Vừa qua hệ thống sử dụng chuẩn công nghệ mở (OGC) đã được phát triển từ nhiệm vụ khoa học – công nghệ của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, có thể hỗ trợ khai thác thông tin nhanh và tạo tiền đề cho hệ sinh thái dữ liệu dùng chung.
Theo ông Phạm Quốc Phương – Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin và địa không gian (GITC), chủ nhiệm nhiệm vụ – khảo sát cho thấy dữ liệu phục vụ quản lý đô thị tại TP.HCM hiện được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, tập trung ở ba lĩnh vực đất đai, quy hoạch và xây dựng.
Các nhóm dữ liệu đều là dữ liệu không gian, bao gồm thông tin địa chính, thửa đất, hiện trạng và kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch phân khu, quy hoạch xây dựng, hệ thống giao thông, giấy phép xây dựng và hiện trạng công trình.
Tuy nhiên mỗi lĩnh vực lại được quản lý theo các quy trình chuyên ngành riêng, lưu trữ trên các hệ thống khác nhau, chưa được tích hợp trên một nền tảng dùng chung, thiếu cơ chế chia sẻ và chưa có công cụ khai thác tập trung phục vụ quản lý.
Phần mềm quản lý đất đai trên cả nước cũng có sự phân tán về nền tảng công nghệ. Các hệ thống đang được sử dụng gồm ViLIS, ELIS, VBDLIS cùng một số hệ thống khác như TMV.LIS, DongNai.LIS, SouthLIS…
Nhóm nghiên cứu đánh giá việc tổng hợp thông tin theo khu vực, theo loại quy hoạch hoặc theo hiện trạng xây dựng hiện vẫn chưa được tự động hóa, làm hạn chế khả năng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định của cơ quan quản lý.
Hệ thống sử dụng chuẩn công nghệ mở (OGC) từ nhiệm vụ khoa học – công nghệ của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa được phát triển bao gồm hai sản phẩm trọng tâm: nền tảng tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu và nền tảng trực quan hóa, phân tích và thống kê dữ liệu không gian trên nền tảng cơ sở dữ liệu GIS mẫu.
Trong đó dữ liệu không gian được chuẩn hóa theo hệ quy chiếu VN-2000, dữ liệu thuộc tính tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 6909:2001.
Ông Phương giải thích dữ liệu được tổ chức theo các lớp thông tin thống nhất và xác định các nhóm dữ liệu dùng chung quan trọng như cấp phép xây dựng, quản lý nhà ở, hạ tầng kỹ thuật đô thị, thông tin quy hoạch phân khu, nền thông tin địa lý tỉ lệ 1:2000 và 1:5000, cùng cơ sở dữ liệu đất đai.
Nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu được thiết kế nhằm kết nối các hệ thống hiện có, cho phép đồng bộ dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau và cung cấp một giao diện khai thác tập trung.
Ngoài ra nền tảng trực quan hóa và phân tích dữ liệu cho phép hiển thị thông tin trực tiếp trên bản đồ số, kết hợp các công cụ thống kê, phân tích và tạo báo cáo theo nhu cầu sử dụng.
Ông Phương cho biết thêm trong quá trình thử nghiệm, hệ thống hỗ trợ truy vấn dữ liệu linh hoạt theo nhiều tiêu chí, đồng thời hiển thị kết quả dưới dạng lớp bản đồ, bảng số liệu hoặc biểu đồ trực quan, phục vụ công tác quản lý và ra quyết định.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ, nhiệm vụ đồng thời xây dựng dự thảo quy chế tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu, trong đó làm rõ cơ chế cập nhật, phân quyền và phối hợp giữa các đơn vị liên quan.
Theo nhóm nghiên cứu, đối với cơ quan quản lý, hệ thống giúp tra cứu, tổng hợp và phân tích thông tin liên ngành trên một nền tảng chung, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành, giảm trùng lặp dữ liệu…
Với doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, xây dựng và đầu tư, việc tiếp cận thông tin quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất trở nên minh bạch, thuận tiện, góp phần giảm chi phí khảo sát và rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Trong khi đó, người dân dễ dàng tra cứu thông tin thửa đất, quy hoạch và giấy phép xây dựng, tăng tính minh bạch, hạn chế rủi ro pháp lý và tiết kiệm thời gian khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan.
Công nghệ lõi hiện được triển khai để ứng dụng cho các xã, phường ở TP.HCM. “Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục mở rộng phạm vi tích hợp dữ liệu, nâng cao năng lực khai thác và hướng tới quy mô lớn hơn, tạo thuận lợi cho công tác quản lý đô thị trong thời gian tới”, ông Phương cho biết.
Định hướng của TP.HCM là từ năm 2027 sẽ tính toán mở rộng khu vực xét tuyển, học sinh không phải thi lớp 10 nhằm giảm áp lực thi cử.
Khi các loại hình trường đảm bảo thực hiện chủ trương, Sở sẽ nghiên cứu xây dựng các tiêu chí xét tuyển không chỉ đảm quyền lợi của học sinh mà còn để các trường THPT tuyển chọn được học sinh có nguyện vọng, phù hợp với định hướng phát triển của mỗi nhà trường.
Trước thông tin này, đã có nhiều luồng ý kiến và phân tích bày tỏ quan điểm nên hay không nên thi lớp 10.
Theo bạn đọc Nguyễn Tuyến, học tập là quyền lợi của tất cả trẻ em. Chúng ta nên xây dựng đủ trường lớp cho các cháu được học ở trường gần nhà nhất.
Đồng tình với phương án xét tuyển lớp 10, một phụ huynh cho hay: "Còn thi tuyển là còn mệt mỏi và dạy thêm tràn lan. Con tôi năm nay bước vào lớp 9. Bắt đầu từ hè và cả năm lớp 9 tới cháu sẽ chỉ đi học thêm 3 môn thi tuyển để đấu vào trường điểm cháu chọn. Giờ bậc phụ huynh như tôi biết phải làm sao? Cấm thì không ổn, mà để theo kế hoạch của cháu thì không đành. Vậy là năm nay không được nghỉ hè!".
Trong khi đó, một giáo viên dạy toán gửi ý kiến đến Báo Thanh Niên bày tỏ quan điểm, nếu hệ thống giáo dục đáp ứng được hết nhu cầu học tập thì nên xét tuyển. Nếu không thì thi lớp 10 vẫn là giải pháp công bằng nhất, đánh giá theo học bạ hoàn toàn chưa đáng tin.
Một phụ huynh học sinh gửi ý kiến đến thanhnien.vn: "Tôi thấy hình thức xét tuyển nhìn thì nhẹ cho học sinh nhưng thực thế thì học sinh phải học nhiều hơn, học đều hơn và vất vả hơn, không còn vừa học vừa chơi nữa" (?).
Bạn đọc này đưa ra ví dụ: Nếu thi tuyển, học sinh lớp 6-7-8 học tầm tầm vừa học vừa chơi, lên lớp 9 cố gắng và tập trung học thi. Còn giờ xét tuyển học bạ thì học sinh sẽ phải học chăm chỉ từ lớp 6 đến lớp 9 để được thành tích cao mới xét tuyển được vào trường tốt. Điều này gây nên áp lực cho học sinh và phụ huynh nhiều hơn, học sinh đi học thêm sẽ nhiều hơn.
“Còn ai nói bây giờ nhà trường chạy theo thành tích nên học bạ điểm cao thì có con đi học mới biết được. Học sinh lớp 6, lớp 7 bây giờ bắt buộc phải biết vi tính, làm poster, canva một cách thuần thuật rồi trong khi thời tôi đi học, sinh viên năm nhất còn chưa biết làm Powerpoint. Đề thi bây giờ các con trắc nghiệm nhiều hơn (nhưng cũng chiếm không quá 70% điểm) thì để đạt điểm cao cần học rộng hơn. Còn các câu hỏi tự luận không hề dễ nên muốn có điểm cao các môn không dễ như phụ huynh nghĩ”, phụ huynh trên nêu quan điểm.
Để bảo vệ quan điểm đồng tình với việc thi tuyển lớp 10, bạn đọc Trí Điền nói, trước hết chúng ta cần hiểu rõ học tập ở đây không có nghĩa là chỉ học tập văn hóa, mà còn có học tập nghề nghiệp. Ở độ tuổi bước vào cấp THPT, các em bắt đầu có sự phân tầng, phân hóa rất rõ, sở trường, sở đoản được hình thành. Có những em cảm thấy học văn hóa như một cực hình, nhưng học nghề thì lại rất đam mê, và ngược lại... Vì vậy ở độ tuổi này không nhất thiết chỉ đào tạo văn hóa.
Bạn đọc trên tiếp tục đặt ra các vấn đề nếu xét tuyển vào lớp 10: Thử nghĩ xem một đất nước chỉ toàn là thầy hoặc toàn là thợ thì sẽ thế nào? Nếu như bỏ thi chuyển cấp thì liệu các em có cần học, cần phấn đấu không, khi biết chắc mình tự nhiên có chỗ học lớp 10? Liệu tình trạng "sáng 6 chiều 1" có tái hiện không? Và liệu có thầy cô tiêu cực giúp các em "chạy điểm" để được xét tuyển không?".
Còn bạn đọc Q.V, phụ huynh học sinh Trường THCS Nguyễn Gia Thiều (P.Tân Hòa, TP.HCM), bày tỏ quan điểm, phổ cập là chủ trương đúng nhưng cần cho học sinh đăng ký dựa trên nhu cầu và nguyện vọng lớp 10. Những học sinh nào có nhu cầu đăng ký không thi tuyển thì TP phân tuyến. Đồng thời cần có trường hoặc lớp phải tổ chức thi với đề chung toàn thành phố, để có sự đánh giá công bằng, minh bạch nếu học sinh muốn đăng ký vào học trường, lớp mình mong muốn.
Bên cạnh đó, vị phụ huynh này cũng cho biết, nếu xét bằng học bạ vào lớp 10 còn có thể nảy sinh các tiêu chí phụ vì có nhiều học sinh có điểm học bạ bằng nhau. Vì vậy đảm bảo chủ trương nhân văn thì vẫn cần có những phương án sao cho đảm bảo việc phổ cập nhưng học sinh vẫn có quyền lợi học tập theo nguyện vọng.
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên địa bàn có 142.899 thí sinh đăng ký dự thi, trong đó có 8.128 thí sinh tự do.
Sở GD-ĐT đã quy hoạch 248 điểm thi với tổng cộng 5.955 phòng thi được phân bố hợp lý trên toàn địa bàn; tại mỗi điểm thi đều được bố trí các phòng dự phòng để xử lý các tình huống phát sinh.
Địa phương cũng huy động 23.362 cán bộ, giáo viên tham gia phục vụ kỳ thi tốt nghiệp. Trong đó có 1.240 lãnh đạo điểm thi, 17.865 giám thị coi thi, 2.976 nhân viên phục vụ tại các điểm thi, 744 cán bộ công an trực tại điểm thi, 112 thành viên in sao đề thi và 425 người thuộc ban vận chuyển, bàn giao đề thi.
Bên cạnh những thuận lợi, ông Nguyễn Văn Hiếu cũng nêu ra những khó khăn, thách thức trong công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Cụ thể, TPHCM là địa phương có số lượng thí sinh dự thi đông nhất cả nước, phân bố rộng khắp địa bàn, đòi hỏi công tác điều phối, quản lý phải chính xác và đồng bộ.
Tại buổi làm việc, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đã đề nghị Sở GD-ĐT phối hợp với Sở VH-TT, các cơ quan báo chí, truyền thông đẩy mạnh thông tin, hướng dẫn về quy định thi cử (những vật dụng được mang vào phòng thi, lộ trình đến điểm thi, đường dây hỗ trợ...) bằng nhiều hình thức sinh động, dễ tiếp cận.
Xây dựng bản đồ số các điểm thi trên toàn thành phố, cập nhật và công bố công khai để phụ huynh, học sinh và người dân tiện theo dõi và hỗ trợ giám sát. Xây dựng phương án xử lý tình huống linh hoạt, chủ động cho các trường hợp phát sinh (thí sinh đến trễ, quên giấy tờ, sự cố kỹ thuật...); thiết lập đường dây nóng để hỗ trợ kịp thời, không để sự cố nhỏ ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh.
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, đây là kỳ thi có quy mô toàn quốc, trong đó riêng TP.HCM chịu áp lực tổ chức đặc biệt lớn do số lượng thí sinh, cán bộ, giáo viên và các lực lượng phối hợp thuộc nhóm đông nhất cả nước. Vì vậy, yêu cầu cao nhất đặt ra là phải tổ chức kỳ thi bảo đảm tuyệt đối an toàn, an ninh, nghiêm túc, công bằng và khách quan.
Theo đó, trong công tác tổ chức thi cử tuyệt đối không được chủ quan. Mọi khâu của kỳ thi đều phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, kiểm tra và giám sát chặt chẽ. Đặc biệt, với những điểm thi có quy mô lớn, cần rà soát và điều chỉnh phương án tổ chức linh hoạt, phù hợp thực tế nhằm hạn chế tối đa rủi ro phát sinh.
Cùng với đó là bảo đảm quyền lợi chính đáng của đội ngũ giáo viên và thí sinh dự thi. Mọi phương án tổ chức, hỗ trợ và điều hành cần hướng tới mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi, công bằng nhất cho thí sinh; đồng thời bảo đảm chế độ, quyền lợi hợp pháp cho cán bộ, giáo viên tham gia làm nhiệm vụ.
Ngoài ra, công tác chuẩn bị phải được triển khai từ sớm, từ xa và toàn diện ở tất cả các khâu. Sự chuẩn bị cần đồng bộ từ cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật đến phương án điều phối tại từng địa bàn. "Con người là yếu tố quyết định, còn máy móc và công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Vì vậy, việc lựa chọn nhân sự ở các khâu trọng yếu như in sao đề thi, vận chuyển đề thi và bài thi, coi thi, chấm thi, ghép phách… phải được thực hiện đặc biệt chặt chẽ, đi kèm với công tác tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng xử lý tình huống", thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng lưu ý.
Đây là đề xuất của Bộ Tài chính trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đang được lấy ý kiến góp ý.
Cụ thể, tại dự thảo, bộ này đề xuất các tổ chức khoa học và công nghệ công lập được miễn thuế theo quy định của Chính phủ.
Đối với các cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được thành lập theo quy định của pháp luật, thu nhập được miễn thuế gồm: thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục; lãi tiền gửi ngân hàng; kinh phí Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ.
Trường hợp phát sinh các khoản thu nhập khác cần được miễn thuế, Chính phủ sẽ quy định cụ thể.
Theo Bộ Tài chính, đề xuất này nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó xác định nhiệm vụ "không áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận".
Dự thảo cũng quy định nếu cơ sở giáo dục sử dụng phần thu nhập được miễn thuế không để đầu tư phát triển cơ sở giáo dục thì phải kê khai và nộp thuế đối với phần sử dụng sai mục đích.
Trường hợp thực hiện rút vốn hoặc chia lợi tức, cơ sở giáo dục phải nộp lại toàn bộ số thuế đã được miễn, tiền chậm nộp và tiền phạt (nếu có) theo quy định.
Việc xác định cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục.
Theo Bộ Tài chính, thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy năm học 2024 - 2025, cả nước có khoảng 41.000 cơ sở giáo dục - đào tạo, trong đó khoảng 3.900 cơ sở ngoài công lập.
Số lượng cơ sở giáo dục ngoài công lập tăng nhanh trong những năm gần đây, nhất là tại Hà Nội, TP.HCM và các đô thị lớn.
Riêng bậc mầm non, cả nước có khoảng 15.200 cơ sở giáo dục, trong đó khoảng 3.100 cơ sở ngoài công lập, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn ở cấp học này.
Tuy nhiên, nhiều cơ sở giáo dục ngoài công lập chưa đáp ứng tiêu chí xã hội hóa nên chưa được hưởng các chính sách ưu đãi hiện hành. Điều này khiến các đơn vị khó tiếp cận nguồn lực hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và cũng không được ưu tiên trong quá trình thẩm định, phê duyệt dự án.
Bộ Tài chính cho biết các cơ sở giáo dục được phép hoạt động nhưng chưa đáp ứng tiêu chí của cơ sở xã hội hóa nên vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế theo quy định. Theo đó, các đơn vị phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp với thuế suất 20%, thuế giá trị gia tăng từ 5-10%; thuế thu nhập cá nhân đối với chuyên gia, giảng viên là 10%.
Ngoài ra, các loại phí, lệ phí như cấp phép thành lập, lệ phí kiểm định chất lượng… chiếm khoảng 10-20% chi phí hoạt động hằng năm của các cơ sở này. Trong khi đó, tỉ lệ này ở các cơ sở ngoài công lập đạt tiêu chí xã hội hóa chỉ khoảng 5%.
