Chị L.T.H. (35 tuổi) đau họng phía bên trái kéo dài khoảng 5 ngày. Ban đầu, cơn đau chỉ âm ỉ vùng họng trái, sau đó tăng dần, đặc biệt đau nhiều khi nuốt. Gần đây, bệnh nhân bắt đầu sốt, ăn uống kém do đau nhiều, uống thuốc nhưng triệu chứng không cải thiện nên đã đến bệnh viện kiểm tra.
Tại phòng khám Tai – Mũi – Họng, các bác sĩ phát hiện bệnh nhân có một khối rắn chắc vùng cổ trái, ấn vào đau nhẹ. Khai thác thêm thông tin, người bệnh chia sẻ khoảng 5 tháng trước từng có cảm giác vướng họng, nghi ngờ nuốt xương cá. Khi đó, chị đến một phòng khám gần nhà để nội soi nhưng không phát hiện bất thường.
Trước thông tin này, các bác sĩ đã chỉ định người bệnh thực hiện các kiểm tra cận lâm sàng phù hợp. Kết quả siêu âm ghi nhận hình ảnh áp xe vùng cổ trái, nghi ngờ có dị vật dạng que bên trong; CT scan cổ – ngực cản quang cho thấy hình ảnh ổ áp xe từ vùng cổ trái lan ra mặt trên thùy trái tuyến giáp.
Hội chẩn chuyên khoa, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp áp xe cổ do dị vật xương cá gây biến chứng. Người bệnh được tư vấn phẫu thuật mở cạnh cổ, làm sạch ổ áp xe và lấy dị vật. Các bác sĩ cũng giải thích rõ khả năng phải theo dõi sau mổ và nguy cơ cần phẫu thuật nhiều lần nếu dị vật nằm sâu, khó tìm thấy.
Ê-kíp phẫu thuật tiếp cận ổ áp xe từ vùng cổ trái, ghi nhận nhiều mủ đục, mùi hôi kèm mô hoại tử lan rộng. Sau khi làm sạch ổ áp xe, các phẫu thuật viên đã gắp ra một đoạn xương cá dài khoảng 6mm từ vị trí này.
Sau đó, bằng sự hỗ trợ của hệ thống C-arm và CT scan, các bác sĩ phát hiện thêm một đoạn xương cá khác nằm sâu trong nhu mô tuyến giáp trái. Với vị trí phức tạp này, ê-kíp quyết định cắt thùy trái tuyến giáp để tiếp cận và lấy trọn dị vật còn sót.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt, giảm đau họng rõ rệt, vết mổ khô, ăn uống được và tiếp tục được theo dõi hậu phẫu ổn định.
Theo các bác sĩ, đây là trường hợp hiếm gặp. Thông thường, hóc xương cá sẽ được phát hiện sớm ở họng hoặc thực quản, do bệnh nhân đau nhiều hoặc xuất hiện biến chứng cấp tính.
Tuy nhiên ở trường hợp này, dị vật không chỉ tồn tại âm thầm mà còn xuyên ra khỏi lòng hầu họng, di chuyển vào mô mềm vùng cổ và nằm trong nhu mô tuyến giáp – vị trí rất khó phát hiện nếu chỉ khám thông thường hoặc nội soi đơn thuần.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa ê-kíp phẫu thuật Tai – Mũi – Họng, Gây mê hồi sức cùng trang thiết bị hiện đại, ca phẫu thuật đã diễn ra thuận lợi, giúp bệnh nhân xử lý triệt để dị vật.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi bị hóc xương cá và xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đau họng một bên, nuốt vướng, nuốt đau, sốt hoặc cảm giác khó chịu vùng cổ… người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra sớm, tránh để dị vật tồn tại lâu ngày gây biến chứng nguy hiểm.
Khoai lang chứa nhiều chất xơ, vitamin A, vitamin C và kali. Đặc biệt, loại thực phẩm này có chỉ số đường huyết thấp hơn nhiều món tinh bột tinh chế nên giúp đường huyết tăng chậm hơn sau ăn. Đây là lý do khoai lang thường được ưu tiên trong các chế độ ăn kiểm soát cân nặng hoặc hỗ trợ người có nguy cơ tiểu đường, theo chuyên trang sức khỏe Healthline.
Tiến sĩ - bác sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết các thực phẩm giàu chất xơ như khoai lang giúp kéo dài cảm giác no, hỗ trợ sức khỏe đường ruột và có lợi cho tim mạch nếu ăn với lượng phù hợp.
Ngoài ra, khoai lang còn chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa, đặc biệt là khoai tím. Các chất này giúp giảm viêm và bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu cũng cho thấy ăn khoai vào buổi sáng có thể giúp hạn chế cảm giác thèm ăn vặt trong ngày.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên chỉ ăn khoai đơn thuần cho bữa sáng trong thời gian dài. Nguyên nhân là vì khoai chứa ít protein và chất béo lành mạnh. Nếu bữa sáng thiếu các dưỡng chất này, cơ thể có thể nhanh mệt hoặc đói sớm hơn.
Trong khi đó, bắp lại là nguồn cung cấp carbohydrate khá tốt cho cơ thể vào đầu ngày. Theo chuyên trang y khoa WebMD, bắp chứa vitamin nhóm B, magie, chất xơ và các chất chống oxy hóa như lutein, zeaxanthin - những dưỡng chất có lợi cho mắt.
So với khoai, bắp thường cung cấp năng lượng nhanh hơn nên phù hợp với người cần hoạt động thể chất hoặc làm việc cường độ cao vào buổi sáng. Hàm lượng chất xơ không hòa tan trong bắp cũng hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và giúp giảm táo bón.
Tiến sĩ Dariush Mozaffarian, chuyên gia dinh dưỡng, Đại học Tufts (Mỹ), nhận định rằng các loại ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm tự nhiên giàu chất xơ như bắp có thể góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa nếu được ăn cân bằng cùng các nhóm thực phẩm khác.
Dù vậy, với người mắc tiểu đường hoặc cần kiểm soát cân nặng, ăn quá nhiều bắp trong một bữa có thể khiến đường huyết tăng nhanh hơn so với khoai lang.
Theo các chuyên gia, không có món nào “tốt nhất” cho tất cả mọi người. Nếu muốn no lâu, hỗ trợ giảm cân và ổn định đường huyết tốt hơn, khoai lang thường là lựa chọn phù hợp hơn. Trong khi đó, bắp thích hợp với người cần bổ sung năng lượng nhanh hoặc muốn tăng cường dưỡng chất có lợi cho mắt và đường ruột.
Điều quan trọng là cách kết hợp bữa sáng. Dù ăn khoai hay bắp, mọi người vẫn nên bổ sung thêm protein như trứng, sữa chua, sữa hoặc các loại hạt để giúp bữa ăn cân bằng dinh dưỡng và duy trì năng lượng ổn định suốt buổi sáng.
Song, việc uống sữa vào buổi tối không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả mọi người, theo tờ Hindustan Times.
Bác sĩ Ashok Kumar, trưởng khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Dharmshila Narayana Superspeciality (Ấn Độ), cho biết thời điểm uống sữa không làm thay đổi thành phần dinh dưỡng của thức uống này.
Canxi trong sữa vẫn giúp hỗ trợ xương. Protein tiếp tục có lợi cho cơ bắp. Magiê và các vitamin thiết yếu vẫn giữ nguyên tác dụng với cơ thể dù uống vào buổi sáng hay trước khi đi ngủ.
Sữa không gây nặng bụng hay kém bổ dưỡng chỉ vì được uống vào ban đêm. Cơ thể vẫn hấp thu các dưỡng chất như bình thường.
Sữa chứa tryptophan, một loại axit amin giúp cơ thể sản sinh melatonin. Đây là hormone tham gia điều hòa giấc ngủ. Vì vậy, sữa thường tạo cảm giác dễ ngủ và thư giãn hơn sau khi uống.
Ông Kumar cho biết sữa ấm còn giúp giảm căng thẳng cảm xúc và tạo cảm giác thoải mái trước giờ nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh rằng sữa không phải thuốc hỗ trợ giấc ngủ. Thức uống này chỉ phát huy hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với thói quen sinh hoạt lành mạnh vào buổi tối.
Dù sữa mang lại nhiều lợi ích, cơ thể không phải lúc nào cũng dung nạp tốt khi uống vào ban đêm.
Lactose trong sữa là loại đường khiến hệ tiêu hóa khó xử lý ở một số trường hợp. Tình trạng đầy hơi, đau bụng, chướng bụng hoặc tiêu chảy có thể xuất hiện sau khi uống sữa.
Sữa nguyên kem còn dễ làm tăng cảm giác ợ nóng hoặc dư axit dạ dày nếu uống xong nằm xuống ngay.
Việc uống sữa mỗi ngày mà không kiểm soát lượng calo từ các thực phẩm khác cũng dễ dẫn đến tăng cân theo thời gian.
Bác sĩ Kumar khuyên người đang giảm cân, người bị trào ngược dạ dày hoặc không dung nạp lactose nên hạn chế uống sữa vào buổi tối. Những trường hợp này phù hợp hơn với việc uống sữa vào ban ngày.
Sữa không lactose giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và hạn chế cảm giác khó chịu sau khi uống. Sữa ít béo hoặc sữa tách béo cũng phù hợp hơn với người dễ bị dư axit dạ dày.
Nghiên cứu đăng trên Journal of the American Heart Association (tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ), khuyến nghị bổ sung bơ và xoài vào chế độ ăn hằng ngày. Kết quả cho thấy, những người trưởng thành đang ở giai đoạn tiền tiểu đường khi ăn 1 quả bơ và 1 cốc xoài mỗi ngày trong 8 tuần đã có cải thiện nhẹ về chức năng nội mô mạch máu, theo Verywell Health (Mỹ).
Cụ thể, họ được ghi nhận mức tăng khoảng 1% khả năng giãn mạch qua trung gian dòng chảy (flow-mediated vasodilation) - chỉ số đo khả năng thư giãn và mở rộng của mạch máu.
Tiến sĩ Matthew J. Landry, chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng tại Đại học California, Irvine (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho biết: Mức thay đổi này có ý nghĩa lâm sàng. Ước tính cứ tăng 1% chỉ số này thì nguy cơ tim mạch có thể giảm khoảng 8%”.
Bác sĩ Abhayjit Singh, chuyên gia tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích: “Hiểu đơn giản, chức năng nội mô mạch máu phản ánh khả năng mạch máu giãn ra khi máu lưu thông. Dù chưa thể xem đây là thước đo trực tiếp của sức khỏe tim mạch, nhưng nó là một dấu hiệu sớm có ý nghĩa lâm sàng trong đánh giá nguy cơ tim mạch”.
Bơ và xoài chứa nhiều dưỡng chất cần thiết như chất xơ, kali, vitamin C, các hợp chất thực vật (phytochemicals) và chất béo không bão hòa đơn. Theo tiến sĩ Landry, những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa; cải thiện chức năng nội mô mạch máu; tăng sản xuất nitric oxide - phân tử giúp mạch máu thư giãn, mở rộng và cải thiện lưu thông máu.
Ăn riêng xoài và bơ vẫn có lợi, nhưng nghiên cứu này cho thấy khi ăn kết hợp, hiệu quả có thể tốt hơn do tác động hiệp đồng. Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Đại học Rutgers (Mỹ), nhận định, sự kết hợp này có thể tạo ra phản ứng sinh lý mạnh, đặc biệt liên quan đến cải thiện huyết áp tâm trương.
Để thêm bơ và xoài vào bữa ăn, mọi người có thể thử các cách đơn giản sau:
Ngoài ra, bác sĩ Singh lưu ý thêm: “Bơ và xoài đều giàu kali. Với người khỏe mạnh, điều này có lợi cho huyết áp. Nhưng với bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc huyết áp, việc tăng lượng kali hằng ngày cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng”.
