Đây là ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Minh Hưng tại Lễ chào mừng Ngày KH-CN và đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược, do Bộ KH-CN tổ chức sáng 18.5.
Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57 về đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đồng thời Ban Chấp hành T.Ư cũng đã có Kết luận 18 về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026 – 2030, trong đó cũng xác định chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng lấy KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Thủ tướng thẳng thắn nhìn nhận hoạt động KH-CN thời gian qua vẫn chưa thực sự trở thành động lực đột phá cho phát triển kinh tế – xã hội. Việc huy động nguồn lực cho KH-CN chưa được chú trọng đúng mức; cơ chế chính sách còn chậm hoàn thiện; công tác đào tạo, trọng dụng nhân lực KH-CN nghệ vẫn còn bất cập… Nhiều vấn đề hiện nay vẫn cần tiếp tục tháo gỡ, từ hoàn thiện thể chế, cơ chế tài chính đến phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
“Chúng ta thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cho hoạt động phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự để đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống, và quan trọng nhất – mục tiêu chúng ta đặt ra, đó là phải đóng góp vào việc tăng năng suất, tăng chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Thủ tướng nêu rõ.
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ KH-CN đóng vai trò hạt nhân trong triển khai phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.
Theo đó, trọng tâm là triển khai hiệu quả danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các quyết định đã được Thủ tướng ban hành đầu tháng 5.2026.
Thủ tướng nhấn mạnh: “Yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược phải gắn với tạo ra sản phẩm cụ thể, có giá trị gia tăng cao, khả năng thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa lớn. Từ đó, phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động và tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế”.
Thủ tướng cũng yêu cầu doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các bộ, ngành cần nhanh chóng xây dựng cơ chế đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường nghiên cứu công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ công tác quản lý và sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực.
Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho KH-CN và đổi mới sáng tạo. Theo đó, việc đầu tư cho KH-CN cần chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm đầu ra làm thước đo hiệu quả. Nhà nước đồng thời khuyến khích huy động nguồn vốn từ doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư vào các sản phẩm công nghệ ưu tiên.
Thủ tướng cũng yêu cầu Nhà nước thực hiện tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng và trở thành “người mua đầu tiên” đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện. “Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì và rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn”, Thủ tướng lưu ý.
Một trong những yêu cầu được Thủ tướng nhấn mạnh là phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo ra tri thức và nhân lực; còn doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.
Theo Thủ tướng, cần hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế và đủ khả năng dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Bên cạnh đó, Thủ tướng đề nghị tăng cường hợp tác quốc tế, có cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp nước ngoài chuyển giao công nghệ khi đầu tư vào Việt Nam, từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi công nghệ chiến lược toàn cầu.
Về nguồn nhân lực, Thủ tướng cho rằng, cần có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài, đặc biệt là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân lực công nghệ cao. Các trường đại học và viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh và trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy trong triển khai nhiệm vụ KH-CN phải chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tư duy “tạo ra sản phẩm” một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất.
Thủ tướng nêu rõ: “Mọi chương trình, nhiệm vụ KH-CN, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện”.
Chương trình do Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị Việt Nam phối hợp Hội Hữu nghị đối ngoại nhân dân Trung Quốc và Chính quyền nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây tổ chức với sự tham dự của các đại biểu trung ương, địa phương và nhân dân biên giới, thanh niên hai nước.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ Liên hoan nhân dân biên giới Việt - Trung được tổ chức tại vùng đất lưu giữ nhiều ký ức lịch sử chung của hai dân tộc. Đó là Di tích cơ quan bí mật của Đảng Cộng sản Việt Nam - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ cách mạng đã sống và làm việc trong vòng tay chở che, yêu thương, đùm bọc của nhân dân Long Châu; là Trường Dục Tài - nơi ươm mầm, đào tạo hàng nghìn thanh niên ưu tú của Việt Nam; là Bệnh viện Nam Khê Sơn - nơi các thương bệnh binh Việt Nam được chăm sóc, điều trị trong những năm tháng đầy khốc liệt của lửa đạn...
Thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi lời biết ơn chân thành, sâu sắc tới Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc, chính quyền và nhân dân Quảng Tây đã gìn giữ, bảo tồn những di tích liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam và những giá trị hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, sức mạnh và sự bền vững của tình hữu nghị "vừa là đồng chí, vừa là anh em" Việt - Trung được đặt nền móng bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông và những nhà cách mạng tiền bối của hai nước, có cơ sở là quan hệ hữu nghị lâu đời giữa hai dân tộc; được xây dựng dựa trên những định hướng chiến lược của các thế hệ lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước; được triển khai toàn diện, thực chất trên nhiều lĩnh vực và đều in đậm dấu ấn của nhân dân - lực lượng quyết định nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ hai nước. Trong suốt chiều dài lịch sử, chính nhân dân là cầu nối bền bỉ, là "mạch nguồn" nuôi dưỡng và điều hòa, giúp quan hệ Việt Nam - Trung Quốc không ngừng vượt sóng vươn xa.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc tăng cường giao lưu nhân dân, nhất là nhân dân biên giới và giữa thế hệ trẻ hai nước có ý nghĩa cầu nối rất quan trọng để thắt chặt tình cảm hữu nghị giữa hai dân tộc, xây dựng một tương lai ngày càng tươi sáng cho quan hệ Việt - Trung.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan, tổ chức nhân dân, địa phương hai nước tiếp tục tổ chức hiệu quả các hoạt động giao lưu đi lại giữa các tầng lớp nhân dân; tăng cường giáo dục truyền thống hữu nghị, biến các "địa chỉ đỏ" ở hai nước thành không gian văn hóa - lịch sử sống động cho thế hệ trẻ, cùng nhau tạo nên những chương mới rạng rỡ cho quan hệ Việt - Trung; chuyển hóa sức mạnh của tình hữu nghị truyền thống thành những kết quả hợp tác cụ thể và hiệu quả, đưa hợp tác đi vào chiều sâu, thực chất.
Thăm di tích Khu học xá Trung ương (còn gọi là Trường Dục Tài Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc) sáng cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đứng tại đây, "chúng ta như sống lại" những năm tháng lịch sử hào hùng và nghĩa tình của giai đoạn những năm 1950, khi dân tộc Việt Nam đang tiến hành cuộc kháng chiến trường kỳ giải phóng dân tộc. Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc với tinh thần quốc tế cộng sản trong sáng và tình hữu nghị sâu sắc đã giúp đỡ nuôi dưỡng, đào tạo hàng nghìn học sinh Việt Nam. Những câu chuyện xúc động giữa thầy và trò Trường Dục Tài đã trở thành những giai thoại bất hủ, làm phong phú thêm kho tàng tài sản chung quý báu của tình hữu nghị giữa hai dân tộc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn trân trọng, khắc ghi sự ủng hộ, giúp đỡ quý báu của Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc đối với sự nghiệp cách mạng của Việt Nam trước đây, cũng như công cuộc xây dựng, phát triển đất nước ngày nay; chân thành cảm ơn Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây quan tâm, gìn giữ và bảo tồn chu đáo Khu di tích Trường Dục Tài và nhiều di tích khác về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây, để những di tích này trở thành "địa chỉ đỏ" tượng trưng cho quan hệ đồng chí, anh em giữa hai Đảng, hai nước.
Cũng trong sáng 17.4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã đến thăm Trung tâm hợp tác đổi mới trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc - ASEAN.
Thông tin trên thể hiện trong Nghị quyết số 16 về việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố do Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng ký, ban hành ngày 8.7.
Theo nghị quyết, việc triển khai thí điểm tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm nhằm bảo đảm có "trọng tâm, trọng điểm", phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.
Trong nghị quyết, Thành ủy Hà Nội yêu cầu, việc thí điểm phải gắn với chuẩn bị đồng bộ điều kiện về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực, phương thức vận hành và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm 2 địa bàn có khả năng vận hành thực chất, hiệu quả…
Cạnh đó, cần bổ sung đánh giá tác động toàn diện với địa bàn thí điểm, làm rõ các thuận lợi, khó khăn, yêu cầu về nguồn lực, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, năng lực quản trị và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Đồng thời, nghiên cứu kỹ tác động liên vùng, thiết lập cơ chế phối hợp giữa địa bàn thí điểm với các xã, phường lân cận.
Đối với 124 xã, phường còn lại, Thành ủy Hà Nội yêu cầu tổ chức hướng dẫn, áp dụng các tiêu chí phù hợp theo từng nhóm địa bàn; làm rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung, mức độ áp dụng và cơ chế đánh giá, bảo đảm các địa bàn chủ động rà soát, đăng ký, phấn đấu theo bộ tiêu chí, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn, không chờ đợi, không áp dụng máy móc, không làm hình thức.
Thành ủy Hà Nội cho biết, việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn nhằm kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; hình thành mô hình quản trị và phát triển xã, phường hiện đại, phục vụ minh bạch, hiệu quả.
Cạnh đó, việc triển khai nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân; nâng cao chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân. Đồng thời từng bước hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách, phương thức tổ chức thực hiện để nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố.
Nghị quyết nhấn mạnh, việc hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để triển khai xây dựng mô hình trong bối cảnh đây là mô hình thí điểm, chưa có tiền lệ, chưa có khuôn khổ pháp lý đầy đủ.
Do đó, cần xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát với các nội dung mới như tổ chức lại không gian phát triển, mô hình quản trị xã, phường phục vụ, cơ chế tham gia của người dân, đo lường chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc.
Cạnh đó, hoàn thiện các quy định về công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý kiến nghị của người dân.
Thành ủy Hà Nội lưu ý cần bám sát quy định của luật Thủ đô 2026 để nghiên cứu cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang các khu dân cư nhỏ lẻ, tổ chức lại không gian phát triển; đồng thời nghiên cứu cơ chế để lại nguồn thu, tăng tính chủ động, tự chủ và khả năng huy động nguồn lực cho địa bàn thí điểm.
Trong nghị quyết, Thành ủy Hà Nội yêu cầu trong năm 2026 tập trung hoàn thiện, ban hành đề án; xây dựng kế hoạch triển khai và xác định các nhiệm vụ.
Giai đoạn 2027 - 2030 tổ chức triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm. Năm 2030 tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm làm cơ sở xem xét mở rộng, nhân rộng mô hình trong giai đoạn tiếp theo.
Ở giai đoạn 2031 - 2035 sẽ tiếp tục triển khai, hoàn thiện mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", đồng thời mở rộng với các địa bàn đủ điều kiện. Đến năm 2030, tổ chức tổng kết, đánh giá toàn diện kết quả, tính khả thi làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền nhân rộng mô hình trên phạm vi toàn quốc.
Đây là nội dung đáng chú ý được nêu trong bài viết của Thành ủy Hà Nội thuộc phần tài liệu kỷ yếu, hội thảo khoa học chủ đề "Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn", do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức ngày 21.5 vừa qua.
Bên cạnh một số nội dung đã được Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu tại hội thảo, bài viết của Thành ủy Hà Nội cũng đưa ra thông tin nguồn lực và lộ trình thực hiện đề án thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa tại thủ đô.
Cụ thể, đối với nguồn lực, phương thức huy động và sử dụng nguồn lực được phân định rõ nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nguồn lực xã hội hóa, cơ chế thu hút nhà đầu tư, cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành.
Hà Nội nghiên cứu mô hình tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành phù hợp để bảo đảm tập trung, thống nhất, sát việc, sát cơ sở trong suốt quá trình triển khai đề án.
Nguồn lực thực hiện trên địa bàn đề án đề xuất lựa chọn triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" theo kế hoạch đầu tư công trung hạn (2026 - 2030) là 9.763,755 tỉ đồng và vốn ngoài ngân sách nhà nước là 181.517 tỉ đồng.
Thành ủy Hà Nội nêu rõ, về mục tiêu của đề án được xây dựng theo hướng xác định toàn bộ các xã, phường của thành phố áp dụng các tiêu chí phù hợp với địa phương mình để triển khai.
Thành phố lựa chọn địa bàn thí điểm để làm cơ sở thực tiễn tổng kết, rút kinh nghiệm, đánh giá hoàn thiện tiêu chí để thực hiện trong toàn thành phố.
Việc nghiên cứu, xây dựng tiêu chí lựa chọn triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" theo nguyên tắc bảo đảm cân đối giữa tính đại diện và tính khả thi; không lựa chọn địa bàn quá đặc thù hoặc quá khó khăn để triển khai.
Ưu tiên địa bàn có điều kiện triển khai đồng bộ các nội dung của đề án, đặc biệt là khả năng tổ chức lại không gian phát triển; bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, có cam kết chính trị cao trong tổ chức thực hiện.
Lựa chọn thí điểm địa bàn theo tiêu chí lựa chọn xã, phường thí điểm được xây dựng: có điều kiện tổ chức không gian phát triển, còn nhiều dư địa phát triển; có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng liên quan để bảo đảm tính khả thi và khả năng nhân rộng mô hình.
Việc lựa chọn địa bàn thí điểm không chỉ dựa trên các điều kiện hiện có mà còn chú trọng yếu tố động, đặc biệt là năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở, qua đó bảo đảm địa bàn được lựa chọn không chỉ “có điều kiện” mà thực sự “khả thi”, tạo ra kết quả thực chất và có khả năng lan tỏa, nhân rộng.
