Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể như lọc máu đào thải độc tố và nước dư thừa, cân bằng điện giải…Ngoài lối sống thiếu khoa học như ít vận động, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, ăn mặn, nhiều đường…, một số thói quen tưởng lành mạnh cũng tiềm ẩn nguy cơ hại thận.
Suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Việt Nam ghi nhận hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ mắc bệnh thận mạn mới hằng năm là khoảng 8.000 người, 800.000 bệnh nhân cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1 % dân số. Tuy nhiên, Việt Nam chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân. Tỷ lệ tử vong do bệnh này đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.
Bác sĩ chỉ ra một số thói quen “tưởng lành mạnh” nhưng đang âm thầm gây hại thận, như sau:
Lạm dụng thực phẩm chức năng
Mọi người thường tự ý bổ sung thực phẩm chức năng, vitamin vì nghĩ “không bổ dọc thì bổ ngang”. Song, uống thuốc vô tội vạ sẽ gây ngộ độc và chỉ hỗ trợ một phần, không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Ví dụ, lạm dụng vitamin C liều cao làm tăng oxalate gây sỏi thận. Dùng quá liều vitamin E có thể gây chảy máu nhiều, viêm ruột, khiến cơ thể mệt mỏi, có thể dẫn đến nguy cơ bị ung thư; thừa vitamin B6 làm rối loạn thần kinh cảm giác; thừa vitamin D dẫn đến tăng canxi máu, tổn thương thận và phổi…
Nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bị thừa cân hoặc béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, có bệnh lý tim mạch, bệnh lý tự miễn, người phải điều trị hóa chất hay xạ trị… nên tuân thủ đơn của bác sĩ, không tùy tiện bổ sung vitamin khiến bệnh chồng bệnh.
“Bổ sung sai cách chính là tự đầu độc thận từ từ”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, lạm dụng thuốc giảm đau như Ibuprofen, Diclofenac cũng gây hại thận, gây suy thận. Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng ít ai để ý.
Detox để giảm cân
Mọi người thường mua trà hoặc nước detox qua mạng, uống mỗi ngày để thanh lọc cơ thể và giảm cân. Song, lạm dụng các loại nước ép (cần tây, cam, bưởi…) giàu oxalate hoặc kali, lâu dài làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc rối loạn điện giải. Các thành phần thảo dược không được kiểm soát như rễ cam thảo, cây ban âu hay lá senna đều tiềm ẩn độc tính với thận.
Detox thường xuyên bằng cách dùng nước ép kéo dài, kiêng hoàn toàn các thực phẩm khác khiến cơ thể thiếu hụt nhiều vi chất quan trọng.
Uống quá nhiều nước
Uống nước đúng cách giúp giải nhiệt, tăng đề kháng, giúp cơ thể khỏe mạnh. Theo khuyến cáo, mỗi người nên uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, thói quen uống nước quá lạnh, quá nhiều, uống nhiều nước ngọt, nước đường có thể gây hại sức khỏe. Cụ thể, uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn để giải cơn khát, làm gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, thận, khiến bạn đi tiểu nhiều, gây rối loạn chất điện giải.
Nhiều người uống nước dừa thay cho nước lọc, có thể gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế. Khi khát nước, bạn không nên lạm dụng thức uống có gas, có cồn, không tốt cho sức khỏe.
Nhiều người tập gym thường chọn ăn nhiều đạm từ thịt, trứng, whey protein…để tăng cơ, săn chắc cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều đạm có thể làm tăng gánh lọc cầu thận, lâu dài dễ suy giảm chức năng thận, đặc biệt nguy hiểm với nhóm có bệnh nền nhưng không biết.
Tập thể dục quá sức nhưng không bù nước đúng
Tập thể dục nhiều khiến cơ thể ra mồ hôi nhiều kèm mất nước, giảm thể tích tuần hoàn. Tình trạng này có thể gây tổn thương thận cấp (đặc biệt ở người tập nặng).
Một số thói quen khác như uống trà, cà phê thay nước lọc có thể gây mất nước âm thầm. Nhiều loại trà chứa oxalate cao khiến thận phải lọc chất nhiều hơn. Ngủ ít, thức khuya làm tăng cortisol, giảm lưu lượng máu tới thận, ảnh hưởng điều hòa huyết áp.
“Thận cũng có giờ làm việc, không phải máy 24/7”, bác sĩ nói.
Thực hiện chỉ đạo của Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), sau khi Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi báo cáo mẫu mỹ phẩm của Công ty cổ phần Mỹ phẩm Long Phụng Khang được lấy tại một tiệm tạp hóa - giày dép - mỹ phẩm (trên địa bàn phường Đức Phổ) có chứa Dexamethason, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP.HCM đã kiểm tra công ty đóng tại đường Hoàng Cầm, khu phố 8, phường Linh Xuân (TP.HCM).
Qua đó phát hiện công ty này sản xuất mỹ phẩm có thành phần chất cấm sử dụng trong mỹ phẩm hoặc vượt quá giới hạn cho phép đối với chất có quy định giới hạn nồng độ, hàm lượng sử dụng theo quy định của pháp luật.
Cụ thể là sản phẩm kem trắng da, ngừa mụn, mờ vết thâm Lynshao (loại lọ 12g, số lô 0234QN, ngày sản xuất 9-11-2024, hạn sử dụng 3 năm kể từ ngày sản xuất), có chứa Dexamethason là chất không được phép có trong sản phẩm mỹ phẩm.
Ngoài ra công ty còn không bảo đảm một trong các điều kiện sau khi đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm theo quy định của pháp luật.
Với những sai phạm trên, Công ty cổ phần Mỹ phẩm Long Phụng Khang bị phạt 165 triệu đồng, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm do Sở Y tế TP.HCM cấp trong thời hạn 2 tháng.
Đồng thời buộc thu hồi và tiêu hủy các sản phẩm mỹ phẩm mà công ty đã sản xuất từ ngày 6-1-2025 đến 29-12-2025, tổng cộng 107 lô.
Bên cạnh đó, buộc nộp lại 31 số tiếp nhận phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm mà công ty đã sử dụng để sản xuất trong khoảng thời gian trên. Bắt buộc thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô sản phẩm kem trắng da, ngừa mụn, mờ vết thâm Lynshao, loại lọ 12g, số lô 0234QN, ngày sản xuất 9-11-2024, hạn sử dụng 3 năm kể từ ngày sản xuất.
Cùng thời gian này, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP.HCM đã đình chỉ hoạt động của địa điểm kinh doanh Công ty TNHH Dược phẩm và thiết bị y tế Phúc Hải - nhà thuốc Thiên Phúc (đường Âu Dương Lân, phường Chánh Hưng) trong thời hạn 2 tháng và phạt 73 triệu đồng.
Lý do là nhà thuốc thay đổi vị trí cơ sở bán lẻ thuốc tại cùng địa điểm kinh doanh/mở rộng cơ sở bán lẻ thuốc hoặc sửa chữa, thay đổi lớn về cấu trúc cơ sở bán lẻ thuốc mà cơ sở bán lẻ thuốc không báo cáo về sự thay đổi kèm theo tài liệu kỹ thuật tương ứng với sự thay đổi theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó còn bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc, không có biện pháp cách ly hoặc để ở khu vực biệt trữ đối với thuốc, dược liệu.
Tại Công ty TNHH United International Pharma (đường Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng), Phòng Kiểm tra -Pháp chế đã phạt bà Phan Thị Ánh Trang (người phụ trách đảm bảo chất lượng của công ty) và Lê Thị Thiện Cát (dược sĩ phụ trách chuyên môn của công ty).
Bà Trang và bà Cát đều chưa hoàn thành chương trình đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn về dược trong thời hạn 3 năm, nên buộc nộp lại chứng chỉ hành nghề dược và nộp phạt 4 triệu đồng.
Sữa chua được làm từ sữa nên chứa nhiều dưỡng chất quan trọng cho quá trình phát triển thể chất của trẻ, đặc biệt là canxi, protein, phốt pho và vitamin B12, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Canxi và phốt pho cần thiết cho quá trình hình thành xương và răng, trong khi protein rất quan trọng với cơ bắp và các mô trong cơ thể. Vitamin B12 tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh và quá trình tạo máu.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cho biết trẻ từ 1 tuổi trở lên có thể uống sữa bò và ăn các sản phẩm từ sữa như phô mai và sữa chua. NHS cũng khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi nên ưu tiên các món làm từ sữa nguyên kem, bao gồm sữa chua, thay vì loại sữa ít béo. Điều này là vì chất béo cung cấp năng lượng cần thiết cho sự phát triển não bộ và tăng trưởng thể chất trong những năm đầu đời.
Một vấn đề dễ bị bỏ qua là trẻ có thể nạp quá nhiều đường từ sữa chua. Nhiều loại sữa chua vị trái cây, sữa chua uống có thể chứa khá nhiều đường để tăng hương vị. Nếu trẻ ăn những sản phẩm này thường xuyên, lượng đường tích lũy mỗi ngày có thể khá cao.
Trẻ em ăn quá nhiều đường sẽ làm tăng nguy cơ sâu răng và hình thành thói quen thích đồ ngọt từ sớm. Vì vậy, nếu muốn cho trẻ ăn sữa chua hằng ngày, phụ huynh nên ưu tiên các sản phẩm không đường hoặc ít đường thay vì các loại có hương vị ngọt đậm.
Không có quy định bắt buộc trẻ phải ăn sữa chua mỗi ngày mới tốt cho sức khỏe. Nếu trẻ thích ăn và không gặp vấn đề tiêu hóa, một khẩu phần nhỏ mỗi ngày hoặc vài lần mỗi tuần thường sẽ đủ.
Quan trọng hơn là sữa chua chỉ nên đóng vai trò bổ sung trong chế độ ăn tổng thể. Nếu trẻ ăn nhiều sữa chua nhưng lại ít rau xanh, trái cây hoặc các nguồn protein khác, chế độ dinh dưỡng vẫn sẽ mất cân bằng.
Khi mua sữa chua cho trẻ, phụ huynh nên đọc kỹ bảng thành phần. Loại phù hợp thường có danh sách nguyên liệu đơn giản, ít đường bổ sung và không chứa quá nhiều hương liệu nhân tạo.
Cha mẹ có thể cho trẻ ăn sữa chua nguyên vị kết hợp cùng trái cây tươi như chuối, dâu hoặc xoài để tăng vị ngọt tự nhiên. Cách này giúp trẻ không nạp quá nhiều đường tinh luyện. Đây thường là lựa chọn hợp lý hơn so với các loại sữa chua chế biến sẵn có hương vị quá ngọt, theo Healthline.
Trước đó, sáng 5-4, tại phố đi bộ Trần Nhân Tông, Hà Nội, chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe miễn phí do Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân đã thu hút đông đảo người dân tham gia.
Theo ban tổ chức chương trình đã khám và tư vấn sức khỏe cho hơn 7.800 người dân, với sự tham gia của 324 y, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên đến từ nhiều bệnh viện tuyến trung ương và đơn vị y tế lớn.
Từ kết quả tổng hợp tại chương trình, các bác sĩ phát hiện khoảng 2.830 trường hợp có bất thường, chiếm gần 36% tổng số người được khám. Nhiều trường hợp được khuyến cáo cần theo dõi, đánh giá lại hoặc can thiệp chuyên sâu tại các cơ sở y tế.
Chương trình triển khai nhiều dịch vụ từ khám lâm sàng đến cận lâm sàng hiện đại. Trong đó, gần 860 lượt siêu âm (tuyến giáp, ổ bụng, tim, khớp) được thực hiện, hơn 400 lượt điện tim, 641 lượt chụp X-quang phổi và 1.380 lượt xét nghiệm chuyên sâu theo chỉ định.
Ngoài ra, hàng loạt kỹ thuật hỗ trợ tầm soát sức khỏe cũng được triển khai như đo mật độ xương, đo thành phần cơ thể InBody, FibroScan đánh giá xơ gan, nội soi tai mũi họng và sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Qua khám sàng lọc, các bác sĩ ghi nhận nhiều nhóm bệnh phổ biến trong cộng đồng. Trong đó, nhóm bệnh cơ xương khớp - cột sống được các y, bác sĩ Bệnh viện 103, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức phát hiện nhiều nhất với hàng trăm ca bệnh. Các bệnh lý phổ biến được ghi nhận như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thoái hóa khớp, đau khớp gối, vai…
Bên cạnh đó, các bệnh lý tai mũi họng, răng miệng và mắt cũng chiếm tỉ lệ cao, mỗi nhóm ghi nhận khoảng 180 - 200 ca bất thường.
Nhiều trường hợp đục thủy tinh thể đã được phát hiện, trong đó không ít ca cần phẫu thuật, cùng với các bệnh phổ biến như viêm họng, viêm xoang, sâu răng, viêm quanh răng.
Ở nhóm bệnh nội khoa, các bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cũng được ghi nhận nhiều. Ngoài ra xét nghiệm máu cũng phát hiện hàng trăm trường hợp thiếu máu và các bất thường về tế bào máu.
Đặc biệt, tình trạng loãng xương và rối loạn dinh dưỡng cũng khá phổ biến, với khoảng 18% người được đo mật độ xương có dấu hiệu loãng xương, cùng nhiều trường hợp thừa cân, béo phì hoặc suy dinh dưỡng.
Dù chiếm tỉ lệ thấp hơn, các bệnh lý nguy hiểm như tim mạch, gan và phổi vẫn được phát hiện, trong đó có những ca nghi hội chứng mạch vành cấp, xơ gan hoặc tổn thương phổi cần chuyển viện ngay để theo dõi chuyên sâu.
Qua thăm khám, tư vấn các y, bác sĩ cũng ghi nhận nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần. Các bác sĩ chuyên khoa tâm thần cho biết tình trạng mất ngủ ở người cao tuổi, lo âu và trầm cảm ở học sinh, sinh viên xuất hiện khá phổ biến.
Ở nhóm trẻ em, các vấn đề dinh dưỡng như biếng ăn, suy dinh dưỡng, thừa cân - béo phì, thấp chiều cao hoặc chậm dậy thì cũng được phát hiện và tư vấn theo dõi chuyên sâu.
Thông qua chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan kêu gọi mỗi người dân chủ động thực hiện những hành động thiết thực.
Trong đó, dù cuộc sống bận rộn, nhiều áp lực nhưng mỗi người dân hãy dành thời gian, quan tâm nhiều hơn cho việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của chính mình, trang bị kiến thức, chủ động phòng bệnh. Hãy coi việc rèn luyện thân thể, thể dục thể thao thường xuyên là một nhu cầu tự thân, một thói quen hằng ngày.
Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng và thực hành văn hóa sức khỏe, duy trì lối sống khoa học, dinh dưỡng hợp lý, bảo đảm an toàn thực phẩm, hạn chế thuốc lá, rượu bia và các yếu tố nguy cơ, đồng thời bảo vệ môi trường sống xanh, sạch, khỏe.
