Nhiều vụ nổ đã xảy ra trên đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng bậc nhất của Iran – trong bối cảnh xuất hiện thông tin Mỹ tiến hành tấn công vào khu vực này.
Theo Hãng tin bán chính thức Mehr của Iran, một số vụ nổ đã được ghi nhận trên hòn đảo này, song chưa có thông tin chi tiết về nguyên nhân hay mức độ thiệt hại.
Cùng thời điểm, trang tin Axios của Mỹ dẫn nguồn một quan chức cấp cao Mỹ cho biết quân đội nước này đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg.
Đài NBC News đưa tin các cuộc tấn công này nhằm vào hàng chục mục tiêu quân sự trên đảo, bao gồm các đợt không kích dọc phía bắc đảo Kharg và không có sự tham gia của lực lượng bộ binh Mỹ trên thực địa.
Nguồn tin này cho biết các đòn tấn công không nhằm vào cơ sở dầu mỏ, mà tập trung vào các hầm trú ẩn quân sự, kho lưu trữ, hệ thống phòng không và các cơ sở quân sự khác.
Đảo Kharg đóng vai trò then chốt đối với ngành năng lượng Iran, là điểm trung chuyển 90 – 95% lượng dầu xuất khẩu của nước này ra thị trường quốc tế. Vì vậy bất kỳ sự cố nào tại đây cũng có thể gây tác động đáng kể đến nguồn cung dầu toàn cầu.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Trump trước đó nhiều lần đưa ra cảnh báo cứng rắn, bao gồm khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg. Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 30-3, ông cho biết Mỹ có thể phá hủy “các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg”.
Theo Đài NBC News ngày 7-4, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo sẽ có hành động khiến Mỹ và các đồng minh mất nguồn dầu khí trong khu vực “trong nhiều năm”, nếu Tổng thống Trump thực hiện lời đe dọa tấn công vào hạ tầng dân sự của Iran.
Trong tuyên bố mới nhất, lực lượng này khẳng định Iran “không khởi xướng tấn công vào các mục tiêu dân sự và sẽ không làm như vậy”, nhưng nhấn mạnh sẽ “không do dự đáp trả các hành động tấn công đáng lên án nhằm vào cơ sở dân sự”.
IRGC cho biết sẽ nhắm vào “hạ tầng của Mỹ và các đối tác” theo cách có thể khiến Washington và đồng minh bị tước đi nguồn dầu và khí đốt trong khu vực trong thời gian dài.
“Các đối tác của Mỹ trong khu vực cần hiểu rằng cho đến nay, chúng tôi đã thể hiện sự kiềm chế đáng kể vì quan hệ láng giềng tốt và đã cân nhắc trong việc lựa chọn mục tiêu đáp trả, nhưng từ nay mọi sự kiềm chế đó đã không còn”, tuyên bố nêu rõ.
Theo Đài NBC News dẫn lời truyền thông nhà nước Iran, nhiều cây cầu và tuyến giao thông trọng yếu tại Iran đã trở thành mục tiêu trong các cuộc không kích diễn ra sáng 7-4 (giờ địa phương), khiến ít nhất hai người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Tại tỉnh Isfahan, một cây cầu đường sắt ở thành phố Kashan đã bị tấn công, khiến hai người thiệt mạng và ba người bị thương. Thông tin này được ông Akbar Salehi, Phó phụ trách an ninh của tỉnh, xác nhận với Nour News – cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Ngoài Isfahan, các cuộc không kích cũng được ghi nhận nhằm vào tuyến cao tốc Tabriz – Zanjan ở khu vực tây bắc và một tuyến đường sắt tại Karaj ở phía bắc Iran.
Trước đó một cây cầu quan trọng tại Qom, cách thủ đô Tehran khoảng 130km về phía nam, cũng được cho là đã bị tấn công, theo Đài truyền hình quốc gia IRIB.
Các diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã hoàn tất một “làn sóng không kích quy mô lớn” nhằm vào hàng chục mục tiêu hạ tầng trên khắp Iran. Tuy nhiên, phía Israel không nêu rõ các cây cầu có nằm trong danh sách mục tiêu hay không, đồng thời cho biết sẽ công bố thêm thông tin trong thời gian tới.
Qatar ngày 7-4 lên tiếng cảnh báo cuộc chiến tại Trung Đông đang tiến gần tới ngưỡng không thể kiểm soát, trong bối cảnh căng thẳng leo thang nhanh chóng liên quan đến tối hậu thư của Tổng thống Trump đối với Iran.
Phát biểu trước báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed al-Ansari cho biết Doha đã liên tục cảnh báo từ năm 2023 rằng nếu căng thẳng trong khu vực cứ tiếp tục leo thang, Trung Đông có thể rơi vào tình trạng vượt khỏi tầm kiểm soát.
“Hiện chúng ta đang rất gần điểm đó”, ông nói, kêu gọi tất cả các bên khẩn trương tìm giải pháp nhằm chấm dứt xung đột trước khi quá muộn.
Iran đã kêu gọi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) lên án việc Israel đe dọa tấn công hệ thống đường sắt của nước này, theo Hãng tin ISNA.
Bộ trưởng Văn hóa Iran đã gửi thư chính thức tới UNESCO, đề nghị cơ quan này có lập trường rõ ràng nhằm ngăn chặn nguy cơ hành động quân sự nhằm vào tuyến đường sắt quốc gia.
Trong thư, phía Iran nhấn mạnh tuyến đường sắt xuyên Iran dài 1.394km – nối Biển Caspi ở phía đông bắc với vùng Vịnh ở phía tây nam – đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2021 nhờ quy mô và các công trình kỹ thuật vượt qua địa hình phức tạp.
Quan chức Iran cho rằng việc đe dọa tấn công tuyến đường sắt này không chỉ là hành động quân sự, mà còn là “cuộc tấn công vào di sản chung của nhân loại”, qua đó kêu gọi UNESCO nhanh chóng đưa ra lập trường để răn đe các hành động tiếp theo.
Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah ngày 4/6 tuyên bố cải tổ nội các và bổ nhiệm hai con trai vào các vị trí quan trọng trong chính quyền, dường như nhằm chuẩn bị cho thế hệ lãnh đạo tiếp theo.
Hoàng tử Abdul Mateen, 35 tuổi, con trai thứ 4 của quốc vương, được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng.
Hoàng tử Abdul Mateen là sĩ quan quân đội được đào tạo tại Anh, yêu thích môn mã cầu và là một phi công trực thăng. Anh thường tháp tùng cha trong các chuyến công du nước ngoài. Hoàng tử kết hôn năm 2024 và đã có một con gái ba tháng tuổi.
Đứng ở vị trí thứ 5 trong danh sách kế vị, nhưng vẻ ngoài như tài tử điện ảnh giúp anh thu hút hơn ba triệu người theo dõi trên Instagram và trở thành gương mặt hiện đại cho hoàng gia, khiến anh được gọi bằng biệt danh "hoàng tử đẹp trai nhất Brunei".
Anh thứ hai của Mateen, Hoàng tử Abdul Malik, 42 tuổi, được bổ nhiệm là Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng. Con trai cả của quốc vương, Thái tử Al-Muhtadee Billah, 52 tuổi, người đứng thứ nhất trong danh sách kế vị, vẫn giữ chức vụ Bộ trưởng cấp cao tại Văn phòng Thủ tướng. Ông có hai con trai trong danh sách kế vị.
Quốc vương Brunei có 12 người con với ba người vợ, trong đó có 5 con trai. Con trai thứ ba của ông, Hoàng tử Abdul Azim (1982-2020), là nhà sản xuất phim và nhà từ thiện nổi tiếng, đã qua đời năm 2020. Con trai út là Hoàng tử Abdul Wakeel, sinh năm 2006.
Theo Quốc vương Hassanal, Hoàng tử Mateen vẫn tiếp tục sự nghiệp trong quân đội, đồng thời phục vụ đất nước với tư cách là Ngoại trưởng Brunei. Nói về quyết định bổ nhiệm, Quốc vương Brunei cho biết đã "tính đến khuynh hướng và sự tiếp xúc sớm của hai con trong hệ thống hành chính của chính phủ".
Quốc vương Brunei cho biết ông sẽ tiếp tục nắm giữ các vai trò chủ chốt là Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Tài chính. Ông cũng công bố thành lập ba chức vụ bộ trưởng mới nhằm tăng cường khả năng phối hợp chính sách trong toàn bộ chính phủ và Bộ Tài nguyên Du lịch sẽ được chuyển thành Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp.
"Quyết định này nhằm thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực ưu tiên, tăng cường các nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững và tạo ra các cơ hội việc làm có ý nghĩa", ông nói.
Cuộc cải tổ cũng ghi nhận số lượng phụ nữ được bổ nhiệm vào nội các cao nhất từ trước đến nay, bao gồm Bộ trưởng Giáo dục và ba thứ trưởng.
Quốc vương Brunei, 79 tuổi, gặp một số vấn đề sức khỏe trong thời gian gần đây. Ông từng phẫu thuật thay khớp gối hồi tháng 1 và ít xuất hiện trước công chúng hơn từ đầu năm tới nay. Năm ngoái, ông từng nhập viện vì kiệt sức khi đang dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại thủ đô Kuala Lumpur ở Malaysia.
Là một dải đất hẹp ở rìa phía bắc của đảo Borneo thuộc Đông Nam Á, Brunei từng chịu ảnh hưởng của Phật giáo và Ấn Độ giáo trước khi chuyển sang đạo Hồi vào thế kỷ 14. Nước này giành độc lập vào năm 1984, sau thời gian là vùng lãnh thổ bảo hộ của Anh.
Hãng thông tấn Fars ở Iran ngày 7.5 đưa tin Tổng thống Pezeshkian đã có cuộc trao đổi hơn 2 tiếng với Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei, đánh dấu lần đầu tiên truyền thông đưa tin về cuộc gặp trực tiếp giữa quan chức cấp cao Iran với vị tân lãnh tụ của nước này.
Tổng thống Iran cho biết khi trao đổi với Lãnh tụ Khamenei, ông đã đề cập sự cần thiết phải “tăng cường đoàn kết, tin tưởng và tinh thần tương trợ trong cơ cấu lãnh đạo đất nước”. Ông Pezeshkian không tiết lộ cuộc gặp diễn ra khi nào.
Ông Mojtaba Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi nhậm chức vào tháng 3, sau khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel khiến cha của ông là cố Lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng.
Tất cả các tuyên bố công khai được cho là của ông Mojtaba Khamenei đều được người dẫn chương trình đọc lại trên các kênh truyền hình nhà nước.
Ông Pezeshkian cho biết ông Khamenei “mang tinh thần giản dị, khiêm tốn, chân thành và tôn trọng lẫn nhau”.
“Khi một quan chức cấp cao nhất của đất nước tiếp xúc với người dân và quan chức khác cũng với sự khiêm tốn, tinh thần hướng về nhân dân như vậy, điều đó sẽ trở thành hình mẫu cho hệ thống quản lý của đất nước”, ông Pezeshkian nói.
Trong một diễn biến khác liên quan tình hình tại eo biển Hormuz, CNN ngày 7.5 đưa tin Iran vừa công bố những quy định mới dành cho tàu thuyền muốn đi qua eo biển này, trong bối cảnh Mỹ và Iran triển khai các lệnh phong tỏa các vùng biển gần Hormuz khiến khoảng 1.600 tàu thương mại mắc kẹt, gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Quy định được nêu rõ trong tài liệu có tiêu đề “Tờ khai thông tin tàu thuyền”. Đây là một mẫu đơn do Cơ quan quản lý eo biển vùng vịnh Ba Tư (PGSA) của Iran ban hành, bắt buộc tất cả các tàu thuyền đi qua phải điền đầy đủ để đảm bảo an toàn.
Mẫu tờ khai của Iran gồm hơn 40 câu hỏi, yêu cầu mỗi tàu phải khai báo tên, số nhận dạng, tên cũ, quốc gia xuất xứ và quốc gia đến, cùng với các thông tin chi tiết khác. Nó cũng yêu cầu thông tin về quốc tịch của chủ sở hữu, người quản lý và các thành viên thủy thủ đoàn đã đăng ký.
Trước khi xung đột bùng phát, tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz không phải khai báo thông tin như trên. CNN cho hay động thái của Iran nhằm siết chặt quyền kiểm soát Hormuz, trong khi Washington liên tục gây sức ép yêu cầu Tehran mở cửa eo biển này.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.
Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.
IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.
Đây được đánh giá là "chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân", theo IRGC.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.
Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.
