Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể như lọc máu đào thải độc tố và nước dư thừa, cân bằng điện giải…Ngoài lối sống thiếu khoa học như ít vận động, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, ăn mặn, nhiều đường…, một số thói quen tưởng lành mạnh cũng tiềm ẩn nguy cơ hại thận.
Suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Việt Nam ghi nhận hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ mắc bệnh thận mạn mới hằng năm là khoảng 8.000 người, 800.000 bệnh nhân cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1 % dân số. Tuy nhiên, Việt Nam chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân. Tỷ lệ tử vong do bệnh này đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.
Bác sĩ chỉ ra một số thói quen “tưởng lành mạnh” nhưng đang âm thầm gây hại thận, như sau:
Lạm dụng thực phẩm chức năng
Mọi người thường tự ý bổ sung thực phẩm chức năng, vitamin vì nghĩ “không bổ dọc thì bổ ngang”. Song, uống thuốc vô tội vạ sẽ gây ngộ độc và chỉ hỗ trợ một phần, không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Ví dụ, lạm dụng vitamin C liều cao làm tăng oxalate gây sỏi thận. Dùng quá liều vitamin E có thể gây chảy máu nhiều, viêm ruột, khiến cơ thể mệt mỏi, có thể dẫn đến nguy cơ bị ung thư; thừa vitamin B6 làm rối loạn thần kinh cảm giác; thừa vitamin D dẫn đến tăng canxi máu, tổn thương thận và phổi…
Nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bị thừa cân hoặc béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, có bệnh lý tim mạch, bệnh lý tự miễn, người phải điều trị hóa chất hay xạ trị… nên tuân thủ đơn của bác sĩ, không tùy tiện bổ sung vitamin khiến bệnh chồng bệnh.
“Bổ sung sai cách chính là tự đầu độc thận từ từ”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, lạm dụng thuốc giảm đau như Ibuprofen, Diclofenac cũng gây hại thận, gây suy thận. Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng ít ai để ý.
Detox để giảm cân
Mọi người thường mua trà hoặc nước detox qua mạng, uống mỗi ngày để thanh lọc cơ thể và giảm cân. Song, lạm dụng các loại nước ép (cần tây, cam, bưởi…) giàu oxalate hoặc kali, lâu dài làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc rối loạn điện giải. Các thành phần thảo dược không được kiểm soát như rễ cam thảo, cây ban âu hay lá senna đều tiềm ẩn độc tính với thận.
Detox thường xuyên bằng cách dùng nước ép kéo dài, kiêng hoàn toàn các thực phẩm khác khiến cơ thể thiếu hụt nhiều vi chất quan trọng.
Uống quá nhiều nước
Uống nước đúng cách giúp giải nhiệt, tăng đề kháng, giúp cơ thể khỏe mạnh. Theo khuyến cáo, mỗi người nên uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, thói quen uống nước quá lạnh, quá nhiều, uống nhiều nước ngọt, nước đường có thể gây hại sức khỏe. Cụ thể, uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn để giải cơn khát, làm gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, thận, khiến bạn đi tiểu nhiều, gây rối loạn chất điện giải.
Nhiều người uống nước dừa thay cho nước lọc, có thể gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế. Khi khát nước, bạn không nên lạm dụng thức uống có gas, có cồn, không tốt cho sức khỏe.
Ăn quá nhiều đạm (gym, tăng cơ)
Nhiều người tập gym thường chọn ăn nhiều đạm từ thịt, trứng, whey protein…để tăng cơ, săn chắc cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều đạm có thể làm tăng gánh lọc cầu thận, lâu dài dễ suy giảm chức năng thận, đặc biệt nguy hiểm với nhóm có bệnh nền nhưng không biết.
Tập thể dục quá sức nhưng không bù nước đúng
Tập thể dục nhiều khiến cơ thể ra mồ hôi nhiều kèm mất nước, giảm thể tích tuần hoàn. Tình trạng này có thể gây tổn thương thận cấp (đặc biệt ở người tập nặng).
Một số thói quen khác như uống trà, cà phê thay nước lọc có thể gây mất nước âm thầm. Nhiều loại trà chứa oxalate cao khiến thận phải lọc chất nhiều hơn. Ngủ ít, thức khuya làm tăng cortisol, giảm lưu lượng máu tới thận, ảnh hưởng điều hòa huyết áp.
“Thận cũng có giờ làm việc, không phải máy 24/7”, bác sĩ nói.
Nghiên cứu được thực hiện trên 132 người trưởng thành, trong đó 86 người hoàn thành toàn bộ chương trình. Trước khi bắt đầu, người tham gia trả lời bảng khảo sát về mức độ căng thẳng và các đặc điểm tính cách theo mô hình Big Five, gồm: Hướng ngoại, hòa đồng, tận tâm, ổn định cảm xúc và cởi mở với trải nghiệm mới.
Sau đó, họ được kiểm tra thể lực và sức bền tim phổi, đồng thời đánh giá mức độ yêu thích sau mỗi bài tập. Tiếp theo, người tham gia được chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm: Một nhóm thực hiện chương trình tập luyện với các bài đạp xe ở nhiều mức cường độ, kết hợp tập sức mạnh; nhóm còn lại chỉ duy trì sinh hoạt bình thường và tập giãn cơ nhẹ, theo Eating Well (Mỹ).
Sau 8 tuần, kết quả cho thấy đặc điểm tính cách có mối liên hệ nhất định với thể lực. Cụ thể:
Nghiên cứu cũng cho thấy mỗi nhóm tính cách có xu hướng yêu thích các hình thức tập luyện khác nhau:
Song, các tác giả cho biết vẫn cần nhiều nghiên cứu quy mô lớn hơn trong tương lai để khắc phục các hạn chế hiện có, cũng như nhằm củng cố hơn kết quả trong nghiên cứu này.
Theo tiến sĩ Flaminia Ronca, một trong các tác giả nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ khá rõ giữa đặc điểm tính cách và kiểu bài tập mà mỗi người yêu thích. Điều này có thể giúp cá nhân hóa các khuyến nghị về hoạt động thể chất, từ đó giúp nhiều người bắt đầu tập luyện và duy trì thói quen lâu dài hơn.
Ngoài tính cách, cũng nên cân nhắc:
Ngay cả khi không thích tập thể dục, bạn vẫn có thể tăng vận động hằng ngày bằng những thay đổi nhỏ như:
Đau tim, nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu, đáng sợ bởi có thể ập đến đột ngột, bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, bác sĩ kêu gọi hãy cảnh giác với khung giờ, mà nhịp sinh học của cơ thể "kích hoạt" cơn đau tim một cách tự nhiên.
Tiến sĩ - bác sĩ Udgeath Dhir, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực, Bệnh Viện Fortis (Ấn độ), cho biết: Các cơn đau tim (nhồi máu cơ tim) thường xuất hiện nhiều hơn vào buổi sáng. Tim hoạt động theo nhịp sinh học, chi phối thời điểm cơ thể dễ bị tổn thương. Từ khoảng 6 giờ đến 12 giờ, cơ thể bước vào “giai đoạn kích hoạt” với nhiều biến động sinh lý, theo tờ Times Of India.
Các cơn đau tim thường xuất hiện nhiều hơn vào buổi sáng, khi cơ thể bước vào “giai đoạn kích hoạt” tự nhiên sau khi thức dậy. Lúc này, các hoóc môn căng thẳng như cortisol và adrenaline tăng cao, kéo theo huyết áp và nhịp tim tăng nhanh, đồng thời khiến máu có xu hướng dễ đông hơn.
Bên trong động mạch, các mảng xơ vữa khiến lòng mạch bị thu hẹp. Khi cơ thể chịu căng thẳng đột ngột vào buổi sáng, áp lực tăng lên có thể làm các mảng bám này mất ổn định. Nếu chúng bị vỡ, cục máu đông sẽ hình thành và có thể chặn dòng máu đến tim.
Ngược lại, vào buổi tối, cơ thể dần chuyển sang trạng thái thư giãn. Huyết áp ổn định hơn, các hoóc môn căng thẳng giảm xuống, khiến máu ít có xu hướng đông lại và nguy cơ tắc nghẽn đột ngột cũng thấp hơn. Những cơn đau tim xảy ra vào thời điểm này thường liên quan đến yếu tố bên ngoài như ăn uống quá mức, rượu bia hoặc căng thẳng tinh thần.
Bác sĩ Dhir cho biết, dù đồng hồ sinh học có ảnh hưởng mạnh mẽ, nhưng các thói quen lành mạnh hoàn toàn có thể giúp giảm nguy cơ. Ngược lại, ngủ không đều, ăn khuya và căng thẳng mạn tính có thể làm gia tăng nguy cơ tim mạch. Các nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ cũng cho thấy giấc ngủ kém và rối loạn nhịp sinh học liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh tim cao hơn.
Để ổn định nhịp sinh học, cần thực hiện các bước sau:
Ngày 18/6, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị cho biết, các bác sĩ của đơn vị đã cấp cứu một sản phụ nguy kịch sau khi sinh con trên xe khách. Trước đó, sản phụ V.T.M.L. (SN 2004, trú tại tỉnh Gia Lai) đi xe khách từ Hà Nội vào Gia Lai. Khi đi qua địa phận Quảng Trị, chị L. vỡ ối và sinh một bé trai ngay trên xe khách.
Sau khi em bé chào đời, người mẹ bắt đầu rơi vào tình trạng chảy máu ồ ạt, mặt tái dần, ý thức lơ mơ, sang chấn tâm lý và được nhà xe đưa vào bệnh viện khẩn cấp. Thời điểm nhập viện, huyết áp của sản phụ tụt sâu, tử cung co hồi kém, nguy cơ tử vong cận kề. Bệnh viện đa khoa khu vực Vĩnh Linh đã kích hoạt hệ thống báo động đỏ để cấp cứu sản phụ.
Với sự nỗ lực của đội ngũ y, bác sĩ, điều kỳ diệu đã đến. Mạch và huyết áp của người mẹ dần ổn định, tử cung co hồi tốt, tình trạng chảy máu được kiểm soát thành công.
BSCKII Trần Cảnh Toàn, Giám đốc Bệnh viện đa khoa khu vực Vĩnh Linh, cho biết sức khỏe của sản phụ và cháu bé ổn định, dự kiến xuất viện trong ít ngày tới.
