Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16-5 đăng một hình ảnh trên nền tảng Truth Social với dòng chữ: “Đó là khoảng lặng trước cơn bão”. Hình ảnh, dường như được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo, trong đó ông Trump đang chỉ tay vào máy ảnh, xung quanh là các tàu chiến trong vùng biển động dữ dội. Cờ Iran đang tung bay trên một số tàu.
Trả lời phỏng vấn Đài truyền hình Pháp BFMTV, nhà lãnh đạo Mỹ đã cảnh báo rằng Iran sẽ trải qua “thời kỳ rất tồi tệ” nếu không sớm đạt được thỏa thuận hòa bình. “Họ có lợi ích trong việc đạt được một thỏa thuận”, ông nhấn mạnh.
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã nhận được thông điệp từ chính quyền Trump thể hiện mong muốn nhưng Iran vẫn còn “sự nghi ngờ” về ý định thực sự của Washington.
Theo báo New York Times, các nguồn tin Trung Đông cho biết Israel và Mỹ đang khẩn trương chuẩn bị quân sự để nối lại các cuộc tấn công nhắm vào Iran, có thể sớm nhất ngay trong tuần tới.
Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur cho biết các quốc gia châu Âu đang chứng kiến giá khí tài quân sự tăng cao trong bối cảnh các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tăng cường chi tiêu quốc phòng.
Theo ông Pevkur, thực tế cho thấy giá một số mặt hàng quốc phòng đã tăng khoảng 50%, thậm chí 60% so với cách đây 2 năm.
Ông Pevkur mô tả đây là một bài toán “con gà và quả trứng”, các quốc gia nhận thấy sự thiếu hụt nguồn cung trên thị trường, nhưng ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu lại chưa sẵn sàng đầu tư mở rộng sản xuất.
Sự tăng giá đột ngột của vũ khí và các thiết bị quân sự đang làm phức tạp hóa các kế hoạch chi tiêu quốc phòng của NATO, trong bối cảnh châu Âu chịu áp lực phải tái vũ trang nhanh chóng. Châu Âu cũng đang phải gánh vác phần lớn chi phí viện trợ cho Ukraine trong xung đột với Nga, khi Mỹ bắt đầu chuyển dịch trọng tâm sang các khu vực khác.
Trong khi đó, ông Pevkur cảnh báo châu Âu không có thời gian để chờ đợi đến năm 2030 mới cải thiện khả năng sẵn sàng chiến đấu, và cần duy trì chi tiêu quốc phòng ở mức cao trong một thời gian dài.
Ngày 16-5, Israel tuyên bố thủ lĩnh cánh vũ trang của phong trào Hồi giáo Hamas, ông Ezzedine Al-Haddad, đã thiệt mạng trong một cuộc không kích ở Gaza khiến nhiều người thiệt mạng.
Theo Tel Aviv, đây là nhân vật chủ chốt đứng sau cuộc tấn công ngày 7-10 của Hamas vào Israel, và là một trong số nhiều chỉ huy, lãnh đạo của Hamas bị giết chết trong làn sóng tấn công của Israel sau đó.
Hãng tin AFP dẫn lời một quan chức Hamas xác nhận ông Haddad đã chết. “Chỉ huy cấp cao Ezzedine Al-Haddad đã bị ám sát trong một cuộc tấn công của Israel nhắm vào một căn hộ dân cư và một phương tiện dân sự ở thành phố Gaza hôm qua”, quan chức này nói.
Một trong bốn người Canada hiện đang cách ly ở British Columbia sau khi tiếp xúc với vi rút Hanta trên tàu du lịch MV Hondius đã có kết quả xét nghiệm dương tính sơ bộ.
Bà Bonnie Henry, quan chức y tế của British Columbia, cho biết người này đã xuất hiện các triệu chứng nhẹ, bao gồm sốt và đau đầu từ cách đây hai ngày. Tuy nhiên kết quả này sẽ được gửi đến phòng thí nghiệm vi sinh quốc gia ở Winnipeg để xét nghiệm xác nhận.
Cả bốn người nói trên đang được cách ly 21 ngày. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến nghị thời gian cách ly 42 ngày đối với vi rút Hanta.
Một người lao xe vào đám đông người đi bộ ở Modena, Ý, ngày 16-5 (giờ địa phương) và sau đó vung dao làm tổng cộng bảy người bị thương. Hung thủ đã bị những người đi đường khống chế.
“Tên điên đó, tôi không biết gọi hắn là gì, tên tội phạm đã gây ra hành động này, hắn đã bước ra khỏi xe và vung dao. Tôi xin cảm ơn bốn công dân đã bắt giữ hắn và giao hắn cho cơ quan thực thi pháp luật”, ông Massimo Mezzetti, thị trưởng Modena, nói với Đài truyền hình RAI.
Chính quyền cho biết một số người đi bộ bị thương nặng, trong đó có một phụ nữ bị cụt chân sau khi bị xe đâm trực diện. Một người khác nói với Reuters rằng họ bị thương do bị tài xế đâm dao.
Nghi phạm là một nam giới sinh năm 1995, hiện đang thất nghiệp và từng được chuyển đến trung tâm sức khỏe tâm thần để điều trị rối loạn nhân cách phân liệt vào năm 2022.
Theo thông báo được đưa ra: "Việc khôi phục tên gọi USPACOM nhằm tôn vinh nguồn gốc lịch sử sâu sắc của bộ tư lệnh này". Và thông báo cũng khẳng định khu vực hoạt động của USPACOM vẫn như USINDOPACOM là trải dài từ vùng biển ngoài khơi bờ Tây của Mỹ đến biên giới phía tây của Ấn Độ, với cam kết vững chắc trong việc duy trì khu vực tự do và cởi mở cùng với các đồng minh và đối tác trong khu vực như trước.
Được thành lập từ năm 1947, bộ tư lệnh trên mang tên USPACOM (còn gọi là PACOM) cho đến năm 2018 thì được đổi tên thành USINDOPACOM (còn gọi là INDOPACOM) để phản ánh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific) dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiệm kỳ 1. Chính vì thế, việc giờ đây Mỹ khôi phục lại tên PACOM được đánh giá là sự thay đổi quan điểm của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ 2.
Trả lời Thanh Niên ngày 20.6, cựu đại tá Carl O.Schuster (cựu Giám đốc bộ phận điều hành của Trung tâm tình báo hỗn hợp - Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của hải quân Mỹ) chỉ ra: "Việc "hồi sinh" PACOM phản ánh mối quan ngại và sự tập trung ngày càng tăng của Mỹ đối với Trung Quốc. Thực tế, INDOPACOM không hoạt động trên toàn bộ Ấn Độ Dương, mà chỉ phụ trách khu vực Ấn Độ Dương phía tây và tây bắc Sri Lanka. Trong khi đó, tên gọi INDOPACOM có thể được hiểu là hoạt động trên toàn bộ Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, nên điều này không còn đúng".
"PACOM chịu trách nhiệm về quan hệ quân sự với Ấn Độ và Sri Lanka cũng như các quốc gia phía đông của 2 nước này. Nhưng hoạt động trên biển của PACOM lại kết thúc ở phía tây và tây bắc Sri Lanka. Vùng biển đó thuộc quyền quản lý của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM)", cựu đại tá Schuster giải thích thêm.
GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) thì nhận định: "Tôi nghĩ việc đổi tên INDOPACOM trở lại thành PACOM phản ánh trọng tâm chính của bộ tư lệnh này là phòng thủ ở khu vực Thái Bình Dương. Washington dưới thời Tổng thống Trump hiện nay dường như cho rằng Ấn Độ và các nước khác trong khu vực nên tự lo cho an ninh của mình nhiều hơn là trông chờ Mỹ gánh vác trách nhiệm phòng thủ các tuyến đường biển giao thông xuyên qua Indo-Pacific".
"Xu hướng chung của chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Trump nhiệm kỳ 2 là các đồng minh và đối tác như Ấn Độ phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn về an ninh và ổn định trong khu vực, bởi Nhà Trắng đang có quan điểm chỉ hợp tác với các quốc gia sẵn sàng hy sinh nguồn lực, nếu đồng minh hay đối tác nào không sẵn sàng tự vệ và không ủng hộ Mỹ khi xảy ra khủng hoảng hay xung đột, thì tại sao Mỹ lại phải bảo vệ các đồng minh hay đối tác này?
Việc thiếu sự hợp tác giữa các đồng minh và đối tác với Mỹ để đối phó với Iran và ổn định eo biển Hormuz, hoặc thực sự tăng cường bảo vệ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga, đã củng cố quan điểm trên và được phản ánh trong việc đổi tên. Nói một cách đơn giản, các đồng minh và bạn bè cần phải tự lo cho bản thân nhiều hơn, nếu không Washington sẽ tiếp tục chuyển đổi các thể chế quốc phòng và chính sách đối ngoại theo lợi ích của Mỹ chứ không phải lợi ích của các đồng minh và đối tác", GS Nagy phân tích thêm.
Trong khi đó, TS Satoru Nagao (Viện nghiên cứu Hudson, Mỹ) cho rằng việc Washington "hồi sinh" PACOM là một động thái quan trọng vì ba lý do sau.
"Thứ nhất, INDOPACOM có liên quan Indo-Pacific, nên việc loại bỏ từ "INDO" khỏi INDOPACOM có nghĩa là Mỹ muốn hạ thấp tầm quan trọng của khu vực này", TS Nagao phân tích.
Thứ hai, theo ông, việc hạ thấp tầm quan trọng của Indo-Pacific đồng nghĩa với việc Mỹ đang hạ thấp lợi ích của Ấn Độ. Khái niệm Indo-Pacific xuất phát từ bài phát biểu của cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tại Quốc hội Ấn Độ hồi năm 2007. Mang chủ đề "Sự giao thoa của hai vùng biển", bài phát biểu này cũng đề cập sự hợp tác với Mỹ và Úc. Nhóm "Bộ tứ" (gồm Mỹ - Nhật Bản - Úc - Ấn Độ) cũng xuất phát từ bài phát biểu này. Đến năm 2012, ông Abe đã giải thích ý tưởng này trong bài viết "Kim cương an ninh dân chủ của châu Á".
Để đối phó với Trung Quốc, "Bộ tứ" cần sự hợp tác. Khái niệm Indo-Pacific và "Bộ tứ" chỉ hình thành khi nhóm tập trung vào Ấn Độ. Sinh thời, Thủ tướng Abe có quan hệ tốt với cả Tổng thống Trump lẫn Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, nên ông Abe đã thuyết phục hai nhà lãnh đạo còn lại về Indo-Pacific và "Bộ tứ" không chỉ dành cho Nhật Bản mà còn cho cả Mỹ và Ấn Độ. Kết quả là vào năm 2018, Mỹ đã đổi tên PACOM thành INDOPACOM.
"Nhưng thực tế là Mỹ chưa làm được nhiều ở Ấn Độ Dương. Kế hoạch thành lập hạm đội 1 phụ trách Ấn Độ Dương vẫn chưa được thực hiện. Và Ấn Độ đã do dự trong việc biến "Bộ tứ" thành một liên minh. Mỹ đã thất vọng trước sự do dự của Ấn Độ", TS Nagao đánh giá và cho rằng đó là lý do chữ "INDO" mất đi trong tên của bộ tư lệnh trên.
Thứ ba, theo vị chuyên gia, Ấn Độ không phải là quốc gia duy nhất bị Mỹ hạ thấp tầm quan trọng. Gần đây, thái độ của Mỹ đối với NATO là một ví dụ điển hình. Phát biểu trong Đối thoại Shangri-La vừa qua tại Singapore, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Peter Hegseth cho biết: "Chúng tôi yêu cầu các đồng minh và đối tác tăng ngân sách quốc phòng lên mức 3,5% GDP, chúng tôi đang vượt xa con số đó. Nhưng đối với những ai tin rằng họ có thể tiếp tục hưởng lợi từ sự hào phóng của người đóng thuế Mỹ, hãy nghe chúng tôi nói. Những ngày đó đã qua rồi". Đối chiếu với thông điệp này, Mỹ đang "hạ bậc" mức quan hệ hợp tác với Ấn Độ và châu Âu.
Chính vì thế, việc đổi tên INDOPACOM thành PACOM thực sự là một thông điệp quan trọng trong chính sách quốc phòng của Mỹ.
Báo Lenta của Nga cho biết một vụ nổ đã xảy ra tại Tháp Mosfilm, tòa nhà chọc trời ở phố Mosfilmovskaya tại Moskva, vào rạng sáng nay. Công trình này là tổ hợp dân cư gồm hai tòa tháp cao lần lượt 213 m và 131 m, được xây xong vào tháng 12/2011.
Hình ảnh hiện trường cho thấy hư hại ở phần phía trên của một tòa nhà, dường như là tòa tháp cao 213 m nằm trong tổ hợp Tháp Mosfilm. Mảnh vỡ nằm rải rác ở khu phố phía dưới và lực lượng ứng phó khẩn cấp đã được triển khai tới hiện trường.
Thị trưởng Moskva Sergey Sobyanin cho biết UAV Ukraine đánh trúng một tòa nhà gần phố Mosfilmovskaya, nhưng không nêu địa điểm cụ thể, thêm rằng không có ai bị thương sau sự việc. Ông Sobyanin sau đó thông báo có thêm hai UAV phóng về hướng Moskva và đã bị lực lượng phòng không bắn hạ.
Bộ Quốc phòng Nga và quân đội Ukraine chưa bình luận về thông tin.
Báo Kyiv Indepedent nhận định đây là cuộc tấn công sâu nhất của Ukraine nhằm vào khu dân cư trung tâm tại Moskva, cách trụ sở Bộ Quốc phòng Nga khoảng 3 km và Quảng trường Đỏ gần 7 km. Tháp Mosfilm nằm trong khu dân cư cao cấp ở thành phố này, gần các đại sứ quán và nhà ở dành cho nhân viên ngoại giao.
Ukraine từng nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào Moskva. Dù vậy, hiếm khi thủ đô của Nga hứng thiệt hại về hạ tầng dân sự nhờ năng lực phòng thủ tốt trước những mối đe dọa từ trên không, dù Ukraine đã tăng cường tập kích trong vài tháng qua.
Vụ tấn công xảy ra chỉ vài ngày trước khi Nga tổ chức lễ Duyệt binh Chiến thắng trên Quảng trường Đỏ. Bộ Quốc phòng Nga cho biết sự kiện năm nay sẽ không huy động những đội hình xe cơ giới như các năm trước vì "tình hình tác chiến".
Ngày 29-5, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Matxcơva có đầy đủ mọi phương tiện cần thiết để tiêu diệt bất kỳ bên nào tìm cách tấn công vùng Kaliningrad.
Theo Hãng tin Reuters, ông Putin tuyên bố như trên khi được hỏi về phát ngôn của Ngoại trưởng Lithuania Kestutis Budrys trong tháng này. Ông Budrys nói Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cần cho Nga thấy liên minh quân sự này có khả năng tấn công Kaliningrad.
Ông Budrys nói trên báo Neue Zürcher Zeitung (Thụy Sĩ) hôm 18-5: "Chúng ta phải cho Nga thấy rằng chúng ta có khả năng xuyên thủng pháo đài nhỏ mà họ xây dựng tại Kaliningrad. NATO có năng lực - nếu cần thiết - san phẳng các hệ thống phòng không và căn cứ tên lửa của Nga tại đó".
Kaliningrad là lãnh thổ hải ngoại của Nga, với vị trí bị kẹp giữa hai thành viên NATO là Lithuania và Ba Lan bên bờ biển Baltic. Vùng này có dân số khoảng 1 triệu người và được quân sự hóa đáng kể, đồng thời là nơi đặt trụ sở Hạm đội Baltic của Nga.
Trước đó, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng phát biểu của vị Ngoại trưởng Lithuania về việc tấn công Kaliningrad là "gần như điên rồ".
Trong diễn biến khác, khi trả lời câu hỏi về các báo cáo tình báo Nga cho rằng Ukraine đã cử nhân viên vận hành máy bay không người lái tới Latvia, ông Putin nhắc lại rằng bất kỳ địa điểm nào đặt ra mối đe dọa đối với Nga đều bị coi là mục tiêu hợp pháp của Matxcơva.
Dù vậy, nhà lãnh đạo Nga cho biết nước này vẫn sẵn sàng tiếp tục các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột Nga - Ukraine.
Nhà lãnh đạo Nga giải thích những phát biểu gần đây của ông về khả năng cuộc chiến tại Ukraine sắp kết thúc được đưa ra dựa trên đánh giá cá nhân của ông về các bước tiến của lực lượng Nga trên chiến trường.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga từ chối đưa ra bất kỳ mốc thời gian cụ thể nào về thời điểm xung đột có thể chấm dứt.
Cũng trong ngày 29-5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo rằng Nga đang chuẩn bị một "cuộc tấn công quy mô lớn mới" nhằm vào Ukraine, đồng thời kêu gọi người dân hành động để "bảo vệ tính mạng của mình".
