Top 5 tỉnh thành dẫn đầu Giải Violympic năm học 2025-2026

10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.

https://www.youtube.com/watch?v=-OBFTtSCOIk

Trong chuyên đề 7, một số công thức trong phần di truyền quần thể, giáo viên hướng dẫn học sinh một số công thức thường gặp ở bài tập di truyền quần thể. Đây là dạng bài tập thường xuyên gặp trong đề thi, nói chung cũng không quá khó, nếu học sinh chú tâm thì có thể làm nhanh được dạng bài tập này.

Trước đó vào ngày 8.5, trong chuyên đề 6: Xác định kiểu gen của bố mẹ từ tỷ lệ kiểu hình của đời con, giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài tập về quy luật di truyền luôn là bài tập có nhiều điểm nhất, khó nhất trong đề thi. Khi làm bài tập phần này, một thông tin luôn phải xác định là kiểu gen của 2 cơ thể đem lai và quy luật di truyền chi phối các gen đang xét. Trong chuyên đề này, thầy Bình giới thiệu với học sinh cách xác định nhanh các thông tin này ở phép lai 2 tính trạng, gen trên NST thường, 1 gen quy định một tính trạng và gen trội hoàn toàn.

Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.

88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.

Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026

Tin Gốc: Thanh Niên

ĐH quốc gia phải trở thành trung tâm trí tuệ, trung tâm đổi mới sáng tạo, nơi sản sinh tri thức mới, công nghệ mới, mô hình phát triển mới và cung cấp luận cứ khoa học cho các quyết sách chiến lược của quốc gia. Tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống ĐH Quốc gia Hà Nội cuối tuần qua cho thấy hai chữ "quốc gia" không chỉ là danh xưng, mà còn là trách nhiệm lịch sử, là sứ mệnh dẫn dắt tương lai đất nước.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là giai đoạn VN hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao, có năng lực cạnh tranh quốc tế và vị thế ngày càng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong giai đoạn này, lợi thế phát triển không còn chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên hay mở rộng vốn đầu tư, mà ngày càng phụ thuộc vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng thể chế, năng lực quản trị và trình độ nhân lực.

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ tài chính và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế, phương thức quản trị xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong bối cảnh đó, các ĐH nghiên cứu hàng đầu không chỉ là nơi truyền bá tri thức, mà phải là nơi tạo ra tri thức, chuyển hóa tri thức thành công nghệ, biến công nghệ thành năng lực sản xuất và góp phần xây dựng thể chế phát triển.

Đối với ĐH Quốc gia TP.HCM (ĐHQG-HCM), yêu cầu định vị lại sứ mệnh càng trở nên cấp thiết. Nếu trước đây, vai trò chủ yếu của ĐHQG-HCM được nhìn nhận trên 3 phương diện: đào tạo, nghiên cứu, và gắn kết cộng đồng, thì trong giai đoạn mới, cần mở rộng sang vai trò kiến tạo phát triển.

ĐHQG-HCM không chỉ là một trung tâm đào tạo và nghiên cứu lớn ở phía nam, mà cần được xác lập như một thiết chế chiến lược của quốc gia trong không gian phát triển năng động nhất cả nước.

ĐHQG phải là trung tâm đào tạo nhân tài và nhân lực chiến lược cho quốc gia. Điều này yêu cầu phải đào tạo được đội ngũ nhà khoa học, kỹ sư, chuyên gia công nghệ, chuyên gia chính sách, nhà quản trị, doanh nhân đổi mới sáng tạo và thế hệ lãnh đạo có tư duy toàn cầu, bản lĩnh dân tộc và năng lực phụng sự đất nước.

Để trở thành trung tâm nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi, ĐHQG-HCM cần ưu tiên các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, vi mạch, công nghệ sinh học, y sinh, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng, đô thị thông minh, logistics, kinh tế số và công nghệ xanh. Đây không chỉ là các hướng nghiên cứu khoa học, mà là những nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước.

ĐHQG-HCM cần được định vị là trung tâm tư vấn chính sách và cung cấp luận cứ khoa học cho phát triển. TP.HCM và vùng Nam bộ đang đứng trước nhiều bài toán lớn: xây dựng siêu đô thị, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp, chuyển đổi xanh khu công nghiệp, phát triển hạ tầng số, quản trị dữ liệu, thích ứng biến đổi khí hậu và liên kết vùng. Những vấn đề này đòi hỏi tư duy liên ngành, dữ liệu lớn, mô hình phân tích hiện đại và năng lực dự báo chính sách. ĐHQG-HCM phải là nơi cung cấp các luận cứ đó.

ĐHQG-HCM phải là hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đại học - doanh nghiệp - nhà nước.

ĐHQG-HCM phải là không gian văn hóa học thuật và phát triển con người toàn diện. Trong khi khoa học công nghệ tạo ra năng lực cạnh tranh, thì văn hóa, đạo đức, bản lĩnh và tinh thần phụng sự tạo nên chiều sâu phát triển.

Phải gắn sứ mệnh ĐHQG-HCM với các nghị quyết chiến lược: Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là nền tảng trực tiếp để phát huy vai trò đại học nghiên cứu.

Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế phát triển. Đây là cơ sở để ĐHQG-HCM tham gia sâu hơn vào nghiên cứu chính sách, pháp luật và thiết kế các cơ chế thử nghiệm.

Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân mở ra yêu cầu gắn đại học với doanh nghiệp. Nếu kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, thì đại học phải là nơi cung cấp tri thức, nhân lực, công nghệ và năng lực đổi mới cho khu vực này.

Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là cơ sở để ĐHQG-HCM đổi mới mô hình đào tạo. Đào tạo đại học không thể chỉ truyền đạt kiến thức, mà phải phát triển năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thích ứng và năng lực học tập suốt đời.

Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh. Đối với ĐHQG-HCM, điều này đòi hỏi việc phát triển khoa học công nghệ phải gắn với phát triển con người, đạo đức, văn hóa học thuật và trách nhiệm xã hội. Một đại học quốc gia không thể chỉ mạnh về công nghệ, mà còn phải là nơi nuôi dưỡng nhân cách, khí phách, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam.

Trước hết, cần trao cho hai ĐHQG nói chung và ĐHQG-HCM nói riêng cơ chế tự chủ đặc biệt gắn với trách nhiệm giải trình quốc gia. Tự chủ ở đây không chỉ là tự chủ tài chính, mà bao gồm tự chủ học thuật, nhân sự, tổ chức bộ máy, tài sản, hợp tác quốc tế và lựa chọn nhiệm vụ khoa học công nghệ. ĐHQG cần được quyền tuyển dụng và đãi ngộ nhân tài theo cơ chế cạnh tranh, thành lập đơn vị nghiên cứu mới, hợp tác với doanh nghiệp, sử dụng tài sản công cho đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực theo kết quả đầu ra.

Thành lập "Policy Lab ĐHQG-HCM" như một phòng thí nghiệm chính sách quốc gia ở phía nam. Policy Lab này có nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá và đề xuất chính sách trong các lĩnh vực mới như trung tâm tài chính quốc tế, sandbox công nghệ, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, chuyển đổi xanh, kinh tế biển, logistics vùng, đô thị thông minh và đổi mới sáng tạo trong khu vực công. Đây sẽ là cầu nối giữa tri thức học thuật và quyết sách quản trị.

Xây dựng các trung tâm xuất sắc về công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực cho một số lĩnh vực mũi nhọn. Các trung tâm này phải được vận hành theo mô hình mở, có sự tham gia của nhà khoa học, doanh nghiệp, chuyên gia quốc tế và chính quyền địa phương.

Hình thành Quỹ Đổi mới sáng tạo và thương mại hóa công nghệ trong ĐHQG. Đây là công cụ tài chính nhằm hỗ trợ giai đoạn sau nghiên cứu, bao gồm hoàn thiện nguyên mẫu, thử nghiệm, kiểm định, đăng ký sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn hóa, gọi vốn và thành lập doanh nghiệp spin-off.

Cần thiết lập cơ chế đặt hàng lớn từ Nhà nước, TP.HCM, vùng Đông Nam bộ và doanh nghiệp. ĐHQG chỉ có thể phát huy vai trò quốc gia khi được giao những bài toán quốc gia.

Đột phá trong đào tạo sau đại học, tiến sĩ và chương trình tài năng. Muốn trở thành đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, ĐHQG phải nâng mạnh tỷ trọng đào tạo sau đại học, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và chính sách công.

Có cơ chế thu hút nhân tài toàn cầu và người VN ở nước ngoài. ĐHQG cần được phép áp dụng chế độ hợp đồng linh hoạt, lương cạnh tranh, ngân sách khởi động nghiên cứu, phòng thí nghiệm riêng và quyền sở hữu trí tuệ rõ ràng để thu hút chuyên gia giỏi.

Phát triển khu đô thị ĐHQG-HCM thành khu đô thị đổi mới sáng tạo. Khu đô thị đại học không chỉ là nơi học tập, mà phải là không gian tích hợp giữa đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp công nghệ, không gian khởi nghiệp, nhà ở chuyên gia, hạ tầng số, giao thông công cộng và thiết chế văn hóa. Đây phải là một "innovation district" thực sự, kết nối với Khu Công nghệ cao TP.HCM, các khu công nghiệp, trung tâm tài chính, doanh nghiệp công nghệ và mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc tế.

Tin Gốc: Thanh Niên

Có mặt tại một cửa hàng tiện lợi trên đường Nguyễn Đình Chiểu, P.Bàn Cờ, TP.HCM vào giờ tan học buổi chiều, chúng tôi quan sát nhiều học sinh (HS) mặc đồng phục các trường THCS, THPT vào lựa các món ăn xế, sau đó mở điện thoại, quét mã thanh toán trên các ứng dụng. Chỉ thi thoảng mới có một vài HS dùng tiền mặt để trả. Vào nhiều thời điểm trong ngày, tại nhiều quán cà phê, trà sữa, gà rán, thậm chí là các xe bánh tráng trộn ở cổng trường, HS cũng quét mã tính tiền.

Chị Thái Trang, phụ huynh có con học lớp 12, Trường THPT Gia Định (TP.HCM), cho biết hiện nay mỗi khi vợ chồng chị cho con tiền tiêu vặt, con đều kêu chuyển khoản. Tiền lì xì hay tiền được cho tặng, con cũng đổi cho cha mẹ để chuyển vào tài khoản, dùng đặt xe, đặt đồ ăn…

Nguyễn Thái Hồng Ngọc, HS lớp 12, Trường THPT Phú Nhuận, cho hay theo quan sát, trải nghiệm cá nhân của em, HS, sinh viên hiện nay không sử dụng tiền mặt mà hình thành thói quen chuyển khoản. Các ví điện tử, app thanh toán của các ngân hàng đã trở nên phổ biến trong giới trẻ. Một phần vì tiện lợi, một phần HS không thích giữ tiền mặt trong người.

"Bạn bè em thường xuyên nhờ nhau đổi từ tiền mặt sang tài khoản để chuyển cho shipper. Nhưng căn tin trường em lại không nhận chuyển khoản mà chỉ nhận tiền mặt, nên mỗi sáng khi muốn xuống căn tin, mọi người lại tất bật đổi sang tiền mặt. Người trẻ hiện nay dường như "không xu dính túi", từ các khoản nhỏ như tiền gửi xe, mua rau củ ở chợ truyền thống cho tới đi ăn uống, mọi người đều quét mã, chuyển khoản", Ngọc cho hay.

Theo Ngọc, các ứng dụng ngân hàng, ví điện tử được HS, sinh viên ưa chuộng vì nhiều bên có các mã ưu đãi/giảm giá để được hoàn tiền; đi đâu cũng không cần mang theo ví lỉnh kỉnh mà chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh. "Dù vậy, cũng có những lúc dở khóc dở cười khi điện thoại không có kết nối internet, mọi người phải tìm cách có wifi mới thanh toán được. Bên cạnh đó, đối với một số ngân hàng thường xuyên bảo trì thì càng bất tiện". Nữ sinh lớp 12 cũng nhận ra sẽ có một số nguy cơ mất an toàn, xuất hiện chủ yếu khi người dùng bật mã QR thanh toán, người đứng sau có thể thấy mã này và chụp lại để có thể rút tiền từ tài khoản, hoặc nguy cơ bị lừa đảo trực tuyến…

Chị Hoàng Thị Mẫn, làm việc tại Tập đoàn Ngân Tín và có con gái đang học lớp 11 tại TP.HCM, cho hay từ đầu năm học này, chị cho con mở tài khoản trực tuyến. Hằng tuần, chị chuyển khoản các phần tiền cho con để ăn sáng, uống nước cũng như các chi phí đi siêu thị mua đồ ăn cho 3 mẹ con trong 1 tuần. "Từ khi con vào lớp 10, tôi đã hướng dẫn con nấu ăn, đi siêu thị, chi tiêu. Ví dụ mỗi tuần tôi chuyển cho con 1 triệu đồng, để mua đủ thực phẩm nấu ăn trong 7 ngày. Hiện nay, con quản lý tiền tốt hơn, còn biết chừa ra khoản dự phòng, phòng trường hợp mẹ chậm lương", chị Mẫn kể.

Chị nhìn nhận nên dạy con quản lý tài chính từ nhỏ, bởi hiện nay trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, HS đã được dạy về tiền tệ, nhận biết tiền. Từ lớp 2, lớp 3, HS được dạy tính toán sản phẩm phù hợp giá tiền lồng ghép trong môn toán, hoạt động trải nghiệm… "Dạy về quản lý tài chính không chỉ là dạy tiêu tiền, tiết kiệm tiền mà còn dạy để trẻ hiểu giá trị của đồng tiền, hiểu rằng cha mẹ lao động vất vả để kiếm được, từ đó con biết trân trọng, sớm nuôi dưỡng ước mơ, động lực để sau này có công việc làm tốt, thu nhập chân chính của riêng mình", chị Mẫn chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Song Trà, Giám đốc Công ty TNHH giáo dục và đào tạo TH (THedu), cho rằng trong dòng chảy hiện đại, không thể ngăn cản HS dùng tiền, hoặc ngăn cấm dùng các ví điện tử/app ngân hàng mà quan trọng là cách cha mẹ nói chuyện với con về sử dụng tiền đúng cách, hợp lý, tùy theo lứa tuổi. Ví dụ dạy con nên mua hàng hóa ở đâu, mua bao nhiêu là đủ, nhận diện sản phẩm an toàn, bảo mật tài khoản, hay cùng con giải những bài toán như xây dựng kế hoạch chi tiêu cho chuyến du lịch hè với số tiền 2 triệu đồng… "Khi con cái ở tuổi HS phổ thông, kinh nghiệm là không nên cho con quá nhiều tiền, phòng tránh nhiều nguy cơ, rủi ro lừa đảo cũng như bắt nạt trực tuyến, bắt nạt học đường", bà Trà nói.

Nguyễn Thái Hồng Ngọc cho rằng HS cần được giáo dục về tài chính từ tiểu học vì thực tế, đã có nhiều trường hợp HS tiểu học bị phát hiện lấy trộm tiền của phụ huynh để tiêu xài. Ngọc đề xuất nội dung giáo dục tài chính cần có sự đột phá, thú vị trong cách truyền tải để thông điệp đến với HS một cách tự nhiên, không gượng ép.

Thạc sĩ Trần Việt An, giảng viên Khoa Marketing, ĐH Kinh tế quốc dân, cho biết việc HS phổ thông được phụ huynh cho phép tự quản lý tiền tiêu dùng sớm và sử dụng ví điện tử là xu hướng dễ hiểu trong bối cảnh thanh toán số đã trở nên phổ biến tại VN.

Theo Ngân hàng Nhà nước, năm 2025, VN có hơn 30 triệu tài khoản ví điện tử đang hoạt động, cho thấy ví điện tử không còn là công cụ xa lạ, mà đã đi vào đời sống tiêu dùng hằng ngày, đặc biệt tại các đô thị lớn, nơi HS thường xuyên mua đồ ăn, đặt xe, mua sắm online hoặc thanh toán các dịch vụ nhỏ qua điện thoại.

"Ở mặt tích cực, việc cho HS tiếp cận ví điện tử có thể giúp các em hình thành kỹ năng tài chính cá nhân sớm hơn: biết theo dõi số dư, lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt nhu cầu và mong muốn, cũng như giảm rủi ro khi mang nhiều tiền mặt. Với phụ huynh, ví điện tử cũng tạo điều kiện chuyển tiền nhanh, kiểm tra lịch sử giao dịch và hỗ trợ con trong những tình huống cần thiết. Vì vậy, vấn đề không nằm ở chỗ có nên cho dùng hay không, mà là cho dùng ở mức độ nào, cách kiểm soát ra sao", thạc sĩ An nói.

Song, theo giảng viên ĐH Kinh tế quốc dân, HS dưới 18 tuổi vẫn là nhóm mà khả năng tự kiểm soát tài chính và nhận diện rủi ro số chưa hoàn thiện. Các em dễ bị tác động bởi khuyến mại, mã giảm giá, mua sắm dưới dạng trò chơi, áp lực bạn bè hoặc tâm lý mua theo "trend". Khi thanh toán chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, các bạn cũng dễ mất cảm giác cân nhắc như khi sử dụng tiền mặt. "Môi trường tiêu dùng số hoàn toàn có thể khiến HS bị lừa đảo, giả danh, dẫn dụ, bắt nạt hoặc ép chuyển tiền trực tuyến", ông An cảnh báo.

Do đó, theo ông An, phụ huynh nên coi ví điện tử là công cụ giáo dục tài chính có giám sát, không phải một chiếc ví tự do. Một số nguyên tắc cần thiết phải đặt ra: giới hạn hạn mức theo tuần hoặc theo tháng; không liên kết trực tiếp với tài khoản ngân hàng có số dư lớn; bật xác thực sinh trắc học, OTP và thông báo giao dịch; kiểm tra lịch sử chi tiêu định kỳ; hướng dẫn HS không chuyển tiền cho người lạ, không bấm vào đường dẫn lạ, không chia sẻ mã OTP/mật khẩu và phải báo ngay với bố mẹ khi bị đe dọa, tống tiền hoặc ép giữ bí mật.

"Ngay cả sinh viên ĐH vẫn có thể bị lừa đảo trực tuyến nên với HS phổ thông, sự đồng hành của gia đình là điều bắt buộc. An toàn tài chính số cho HS không chỉ là vấn đề công nghệ mà là cả một vấn đề mang tính giáo dục", ông An nói.

Tin Gốc: Thanh Niên