Ngày 4/7, sau hai năm hoạt động âm thầm, Dongfang Suanxin công bố website và tài khoản mạng xã hội. Công ty thành lập vào tháng 5/2024 này tự định vị là “doanh nghiệp mới nhưng đáng gờm” trong lĩnh vực điện toán AI Trung Quốc, xây dựng hệ sinh thái chip AI tự chủ với hai mục tiêu: Chip được định nghĩa bằng phần mềm (Software-defined Chip), và Kiến trúc tính toán gần bộ nhớ 3D (3D Near-Memory Computing).
Chip được định nghĩa bằng phần mềm là các bộ vi xử lý sở hữu cấu trúc phần cứng có thể linh hoạt thay đổi, tái cấu hình hoặc nâng cấp chức năng thông qua phần mềm sau khi đã được sản xuất. Trong khi đó, Kiến trúc tính toán gần bộ nhớ 3D là mô hình thiết kế vi mạch xếp chồng các lớp bộ nhớ lên trên hoặc ngay sát vi xử lý, giúp dữ liệu di chuyển quãng đường cực ngắn, giải quyết “nút cổ chai” về tốc độ và năng lượng.
Dongfang Suanxin do Wei Shaojun thành lập với quy mô 500 nhân viên, nhưng “ẩn mình” thời gian dài, theo AIFun. Ngoài trụ sở ở Thượng Hải, startup này còn có chi nhánh nghiên cứu và phát triển tại 7 thành phố, gồm cả Bắc Kinh và Thâm Quyến. Ông Shaojun cũng có tiếng nói trong ngành, là giáo sư tại Trường Mạch tích hợp thuộc Đại học Thanh Hoa, kiêm Phó chủ tịch Hiệp hội công nghiệp bán dẫn Trung Quốc.
Theo ChinaFund, Dongfang Suanxin đã gọi vốn hai lần, hiện được định giá 1,7 tỷ USD. Sản phẩm đầu tay là DF1000, bộ tăng tốc AI hiệu năng cao dựa trên Kiến trúc tính toán gần bộ nhớ 3D, cung cấp giao diện chuẩn hóa giúp thích ứng liền mạch với nền tảng máy chủ AI của nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) lớn trong nước, hỗ trợ huấn luyện và suy luận cho mô hình trí tuệ nhân tạo quy mô lớn.
Hướng đi chủ đạo
Quyết định lộ diện kèm chiến lược sản xuất chip 3D của Dongfang Suanxin diễn ra thời gian ngắn sau khi Huawei công bố đột phá công nghệ giúp tạo chip 1,4 nm vào năm 2031. Thay vì dựa vào Định luật Moore vốn hướng đến thu nhỏ bóng bán dẫn (transistor), Huawei giới thiệu Định luật Mở rộng Tau mới giúp cải tiến chip, tập trung giảm thời gian tín hiệu và dữ liệu đi qua vi xử lý. Việc sản xuất cũng không cần máy quang khắc siêu cực tím (EUV) mà Trung Quốc khó tiếp cận, thay vào đó “gấp” mạch 2D truyền thống thành cấu trúc 3D thẳng đứng, tức xếp chồng chip lên nhau.
Theo NBC News, thông báo của Huawei thu hút sự quan tâm lớn. Một số gọi đây là “khoảnh khắc DeepSeek” của ngành chip, số khác cho rằng lệnh hạn chế của Mỹ đang khuyến khích đổi mới. CEO Nvidia Jensen Huang cũng đánh giá kiến trúc mới mà Huawei đang theo đuổi là “bước đột phá”, dù chưa gây ra mối đe dọa tức thời nào.
Trong nhiều năm, tham vọng bán dẫn của Trung Quốc chủ yếu xoay quanh thu hẹp khoảng cách về tiến trình chế tạo với thế giới. Nhưng trước những hạn chế tiếp cận máy quang khắc EUV và biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Washington, nước này đang chuyển trọng tâm sang kiến trúc chip 3D và công nghệ đóng gói tiên tiến (Advanced packaging), theo SCMP.
Thay vì chỉ tăng số lượng transistor trên một mặt phẳng theo định luật Moore, Trung Quốc hướng đến giải pháp gồm hybrid-bonding (xếp chồng và kết nối trực tiếp các chip siêu nhỏ), chiplet (thiết kế kiểu module) và 3D stacking (chip hoặc linh kiện bán dẫn xếp theo chiều dọc và kết nối trực tiếp) nhằm tăng mật độ tính toán, băng thông và hiệu suất năng lượng. Đây được xem là những hướng đi quan trọng giúp duy trì đà phát triển chip AI trong “kỷ nguyên hậu định luật Moore”.
Các giải pháp 3D đang được kỳ vọng mang lại tiềm năng lớn. Chẳng hạn, LogicFolding của Huawei cho phép tổng số bóng bán dẫn tăng gấp đôi, qua đó cải thiện mật độ transistor lên 50% và hiệu suất năng lượng lên 40% mà không cần sử dụng thiết bị EUV, thậm chí cho phép sản xuất chip 3 nm bằng tiến trình 7 nm.
YMTC (Yangtze Memory) của Trung Quốc là công ty đầu tiên giới thiệu công nghệ hybrid-bonding trong lĩnh vực chip nhớ NAND. CXMT (Changxin Memory) cũng tích cực thúc đẩy phát triển DRAM 3D. Tom’s Hardware dẫn nguồn tin cho biết YMTC đang chuyển giao công nghệ này cho CXMT nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi, trong khi Huawei đã thiết lập liên minh công nghệ chặt chẽ với cả hai.
Theo thống kê của PanDaily, Tsingway hiện phát triển chip AI thế hệ mới dựa trên công nghệ xếp chồng dị thể 3.5D giúp tăng thông lượng dữ liệu và mật độ tính toán; Suanmiao Technology hoàn tất thiết kế chip A4E TokenPU với 8 lớp bộ nhớ xếp chồng trên lớp logic, đạt băng thông bộ nhớ tới TB/giây; Lingchuan Technology phát triển chip 3D SL200 đã ứng dụng cho Alibaba Cloud, Baidu Cloud và Bilibili.
Những đơn vị khác đang nghiên cứu giải pháp tối ưu bằng 3D. Chẳng hạn, kiến trúc Zixuan của Unisplendour đặt mục tiêu DRAM đạt băng thông 30 TB/giây, Intellifusion có phương pháp suy luận tích hợp bộ nhớ xếp chồng 3D nhằm tăng băng thông và giảm độ trễ truy cập dữ liệu, JCET đang đầu tư mạnh vào đóng gói 2.5D/3D, hay TongFu sở hữu nhiều bằng sáng chế liên quan đến hybrid-bonding, 3D Near-Memory Computing.
Từ góc nhìn toàn ngành, quỹ đầu tư Global X China Semiconductor ETF cho rằng công nghệ sản xuất chip 3D đang mang lại ý nghĩa lớn cho Trung Quốc. Nếu thành công, doanh nghiệp bán dẫn trong nước có thể thu hẹp hoặc ít nhất là duy trì khoảng cách công nghệ với Mỹ thay vì bị bỏ xa hơn.
Loạt rào cản
Dù đẩy mạnh, thực tế ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc được đánh giá vẫn “mắc kẹt” ở tiến trình 5 nm, thậm chí năng lực công ty nước này chỉ sản xuất hàng loạt chip ở tiến trình 7 nm. Trong khi đó, TSMC (Đài Loan) đã dự định sản xuất hàng loạt chip 1,4 nm năm 2028, nghĩa là khoảng cách với thế giới sẽ bị nới rộng đáng kể sau thời gian này. Nếu Huawei có thể dùng công nghệ 3D để sản xuất chip 3 nm năm 2028 và 1,4 nm năm 2031 như tuyên bố, khoảng cách sẽ thu hẹp.
Chuyên gia trong ngành thừa nhận vẫn còn nhiều rào cản cần vượt qua. Bà He Tingbo, phụ trách mảng bán dẫn của Huawei, cho biết cách tiếp cận mới của công ty dù đột phá nhưng vẫn gặp khó khăn lớn, như phải chế tạo công cụ thiết kế mới phù hợp với Định luật Mở rộng Tau và ngăn tình trạng quá nhiệt, từ chip cho thiết bị di động đến trung tâm dữ liệu AI.
Theo hãng nghiên cứu bán dẫn ICwise tại Thượng Hải, việc gấp các mạch thành nhiều lớp hoạt động khiến mật độ nhiệt tăng lên gấp 5-10 lần, nghĩa là chip có thể rất nóng khi hoạt động. Hơn nữa, việc chuyển đổi phương pháp từ 2D sang 3D đòi hỏi công cụ thiết kế chip chuyên dụng, vốn là yếu tố hạn chế tại Trung Quốc.
Một số công ty nội địa tập trung cho giải pháp này, như Empyrean Technology tháng trước cho biết đã phát triển hệ thống tạo mạch tích hợp 3D với mục tiêu trở thành “phương tiện quan trọng để hiện thực hóa Định luật Mở rộng Tau”. Tuy vậy, đơn vị này chưa công bố chiến lược cụ thể.
Sản xuất cũng là vấn đề khác. Theo ICwise, việc đạt tỷ lệ sản lượng khả thi về mặt thương mại khi xếp chồng ba bốn lớp hoạt tính vẫn là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn.
Trước bối cảnh này, các doanh nghiệp bán dẫn Trung Quốc vẫn bày tỏ sự lạc quan với công nghệ sản xuất chip 3D, nhưng kêu gọi nhà nước cần có chính sách mạnh mẽ hơn để thúc đẩy phát triển và chiêu mộ nhân tài. Phát biểu tại một hội nghị ở Thâm Quyến tháng 6, ông Shaojun cho rằng cần cơ chế ưu đãi hơn nữa giúp đào tạo chuyên gia ưu tú cho công nghệ mới. Ông lưu ý ngành công nghiệp bán dẫn trong nước “rất phân mảnh” với 87% các công ty thiết kế chip quy mô nhỏ, có ít hơn 100 nhân viên.
Nói với Global Times đầu năm nay, Shaojun cũng kêu gọi ngành công nghiệp trong nước duy trì “cảnh giác cao độ” và giữ vững cam kết nâng cao năng lực đối với các công nghệ tiên tiến.
Hệ quả là không ít gia đình phải đối mặt với những tình huống dở khóc dở cười: Kệ quá hẹp khiến chiếc TV đắt tiền trông lỏng lẻo như sắp lật, hoặc kệ quá cao khiến người xem phải ngửa cổ liên tục dẫn đến các bệnh về đốt sống cổ. Đáng lo ngại hơn, một chiếc kệ có chiều ngang bằng hoặc nhỏ hơn viền TV sẽ làm mất trọng tâm, chỉ cần một va chạm nhỏ cũng có thể khiến chiếc TV hàng chục triệu đồng đổ sập.
Để giải quyết triệt để bài toán này, các chuyên gia thiết kế nội thất đã đưa ra một công thức tính kích thước kệ TV chuẩn xác, dựa trên hai yếu tố cốt lõi: Tầm mắt của người xem và chiều rộng thực tế của thiết bị.
Nguyên tắc then chốt sẽ là tâm màn hình TV phải nằm ngay đúng tầm mắt của bạn khi ngồi. Để tính toán, bạn hãy làm theo 3 bước đơn giản:
2. Chiều rộng của kệ (Hàng rào an toàn cho thiết bị)
Rất nhiều người nhầm tưởng TV 65 inch nghĩa là chiều ngang dài 65 inch. Thực tế, con số rao bán đó là số đo đường chéo màn hình và chưa tính phần viền. Bạn bắt buộc phải dùng thước dây đo chiều ngang thực tế từ cạnh trái sang cạnh phải của TV. Để đảm bảo tính cân đối về mặt thị giác và giúp TV đứng vững, chiếc kệ phải có chiều rộng lớn hơn chiều ngang thực tế của TV ít nhất từ 8 - 10 cm.
Bên cạnh kích thước kệ, khoảng cách từ sofa đến TV cũng quyết định việc bạn có bị mỏi mắt khi xem hay không. Các chuyên gia nhãn khoa khuyên bạn nên áp dụng quy tắc nhân đôi số inch được quảng cáo của tivi để ra khoảng cách ngồi hợp lý. Ví dụ, nếu sở hữu TV 65 inch, khoảng cách an toàn từ vị trí ngồi đến màn hình là 130 inch (khoảng 3,3 mét).
Việc áp dụng các công thức toán học đơn giản này không chỉ giúp không gian phòng khách của bạn trở nên sang trọng, gọn gàng đúng chuẩn kiến trúc mà quan trọng nhất là bảo vệ thị lực và sức khỏe cơ xương khớp cho các thành viên trong gia đình về lâu dài.
Hè 2017, Musk tổ chức một buổi tiệc tưng bừng cho các thành viên OpenAI tại "biệt thự ma ám" của tỷ phú ở vịnh San Francisco. Nhưng vài ngày sau, ông tập hợp các nhà đồng sáng lập, nổi cơn thịnh nộ và đòi giành quyền kiểm soát công ty. "Ông ấy đứng dậy và đi vòng quanh bàn một cách giận dữ," Brockman khai với bồi thẩm đoàn hôm 5/5, trong phiên tòa liên quan tới đơn kiện của Musk đối với OpenAI và CEO Sam Altman.
Brockman mô tả tính khí thất thường "như kẻ hai mặt" của CEO Tesla, từ chủ nhà vui vẻ hôm nay đến kẻ cuồng kiểm soát hôm sau. Musk đệ đơn kiện với lý do Altman muốn biến OpenAI thành công ty vì lợi nhuận (và đã thực hiện điều này năm ngoái), nhưng Brockman khẳng định Musk mới là người có tham vọng đó từ trước.
Theo lời khai, trong suốt năm 2017, Musk tích cực theo đuổi việc biến công ty thành một doanh nghiệp. Tỷ phú cảm thấy việc duy trì OpenAI hoàn toàn phi lợi nhuận sẽ cản trở các nhà đầu tư, như Bill Gates. "Ông ấy bốn lần đề nghị Gates quyên góp, nhưng ông ấy thậm chí không đến văn phòng OpenAI", Brockman cho hay.
Cũng theo Chủ tịch OpenAI, Musk muốn nắm giữ 51% cổ phần chi phối tại OpenAI và trở thành CEO. "Ông ấy nói mình xứng đáng nhận nhiều hơn, vì đã sáng lập ra nhiều công ty tỷ USD nhất trong lịch sử, rằng chưa bao giờ thất bại", Brockman tiếp tục.
Trong cuộc họp với các nhà đồng sáng lập OpenAI, Brockman kể Musk gây áp lực bằng cách dọa mở doanh nghiệp AI mới nếu bị từ chối vị trí cao nhất. "Nghe này, các bạn rất tuyệt. Nhưng tôi có thể thành lập một công ty AI khác ngay ngày mai chỉ bằng một dòng tweet", Brockman thuật lại lời Musk.
Tuy nhiên, các nhà sáng lập khác như Brockman, Altman và nhà khoa học Ilya Sutskever đều phản đối.
"Hãy nhìn xem, ông ấy có thể biết về tên lửa, về xe điện, nhưng không hiểu AI, và tôi tin đến bây giờ cũng vậy. Đó là mối lo ngại lớn", Brockman nói với bồi thẩm đoàn. "Ilya và tôi không nghĩ ông ta sẽ dành đủ thời gian cần thiết để thực sự giỏi về lĩnh vực đó".
Sau khi bị phản đối, Musk đã "đi vòng quanh bàn" và lao về phía ông. "Tôi nghĩ ông ta sắp đánh tôi", Brockman kể. Dù vậy, Musk chỉ giật lấy bức tranh vẽ Tesla phía sau. Tỷ phú sau đó tuyên bố ngừng cấp vốn cho đến khi các nhà đồng sáng lập "biết mình đang làm gì".
Chủ tịch OpenAI cho rằng Musk muốn làm CEO để có thể huy động 80 tỷ USD cho tham vọng thiết lập thuộc địa trên Sao Hỏa. Dù vậy, sau khi không đạt được mục đích, Musk rời công ty đầu năm 2018.
Dù vậy, Brockman xác nhận Musk đóng vai trò then chốt trong việc thành lập OpenAI. "Ông ấy cung cấp phần lớn nguồn tài chính và mang đến tầm nhìn", ông nói. "Vì vậy, tôi vô cùng biết ơn những đóng góp đó".
Musk chưa đưa ra bình luận.
Theo Business Insider, lời khai của Brockman khắc họa tính cách sống động của Musk. Ngày 4/5, Brockman cũng khai rằng hai ngày trước phiên tòa, Musk đã gây áp lực, buộc ông dàn xếp vụ kiện hoặc cùng với Altman trở thành "người bị ghét nhất nước Mỹ".
Do đó, nhóm pháp lý của OpenAI khẳng định tin nhắn của Musk đã củng cố một trong những luận điểm cốt lõi rằng mục đích của Musk khi khởi kiện chỉ để cản trở và gây nhiễu công ty đối thủ. "Các dữ liệu đang chứng minh động cơ của Musk khi theo đuổi vụ kiện là nhằm tấn công đối thủ cạnh tranh và những người đứng đầu", hồ sơ nêu.
Năm 2024, tỷ phú Elon Musk đệ đơn kiện, cáo buộc công ty cũ OpenAI, CEO Sam Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft - nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI - phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử đầu tiên, diễn ra tại tòa án liên bang California từ 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.
Đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo.
Ứng dụng do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương phát triển. Thông qua bản đồ số của "Quanh tôi", người dùng có thể tra cứu thông tin về các cửa hàng xăng, dầu xung quanh hoặc trên tuyến đường di chuyển. Thông tin hiển thị gồm địa chỉ, tình trạng hoạt động, các loại nhiên liệu đang bán và giá bán.
Theo cơ quan quản lý, tính năng này hữu ích với người thường xuyên đi đường dài hoặc trong những thời điểm thị trường nguồn cung có biến động, giúp người dân chủ động lựa chọn điểm đổ xăng phù hợp.
Một trong những tính năng đáng chú ý của "Quanh tôi" là cho phép người dân gửi phản ánh trực tiếp tới cơ quan quản lý. Người dùng có thể kiến nghị về tình trạng bán sai giá, đóng cửa bất thường, hạn chế lượng bán, không xuất hóa đơn hoặc các vấn đề liên quan đến chất lượng nhiên liệu, an toàn cháy nổ và môi trường.
Các phản ánh sau đó sẽ được Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tiếp nhận và xử lý tức thời. Tính năng này nhằm tăng cường sự tham gia giám sát của người dân đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu
Ứng dụng cũng cho phép người dùng đánh giá chất lượng phục vụ của từng cửa hàng xăng dầu. Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đây là một trong những cách thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch và văn minh hơn.
Ngoài chức năng tra cứu, "Quanh tôi" còn tích hợp công cụ quản lý chi phí nhiên liệu cá nhân. Người dùng có thể lưu thông tin phương tiện, ghi nhận lịch sử đổ xăng, theo dõi mức tiêu hao và tổng hợp chi phí theo từng xe.
Ở chiều ngược lại, các cửa hàng xăng dầu cũng có thể cập nhật thông tin và giới thiệu dịch vụ gia tăng của cửa hàng mình trên ứng dụng như trạm sạc điện, cửa hàng tiện lợi, rửa xe, nhà vệ sinh hoặc khu ăn uống,...
Theo cơ quan quản lý, việc cập nhật dữ liệu thường xuyên giúp người dân có thêm thông tin trước khi lựa chọn điểm mua xăng dầu, đồng thời hỗ trợ phân tích, giám sát và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trên thị trường.
Trong thời gian tới, ứng dụng dự kiến bổ sung thêm các tính năng như cảnh báo bất thường về giá bán, tồn kho, dự báo cung cầu thị trường, cảnh báo lãng phí nhiên liệu và các công cụ phân tích dữ liệu phục vụ quản lý.
"Quanh tôi" chính thức hoạt động từ ngày 1/6 trên iOS và Android. Người dùng có thể tải ứng dụng bằng cách tìm kiếm từ khóa "Quanh tôi" trên App Store hoặc Google Play. Theo ghi nhận thực tế, trên ứng dụng hiện mới hiển thị giá bán của dầu diesel và xăng E5, chưa thấy thông tin về giá xăng E10.
