Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên tiếng ngày 2-4 sau những chỉ trích, thậm chí đùa cợt về hôn nhân của ông, từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
“(Hành động quân sự ở eo biển Hormuz) chưa bao giờ là lựa chọn mà chúng tôi ủng hộ vì nó không thực tế. Nó sẽ mất rất nhiều thời gian, và sẽ khiến tất cả những người đi qua eo biển này gặp rủi ro từ Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran cũng như từ tên lửa đạn đạo”,
Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng việc mở cửa lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới, chỉ có thể bằng đàm phán với Iran.
Khi được hỏi về những lời chỉ trích của ông Trump đối với các đồng minh NATO, ông Macron trả lời:
“Tôi không muốn bình luận tiếp về một chiến dịch mà người Mỹ đã tự quyết định với Israel. Họ có thể than phiền về việc họ không được giúp đỡ, nhưng đó không phải là chiến dịch của chúng tôi. Chúng tôi muốn hòa bình càng sớm càng tốt.
Đây không phải là một chương trình truyền hình. Chúng ta đang nói về chiến tranh và hòa bình… Hãy nghiêm túc và đừng nói ngược lại với những gì chúng ta đã nói ngày hôm trước”, Hãng tin Reuters dẫn lời ông Macron nói, mà không rõ liệu có phải ông đang nói về nhà lãnh đạo Mỹ hay không.
Trước đó, khi chỉ trích các đồng minh NATO đã không tham chiến ở Iran, ông Trump đã nhại giọng Pháp và nói rằng vợ của ông Macron “đối xử với ông ấy cực kỳ tệ” và rằng Tổng thống Pháp vẫn “đang hồi phục sau cú đấm vào hàm”. Câu đùa này xuất phát từ hình ảnh vợ chồng ông Macron đùa giỡn trên máy bay.
Ông Macron đã đáp trả rằng những bình luận của Trump là “không lịch sự, cũng không phù hợp” với thời điểm hiện tại.
Ngày 2-4, khoảng 40 quốc gia tham gia thảo luận trực tuyến về hành động chung để mở lại eo biển Hormuz, sau khi ông Trump nói rằng việc đảm bảo an ninh tuyến đường thủy này là trách nhiệm của các nước khác.
“Chúng tôi đang tập trung vào các biện pháp lập kế hoạch ngoại giao và quốc tế, bao gồm việc huy động tập thể toàn bộ các công cụ và áp lực ngoại giao và kinh tế của chúng ta”, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nói khi chủ trì cuộc họp có sự tham gia của các quan chức Pháp, Đức, Canada, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Ấn Độ…
Trọng tâm chính của các cuộc đàm phán sẽ là làm thế nào để đảm bảo các chủ tàu cảm thấy đủ tự tin để tàu thuyền tiếp tục di chuyển qua khu vực này và giảm phí bảo hiểm.
“Iran đã thông báo với Mỹ rằng bất chấp những tin tức giả mạo đang lan truyền, Iran sẽ không yêu cầu hay thu phí quá cảnh, phí bảo hiểm và bất cứ khoản phí nào đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội.
Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh nếu những điều ông vừa nói là thông tin sai sự thật, đàm phán sẽ “kết thúc ngay lập tức”, theo Hãng tin Reuters.
Ngoài ra, ông Trump cho hay Washington không gửi khoản tiền mặt nào cho Tehran, tuy nhiên sẽ giải phóng một phần tài sản của Iran.
“Chúng tôi sẽ giải phóng một phần tài sản của họ, hiện do chúng tôi hoàn toàn kiểm soát, gửi đến các nông dân và chủ trang trại Mỹ để mua ngô, lúa mì, đậu nành và các mặt hàng khác. Iran đang rất cần lương thực và chúng tôi sẽ mua cho họ, độc quyền từ Mỹ”, ông nói thêm.
Ở phía ngược lại, Iran và Oman ngày 23-6 thông báo sẽ nghiên cứu về các chi phí cần thu tại eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định chủ quyền đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Theo tuyên bố chung, hai nước “đồng ý duy trì đối thoại về vấn đề trên thông qua một nhóm làm việc chung giữa hai bộ ngoại giao”, theo Hãng tin AFP.
Trước khi bất cứ chính sách nào được thông qua, Oman thông báo nước này đã phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời dành cho những tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz.
Những tàu có nhu cầu sử dụng hành lang tạm thời sẽ cần phối hợp với IMO, dựa trên các tọa độ được tổ chức này và chính quyền Oman công bố.
Biện pháp trên nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này, phù hợp với luật pháp quốc tế và Luật Biển - vốn bảo vệ quyền tự do đi lại trên biển mà không áp đặt các khoản phí quá cảnh.
Theo Đài CNN ngày 25-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định không có kế hoạch tổ chức cuộc gặp trực tiếp giữa các nhà đàm phán Iran và Mỹ tại Pakistan, trong bối cảnh xuất hiện nhiều thông tin trái chiều về tiến trình đối thoại giữa hai bên.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Baghaei nêu rõ các quan điểm của Tehran sẽ được chuyển tới phía Pakistan, thay vì thông qua một cuộc gặp trực tiếp với Washington.
Ông cũng cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang có mặt tại Pakistan để làm việc với các quan chức nước này, trong khuôn khổ vai trò trung gian mà Islamabad đang đảm nhận.
Tuyên bố của phía Iran được đưa ra chỉ ít giờ sau khi Nhà Trắng thông báo các đặc phái viên Jared Kushner và Steve Witkoff dự kiến tới Pakistan vào cùng ngày để tiến hành các cuộc thảo luận trực tiếp với Tehran.
Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã ghi nhận một số tiến triển trong những ngày gần đây, song các tiếp xúc sắp tới chủ yếu mang tính thăm dò, chứ chưa phải một vòng đàm phán chính thức.
Theo bà Leavitt, Mỹ sẽ cử hai đặc phái viên là Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia các cuộc trao đổi với phía Iran. Tuy nhiên Phó tổng thống JD Vance, người từng dẫn đầu phái đoàn trong các cuộc đàm phán trước, sẽ không tham gia ở giai đoạn đầu.
Thay vào đó ông Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ theo dõi diễn biến từ Washington, có thể tới Islamabad nếu các cuộc thảo luận đạt tiến triển và chuyển sang cấp độ thực chất hơn.
Đáng chú ý, các cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì và thậm chí mở rộng các biện pháp phong tỏa nhằm vào Iran. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết phạm vi phong tỏa hiện không chỉ giới hạn tại eo biển Hormuz, mà đã được mở rộng hơn.
Trước đó Iran từng đặt điều kiện sẽ không tiến hành đàm phán khi các biện pháp phong tỏa còn hiệu lực.
Theo Đài Al Jazeera, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này vẫn duy trì "toàn quyền hành động" tại Lebanon, bất chấp việc lệnh ngừng bắn vừa được gia hạn thêm ba tuần.
Trong đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông Netanyahu cho biết Israel sẽ tiếp tục hành động trước mọi mối đe dọa, kể cả những nguy cơ mới phát sinh.
Ông nhấn mạnh các lực lượng Israel đã tiến hành không kích trong những ngày gần đây và sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm đảm bảo an ninh cho khu vực phía bắc.
Nhà lãnh đạo cũng cáo buộc Hezbollah đang tìm cách phá hoại thỏa thuận ngừng bắn.
Tuyên bố được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn tại Lebanon thêm ba tuần, trong nỗ lực hạ nhiệt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah.
Quân đội Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào khu vực miền nam Lebanon ngày 24-4, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa hai bên dự kiến hết hạn vào ngày 26-4 được gia hạn thêm ba tuần.
Theo Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA), các máy bay không người lái của Israel đã nhiều lần tấn công khu vực ngoại ô thị trấn Kafra, thuộc huyện Bint Jbeil. Một đợt không kích khác cũng nhắm vào khu vực al-Basateen tại thành phố Tyre.
Theo Bộ Y tế Lebanon, tổng số thương vong kể từ khi giao tranh bùng phát đã tăng lên 2.491 người thiệt mạng và 7.719 người bị thương.
Nguồn tin giấu tên cho biết Iran có thể sẵn sàng cho phép các tàu thuyền đi lại ở khu vực vùng biển Oman tại Hormuz mà không gặp trở ngại nào từ Tehran. Dù vậy, hiện chưa rõ điều khoản tự do đi lại có áp dụng với tàu có liên hệ với Israel hay không. Ngoài ra, vấn đề xử lý thủy lôi thả trên biển cũng không được nhắc đến.
Một nguồn tin khác từ phương Tây nói đề xuất cho phép tàu thuyền đi qua phần eo biển Hormuz giáp Oman đã được xem xét, thế nhưng không rõ Mỹ đã có phản hồi hay chưa.
Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Iran chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Đề xuất nói trên nếu được xác nhận sẽ là bước đi nhượng bộ của Iran nhằm đạt được thỏa thuận khi đàm phán với Mỹ. Tehran những tuần qua đưa ra những quan điểm cứng rắn, bao gồm việc thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận tải quốc tế chỉ rộng 34 km giữa Oman và Iran.
Các quốc gia thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hiệp Quốc đã họp tại Anh tuần này và phản đối ý tưởng Iran áp đặt phí đối với các tàu sử dụng eo biển, điều mà IMO cho rằng sẽ "tạo ra tiền lệ nguy hiểm".
Trong động thái nhằm gây sức ép lên Iran, Bộ Tài chính Mỹ ngày 15.4 công bố siết cấm vận đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran. "Mỹ đang hành động một cách dứt khoát để hạn chế khả năng tạo ra doanh thu của Iran khi nước này cố gắng giữ eo biển Hormuz làm 'con tin'", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
Hãng AFP ngày 16.4 dẫn lời cố vấn quân sự của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo rằng Iran sẽ đánh chìm các tàu của Mỹ ở eo biển Hormuz nếu Mỹ quyết định kiểm soát tuyến đường hàng hải quan trọng này.
Căng thẳng giữa Mỹ - Iran tiếp tục diễn biến phức tạp, bất chấp thông tin đàm phán hai bên có dấu hiệu được nối lại trong tuần này.
