Theo Hãng tin AFP, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 8-5 đã kêu gọi các nước châu Âu tham gia nhiều hơn vào nỗ lực bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và một số đồng minh NATO gia tăng vì cuộc chiến Trung Đông.
Phát biểu sau cuộc gặp Thủ tướng Ý Giorgia Meloni tại Rome, ông cho rằng thế giới không thể chấp nhận việc Iran tìm cách “bình thường hóa” quyền kiểm soát một tuyến hàng hải quốc tế quan trọng.
Nhà ngoại giao Mỹ cũng nhắc lại sự bất mãn của Tổng thống Donald Trump với việc nhiều nước châu Âu không hỗ trợ Mỹ bảo vệ eo biển Hormuz. Ông Trump trước đó từng đe dọa rút quân Mỹ khỏi Ý và Tây Ban Nha, do hai nước này không tham gia cuộc xung đột.
Theo ông Rubio, nếu các nước châu Âu không cho Mỹ sử dụng lực lượng và căn cứ quân sự tại đây để phục vụ các chiến dịch khác – trong đó có vấn đề Iran – thì Washington sẽ phải xem xét lại cách hợp tác trong NATO.
Ngày 8-5, Nga và Ukraine đồng loạt xác nhận sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày từ 9 đến 11-5, theo đề xuất do Tổng thống Trump làm trung gian.
Ông Trump cho biết thỏa thuận cũng bao gồm việc hai bên trao đổi 1.000 tù binh mỗi bên. Nhà lãnh đạo Mỹ nói ông trực tiếp đề xuất kế hoạch này và cảm ơn Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đồng ý. Điện Kremlin hoan nghênh sáng kiến của ông Trump.
Trong khi đó Tổng thống Zelensky tuyên bố “một lệnh ngừng bắn phải được thiết lập”, đồng thời ra lệnh cho quân đội Ukraine không nhắm mục tiêu vào quảng trường Đỏ ở Matxcơva trong lễ duyệt binh ngày 9-5.
Một nguồn tin trong Phủ Tổng thống Ukraine cho biết Kiev đồng ý không triển khai máy bay không người lái tại Matxcơva để đổi lấy thỏa thuận trao đổi tù binh quy mô lớn.
Bộ Tài chính Mỹ ngày 8-5 công bố lệnh trừng phạt đối với 10 cá nhân và công ty, trong đó có nhiều thực thể tại Trung Quốc và Hong Kong, với cáo buộc hỗ trợ quân đội Iran mua vũ khí và nguyên liệu phục vụ sản xuất máy bay không người lái Shahed.
Theo Hãng tin Reuters, các biện pháp mới nhằm ngăn Tehran khôi phục năng lực sản xuất quốc phòng và mở rộng ảnh hưởng quân sự ra bên ngoài lãnh thổ.
Bộ Tài chính Mỹ cũng cảnh báo sẵn sàng áp đặt thêm các biện pháp kinh tế đối với bất kỳ công ty nước ngoài nào hỗ trợ hoạt động thương mại bị cho là bất hợp pháp của Iran.
“Dưới sự lãnh đạo quyết đoán của Tổng thống Trump, chúng tôi sẽ tiếp tục nhắm vào các cá nhân và công ty nước ngoài cung cấp vũ khí cho quân đội Iran để sử dụng chống lại lực lượng Mỹ”, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố.
Chính quyền Tổng thống Trump được cho là đã phê duyệt kế hoạch sa thải Ủy viên Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) Marty Makary, trong bối cảnh ông đối mặt làn sóng chỉ trích từ nhiều phía.
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề chia sẻ với Hãng tin Reuters, quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố chính thức, nhưng một nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho biết ông Trump đã “bật đèn xanh” cho việc thay lãnh đạo FDA.
Ông Makary thời gian qua bị chỉ trích bởi các đồng minh của ông Trump, những người ủng hộ Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., các nhóm chống phá thai và cả truyền thông bảo thủ.
Một trong những nguyên nhân gây tranh cãi là việc FDA hai lần từ chối phê duyệt liệu pháp điều trị ung thư da RP1 của Hãng Replimune. Ông Trump cũng được cho là không hài lòng với tiến độ phê duyệt thuốc lá điện tử có hương vị – sản phẩm ông từng cam kết bảo vệ trong chiến dịch tranh cử năm 2024.
Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc bổ nhiệm Phó ủy viên FDA Kyle Diamantas làm quyền lãnh đạo cơ quan này.
Chính quyền Tổng thống Trump ngày 8-5 thông báo đã kháng cáo phán quyết của Tòa Thương mại quốc tế Mỹ khi cho rằng mức thuế quan toàn cầu 10% áp dụng từ tháng 2 không phù hợp với Đạo luật Thương mại năm 1974, Hãng thông tấn Reuters đưa tin.
Sau khi Tòa án tối cao Mỹ ngày 20-2 bác bỏ các mức thuế quan “khẩn cấp” áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977 của ông Trump, nhà lãnh đạo đã nhanh chóng công bố mức thuế tạm thời 10% lên toàn cầu.
Mức thuế này được đưa ra nhằm xử lý tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán, dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Ngày 7-5, tòa án ra phán quyết với tỉ lệ 2-1 rằng Điều 122 của đạo luật này không nhằm xử lý tình trạng thâm hụt thương mại của Mỹ. Tuy nhiên lệnh chặn hiện chỉ áp dụng đối với ba nguyên đơn khởi kiện, gồm hai doanh nghiệp nhỏ và bang Washington.
Chính quyền ông Trump vẫn đang tiếp tục xúc tiến các kế hoạch áp thuế mới theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với ba cuộc điều tra dự kiến hoàn tất trong tháng 7.
Hoạt động này nằm trong khuôn khổ cuộc tập trận Balikatan thường niên, quy tụ lực lượng từ Philippines, Mỹ, Úc và New Zealand nhằm diễn tập phòng thủ bờ biển và nâng cao khả năng phối hợp bảo vệ lãnh hải, theo Reuters.
Tướng Romeo Brawner, Tư lệnh quân đội Philippines, nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Palawan - khu vực giáp Biển Đông.
"Chúng tôi đang bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế của mình, nơi chúng tôi lấy tài nguyên, lương thực và năng lượng. Vì vậy, việc bảo vệ lãnh thổ này của Philippines thực sự rất quan trọng", ông Brawner nói.
Theo ông Brawner, điểm mới của cuộc tập trận năm nay là việc tăng cường sử dụng các hệ thống không người lái, bên cạnh các khí tài như hệ thống pháo phản lực HIMARS.
Giới chức quân sự Philippines và Mỹ cho biết Balikatan năm nay là cuộc tập trận lớn nhất từ trước đến nay về quy mô và số lượng quốc gia tham gia, với hơn 17.000 binh sĩ, trong đó khoảng 10.000 quân Mỹ. Washington cho biết quy mô cuộc tập trận lần này cho thấy cam kết quốc phòng của Mỹ tại khu vực, ngay cả khi nước này vẫn đang duy trì hiện diện quân sự lớn ở Trung Đông.
Một giai đoạn khác của cuộc tập trận diễn ra từ ngày 20.4 đến 8.5 tại miền bắc đảo Luzon - khu vực gần Đài Loan - sẽ có sự tham gia lần đầu của lực lượng Nhật Bản. Các binh sĩ Nhật dự kiến sử dụng tên lửa chống hạm Type 88 trong một cuộc diễn tập tấn công trên biển.
Nhật Bản đang tăng cường hợp tác quốc phòng với Philippines sau khi hai bên ký thỏa thuận tiếp cận có đi có lại năm 2024, cho phép triển khai quân đội trên lãnh thổ của nhau. Philippines cũng hoan nghênh việc Nhật Bản nới lỏng hạn chế xuất khẩu vũ khí, mở đường cho khả năng cung cấp tàu chiến, tên lửa và các khí tài khác.
Trước đó, Trung Quốc nhiều lần chỉ trích các cuộc tập trận chung giữa Philippines và các đồng minh, đối tác, cho rằng chúng làm gia tăng căng thẳng khu vực.
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Sri Lanka từ ngày 7 đến ngày 8-5.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Sri Lanka trên cương vị người đứng đầu Đảng, Nhà nước. Lần gần đây nhất một nguyên thủ quốc gia Việt Nam thăm Sri Lanka là vào năm 2011.
Hồi tháng 5-2025, Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake đã thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam và dự Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc Vesak được tổ chức ở TP.HCM.
Tại cuộc gặp ở Hà Nội khi đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định với những thế mạnh của mình, Việt Nam mong muốn đồng hành và hợp tác với Sri Lanka trong phát triển kinh tế, xã hội.
Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake hoan nghênh và khẳng định sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam sang đầu tư trong các lĩnh vực quan trọng, chiến lược tại Sri Lanka.
Hai bên cũng nhất trí mở rộng hơn nữa hợp tác nông nghiệp, giáo dục, văn hóa, giao lưu nhân dân, du lịch, tôn giáo, thúc đẩy việc sớm mở đường bay thẳng hỗ trợ hợp tác, kết nối hai nước.
Nhân dịp này, nhà lãnh đạo Sri Lanka đã trân trọng gửi lời mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Sri Lanka.
Việt Nam và Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21-7-1970. Hai nước có quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác nhiều mặt.
Các đảng phái chính trị tại Sri Lanka có thiện cảm và coi trọng quan hệ với Việt Nam, coi Việt Nam là hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế để Sri Lanka học tập. Sri Lanka đã công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường đầy đủ.
Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 260 triệu USD, tăng 20% so với 2024. Tính đến tháng 3-2026, kim ngạch song phương đạt khoảng 50 triệu USD.
Sri Lanka có 34 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 43 triệu USD, đứng thứ 64/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam vào 7/21 ngành kinh tế của Việt Nam, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Về tài chính, hai nước đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa vào tháng 10-2005 và Hiệp định về hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan tháng 5-2025.
Chuyến thăm cấp Nhà nước đến Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này được kỳ vọng sẽ trở thành cột mốc mới trong quan hệ song phương, mở ra cơ hội tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, góp phần ứng phó hiệu quả với những biến động nhanh chóng của tình hình chính trị, kinh tế toàn cầu.
Trong nhiều năm, người dân Kiev đã quen với tiếng vo ve kéo dài của các UAV cảm tử Shahed bay trên đầu. Giờ đây, thủ đô Ukraine đang nghe thấy một loại âm thanh khác: tiếng rít chói tai của các UAV phản lực lao qua bầu trời với tốc độ cao đến mức dễ bị nhầm là tên lửa.
Những UAV nâng cấp này có thể đạt tốc độ tới 500km/h, gần gấp 3 lần các mẫu Shahed sử dụng động cơ cánh quạt trước đó, đồng thời mang đầu đạn nặng từ 50 đến 90kg.
Các quan chức Ukraine cho biết Nga đang ngày càng sử dụng loại UAV này để tấn công thủ đô nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không, buộc Kiev phải tiêu hao các tên lửa đánh chặn quý giá nhất, từ đó tạo ra những khoảng trống để tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình xuyên thủng.
Trong cuộc tấn công vào Kiev rạng sáng 2/7, Moscow đã triển khai số lượng UAV Shahed phản lực nhiều chưa từng có. Cuộc tấn công khiến ít nhất 25 người thiệt mạng, hơn 90 người bị thương và khoảng 130 tòa nhà bị hư hại.
Sau hơn 4 năm rưỡi xung đột, Kiev đã xây dựng được một mạng lưới phòng không đáng gờm gồm UAV đánh chặn nội địa, tên lửa đánh chặn nhập khẩu, các đội hỏa lực cơ động, hệ thống tác chiến điện tử và trực thăng.
Các UAV đánh chặn của Ukraine đặc biệt hiệu quả đối với những chiếc Shahed cánh tam giác bay chậm với tốc độ khoảng 180km/h mà chúng được thiết kế để đối phó.
Tuy nhiên, các phiên bản mới của Shahed hiện được trang bị động cơ turbo phản lực, cho phép đạt tốc độ tối đa 500km/h và khiến UAV đánh chặn của Ukraine "hít khói".
“Những UAV này không còn nằm trong khả năng đánh chặn của các UAV phòng không vốn chỉ đạt tốc độ khoảng 300km/h”, người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat nói với Kênh 5 hôm 2/7.
“Điều đó có nghĩa là các đội hỏa lực cơ động và UAV đánh chặn không còn đáng tin cậy nữa. Chúng tôi phải sử dụng tên lửa", ông giải thích.
Hiện tại, các mẫu UAV phản lực vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ. Trong số 496 UAV mà Nga phóng vào Ukraine hôm thứ Năm, bao gồm các loại Shahed, Gerbera và Italmas, các kênh giám sát cho biết chỉ có khoảng 30 chiếc sử dụng động cơ phản lực. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng con số thực tế có thể “hơn 100 chiếc”.
Dù theo con số nào, đây vẫn là số lượng UAV phản lực lớn nhất từng được sử dụng trong một đêm nhằm vào Kiev.
Các nhà phân tích quốc phòng Ukraine nhận định những UAV này đang khiến các đợt tập kích bằng tên lửa của Nga trở nên hiệu quả hơn.
Trong cuộc tấn công hôm thứ Năm, Nga đã sử dụng 74 tên lửa, bao gồm Zircon, Iskander, Kh-101, Kalibr và Kh-59/69. Tuy nhiên, chỉ có 3 trong số 28 tên lửa đạn đạo bị bắn hạ. Đây vốn là loại mục tiêu khó đánh chặn nhất và thường phải dựa vào các hệ thống Patriot do Mỹ cung cấp.
Nhà phân tích quân sự Ukraine Oleksandr Kovalenko cho rằng cuộc tấn công lần này “nổi bật” so với các đợt tập kích gần đây vì tỷ lệ UAV phản lực cao hơn đáng kể.
“Trong tính toán của Bộ chỉ huy Nga, điều này sẽ giúp họ xuyên thủng các lớp phòng không tầm gần của chúng tôi, đặc biệt là các UAV phòng không”, ông nói với truyền thông Ukraine.
“Điều quan trọng nhất mà chúng ta đang chứng kiến là sự gia tăng số lượng UAV cảm tử phản lực, vốn là mục tiêu rất khó đánh chặn do tốc độ cao từ 400 đến 450km/h”, chuyên gia hàng không Ukraine Bogdan Dolintse nhận định.
“Thứ hai, đối phương đang cố gắng gia tăng mật độ tấn công. Nếu trước đây các đợt tập kích bằng khoảng 1.000 UAV kéo dài từ 10 đến 14 giờ thì hiện nay Nga muốn đạt hiệu quả tương tự chỉ trong vòng 4 đến 6 giờ”, ông nói thêm.
