Đọc các bài viết: “Sống trong nhà 10 tỷ nhưng không có nổi 100 triệu đồng” hay “Vợ chồng ở thuê 5,5 triệu một tháng sướng hơn bỏ 4 tỷ mua nhà”, tôi cho rằng, thật ra trong cuộc sống mỗi người sẽ có một quan điểm, một hoàn cảnh riêng và điều kiện tài chính khác nhau. Có người ưu tiên tiền để tiền đầu tư kinh doanh; có người lại tập trung cho con cái học hành; cũng có người thích tận hưởng cuộc sống, đi du lịch, ăn uống, làm đẹp; người khác đã có nhà ba mẹ để lại nên không cần áp lực phải mua thêm.
Phần lớn những người luôn khao khát sở hữu một căn nhà ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP HCM đều là những người từng trải qua nhiều năm sống trong những căn phòng trọ chật hẹp, từ thời sinh viên đến lúc đi làm. Sau nhiều năm bươn chải, chuyển hết phòng trọ này đến phòng trọ khác, ai rồi cũng sẽ có lúc mong muốn một nơi thật sự thuộc về mình. Khi lập gia đình, có con nhỏ, ước mơ ấy lại càng lớn hơn.
Nhưng mua nhà ở thành phố lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhà càng rộng, càng gần trung tâm thì áp lực tài chính càng lớn. Vì vậy, nếu muốn có căn nhà đầu tiên, tôi cho rằng cần có vài điều người trẻ cần ghi nhớ:
Thứ nhất, liệu cơm gắp mắm. Nhiều người thường mơ những thứ quá xa khả năng rồi đặt cược tương lai bằng may rủi. Đó là một sai lầm khi mua nhà. Thay vào đó, hãy đặt mục tiêu căn nhà trị giá tối đa khoảng 60 tháng thu nhập hiện tại của bản thân. Nếu đã có gia đình thì nên tính theo thu nhập của người có mức lương cao hơn thay vì tổng thu nhập của hai vợ chồng, vì cuộc sống gia đình còn rất nhiều khoản khác phải lo.
Ví dụ thu nhập 30 triệu một tháng thì tôi chỉ hướng tới căn nhà khoảng 1,8 tỷ đồng. Nếu số tiền đó chưa mua được nhà ở trung tâm thì tôi chấp nhận ra vùng ven, hoặc cố gắng nâng thu nhập lên 50-70 triệu để đáp ứng điều kiện mua nhà 3-4 tỷ. Và quan trọng nhất, khi xuống tiền, mỗi người nên có sẵn tiền tích lũy ít nhất 30-50% giá trị căn nhà.
>> Cú ‘tất tay’ vay nợ giúp tôi nay có căn nhà Sài Gòn 5 tỷ đồng
Thứ hai, chọn thật kỹ. Mua nhà là chuyện rất lớn, nên không thể quyết định chỉ vì sau vài lời giới thiệu của môi giới. Ngay cả khi đó là bà con quen biết hay bạn bè, đôi khi họ đều có quyền lợi phía sau một giao dịch. Lời khuyên của tôi là nên tham khảo thật nhiều nguồn khác nhau, hỏi ý kiến của những người có kinh nghiệm và không liên quan lợi ích.
Một kinh nghiệm của tôi là đi xem nhà vào lúc trời mưa lớn, nắng gắt, buổi tối muộn hay lúc triều cường để thấy hết vấn đề thực tế của căn nhà. Trước khi đặt cọc, bạn cũng cần nhớ kiểm tra kỹ quy hoạch, tranh chấp, lộ giới và pháp lý.
Thứ ba, tự trả lời câu hỏi: “Nếu sống ở đây 10 năm, bạn có thấy ổn không? Vợ, chồng và con cái có thoải mái không? Thời gian đi làm có dưới 45 phút không? Sau này nếu cần bán lại có dễ không? Ngân hàng có hỗ trợ vay tốt không? Nếu có quá nhiều câu trả lời là “không”, thì bạn nên cân nhắc lại. Còn nếu bạn cảm thấy mọi thứ đều phù hợp, hãy mạnh dạn lên kế hoạch cho căn nhà đầu tiên của mình.
Một gia đình nhỏ có một mái nhà riêng luôn là cảm giác rất đặc biệt. Và đôi khi, chính căn nhà ấy sẽ trở thành nền tảng vững chắc để bạn tiếp tục theo đuổi những mục tiêu lớn hơn trong cuộc sống.
Trời nhá nhem tối, chắc khoảng 18h, tôi đang chở con chạy đi mua đồ ăn, thì thoáng thấy cái bóp (ví) nằm dưới đường. Tôi định bụng chạy qua luôn vì không phải của mình và hy vọng ai đó nhặt được thì họ sẽ trả.
Nhưng bất chợt tôi nghĩ, lỡ ai đó nhặt được mà họ không trả cho người mất thì sao (lại nhiều chuyện). Tôi chở con quay lại, nhặt chiếc bóp, sau khi dừng lại tôi mở ra kiểm tra thì thấy hình thẻ một cô sinh viên.
Trong bóp có Căn cước công dân, thẻ ATM, thẻ giữ xe, thẻ lưu trú ký túc xá, tiền mặt (tôi không lấy ra đếm vì thấy không được phép)...và nhiều giấy tờ khác nữa.
Tôi thấy, những thứ gì quý giá của cô sinh viên xa nhà này đều nằm trong bóp.
Trên đường đi mà tôi cứ nghĩ đến cô gái ấy, liệu mình có kịp trả bóp cho cô ấy có tiền ăn cơm tối không? Không biết cô ấy có vào ký túc xá được không? Không biết cô ấy có gửi xe được không? Chắc cô ấy khóc hết nước mắt vì cả "gia tài" của một đứa sinh viên xa nhà nằm trong bóp.
Sau khi mua xong đồ, lần theo thông tin trên thẻ lưu trú ký túc xá, cha con tôi quay xe tìm đến nơi đó. Tôi không biết hỏi ai vì kín cổng cao tường, tôi đi đến cổng có nhiều sinh viên ra vào.
Có một nhà bảo vệ nhưng không có người trực, tôi suy tính và cẩn thận lấy ra cái thẻ lưu trú, tôi chặn hỏi một bạn sinh viên: "Chú có nhặt được cái thẻ này, có phải người trên thẻ cư trú trong ký túc xá này không?". Bạn ấy trả lời: "Dạ đúng".
Tôi hỏi tiếp: "Vậy có cách nào chú gửi trả cho người trên thẻ?". Bạn ấy nói: "Chú đi vào bên trong nhờ chú bảo vệ đang ngồi".
Tôi bước vào trong sân, thấy một anh bảo vệ, tôi cũng cầm thẻ lưu trú hỏi, có phải cô sinh viên này ở trong này không? Anh ấy cầm thẻ xem và nói đúng.
Tôi nói mình nhặt được không chỉ cái thẻ, mà cả cái bóp, tôi từ từ lấy trong túi ra cái bóp, bỏ cái thẻ lưu trú vào, rồi đưa cả bóp cho anh bảo vệ, nhờ trả cho cô bé bị mất, tôi nói trong bóp có tiền có thẻ, có nhiều thứ giấy tờ, nhờ anh trả giúp cho cô ấy.
Anh ấy mở bóp và nói có cả tiền nữa nè, và cám ơn tôi, tôi quay ra và chở con về nhà.
Trên đường về, lòng thấy nhẹ nhõm, nhưng có một thoáng bất an trong tâm trí vì không trao trả tận tay cho cô sinh viên kia. Giá như cô ấy có thông tin về số điện thoại để tôi gọi trực tiếp.
Tôi nghĩ, mọi người nên để số điện thoại của mình trong bóp, để khi không may bị rơi, thì người nhặt có thể liên lạc. Tôi nghĩ, với những người không muốn trả, nếu không có kênh liên lạc thì họ xem như "muốn tốt mà không thể", còn có số liên lạc mà không hoàn lại thì tôi tin người nhặt sẽ áy náy lắm.
Vợ chồng tôi có một con trai, năm nay 18 tuổi, chuẩn bị vào đại học. Nhiều người hay nói với tôi rằng "có con trai là yên tâm tuổi già", nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy không thể đặt tương lai của mình hoàn toàn vào con cái. Từ khi con còn nhỏ, tôi luôn nghĩ đơn giản: làm cha mẹ thì phải lo cho con đến nơi đến chốn. Nhưng trách nhiệm của tôi là nuôi con trưởng thành, còn tuổi già của mình, vợ chồng tôi phải tự lo.
Tôi cho con ăn học tử tế, nhưng chỉ là đến hết những năm đại học. Sau cột mốc đó, con đã là một người trưởng thành, phải tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình. Tôi không có ý định gồng gánh mãi, càng không muốn tạo cho con tâm lý phụ thuộc vì có nhà thừa kế. Và ngược lại, tôi cũng không muốn đặt kỳ vọng rằng sau này con phải quay lại gánh vác cha mẹ.
Chính suy nghĩ đó khiến tôi nhìn tuổi già của mình thực tế hơn. Tôi và vợ vẫn đang đi làm, vẫn còn khả năng kiếm tiền, và đây là giai đoạn quan trọng nhất để tích lũy. Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, vài chục năm nữa, khi sức khỏe giảm sút, thu nhập không còn, chúng tôi sẽ bấu víu vào đâu?
Tôi từng tìm hiểu về các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, từ thuê người giúp việc đến viện dưỡng lão. Chi phí không hề nhỏ. Nếu không có sẵn một khoản tích lũy, rất khó để có một tuổi già ổn định, chưa nói đến chuyện thoải mái hay chủ động. Trong khi đó, con tôi sau này còn phải lo cho sự nghiệp, gia đình riêng. Tôi không muốn con rơi vào tình thế vừa lo cho bố mẹ, vừa lo cho cuộc sống của chính nó.
>> Bài toán mua hai mảnh đất dưỡng già nhưng bị đánh thuế như dân đầu cơ
Nhiều người nói với tôi: "Chỉ có một đứa con, sau này nó phải có trách nhiệm chứ?". Tôi không phủ nhận chữ "trách nhiệm", nhưng tôi nghĩ trách nhiệm nên đến từ tình cảm, không phải từ áp lực. Nếu cha mẹ không chuẩn bị gì, mọi gánh nặng dồn lên vai con, thì đó không còn là trách nhiệm tự nhiên nữa.
Càng lớn tuổi, tôi càng thấy việc tích lũy không phải là chuyện "có thì tốt", mà là điều bắt buộc. Nếu không tích lũy sớm, rất dễ rơi vào thế bị động, phụ thuộc. Và sự phụ thuộc đó, đôi khi lại là điều khiến cả cha mẹ lẫn con cái đều mệt mỏi. Có người cho rằng lo xa như vậy là bi quan. Nhưng với tôi, đó là cách sống có trách nhiệm với chính mình và với con.
Khi còn đủ sức lao động mà không chuẩn bị, đến lúc không còn khả năng nữa thì mọi thứ đã muộn. Tích lũy không nhất thiết phải bắt đầu từ những khoản lớn. Quan trọng là sự đều đặn và ý thức rõ ràng về tương lai. Mỗi khoản tiết kiệm hôm nay, dù nhỏ, đều là một phần của sự an tâm sau này.
Vì vậy, tôi chọn cách tách bạch rõ ràng: nuôi con đến khi trưởng thành, còn tuổi già của mình thì tự chịu trách nhiệm. Khi có một khoản dự phòng, nếu con bận rộn hoặc không đủ điều kiện, vợ chồng tôi vẫn có thể thuê người chăm sóc, tự quyết định cuộc sống của mình mà không làm phiền đến con.
Tôi nghĩ đó mới là một cách yêu con thực tế. Khi mình không trở thành gánh nặng, con cũng sẽ nhẹ lòng hơn để sống cuộc đời của nó. Lo xa cho tương lai, với tôi, chưa bao giờ là thừa. Bởi đến một lúc nào đó, khi sức khỏe không còn và thu nhập thu hẹp lại, thứ giúp mình đứng vững không phải là kỳ vọng, mà là những gì đã chuẩn bị từ rất sớm.
Tôi đọc được một bài viết trên mạng xã hội, một người chia sẻ cho người khác mượn 4 chỉ vàng ở thời điểm giá 16,5 triệu đồng một chỉ. Người mượn hứa khi giá lên sẽ trả vàng, giá xuống sẽ trả tiền.
Oái ăm là sau vài tháng, giá vàng tuột xuống còn 15,1 triệu đồng một chỉ, "họ đem đến 4 chỉ để trả thì nên nói gì cho hợp lý".
Tôi thấy rất nhiều người bàn tán và cho rằng: "Có trả là may". Với kinh nghiệm đau thương của một người từng mượn tiền, nhận tiền mặt nhưng phải trả vàng tương đương vì người cho mượn nói: "Thay vì ra tiệm vàng bán lấy tiền đưa cho, có tiền sẵn đây nên đưa luôn", tôi có vài ý kiến như sau:
Thứ nhất, thông thường vay thì có lãi, còn mượn thì không. Cho mượn thường là người thân quen giúp đỡ nhau. Nếu số tiền lớn và trong thời gian dài từ một năm trở nên, để bảo toàn tài sản, người cho mượn thường sẽ đưa vàng hoặc quy ra vàng.
Thứ hai, phải tôn trọng thỏa thuận. Nếu lúc mượn đã hứa "giá lên trả vàng, giá xuống trả tiền" thì phải thực hiện. Tôi nghĩ lúc gặp khó khăn, phải đi vay mượn, hỏi 10 người thì chừng hai người sẵn lòng giúp đỡ. Vì thế, đây có thể xem như là một cái ơn nghĩa nên đừng thắc mắc và bội tín, dù giá có lên cỡ nào cũng phải mua để trả lại.
