Bộ Y tế vừa ban hành tài liệu chuyên môn Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola. So với bản hướng dẫn được ban hành năm 2014, phiên bản này có một số sự thay đổi về tác nhân gây bệnh (bổ sung 6 chủng), phương pháp xét nghiệm, tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, các phương pháp điều trị…
Cụ thể, hướng dẫn mới cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn: Bắt buộc có sốt 38 độ C và ít nhất 1 triệu chứng đặc hiệu (đau đầu, nôn/tiêu chảy, đau bụng, xuất huyết không giải thích được) và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.
Các yếu tố dịch tễ này gồm: Tiếp xúc với máu, dịch cơ thể hoặc đồ dùng của người bệnh được xác định hoặc nghi nhiễm virus Ebola; hoặc đi về từ vùng dịch bệnh do virus Ebola đang lưu hành; hoặc trực tiếp xử lý, tiếp xúc với động vật ốm/chết do virus Ebola.
Về điều trị, hướng dẫn bổ sung các biện pháp điều trị hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh. Đặc biệt lưu ý điều trị theo dõi cho người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Đồng thời, bổ sung các kháng thể đơn dòng áp dụng cho chủng Zaire.
Về quản lý người tiếp xúc gần, phiên bản lần này bổ sung quy định cấm khắt khe: Không được cho bú sữa mẹ, hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối với các trường hợp tiếp xúc gần.
Dấu hiệu mắc bệnh Ebola
Bệnh có biểu hiện lâm sàng nghiêm trọng, thường có hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong trung bình 50% (dao động từ 25% đến 90%).
Thời gian ủ bệnh trung bình là 2-21 ngày.
Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
– Sốt cấp tính.
– Mệt mỏi.
– Đau đầu, đau mỏi cơ, đau họng.
– Nôn/buồn nôn.
– Tiêu chảy.
– Đau bụng.
– Viêm kết mạc.
– Phát ban: Ban đầu ban nhú đỏ sẫm màu như đinh ghim tập trung ở nang lông, sau hình thành nên tổn thương ban dát sẩn có ranh giới rõ và cuối cùng hợp thành ban lan tỏa, thường trong tuần đầu của bệnh.
– Triệu chứng xuất huyết gồm đi ngoài phân đen, chảy máu nơi tiêm truyền, ho máu, chảy máu chân răng, đái máu, chảy máu âm đạo.
Các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm để gửi làm xét nghiệm đặc hiệu chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh được xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.
Việc ban hành Hướng dẫn năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỷ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới. Bộ cũng yêu cầu các Sở Y tế, các bệnh viện tuyến trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc hướng dẫn chuyên môn mới này.
Tính đến ngày 22/5, Congo đã ghi nhận 750 trường hợp nghi nhiễm với 177 ca tử vong; Uganda ghi nhận 2 ca xâm nhập, trong đó 1 ca tử vong. Tác nhân gây bệnh là chủng Bundibugyo của virus Ebola.
Ngày 17/5, Tổ chức Y tế thế giới đã công bố đây là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC).
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Âu Văn Khê, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, không phải mọi cơn đau đầu ở người trên 50 tuổi đều do bệnh nguy hiểm. Nhưng người bệnh nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
Dù đau đầu là biểu hiện thường gặp, nhưng bác sĩ Khê lưu ý người dân cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi đau đầu đi kèm một trong các dấu hiệu sau:
“Những dấu hiệu trên có thể liên quan đến đột quỵ, xuất huyết não, viêm màng não, tăng nhãn áp góc đóng cấp hoặc một số bệnh lý cần xử trí khẩn cấp. Người bệnh không nên tiếp tục tự thoa dầu, dán cao hoặc chờ cơn đau tự hết”, bác sĩ Văn Khê nói.
Từ đó, bác sĩ Khê cho hay việc sử dụng dầu gió, cao dán chỉ nên được cân nhắc khi:
“Người bệnh không được bôi hoặc dán cao dán lên trán, thái dương, mặt hay vùng gần mắt nếu nhà sản xuất không cho phép. Không nên tự tăng lượng dầu, số miếng dán, số lần sử dụng hoặc kéo dài thời gian dán. Nếu cơn đau ngày càng tăng, xuất hiện thường xuyên hơn, tái phát nhanh hoặc thay đổi tính chất, cần ngừng tự xử lý và đi khám”, bác sĩ Khê lưu ý.
Ngày 24-6, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng ra mắt Ban Bảo vệ trẻ em và đưa vào hoạt động Phòng tham vấn hỗ trợ trẻ em.
Mô hình được triển khai với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), hướng đến xây dựng môi trường khám chữa bệnh an toàn, thân thiện và tăng cường bảo vệ trẻ em trong cơ sở y tế.
Ngoài chăm sóc sức khỏe thể chất, mô hình mới còn tập trung phát hiện sớm, hỗ trợ và can thiệp đối với các trường hợp trẻ có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại, bỏ bê hoặc gặp các vấn đề tâm lý - xã hội.
Ban Bảo vệ trẻ em gồm 9 thành viên do BSCKII Võ Hữu Hội, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, làm Trưởng ban, có nhiệm vụ phối hợp phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ bạo lực, xâm hại; tiếp nhận, điều trị tổn thương thể chất và tâm lý; đồng thời kết nối mạng lưới bảo vệ trẻ em ngoài cộng đồng.
Theo ông Hội, bệnh viện đã xây dựng quy trình gồm 5 bước từ tiếp nhận, đánh giá, lập kế hoạch can thiệp đến theo dõi, hỗ trợ nhằm đảm bảo trẻ được bảo vệ kịp thời và toàn diện.
Mô hình có Phòng tham vấn hỗ trợ trẻ em là không gian riêng biệt được thiết kế thân thiện, bảo mật để trẻ dễ dàng chia sẻ những tổn thương, khó khăn mà các em đang gặp phải.
Trước đây, bệnh viện vẫn tiếp nhận các trường hợp trẻ cần hỗ trợ tâm lý hoặc nghi bị bạo lực, xâm hại. Tuy nhiên việc tham vấn chủ yếu được thực hiện tại phòng làm việc hoặc các không gian dùng chung trong bệnh viện, nên còn nhiều hạn chế về tính riêng tư.
Nhiều trẻ có tâm lý e dè, lo sợ nên rất khó chia sẻ trong môi trường đông người. Phòng tham vấn mới sẽ giúp các em cảm thấy an toàn hơn khi bộc lộ cảm xúc, từ đó nhân viên y tế và công tác xã hội có thể tiếp cận, hỗ trợ hiệu quả hơn.
Khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị bạo lực hoặc xâm hại, bệnh viện sẽ phối hợp với công an, tư pháp, cán bộ trẻ em và chính quyền địa phương để xây dựng phương án bảo vệ phù hợp, kể cả sau khi trẻ xuất viện.
Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia từ Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Hùng Vương (TP.HCM) cũng chia sẻ kinh nghiệm nhận diện, tiếp nhận và xử trí các trường hợp trẻ em bị bạo lực, xâm hại trong cơ sở y tế; đồng thời thảo luận về cơ chế phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em.
Cao huyết áp, hay còn gọi là tăng huyết áp, là một bệnh lý âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm, đang ảnh hưởng đến khoảng 1/3 số người trưởng thành tại Anh. Việc bổ sung một loại củ màu đỏ đặc biệt vào chế độ ăn uống hàng ngày có thể là chìa khóa vàng giúp kiểm soát chỉ số này một cách tự nhiên.
Khi bị cao huyết áp, tim của bạn phải hoạt động vất vả hơn đáng kể so với bình thường để bơm máu đi khắp cơ thể. Tình trạng này kéo dài sẽ tạo thêm áp lực nặng nề lên tim, mạch máu và các cơ quan nội tạng khác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cao huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng cấp cứu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Trong các yếu tố nguy cơ, chế độ ăn uống được xác định là tác nhân ảnh hưởng lớn nhất đến huyết áp, trong đó thói quen ăn mặn (tiêu thụ nhiều muối) là nguyên nhân hàng đầu. Muối khiến cơ thể giữ nước, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch và đẩy huyết áp lên cao. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, những gì chúng ta dung nạp cũng có thể mang lại hiệu quả đảo ngược kỳ diệu.
Trong một video chia sẻ trên nền tảng mạng xã hội TikTok, Bác sĩ Suraj Kukadia (được cộng đồng mạng biết đến với tên gọi Dr Sooj) đã phân tích những lợi ích vượt trội của củ dền đối với sức khỏe: "Củ dền là một nguồn cung cấp nitrate tự nhiên tuyệt vời cho chế độ ăn uống. Hoạt chất này đã được chứng minh là có khả năng hạ huyết áp hiệu quả ở cả hệ thống tuần hoàn trung ương lẫn ngoại vi. Không chỉ vậy, củ dền còn giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tập luyện thể thao của bạn".
Lời khuyên của Bác sĩ Kukadia hoàn toàn được củng cố bởi các bằng chứng khoa học vững chắc nghiên cứu về tác động của nước ép củ dền đối với huyết áp.
Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa uy tín Hypertension vào năm 2015, các nhà nghiên cứu từ Đại học Queen Mary London phát hiện ra rằng: Chỉ cần uống một ly nước ép củ dền dung tích 250 ml mỗi ngày đã giúp giảm huyết áp trung bình khoảng 8/4 mmHg.
Nhờ đó, rất nhiều người tham gia thử nghiệm đã ghi nhận chỉ số huyết áp trở về ngưỡng an toàn. Các nhà nghiên cứu lưu ý kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi thực tế chỉ cần huyết áp tăng thêm mỗi 2mmHg thì nguy cơ tử vong do bệnh tim đã tăng 7% và nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng tới 10%.
Khả năng hạ huyết áp vượt trội của củ dền được xác định là nhờ hàm lượng nitrate vô cơ đậm đặc có trong loại củ này. Ngoài củ dền, các loại thực phẩm giàu nitrate khác có thể kể đến như rau bina (cải bó xôi), đại hoàng, cần tây, xà lách và cải xoong.
Một phân tích gộp được công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition vào năm 2022 đã xem xét 7 nghiên cứu hiện có và đi đến kết luận tương tự: Các nitrate tìm thấy trong nước ép củ dền giúp giảm hiệu quả huyết áp tâm thu, nhưng không có tác động đáng kể đến huyết áp tâm trương ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp động mạch. Các dữ liệu chỉ ra rằng việc uống nước ép củ dền đều đặn hàng ngày trong vòng 60 ngày sẽ mang lại kết quả tối ưu nhất.
Để chủ động kiểm soát và duy trì huyết áp ở ngưỡng an toàn, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị người dân nên nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc lối sống sau:
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng: Tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm nguyên bản.
Tập thể dục thường xuyên: Đặt mục tiêu vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.
Kiểm soát cân nặng: Chủ động giảm cân an toàn nếu bạn đang trong tình trạng thừa cân, béo phì.
Cắt giảm lượng muối: Hạn chế tối đa các thực phẩm mặn, đồ ăn chế biến sẵn và tránh thói quen nêm thêm muối vào các món ăn hàng ngày.
Hạn chế đồ uống có cồn: Tránh uống quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần một cách thường xuyên.
Cắt giảm chất kích thích: Hạn chế các đồ uống chứa nhiều caffeine như cà phê, trà đặc và nước ngọt có ga (cola).
Tuyệt đối không hút thuốc lá.
Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ rệt nhưng lại để lại hậu quả khôn lường. Nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào về chỉ số huyết áp của mình, hãy chủ động liên hệ với các bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia y tế để được thăm khám, tư vấn và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
