Bị ung thư, nhiều người mặc định không có tiền chạy đua theo thuốc thế hệ mới đồng nghĩa với buông tay. Thế nhưng, với điểm tựa vững chắc từ bảo hiểm y tế (bhyt) và một phác đồ khoa học, người bệnh vẫn luôn có những lối rẽ hiệu quả, phù hợp với túi tiền.
Thực tế lâm sàng tại các bệnh viện tuyến cuối đang chứng minh: “vũ khí” tối tân chưa chắc đã là vũ khí phù hợp nhất và cơ hội sống luôn rộng mở cho những ai hiểu đúng về hành trình này.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS.BS Lê Tuấn Anh – Giám đốc Trung tâm ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) – cho biết số lượng bệnh nhân ung thư điều trị tại bệnh viện tăng 42% sau năm năm. Phần lớn bệnh nhân ung thư sử dụng các thuốc nằm trong danh mục được BHYT chi trả, qua đó giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Số bệnh nhân sử dụng các thuốc thế hệ mới có giá đắt đỏ như thuốc miễn dịch hay thuốc trúng đích chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ, do đây là thuốc có chỉ định chặt chẽ và không phải trường hợp nào cũng phù hợp để dùng.
BS Tuấn Anh lưu ý việc điều trị ung thư là cả một lộ trình tổng thể, cần được hội chẩn đa chuyên khoa để xây dựng phác đồ phù hợp, bao gồm cả chi phí toàn bộ quá trình điều trị.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ quyết định thứ tự điều trị như mổ, hóa trị, xạ trị, miễn dịch hay thuốc trúng đích. Điều quan trọng là bệnh nhân phải được nhìn thấy “bức tranh toàn cảnh” của cả hành trình điều trị để chuẩn bị tài chính, nơi điều trị, điều kiện đi lại và sinh hoạt.
Đối với thuốc trúng đích và miễn dịch là những liệu pháp điều trị có điều kiện, không phải bệnh nhân nào cũng dùng được. Có những trường hợp xét nghiệm không phát hiện đột biến gene phù hợp thì dù có điều kiện kinh tế cũng không thể chỉ định sử dụng.
Khi tư vấn, bác sĩ phải đưa ra các phương án phù hợp để bệnh nhân cân nhắc. Nếu điều kiện kinh tế và sức khỏe cho phép, bệnh nhân thường được ưu tiên phương án hiệu quả nhất.
Tuy nhiên có trường hợp người bệnh ung thư có khả năng tiếp cận được thuốc tốt nhất nhưng tình trạng bệnh lại không phù hợp do suy gan, suy thận hoặc các vấn đề sức khỏe khác, khi đó bác sĩ sẽ chuyển sang lựa chọn tiếp theo phù hợp hơn.
Không có một lựa chọn điều trị duy nhất đúng cho mọi trường hợp mà luôn có thứ tự ưu tiên trong phác đồ. Thông thường sẽ có lựa chọn ưu tiên số 1, rồi đến lựa chọn 2, 3… dựa trên hiệu quả đã được nghiên cứu chứng minh. Bác sĩ phải cân nhắc nhiều yếu tố trước khi quyết định phác đồ điều trị phù hợp cho người bệnh.
Bác sĩ Võ Đức Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho hay thuốc điều trị ung thư tại Việt Nam ngày càng đa dạng, chuyên biệt, không chỉ là các thuốc hóa trị, nội tiết truyền thống mà còn là những thuốc nhắm trúng đích và thuốc miễn dịch thế hệ mới, hiệu quả cao hơn nhưng chi phí cũng tăng nhanh.
Việc Bộ Y tế cấp phép thêm thuốc điều trị ung thư (thuốc sinh học tương tự thuộc nhóm miễn dịch trị ung thư) giúp tăng cạnh tranh, mở rộng lựa chọn cho người bệnh và tạo cơ hội giảm giá thành thuốc điều trị gốc. Đây là xu hướng toàn cầu, những quốc gia như Mỹ, châu Âu… cũng thực hiện chứ không riêng gì Việt Nam.
Nhờ có nhiều nhóm thuốc mới, nhiều nhóm thuốc sinh học tương tự mới, người bệnh – đặc biệt ở giai đoạn tiến xa – hưởng lợi rõ rệt về không chỉ về kết quả điều trị mà còn về giảm giá thành điều trị. Tuy nhiên điều quan trọng hơn hết là đẩy mạnh tầm soát phát hiện sớm, giúp điều trị ít tốn kém và hiệu quả cao hơn nhiều so với giai đoạn muộn.
Trả lời trước những thắc mắc của Tuổi Trẻ về việc làm sao để người bệnh sớm tiếp cận được thuốc điều trị ung thư giá rẻ, bà Trần Thị Trang – Vụ trưởng Vụ BHYT, Bộ Y tế – cho biết dù BHYT chỉ chi trả một phần, việc đưa các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục vẫn mang ý nghĩa rất lớn đối với người bệnh.
“Đây là nhóm thuốc có hiệu quả điều trị cao nhưng rất đắt đỏ. Việc BHYT hỗ trợ ở mức đồng chi trả 30-70% cũng giúp giảm đáng kể áp lực tài chính và tăng khả năng tiếp cận điều trị”, bà Trang nói.
Không chỉ mở rộng thuốc ung thư, dự thảo sắp tới đây của Bộ Y tế còn bổ sung 24 thuốc điều trị bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hô hấp, tâm thần và tiết niệu. Đây đều là các bệnh cần điều trị lâu dài, khiến chi phí tích lũy trở thành gánh nặng với nhiều gia đình.
Theo bà Trang, quá trình xây dựng danh mục thuốc BHYT mới đang được đẩy nhanh tiến độ. Hiện Bộ Y tế đã tổ chức khoảng một nửa trong tổng số hơn 20 hội đồng chuyên môn thẩm định các nhóm thuốc như tim mạch, hô hấp, ung thư, chuyển hóa hay nhiễm khuẩn.
“Đây là quy trình bắt buộc để bảo đảm tính khoa học và chính xác. Từng hoạt chất, chỉ định, danh pháp và điều kiện sử dụng đều phải được rà soát cẩn trọng. Theo kế hoạch, trong tháng 5 sẽ hoàn tất các hội đồng chuyên môn trước khi chuyển sang bước thẩm định pháp lý để trình lãnh đạo Bộ Y tế ban hành. Dự kiến trong quý 2 sẽ ban hành danh mục này”, bà Trang cho hay.
Bộ Y tế khuyến khích doanh nghiệp hỗ trợ phần chi phí đồng chi trả mà BHYT chưa thanh toán. “Có những thuốc rất đắt, bảo hiểm chỉ chi trả một phần, phần còn lại vẫn là gánh nặng lớn với người bệnh. Vì vậy việc khuyến khích doanh nghiệp hỗ trợ thêm là rất cần thiết”, bà Trang nói.
Bà cũng cho hay đây là hướng đi nhiều quốc gia đã áp dụng nhằm tăng khả năng tiếp cận thuốc điều trị ung thư. Một số nước triển khai cơ chế đàm phán giá thuốc tập trung, chia sẻ rủi ro giữa quỹ bảo hiểm và doanh nghiệp dược hoặc xây dựng các quỹ hỗ trợ riêng cho bệnh nhân ung thư.
Các giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí điều trị mà còn mang lại lợi ích kinh tế – xã hội lâu dài khi người bệnh được điều trị sớm, giảm biến chứng và duy trì khả năng lao động.
"Bệnh viện cơ sở 2 tại phía Tây Hà Nội giúp trẻ em và gia đình khu vực này dễ dàng tiếp cận với các dịch vụ y tế chất lượng cao, tiết kiệm thời gian, chi phí di chuyển, giảm áp lực cho cơ sở nội thành", PGS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện, nói tại Lễ khai trương và chính thức đưa vào hoạt động Cơ sở 2 tại xã Kiều Phú, Hà Nội, hôm 1/6.
Bệnh viện Nhi Trung ương cơ sở 2 được triển khai theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đã được Thủ tướng phê duyệt từ năm 2011. Dự án được khởi công xây dựng từ năm 2023 trên diện tích gần 6 ha với tổng mức đầu tư hơn 880 tỷ đồng. Sau quá trình triển khai xây dựng, hoàn thiện cơ sở vật chất và các điều kiện hoạt động theo quy định, đến nay cơ sở 2 đã hoàn thành đầy đủ các điều kiện pháp lý, chuyên môn và nhân lực để chính thức đi vào hoạt động.
Trong giai đoạn đầu, cơ sở 2 có quy mô 300 giường bệnh nội trú, gồm 11 khoa lâm sàng cùng các đơn vị cận lâm sàng và chức năng cần thiết; có khả năng tiếp nhận từ 1.000 đến 1.500 lượt khám ngoại trú mỗi ngày. Cơ sở này tập trung vào các chuyên khoa có nhu cầu khám chữa bệnh lớn, góp phần giảm tải cho cơ sở chính, đồng thời tăng cường năng lực điều trị trong các lĩnh vực như Sơ sinh, Điều trị tích cực, Hô hấp, Bệnh nhiệt đới, Ung thư, Thần kinh, Miễn dịch - Dị ứng - Khớp và nhiều chuyên ngành nhi khoa chuyên sâu khác.
Ông Điển cho biết để bảo đảm chất lượng hoạt động ngay từ những ngày đầu vận hành, bệnh viện đã chuẩn bị đầy đủ nguồn nhân lực, hệ thống quản lý, quy trình chuyên môn, kỹ thuật và các điều kiện bảo đảm chất lượng. Quy trình khám chữa bệnh, xét nghiệm và điều trị tại cơ sở 2 được chuẩn hóa, thống nhất với cơ sở 1, bảo đảm mọi bệnh nhi đều được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng. Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên tại cơ sở 2 được bố trí theo kế hoạch chung của bệnh viện nhằm bảo đảm chất lượng chuyên môn và chất lượng phục vụ người bệnh.
Tại buổi lễ, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đánh giá việc đưa cơ sở 2 vào hoạt động không chỉ góp phần giảm tải cho cơ sở chính mà còn mở ra một giai đoạn phát triển mới của bệnh viện trong thực hiện sứ mệnh chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe trẻ em Việt Nam.
Với sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn nhân lực và hệ thống quản lý chất lượng, cơ sở 2 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực hệ thống nhi khoa quốc gia, để ngày càng có nhiều trẻ em được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao, an toàn, hiện đại.
Điển hình là nam thanh niên 20 tuổi, sẩn đỏ ở tay chân có mụn nước, ngứa nhiều, tắm và đắp lá không bớt. Một bệnh nhi 7 tuổi có những tổn thương tương tự, bôi thuốc có giảm ngứa song vẫn xuất hiện nốt sẩn mới.
TS Quách Thị Hà Giang, Trưởng Khoa điều trị bệnh da nam giới, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay trường hợp bị phản ứng mạnh, vùng da quanh sẩn có thể viêm tấy đỏ lan tỏa, hình thành bọng nước. Thương tổn thường gặp ở vùng da hở như tay, chân, lan rộng toàn thân nếu nặng. Người bệnh rất ngứa, châm chích, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Một số bệnh nhân cho biết phát hiện con bọ chét có kích thước rất nhỏ, màu đen hoặc hơi nâu đỏ, không có cánh, có khả năng nhảy rất nhanh ở trên da và môi trường như sàn nhà, ga giường, thảm, vật nuôi. Đây có thể là nguyên nhân gây kích ứng da.
"Điều trị bằng các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc áp dụng phương pháp dân gian có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng da khu trú hoặc lan tỏa, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn", TS Giang nói.
Bọ chét đốt người, để hút máu gây bệnh sẩn ngứa, ở Việt Nam thường gặp bọ chét chó và bọ chét mèo. Thương tổn là các sẩn huyết thanh, kích thước 1-2 mm, gờ cao hơn mặt da, đỉnh chóp sẩn có mụn nước nhỏ, rất ngứa.
Trường hợp phản ứng mạnh có thể bị viêm tấy đỏ lan tỏa xung quanh sẩn. Thương tổn thường gặp ở phần da hở hoặc vùng da tiếp xúc trực tiếp với con vật khi ôm, bế chúng như vùng cổ, mặt, tay, chân, quanh thắt lưng.
Ngoài ra, bọ chét có thể là vật chủ trung gian truyền một số bệnh. Bọ chét phương Đông (Xenopsylla cheopis) truyền một số bệnh dịch, bệnh sốt kéo dài từ chuột sang người. Bọ chét mèo và chó truyền bệnh sán dây từ vật chủ này sang vật chủ khác.
Bọ chét phát triển trong điều kiện nóng ẩm, thích hợp ở nhiệt độ 21-35 độ C và độ ẩm 70-85%. Ở môi trường trong nhà, bọ chét sinh sản quanh năm, còn ở ngoài trời chúng chỉ phát triển vào những tháng ấm. Ở miền Bắc, bọ chét phát triển nhiều vào tháng 2 tháng 3 khi thời tiết chuyển từ mùa đông sang mùa xuân hè.
Khi bị ngứa nhiều, nổi sẩn đỏ, sẩn có mụn nước, bọng nước, đặc biệt ở tay, chân, vùng da hở; bệnh có xu hướng kéo dài, xuất hiện thương tổn mới... nên đến cơ sở y tế khám, điều trị đúng cách. Không tự điều trị hoặc áp dụng mẹo dân gian như bôi thuốc không rõ nguồn gốc, dùng thuốc corticoid kéo dài, tắm lá, đắp lá.
Điều trị sai có thể làm bệnh kéo dài, lan rộng, tăng nguy cơ nhiễm trùng da, để lại sẹo hoặc thâm da. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, cần chú ý hơn đến vệ sinh môi trường sống và chăm sóc vật nuôi.
Ngày 6/5, WHO thông báo ghi nhận thêm một nam hành khách Thụy Sĩ mắc bệnh, nâng tổng số ca nhiễm liên quan tàu MV Hondius lên 8 người. 3 ca trong số này đã tử vong.
Bệnh nhân mới nhất cùng vợ trở về từ Nam Mỹ vào cuối tháng 4, chủ động báo cáo đơn vị vận hành khi xuất hiện triệu chứng và hiện nhập viện cách ly tại Zurich. Cơ quan y tế đã chuyển ba người có dấu hiệu nghi ngờ (gồm một công dân Anh 56 tuổi, một người Hà Lan 41 tuổi và một người Đức 65 tuổi) từ tàu sang Hà Lan điều trị. Công ty vận hành Oceanwide Expeditions cho biết nhóm này bao gồm hai thành viên thủy thủ đoàn.
Tàu MV Hondius hiện neo đậu gần Cape Verde cùng khoảng hơn 100 hành khách và nhân viên dưới các quy định phòng dịch nghiêm ngặt. Đơn vị vận hành lên kế hoạch đưa tàu đến quần đảo Canary (Tây Ban Nha) để mọi người lên bờ.
Bộ Y tế Tây Ban Nha dự kiến kiểm tra y tế, chăm sóc toàn bộ số người này tại các khu vực chuyên biệt nhằm tránh lây nhiễm cho dân địa phương. Tuy nhiên, cũng trong ngày 6/5, Chủ tịch quần đảo Canary Fernando Clavijo phản đối kế hoạch cập bến và yêu cầu họp khẩn với Thủ tướng Pedro Sánchez để tìm hướng giải quyết.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus xác nhận các bệnh nhân mắc chủng Andes đặc hữu ở Nam Mỹ. Khác với các chủng Hantavirus thông thường chỉ lây qua chất thải hoặc nước bọt của động vật gặm nhấm, chủng Andes có khả năng lây từ người sang người thông qua tiếp xúc thân mật.
Cơ quan chức năng đang truy vết 62 người (gồm nhân viên y tế, nhân viên cảng và thủy thủ đoàn) từng tiếp xúc với các bệnh nhân và đã xác định vị trí 42 người. Dù vậy, lãnh đạo WHO đánh giá rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng nói chung vẫn ở mức thấp.
Con tàu dài 108 m chở khoảng hơn 140 hành khách và thủy thủ đoàn khởi hành từ Ushuaia (Argentina) ngày 20/3. Trong hành trình, tàu đã đi qua Nam Cực, quần đảo Falkland, Nam Georgia cùng nhiều hòn đảo trên Đại Tây Dương và dự kiến kết thúc chuyến đi vào ngày 4/5.
Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cơ quan này ghi nhận 890 người mắc Hantavirus từ năm 1993 đến 2023. Trong đó, dư luận từng chú ý đến ca tử vong do loại virus này của bà Betsy Arakawa, vợ nam diễn viên Gene Hackman, vào năm ngoái.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 5/5 cũng phát thông báo khẩn về nguy cơ lây nhiễm virus Hanta từ chuột, tác nhân gây viêm hô hấp cấp tính nặng và tỷ lệ tử vong rất cao. Nhà chức trách cho biết chưa ghi nhận công dân Việt Nam tham gia chuyến hải trình trên.
