“Tôi luôn nghĩ rằng, trong cuộc sống này, điều quan trọng nhất là tầm nhìn và sự lựa chọn của mỗi người. Cùng đứng trước một ngã rẽ, có người chọn sự ổn định, có người chấp nhận bước ra khỏi vùng an toàn để tìm cơ hội cho bản thân. Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả, miễn là phù hợp với mục tiêu mà mình theo đuổi.
Trước đây, tôi là một nhân viên bưu tá, đi làm công ăn lương. Thu nhập mỗi tháng không được bao nhiêu, thậm chí càng về sau tôi càng thấy đồng lương của mình thấp đi so với nhu cầu cuộc sống. Nhiều lần tôi tự hỏi: ‘Với mức thu nhập này, làm sao đủ để nuôi vợ, nuôi con trong tương lai?’.
Càng nghĩ, tôi càng thấy nếu cứ tiếp tục như vậy thì cuộc sống của mình sẽ không có nhiều thay đổi. Thế là năm 2017, tôi quyết định nghỉ ra làm riêng, mở công ty của mình. Những ngày đầu khởi nghiệp không hề dễ dàng. Có những tháng, thu nhập từ công ty của tôi chỉ vỏn vẹn 4 triệu đồng. Công việc thì vất vả hơn rất nhiều so với đi làm thuê. Nhiều lúc, tôi cũng chạnh lòng khi nhìn số tiền kiếm được chẳng đáng là bao.
Nhưng rồi tôi tự nhủ, nếu ngồi không thì chẳng ai cho mình số tiền ấy cả. Dù ít, đó vẫn là thành quả từ công sức lao động và quan trọng hơn, tôi đang xây dựng một thứ thuộc về chính mình. Vì vậy, hai vợ chồng tôi quyết định tiếp tục cố gắng. Chúng tôi chấp nhận đi chậm, từng bước một.
>> ’20 năm kinh nghiệm đầy mình giờ thất nghiệp tuổi 42′
May mắn là doanh thu của công ty tháng sau luôn cao hơn tháng trước, dù không phải quá lớn. Một phần nguyên nhân cũng là vì tính tôi thích tự làm, không muốn hùn hạp hay hợp tác với nhiều người để tránh những áp lực, mệt mỏi trong quản lý và các mối quan hệ. Thế nên, tôi chọn quy mô vừa sức với mình.
Điều khiến tôi hài lòng không phải là kiếm được bao nhiêu tiền, mà là cuộc sống hiện tại đã cho tôi những thứ mình mong muốn: có đủ thu nhập để nuôi vợ con, có tài sản để dành cho con sau này và có sự chuẩn bị cho tuổi già để không trở thành gánh nặng của các con.
Đến giờ, tôi vẫn thấy quyết định ra kinh doanh riêng của mình là đúng đắn. Công việc của tôi bây giờ khá đơn giản: chăm sóc khách hàng cũ và tìm kiếm thêm khách hàng mới. Tôi không còn phải sống trong tâm trạng thấp thỏm nhìn nét mặt cấp trên hay lo lắng chuyện công ty cắt giảm nhân sự. Tôi được tự quyết định công việc và chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.
Những khách hàng của tôi, phần lớn đều đã ngoài 40 tuổi. Nhiều người luôn sống trong nỗi lo bị cho thôi việc, nên cố bám trụ với công việc hiện tại mà không biết mình có thể giữ được nó đến bao giờ? Tôi hiểu nỗi lo ấy bởi chính tôi cũng từng trải qua cảm giác bất an khi phụ thuộc hoàn toàn vào đồng lương hàng tháng. Nếu chỉ vì sợ thay đổi mà chấp nhận một cuộc sống khiến mình luôn bất an về tương lai, thì đến một lúc nào đó, chúng ta sẽ phải trả giá bằng sự tiếc nuối”.
Đó là chia sẻ của độc giả Trong Quy về kế hoạch chuẩn bị cho sự nghiệp trước tuổi trung niên. Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, nỗi lo thất nghiệp không còn là câu chuyện của riêng người trẻ mới đi làm mà đang trở thành áp lực lớn đối với nhiều lao động trung niên. Ở độ tuổi ngoài 40, khi gánh nặng tài chính cho gia đình vẫn còn lớn, việc mất việc hoặc đối mặt với nguy cơ bị thay thế khiến không ít người rơi vào trạng thái bất an. Đây cũng là giai đoạn mà cơ hội tìm kiếm một công việc mới với mức thu nhập và vị trí tương đương thường trở nên khó khăn hơn. Trước thực tế đó, nhiều người đặt câu hỏi: nên tiếp tục bám trụ vào công việc hiện tại hay chủ động tìm kiếm một hướng đi mới để chuẩn bị cho tương lai?
Năm 2017, vợ chồng tôi cưới nhau rồi mua căn chung cư đầu tiên ở Hà Nội với giá gần 900 triệu đồng. Khi đó, tài sản của hai đứa chỉ có đúng 50 triệu đồng tiền tiết kiệm, cộng thêm sự hỗ trợ của hai bên gia đình khoảng 200 triệu. Phần còn lại, chúng tôi phải vay ngân hàng gần 650 triệu đồng.
Thời điểm ấy, tổng thu nhập của hai vợ chồng tôi chỉ khoảng 16 triệu đồng mỗi tháng, lại vừa sinh con đầu lòng. Nhiều người biết chuyện đều bảo chúng tôi quá liều lĩnh, thiếu tính toán. Thú thật, lúc ký hợp đồng vay mua nhà, chính tôi cũng rất lo. Nhưng tôi tự nhủ "nếu cứ chờ thì chẳng biết đến bao giờ mới mua được nhà và ổn định cuộc sống".
Những năm đầu sau ngày cưới là chuỗi ngày cả gia đình tôi phải sống rất dè sẻn. Vợ chồng trẻ lương không cao, lại nuôi thêm con nhỏ, nên tháng nào chúng tôi cũng phải tính toán chi li từng khoản nhỏ để không bị thiếu trước hụt sau. Nhưng may mắn là cả hai chúng tôi luôn có cùng một suy nghĩ rằng khoản nợ mua nhà vẫn trong khả năng chi trả nên không phải điều quá đáng sợ. Có áp lực, chúng tôi càng động viên nhau cố gắng làm việc, vun vén cho gia đình.
Năm 2021, chúng tôi bán căn chung cư đó với giá gần như bằng lúc mua, rồi chuyển nơi ở mới. Sau đó, hai vợ chồng quyết định vay thêm tiền để mua một mảnh đất ở ngoại thành Đà Nẵng, giá 1,65 tỷ, trong đó tôi vay khoảng 850 triệu (50% giá trị mảnh đất).
>> 40 tuổi vẫn ở thuê vì tiếc 1,2 tỷ mua nhà Sài Gòn
Thời điểm đó, thị trường bất động sản bắt đầu có dấu hiệu chững lại, nhiều người nói chúng tôi "đu đỉnh". Nhưng thật lòng, cả hai chúng tôi chưa bao giờ quá bận tâm chuyện giá đất hôm nay tăng hay mai giảm. Chúng tôi nghĩ đơn giản rằng mua đất là để tích lũy tài sản lâu dài, còn điều quan trọng nhất vẫn là khả năng trả nợ của mình.
Có lẽ vì không đặt nặng chuyện lời lãi nên suốt những năm sau đó, hai vợ chồng tôi chỉ tập trung làm việc và trả nợ. Sau bốn năm, khoản vay mua đất cũng được thanh toán xong. Thu nhập của chúng tôi dần tốt hơn, gia đình cũng có thêm con thứ hai. Đến hiện tại, giá mảnh đất ấy đã tăng khoảng gấp đôi, nhưng tôi chưa có ý định bán.
Điều khiến tôi hài lòng nhất không phải chuyện đất của mình tăng giá, mà là cảm giác ổn định sau bốn năm chuyển nhà trong gần 5 năm sống trong nhà đi thuê. Có lần, chúng tôi đang ở yên ổn thì chủ nhà bất ngờ lấy lại nhà để bán, cả gia đình lại cuống cuồng tìm chỗ ở mới.
Chính trải nghiệm đó khiến vợ chồng tôi quyết định xây một căn nhà nhỏ để ổn định cuộc sống. Ngôi nhà không quá lớn nhưng đầy đủ tiện nghi và là nơi khiến chúng tôi có cảm giác thực sự thuộc về. Dĩ nhiên, để xây được nhà, chúng tôi tiếp tục vay nợ. Hiện tại, khoản nợ vẫn còn 700 triệu đồng nhưng cả hai vẫn thoải mái trả dần vì tất cả đã nằm trong tính toán.
Nghĩ lại gần 10 năm hôn nhân, vợ chồng tôi chưa khi nào hoàn toàn hết nợ. Nhưng chưa bao giờ chúng tôi coi đó là bi kịch. Với tôi, nợ trong khả năng kiểm soát đôi khi lại là động lực để cả hai cùng cố gắng, cùng nhìn về một hướng và có trách nhiệm hơn với tương lai gia đình. Tất nhiên, hành trình đó không chỉ có riêng nỗ lực của hai vợ chồng. Chúng tôi cũng may mắn vì luôn có sự đồng hành, hỗ trợ của bố mẹ hai bên, từ lúc mua căn nhà đầu tiên cho tới những giai đoạn khó khăn nhất.
Bây giờ, tôi thấy nhiều bạn trẻ chọn sống cho bản thân, tận hưởng hiện tại nhiều hơn, thay vì nghĩ cho tương lai. Tôi không phản đối quan điểm đó, vì mỗi người, mỗi thời lại có một cách sống riêng. Nhưng tôi tin rằng ai cũng nên biết tính toán cho tương lai, lo xa một chút. Bởi đến một độ tuổi nào đó, chúng ta sẽ nhận ra bản thân không chỉ sống cho riêng mình.
Tôi và bạn còn phải sống để bố mẹ yên tâm, để con cái nhìn vào và tin rằng chúng luôn có chỗ dựa, để người bạn đời có thể cùng mình cố gắng đi tiếp qua những năm tháng khó khăn nhất.
Tôi là phụ nữ, năm nay 39 tuổi, nhìn chung, cuộc sống của tôi khá thuận lợi. Tôi có gia đình hạnh phúc, có chồng có con, có nhà có xe. Trong quá trình đi làm việc, tôi cũng gặt hái được nhiều thành công từ sớm khi chỉ ngoài 30 đã ngồi ở vị trí quản lý, và nhờ vậy, sớm hoàn thành việc mua nhà mua xe từ trước 35 tuổi.
Trên con đường sự nghiệp, tôi cũng nhiều lần chuyển đổi việc, cũng có nhiều hoang mang, hoài nghi... nhưng rồi may mắn cũng đến, khi công việc sau luôn đến và cũng khá hơn công việc trước.
Tuy nhiên, trong làn sóng khó khăn hai năm nay, cũng như vận hạn năm tuổi, lần này tôi có một cú nhảy sai lầm và thất nghiệp. Nhưng lần thất nghiệp ở tuổi 39 này, khiến tôi lo lắng quá nhiều, trước đó còn có dấu hiệu "trầm cảm", "rối loạn lo âu".
Thực chất tôi tự phân tích và biết rằng mình không đến nỗi thiếu hụt tài chính vì đã có nhà, có xe có khoản tiết kiệm và có thu nhập của chồng, tôi cũng may mắn khi chồng con thương yêu và ngoan ngoãn.
Nhưng tôi lại đang gặp khủng hoảng với bản thân mình, tôi không biết khi nào tôi có thể tìm được một công việc khác và trong thời gian chờ đợi mỗi ngày này, tôi không biết phải làm gì, đối mặt với khoảng thời gian trống trải vô dụng này.
Có vẻ, vấn đề lớn nhất của tôi là bị định danh trong công việc. Nên nếu không có công việc, tôi không biết mình phải làm gì khác.
"Tôi có ba năm nghỉ hưu sớm với ý định đi du lịch cho đã. Thế nhưng, đến năm thứ hai, khoản thu nhập thụ động từ bất động sản cho thuê của tôi bắt đầu có vấn đề, toàn bộ bài toán tài chính hưu 'trật đường ray'. Điều đó cho thấy những suy nghĩ của tôi về điều kiện hưu trên khoản thu nhập thụ động hoàn toàn sai lầm.
Vậy là, tôi phải liên hệ lại với đồng nghiệp ở công ty cũ để xem vị trí trước đây của mình có còn cần người không? Nhưng tiếc là bộ máy nhân sự lúc đó đã ổn định. Cuối cùng, tôi lại đi rải CV và tìm cơ hội công việc mới. May mắn là sau khoảng hai năm lông bông, kỹ năng và kinh nghiệm của tôi vẫn chưa bị mài mòn nhiều lắm, nên tôi tìm được cơ hội vào lại cuộc chơi.
Sau lần ấy, tôi rút ra được một bài học xương máu rằng nghỉ hưu sớm hay muộn không phải được quyết định khi bạn đã đạt được bao nhiêu tiền và thu nhập thụ động sau khi nghĩ việc là bao nhiêu? Nó còn phụ thuộc vào triết lý xây dựng lối sống tiếp theo của bạn sau khi nghỉ việc. Đặc biệt, đừng bất chấp để nghỉ, hãy lắng nghe người thân, bạn bè để có thêm cái nhìn đa chiều trước khi quyết định".
Đó là chia sẻ của độc giả Nguyễn Phú Hưng về quyết định nghỉ hưu sớm. FIRE (độc lập tài chính và nghỉ hưu sớm) bắt đầu được nhiều người Việt biết đến từ khoảng năm 2020. Khảo sát trên VnExpress với gần 20.000 độc giả cho thấy chỉ 11% muốn làm việc đến tuổi nghỉ hưu theo quy định. 55% muốn nghỉ từ tuổi 50, 29% từ 40-50 tuổi và 5% muốn nghỉ trước tuổi 40. Tuy nhiên, không phải lúc nào nghỉ hưu sớm cũng đi cùng những mặt tích cực. Người theo trào lưu FIRE dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng do chưa xác định được mục đích sống, hoặc nhầm lẫn giữa công cụ mưu sinh và ý nghĩa cuộc đời.
>> Cuộc sống nghỉ hưu sớm sau 10 năm đi làm
Từng rơi vào cảm giác tương tự sau khi nghỉ hưu sớm, bạn đọc Doanhiep bình luận: "Tôi cũng nghỉ hưu sớm từ năm 35 tuổi, sau khi đã tích lũy đủ tài sản để sống một đời sung túc. Nhưng thú thực, sau khi nghỉ, tôi thấy rất buồn. Tôi cũng dành hơn 5 năm đi khắp thế giới, nhưng vẫn cảm thấy cô đơn, trống rỗng. Cuối cùng, sau 10 năm nghỉ ở nhà, tôi quyết định quay trở lại với công việc, thành lập một công ty nho nhỏ với khoảng 20 nhân viên. Giờ công việc của tôi rất bận rộn nhưng bản thân lại thấy vui vẻ hơn ngày trước rất nhiều. Ý nghĩa cuộc sống đôi khi không phải sự nhàn rỗi, đủ đầy, mà nó nằm trong sự tồn tại của bản thân với thế giới xung quanh".
Đồng quan điểm, độc giả Henry Tran cho rằng: "Cuộc sống là một hành trình dài, chứ không phải một đích đến. Bởi lẽ, đến cuối cùng thì ai cũng sẽ phải rời xa cõi đời này. Điều làm nên sự khác biệt giữa mỗi người không nằm ở việc ai đến đích trước, mà ở việc ai đã sống với nhiều trải nghiệm ý nghĩa và đa sắc màu hơn.
Tự do tài chính không phải là đích đến để dừng lại hay chỉ tận hưởng cuộc sống trong sự nhàn rỗi. Giá trị lớn nhất của nó là giúp chúng ta không còn phải quá bận tâm đến cơm áo gạo tiền hằng ngày, từ đó có thời gian nhìn lại chính mình: mình thực sự muốn gì, điều gì đáng theo đuổi, điều gì nên buông bỏ và đâu là đam mê khiến cuộc sống trở nên có ý nghĩa hơn.
Nếu còn trẻ mà chọn cách nghỉ ngơi hoàn toàn, rất dễ đánh mất động lực, mất kết nối với xã hội và dần đánh mất giá trị của bản thân. Con người vốn cần được cống hiến, học hỏi và phát triển. Chỉ khi tuổi cao, sức khỏe không còn cho phép lao động như trước thì việc sống chậm và nghỉ ngơi mới là điều tự nhiên. Còn khi vẫn còn trẻ, tự do tài chính nên được xem là cơ hội để sống đúng với giá trị của mình, chứ không phải là lý do để ngừng bước".
