không phải diễn viên và chưa từng đồng ý tham gia.
Cô Li nói: "Đó rõ ràng là tôi. Họ đã dùng ảnh tôi đăng trên mạng xã hội cách đây hai năm". Đáng lo ngại hơn, nhân vật mang khuôn mặt của cô bị xây dựng với tính cách tiêu cực và hành vi bạo lực.
Một nạn nhân khác có biệt danh Baicai cũng cho biết hình ảnh của anh bị dùng để tạo nhân vật "người chồng AI" với hình tượng tiêu cực trong cùng bộ phim.
Cả hai đều khẳng định mức độ tương đồng giữa nhân vật trong phim và ảnh cá nhân từng đăng tải trên mạng xã hội là rất cao.
Sau khi vụ việc bị phản ánh, nền tảng Hongguo đã gỡ bỏ bộ phim với lý do vi phạm quy định và nghĩa vụ hợp đồng của nhà sản xuất. Tuy nhiên, phim đã tồn tại một thời gian và các nhân vật bị thay thế âm thầm trước khi bị xóa hoàn toàn.
Luật sư của cô Li cho rằng việc dùng hình ảnh cá nhân mà không có sự đồng ý có thể vi phạm quyền hình ảnh và quyền danh dự, dù mức bồi thường thực tế có thể không lớn.
Trung Quốc đã xây dựng được một cơ sở hạ tầng điện gió và điện mặt trời ấn tượng nhằm cải thiện an ninh năng lượng và làm sạch môi trường. Dẫu vậy, quốc gia này lại đang rơi vào tình trạng lãng phí một lượng lớn năng lượng xanh tái tạo do sự kém hiệu quả của hệ thống quản lý hiện tại. Thực trạng trớ trêu này thúc đẩy việc gia tăng sử dụng các nguồn năng lượng truyền thống như than và khí đốt, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.
Chính việc quay lại phụ thuộc vào than và khí đốt đã kéo theo lượng phát thải carbon (CO2) tăng vọt 2% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý đầu tiên của năm 2026. Đây là một bước lùi đáng kể vì lượng khí thải của Trung Quốc trước đó đã duy trì ở mức ổn định hoặc giảm liên tục trong suốt 21 tháng. Vấn đề nghiêm trọng này không hề xuất phát từ việc thiếu hụt các dự án năng lượng tái tạo, bởi nước này đã đầu tư rất lớn vào các tuabin gió ngoài khơi lẫn các trang trại điện mặt trời khổng lồ trên sa mạc.
Dù công suất điện gió tăng 23% và điện mặt trời tăng 33%, sản lượng điện sạch thực tế tạo ra lại thấp hơn nhiều so với kỳ vọng do hệ số công suất sụt giảm. Hệ thống quản lý lẽ ra đã có thể sản xuất thêm khoảng 170 TWh năng lượng sạch trong quý nếu tình trạng cắt giảm sản lượng không trở nên tồi tệ. Lượng năng lượng dư thừa bị bỏ phí này hoàn toàn có thể vượt qua và đáp ứng dễ dàng mức tăng vọt 120 TWh của nhu cầu tiêu thụ toàn quốc.
Tuy nhiên, các hạn ngạch từ những hợp đồng ký kết cũ với nhà sản xuất điện than đã bắt buộc hệ thống phải tiếp tục đốt than để phát điện. Điều này làm thu hẹp nghiêm trọng không gian phát triển và tiềm năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ bằng các nguồn năng lượng sạch. Thêm vào đó, các tiêu chuẩn cứng nhắc trong việc giao thương điện giữa các vùng miền cũng ngăn cản việc điều phối lượng điện dư thừa đến các khu vực đang bị thiếu hụt.
Nghịch lý này đã đẩy Trung Quốc vào một vị thế vô cùng vụng về và gặp nhiều thách thức trong chiến lược năng lượng. Quốc gia này vừa tiếp tục bổ sung dòng công suất tái tạo khổng lồ, lại vừa phải đốt nhiều than và khí đốt hơn mức cần thiết vì hệ thống quá thiếu linh hoạt. Hệ quả là lượng phát thải carbon riêng của ngành điện đã tăng tới 4% trong quý, trong khi con số này lẽ ra đã có thể đi ngang nếu không có lượng điện sạch bị lãng phí.
Bluetooth đã trở thành công nghệ kết nối phổ biến trong kỷ nguyên số ngày nay, nhưng đi kèm với sự tiện lợi là những lời đồn thổi đáng sợ về sức khỏe và hiệu năng. Nhưng liệu những lời truyền miệng đó có phải là sự thật? Đã đến lúc chúng ta cần nhìn vào sự thật khoa học để sử dụng thiết bị một cách tự tin hơn.
Nỗi sợ lớn nhất của người dùng tai nghe không dây chính là sóng bức xạ ngay sát tai. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định Bluetooth phát ra loại bức xạ không ion hóa. Khác với tia X hay tia UV có khả năng phá hủy DNA và gây tổn thương tế bào, sóng Bluetooth cực kỳ yếu và không có tính tích lũy trong cơ thể. Việc đeo tai nghe Bluetooth cả ngày thực tế không gây nguy hiểm cho tế bào não như những lời đồn đoán thiếu căn cứ thường thấy trên các diễn đàn.
Nhiều người có thói quen tắt ngay Bluetooth sau khi dùng vì sợ sập nguồn máy. Thế nhưng, với công nghệ Bluetooth Low Energy (LE) hiện đại, việc để Bluetooth ở trạng thái chờ trong suốt 26 tiếng chỉ làm tiêu tốn chưa đầy 2% pin. Con số này là quá nhỏ so với lượng pin bị 'ngốn' bởi màn hình hay các ứng dụng chạy ngầm sử dụng mạng 4G/5G. Vì vậy, bạn hoàn toàn có thể duy trì kết nối với đồng hồ thông minh hay vòng đeo tay sức khỏe suốt cả ngày mà không cần lo lắng về việc sạc pin liên tục.
Đừng nhầm lẫn giữa giới hạn thiết kế và giới hạn công nghệ. Các loại tai nghe thông thường được giới hạn trong phạm vi 10 mét để tối ưu hóa điện năng, nhưng Bluetooth công nghiệp (Class 1) có thể truyền xa tới 100 mét. Thậm chí, từ chuẩn Bluetooth 5.0 trở lên, khả năng kết nối có thể đạt khoảng cách hơn 1 km trong các ứng dụng chuyên dụng. Do đó, Bluetooth không hề yếu ớt như bạn tưởng.
Bluetooth hoàn toàn có thể xuyên tường, nhưng nó 'sợ' bê tông và các thiết bị gây nhiễu sóng hơn. Nếu âm thanh bị ngắt khi bạn bước sang phòng bên cạnh, đó có thể là do bức tường quá dày hoặc tín hiệu bị xung đột bởi lò vi sóng và bộ phát Wi-Fi cùng băng tần 2,4 GHz. Thay vì đổ lỗi cho công nghệ Bluetooth không xuyên được tường, hãy kiểm tra các vật cản và thiết bị gây nhiễu xung quanh bạn.
Hiểu đúng về công nghệ không chỉ giúp bạn bớt lo âu mà còn tối ưu hóa trải nghiệm sử dụng các thiết bị thông minh trong cuộc sống hằng ngày.
