Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28-4 đã lên tiếng đáp trả sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố Iran đang làm Mỹ bẽ mặt trong các cuộc đàm phán nhằm kết thúc xung đột.
“Thủ tướng Đức, ông Friedrich Merz, cho rằng việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân là điều chấp nhận được. Ông ấy không biết mình đang nói gì! Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, thế giới này sẽ bị đặt vào tình thế con tin.
Ngay lúc này, tôi đang làm điều gì đó với Iran mà các quốc gia hoặc các tổng thống lẽ ra đã phải làm từ lâu. Không có gì ngạc nhiên khi Đức đang thể hiện rất kém, về cả lĩnh vực kinh tế lẫn những mặt khác!”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Theo Hãng tin Reuters, tuyên bố của ông Trump diễn giải sai quan điểm của ông Merz. Trên thực tế, Thủ tướng Đức đã khẳng định Iran không được phép có vũ khí hạt nhân.
Trước đó, nhà lãnh đạo Đức nói rằng ông không thấy chiến lược rút lui của Mỹ trong xung đột ở Iran. Những phát biểu này cho thấy bất đồng sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Theo tin độc quyền của Reuters, hai quan chức Mỹ và một nguồn thạo tin (đề nghị không nêu tên) tiết lộ các cơ quan tình báo Mỹ đang nghiên cứu cách Iran có thể phản ứng nếu Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng đơn phương trong cuộc chiến hiện nay. Giới chức cấp cao đã yêu cầu phân tích vấn đề này cùng nhiều câu hỏi khác.
Mục tiêu là đánh giá hệ quả nếu ông Trump rút lui khỏi cuộc xung đột – điều mà một số quan chức và cố vấn lo ngại có thể khiến Đảng Cộng hòa tổn thất nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào cuối năm nay.
Dù chưa có quyết định nào được đưa ra, việc giảm leo thang được cho là sẽ giúp giảm áp lực chính trị cho tổng thống. Tuy nhiên việc này cũng có thể khiến Iran tự tin hơn, từ đó khôi phục các chương trình hạt nhân và tên lửa, đe dọa các đồng minh của Mỹ trong khu vực.
Giới tình báo cũng từng phán đoán phản ứng Iran ngay sau khi xung đột bắt đầu nổ ra hôm 28-2.
Họ cho rằng nếu ông Trump tuyên bố chiến thắng và Mỹ giảm hiện diện quân sự trong khu vực, Iran nhiều khả năng sẽ coi đó là một chiến thắng cho mình. Còn nếu ông Trump tuyên bố Mỹ đã thắng nhưng vẫn duy trì lực lượng lớn tại khu vực, Iran có thể coi đó là một chiến thuật đàm phán, nhưng chưa chắc sẽ dẫn đến kết thúc chiến tranh.
Bà Liz Lyons – giám đốc Văn phòng công vụ của Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho biết cơ quan này không nắm được đánh giá được cho là của cộng đồng tình báo như Reuters đưa tin. Văn phòng Giám đốc Tình báo quốc gia từ chối bình luận.
Theo các nguồn tin, Mỹ hiện vẫn đang cân nhắc nhiều phương án quân sự, tuy nhiên việc đổ bộ vào Iran hiện ít khả thi hơn so với vài tuần trước. Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng mô tả áp lực trong nước buộc Tổng thống Mỹ kết thúc xung đột là rất lớn.
Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho biết Mỹ vẫn đang tiếp xúc với phía Iran trong các cuộc đàm phán và sẽ “không vội vàng đạt một thỏa thuận tồi”.
“Tổng thống sẽ chỉ tham gia vào một thỏa thuận đặt an ninh quốc gia Mỹ lên hàng đầu, và ông đã khẳng định rõ rằng Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân”, bà nói.
Chính phủ Mỹ ngày 28-4 đã trừng phạt 35 tổ chức và cá nhân vì vai trò trong hệ thống ngân hàng “ngầm” của Iran.
Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ cho biết những đối tượng bị trừng phạt đã tạo điều kiện cho việc luân chuyển hàng chục tỉ USD liên quan đến hành vi né tránh trừng phạt và cái mà họ gọi là việc Iran tài trợ cho khủng bố.
Mỹ cũng cảnh báo sẽ trừng phạt các ngân hàng giao dịch với các nhà máy lọc dầu độc lập, cỡ nhỏ (teapot) của Trung Quốc – những nơi bị cáo buộc trả phí để hàng hóa đi qua eo biểnHormuz.
OFAC cũng cảnh báo các ngân hàng không nên làm ăn với bất kỳ công ty nào trả tiền cho chính phủ Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran để được đi qua Hormuz.
Trung Quốc khẳng định phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương mà họ cho là “bất hợp pháp”.
Ngày 28-4, Bộ Y tế Lebanon cáo buộc hai đợt không kích liên tiếp của Israel vào một tòa nhà tại thị trấn ở miền nam Lebanon đã khiến 5 người thiệt mạng, trong đó 3 nhân viên cứu hộ đang trên đường thực hiện nhiệm vụ.
Quân đội Israel chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã lên án các cuộc không kích là “một tội ác chiến tranh mới và trắng trợn do Israel gây ra”.
Hơn 2.500 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel trên khắp Lebanon kể từ ngày 2-3, khi lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tấn công vào các vị trí của Israel, dẫn đến các cuộc tập kích của Tel Aviv.
Lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian giữa Israel và Lebanon đã giúp giảm bớt giao tranh, nhưng Israel và Hezbollah vẫn tiếp tục đụng độ ở miền nam Lebanon, đồng thời cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết ông đã chọn địa điểm cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump là khu phức hợp ở Trung Nam Hải để bày tỏ lòng biết ơn khi ông Trump tiếp đón ông tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago.
"Tôi đã chọn nơi này đặc biệt để đáp lại lòng hiếu khách mà tôi nhận được vào năm 2017 tại Mar-a-Lago", ông Tập nói khi gặp song phương với ông Trump hôm nay 15.5.
Hồi năm 2017, trong nhiệm kỳ lãnh đạo đầu tiên của mình, ông Trump đã đón tiếp ông Tập tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của ông ở bang Florida.
Ông Tập và ông Trump ngồi xuống hai chiếc ghế lớn kiểu cổ trước những tấm ván gỗ chạm khắc tinh xảo làm nền. Những tấm ván gỗ được vẽ hình cây thông và hoa lan, tượng trưng cho lòng hiếu khách và sự lịch sự đối với khách trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, theo CNN.
Trung Nam Hải "là nơi các lãnh đạo đảng và chính quyền trung ương Trung Quốc làm việc và sinh sống, bao gồm cả tôi", ông Tập nói với ông Trump. "Sau khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949, chúng tôi đã ở đây, bao gồm các nhà lãnh đạo Trung Quốc: Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào", ông Tập nói.
Sau cuộc thảo luận riêng kéo dài khoảng 10 phút, diễn ra kín đáo, tránh xa giới truyền thông, ông Trump và ông Tập đã tản bộ qua những khu vườn ở Trung Nam Hải.
"Đây là những bông hồng đẹp nhất mà bất cứ ai từng thấy", ông Trump nói. Khi được một phóng viên hỏi liệu ông có thích chuyến thăm này không, ông giơ ngón tay cái lên.
Hai nhà lãnh đạo đi qua một hành lang có mái che với những cột và cổng vòm màu xanh lá cây được vẽ hình chim và cảnh núi non truyền thống của Trung Quốc hướng đến một quảng trường nhỏ, nơi họ chụp ảnh lưu niệm. Sau đó, ông Trump và ông Tập ngồi trong một gian trang trí công phu, nơi ông Tập nói về lịch sử của Trung Nam Hải thông qua người phiên dịch.
Ông Tập cho biết ông đang gửi hạt giống hoa hồng cho ông Trump. Ông Trump nói thêm rằng hai người đã đạt được "những thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Hai nhà lãnh đạo cũng nói về tuổi của cây cối trong Trung Nam Hải, nơi từng là một khu vườn hoàng gia.
"Tất cả cây ở đây đều khoảng hai đến ba trăm năm tuổi. Và cây lớn ở phía sau kia thì khoảng bốn trăm năm tuổi", ông Tập nói qua người phiên dịch. Sau đó, trong lúc đi dạo, ông Trump nhận xét với ông Tập: "Nơi này đẹp quá. Tôi thích. Tôi có thể quen với nơi này".
"Quá tốt, 'viên chức' trung thành và tận tụy. Chuyến bay cuối cùng", Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung viết trên X, kèm theo bức ảnh của Không lực Một sau khi Tổng thống Donald Trump kết thúc hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp và về nước.
Trưởng ban lễ tân Mỹ Monica Crowley cũng đăng ảnh chiếc máy bay đang đậu trên đường băng của căn cứ hỗn hợp Andrews gần Washington.
"Tôi thật vinh dự khi có mặt trên Không lực Một tối qua trên chuyến bay cuối cùng của nó", bà Crowley chia sẻ trên X hôm 19.6 (giờ Việt Nam).
"Trong gần 40 năm, chuyên cơ đã chở tất cả các vị tổng thống kể từ ông George H.W. Bush. Đây không phải là chiếc máy bay hiện đại nhất, nhưng ấm cúng. Và mỗi chuyến bay với Tổng thống Trump đều hết sức đặc biệt. Tạm biệt và xin cảm ơn", theo AFP dẫn lại bài đăng.
Chiếc máy bay được đề cập là một trong hai phi cơ dòng 747 được cải tiến mạnh mẽ và được sử dụng từ năm 1990 với định danh VC-25B trong quân đội. Khi chở theo Tổng thống Mỹ, máy bay này được gọi là Không lực Một.
Những lời chia tay của các quan chức Nhà Trắng được đưa ra sau khi Đài NBC News dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Trump đang cân nhắc sử dụng Không lực Một mới, vốn là máy bay được Qatar gửi tặng, trong chuyến bay đến Mount Rushmore vào tháng sau để tham gia sự kiện chào mừng 250 năm quốc khánh Mỹ.
Không quân Mỹ hồi tháng 5 thông báo chiếc máy bay của Qatar đã hoàn thành giai đoạn bay thử nghiệm và chuẩn bị được đưa vào sử dụng.
Hôm 18.6, Không quân Mỹ xác nhận với AFP rằng chiếc máy bay trên, có định danh VC-25B Bridge, sẽ sớm gia nhập đội bay chuyên chở Tổng thống Mỹ bên cạnh VC-25A và C-32.
C-32, có biệt danh Tiểu Không lực Một, là phiên bản của dòng 757 nhỏ hơn và dùng cho các đường băng ngắn hơn.
Miền bắc Venezuela tối 24/6 rung chuyển bởi hai trận động đất, trong đó trận đầu tiên mạnh 7,2 độ xảy ra lúc 18h04 với tâm chấn ở độ sâu 22 km, gần thủ phủ San Felipe của bang Yaracuy. Trận động đất thứ hai có cường độ 7,5 độ diễn ra sau đó 39 giây, tâm chấn ở độ sâu 10 km và cách tâm chấn thứ nhất khoảng 5-10 km.
Đây là trận động đất mạnh nhất được ghi nhận ở Venezuela trong hơn một thế kỷ qua. Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez ngày 25/6 cho biết ít nhất 164 người đã thiệt mạng và 971 người bị thương, trong đó bang La Guaira ở phía bắc thủ đô Caracas đã hứng thiệt hại nặng nề.
Mark Quigley, phó giáo sư chuyên ngành Khoa học Động đất tại Đại học Melbourne ở Australia, nói rằng động đất kép xảy ra khi hai tâm chấn xuất hiện tương đối gần nhau về không gian và thời gian, nhưng về bản chất là hai sự kiện địa chấn riêng biệt.
"Cường độ của những trận địa chấn riêng lẻ trong động đất kép thường tương đồng nhau. Hiện tượng này khác biệt với trình tự thông thường, trong đó một trận động đất lớn thường gây ra những dư chấn có cường độ nhỏ hơn đáng kể", ông cho hay.
Sóng địa chấn trong động đất kép cũng có thời gian xuất hiện và nguồn gốc phát sinh không giống nhau. Tâm chấn của hai trận động đất ở Venezuela chỉ cách nhau vài km, nhưng dữ liệu về sóng địa chấn do Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố cho thấy có khả năng chúng bắt nguồn từ các đường đứt gãy khác nhau.
Thông tin này phù hợp với các bản đồ đã được lập trước đây về những đường đứt gãy đang hoạt động ở khu vực. Chúng cho thấy sự tồn tại của các đứt gãy trượt ngang lớn, nơi mà những khối đá trượt qua nhau theo hướng đông - tây, liên kết với các đứt gãy nhỏ hơn theo những hướng khác nhau.
Theo phó giáo sư Quigley, rất có thể trận động đất đầu tiên đã kích hoạt trận thứ hai. "Sự dịch chuyển của vỏ Trái Đất tại đường đứt gãy gây ra trận động đất thứ nhất có thể đã làm tăng ứng suất lên đường đứt gãy dẫn tới trận thứ hai. Ngoài ra, sự lan truyền của sóng địa chấn từ trận đầu tiên có khả năng đã làm rung chuyển những đường đứt gãy dễ nứt vỡ gần đó", ông nhận định.
Mark Allen, giáo sư về Khoa học Trái Đất tại Đại học Durham ở Anh, cũng có quan điểm tương tự. Ông cho rằng hai trận động đất lớn xảy ra trong chưa đầy một phút như vậy là điều bất thường. "Có khả năng trận 7,2 độ đã làm nứt vỡ một đoạn của đường đứt gãy và truyền ứng suất sang đường đứt gãy khác, khiến nó cũng bị nứt vỡ và dẫn đến cơn địa chấn 7,5 độ", ông nhận định.
Adam Pascale, chuyên gia tại Viện nghiên cứu Địa chấn học ở Australia, lưu ý rằng trận động đất thứ hai thực chất mạnh gấp 2 lần trận thứ nhất.
"Con số 7,5 độ có vẻ không mạnh hơn nhiều so với 7,2 độ, nhưng cường độ thực tế lại lớn hơn gấp đôi do thang đo sử dụng logarit. Điều đó có nghĩa là rung lắc sẽ kéo dài hơn rất nhiều. Trận đầu tiên gây ra rung chấn rồi 40 giây sau lại có sự kiện lớn hơn", ông nói.
Chuyên gia Allen cho rằng hai trận động đất dường như xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ. "Các mảng kiến tạo di chuyển ngang qua nhau ở khu vực này, tương tự đường đứt gãy San Andreas ở bang California của Mỹ", ông nói.
Tại miền bắc Venezuela, mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ trượt ngang qua nhau với tốc độ khoảng 20 mm mỗi năm, trong đó mảng Caribe di chuyển về phía đông so với mảng Nam Mỹ. Điều này tạo ra các đứt gãy trượt ngang lớn, trong đó có Bocono, San Sebastian và El Pilar.
Động đất có tâm chấn nông thường xuyên xảy ra ở ranh giới giữa hai mảng Caribe và Nam Mỹ, một số có thể gây ra thiệt hại. Khu vực này từng hứng chịu một số trận động đất lớn trong quá khứ, trong đó có trận mạnh 7,7 độ hồi năm 1900 và một trận có cường độ 6,5 độ vào năm 1967.
"Tại khu vực phía tây trận động đất kép ngày 24/6, ranh giới giữa hai mảng kiến tạo trở nên rộng và phức tạp hơn, dễ xảy ra hoạt động địa chấn trên diện rộng với nhiều trận động đất có tâm chấn ở độ sâu từ nông đến trung bình", phó giáo sư Quigley nói.
Chuyên gia Allen cảnh báo khả năng sẽ xảy ra thêm dư chấn tại khu vực Caracas. "Thủ đô của Venezuela là khu vực dễ xảy ra động đất. Các đường đứt gãy tại đó có thể đã bị tích tụ thêm ứng suất sau các sự kiện ngày 24/6", ông nói.
