Những ngày cuối tháng 5.2026, tâm trạng người hoạt động không chuyên trách (NHĐKCT) tại các phường, xã ở TP.HCM khá rối bời bởi họ sẽ chấm dứt hoạt động từ ngày 31.5 theo chủ trương chung. Tháng 3 - 4.2026, các đoàn khảo sát của Thành ủy TP.HCM đã làm việc với cơ sở để đánh giá lại tình hình NHĐKCT tại cấp xã nhằm đưa ra hướng giải quyết thấu tình đạt lý với đội ngũ này.
Tại P.Sài Gòn, Đảng ủy phường cho biết từ tháng 7.2025, phường tiếp nhận 40 NHĐKCT, sau đó 6 người nghỉ việc. Trong 34 người còn lại, có 16 người thâm niên trên 5 năm và 18 người dưới 5 năm. Đảng ủy P.Sài Gòn đánh giá đội ngũ này có nền tảng kiến thức chuyên môn tốt, có khả năng tiếp cận, xử lý công việc hành chính và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Phần lớn nhân sự này có trình độ chuyên môn từ đại học trở lên, bao gồm 2 người trình độ thạc sĩ, 30 người trình độ đại học, 2 trường hợp trình độ cao đẳng và trung cấp. Do vậy, địa phương đề xuất tiếp tục duy trì NHĐKCT và có chính sách sử dụng hợp lý, tuyển dụng vào làm công chức, viên chức tại các phòng, ban.
Thống kê của Sở Nội vụ TP.HCM đến tháng 5.2026 cho thấy toàn thành phố có 5.017 NHĐKCT đang phục vụ công tác tại các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc, chính quyền địa phương cấp xã. Theo định hướng của Chính phủ, việc sử dụng NHĐKCT cấp xã chỉ kéo dài đến ngày 31.5. Đến nay, Sở Nội vụ đã xây dựng các phương án tiếp tục bố trí, sử dụng NHĐKCT, đồng thời triển khai việc sắp xếp và giải quyết chế độ, chính sách đối với trường hợp rời khu vực công.
Theo tìm hiểu, UBND TP.HCM đã xây dựng phương án chủ động bố trí, sắp xếp NHĐKCT theo 4 nhóm. Cụ thể, dự kiến tiếp nhận 292 người vào làm công chức; tiếp nhận 652 người vào làm viên chức; bố trí người có nguyện vọng về làm việc ở khu phố, ấp, lực lượng an ninh cơ sở; ký hợp đồng làm việc. Như vậy, chỉ có 944 người được tiếp nhận làm công chức, viên chức, còn 4.073 người sẽ nghỉ việc.
Tại buổi tiếp xúc cử tri ngày 11.5, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết nhiều NHĐKCT đã đồng hành với phường, xã rất lâu. Với những người có thâm niên công tác trên 5 năm, TP.HCM sẽ chọn khoảng 1.000 người giỏi nhất, tốt nhất để tuyển dụng làm công chức, viên chức. Với những trường hợp còn lại, nếu sau này thành phố có cơ chế thì tính tiếp. Đồng thời, TP.HCM sẽ tìm cơ chế hỗ trợ tốt nhất cho các trường hợp không tiếp tục làm việc trong khu vực công.
Trong buổi làm việc với đoàn công tác của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Quốc hội mới đây, UBND TP.HCM tiếp xúc đề xuất được tự chủ về biên chế, tiếp tục sử dụng NHĐKCT. Cụ thể, UBND TP.HCM đề xuất, kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét cho phép được tiếp tục kéo dài việc sử dụng một phần NHĐKCT cấp xã đến hết năm 2026 (khoảng 40%) để hỗ trợ những địa phương có quy mô dân số lớn, khối lượng hồ sơ hành chính nhiều. UBND TP.HCM cũng kiến nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế giao biên chế linh hoạt cho TP.HCM trên cơ sở vị trí việc làm, quy mô dân số, khối lượng công việc, đặc điểm an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội và khả năng cân đối nguồn ngân sách.
Từ thực tiễn tham gia giám sát tại các địa phương, đại biểu Lê Minh Đức, Phó trưởng ban Pháp chế HĐND TP.HCM, đánh giá đội ngũ NHĐKCT là "cánh tay nối dài" không thể thiếu của chính quyền cơ sở. Phần lớn nhân sự này đều có trình độ chuyên môn từ cao đẳng, đại học trở lên, tư duy nhạy bén và ứng dụng công nghệ thông tin rất tốt. Họ chính là lực lượng nòng cốt thực hiện đề án chuyển đổi số, xử lý các thủ tục hành chính cho người dân tại khu phố.
"Đa số là người địa phương nên họ nắm rất sát tâm tư, hoàn cảnh của từng hộ dân. Khi thành phố triển khai các chính sách an sinh xã hội hay giải quyết các vụ việc phức tạp tại cơ sở, chính lực lượng này là những người 'đi từng ngõ, gõ từng nhà' góp phần thực hiện tốt các nhiệm vụ", ông Lê Minh Đức nhận định.
Do vậy, đại biểu Đức đồng tình với định hướng tuyển dụng khoảng 1.000 người xuất sắc vào làm công chức, viên chức, bởi đây là một quyết sách rất nhân văn, kịp thời, giúp giữ chân những người có năng lực và tâm huyết.
Với đề xuất kéo dài thời gian sử dụng khoảng 40% NHĐKCT hiện hữu, ông Lê Minh Đức ủng hộ và cho rằng cần thay đổi căn bản phương thức quản lý và giao việc. Đầu tiên là không nên cào bằng phụ cấp, lãnh đạo phường, xã cần giao việc giao nhiệm vụ cụ thể, đo lường bằng sản phẩm đầu ra, người làm tốt, khối lượng nhiều sẽ nhận đãi ngộ xứng đáng. Bên cạnh đó, TP.HCM có thể nghiên cứu cơ chế cho phép công chức cấp xã ủy quyền một số phần việc mang tính chất thực thi, hướng dẫn, chuẩn bị hồ sơ cho NHĐKCT, giúp giảm tải cho bộ máy chính quy để công chức tập trung vào công tác tham mưu, thẩm định.
Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu giao cho họ phụ trách sâu các mảng việc đòi hỏi sự bám sát địa bàn như: quản lý đô thị - môi trường tại khu phố, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, và công tác an sinh xã hội.
Tin Gốc: Thanh Niên
