Vì sao Google lại chọn iPhone 17 Pro để giới thiệu Gemini Spark?

Ngày 11/6, SpaceX phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Theo Reuters, đợt chào bán giúp công ty huy động kỷ lục 75 tỷ USD thông qua việc bán 555,56 triệu cổ phiếu. Nhờ đó, giá trị doanh nghiệp đạt 1.770 tỷ USD, mức định giá cao nhất từng ghi nhận với một công ty trong lần đầu niêm yết.

Dù ban đầu dự án có vẻ viển vông, SpaceX đã đi từ con số 0 đến doanh nghiệp công nghệ vũ trụ hàng đầu. "Khi Elon Musk nói điều gì đó, bạn phải dừng lại thay vì buột miệng kêu 'không thể'. Hãy im lặng, suy nghĩ và tìm cách thực hiện", Gwynne Shotwell, Chủ tịch SpaceX, nói trong hội nghị TED năm 2018.

Câu chuyện bắt đầu năm 2001, khi Musk đến Nga để đàm phán mua tên lửa cho nhiệm vụ tương lai, với mục tiêu xây dựng Ốc đảo Sao Hỏa - một nhà kính trên hành tinh đỏ. Tuy nhiên, theo Business Insider, ông quyết định thành lập công ty riêng sau khi bị từ chối và cũng do chi phí cho kế hoạch ban đầu quá cao.

Tháng 3/2002, chưa đầy một năm sau chuyến đi tới Nga, ông thành lập SpaceX. Ông bỏ ra 100 triệu USD, phần lớn trong số tiền kiếm được từ việc bán PayPal. Ông gọi tên lửa của SpaceX là Falcon, gợi nhớ tàu Millennium Falcon trong loạt phim Star Wars (Chiến tranh giữa các vì sao). Phương tiện phóng đầu tiên, Falcon 1, là tên lửa hai tầng dùng một lần, có chi phí chế tạo khoảng 100 triệu USD.

Một năm sau, công ty ra mắt phương tiện vũ trụ thứ hai, Dragon, đặt tên theo bài hát Puff the Magic Dragon của nhóm Peter, Paul and Mary. Musk nói ông chọn tên này vì nhiều người nghĩ tầm nhìn của ông bất khả thi. Thời đó, SpaceX là một trong số rất ít công ty cố gắng chế tạo tên lửa vũ trụ thương mại.

Theo CNBC, năm 2003, Musk cho Falcon 1 diễu hành trên đường phố Washington với hy vọng thu hút sự chú ý của cơ quan chính phủ và thành công. Đến 2006, ông đầu tư khoảng 1/3 tài sản của mình vào SpaceX, lúc này có 160 nhân viên. Công ty cũng nhận được 278 triệu USD từ NASA theo chương trình Dịch vụ Vận tải Quỹ đạo Thương mại, cùng nguồn tài trợ cho hai lần phóng Falcon đầu tiên từ Bộ Quốc phòng Mỹ.

SpaceX không gặt hái thành quả ngay lập tức. Ba tên lửa đầu tiên phóng trong giai đoạn 2006-2008 đều không lên tới quỹ đạo. Falcon 1 gặp sự cố rò rỉ nhiên liệu dẫn đến cháy, hai phương tiện tiếp theo trục trặc sau khi tách tầng đẩy, khiến SpaceX gần như phá sản, giữa lúc Musk cũng đang gặp khó khăn tài chính với một công ty khác là Tesla.

Tất cả phụ thuộc vào lần phóng thử thứ tư, diễn ra ngày 28/9/2008 trên đảo Omelek thuộc quần đảo Marshall. Nguy cơ thất bại rất lớn khi tên lửa không có cải tiến kỹ thuật đáng kể nào so với bản trước, trừ việc tăng nhẹ thời gian từ khi tầng thứ nhất đốt hết nhiên liệu đến lúc chia tách tầng thứ hai. Tuy nhiên, Musk chia sẻ "số phận đã mỉm cười với chúng tôi hôm đó" và Falcon 1 trở thành tên lửa nhiên liệu lỏng do tư nhân phát triển đầu tiên bay lên quỹ đạo Trái Đất.

Sau đó, SpaceX nhận thêm vốn từ NASA và một số nhà đầu tư. Falcon 1 hoạt động từ năm 2006 đến 2009. Trong lần phóng cuối cùng, phương tiện này đưa vệ tinh quan sát Trái Đất của Malaysia, RazakSAT, lên quỹ đạo.

SpaceX từng cân nhắc phát triển tên lửa trung gian Falcon 5, sau đó bỏ qua và tiến thẳng tới Falcon 9. Ngay từ đầu, SpaceX luôn chú trọng tái sử dụng tầng đẩy (tầng thứ nhất) của mẫu tên lửa mới để tiết kiệm chi phí phóng, dù những thử nghiệm ban đầu không thành công.

Theo Space, cột mốc lịch sử tiếp theo diễn ra năm 2012, khi tàu Dragon phóng lên không gian bằng tên lửa thế hệ mới Falcon 9, trở thành tàu vũ trụ tư nhân đầu tiên cập bến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Cuối 2015, công ty lần đầu cho tầng đẩy của một tên lửa quỹ đạo quay về Trái Đất và hạ cánh có kiểm soát bằng cách đốt động cơ. Musk khi đó nói: "Nếu tìm ra cách tái sử dụng tên lửa hiệu quả như máy bay, chi phí tiếp cận không gian sẽ giảm cả trăm lần. Chưa phương tiện nào có thể tái sử dụng hoàn toàn như vậy trước đây. Đó thực sự là bước đột phá căn bản cần thiết để cách mạng hóa việc tiếp cận không gian".

Hai năm sau, SpaceX thu hút sự chú ý của toàn thế giới khi thực hiện chuyến bay đầu tiên của một tầng tên lửa quỹ đạo tái sử dụng, mở đường cho những vụ phóng "nhanh và rẻ".

Ngày 30/5/2020, công ty tiếp tục gây tiếng vang khi triển khai nhiệm vụ tư nhân đầu tiên nhằm đưa phi hành gia lên không gian. Trong đó, tên lửa Falcon 9 đưa tàu Crew Dragon cùng hai phi hành gia đến Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đánh dấu chuyến bay chở người từ đất Mỹ sau khoảng một thập kỷ.

"Hôm nay đánh dấu một kỷ nguyên mới trong hoạt động du hành vũ trụ có người lái khi chúng ta một lần nữa đưa phi hành gia Mỹ lên trạm ISS từ đất Mỹ, bằng tên lửa Mỹ", Jim Bridenstine, Giám đốc NASA khi đó, chia sẻ. Trước đó, sau khi tàu con thoi "về hưu" năm 2011, NASA phải dựa vào tàu Soyuz của Nga để đưa phi hành gia lên ISS.

Hiện SpaceX tập trung phát triển Starship, tên lửa khổng lồ hướng đến chở người lên Mặt Trăng và Sao Hỏa. Lần phóng thử nghiệm gần nhất diễn ra cuối tháng 5 với phiên bản V3. Với chiều cao khoảng 124 m, tương đương tòa nhà chọc trời 40 tầng, và sức đẩy vượt 8 triệu kg, đây là tên lửa lớn và mạnh nhất lịch sử.

Theo New Atlas, không chỉ đi đầu về dịch vụ phóng, SpaceX còn tiên phong xây dựng mạng lưới vệ tinh đồ sộ trên quỹ đạo. Công ty lần đầu thông báo về mạng lưới vệ tinh Internet Starlink năm 2015 và phóng lô vệ tinh đầu tiên lên không gian năm 2019. Đến nay, hệ thống Starlink gồm khoảng 10.300 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất và vẫn tiếp tục tăng, dự kiến có thể lên đến 42.000. Starlink là mạng lưới vệ tinh lớn nhất từng được xây dựng, chiếm 2/3 tổng số vệ tinh vận hành trên quỹ đạo Trái Đất.

Ngoài hàng không vũ trụ, SpaceX cũng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Hồi tháng 1, SpaceX công bố kế hoạch phóng một triệu vệ tinh để làm trung tâm dữ liệu, cho phép vượt qua hạn chế của lưới điện dưới mặt đất. Cụm này sẽ dùng pin mặt trời để vận hành phần cứng điện toán AI. Theo Musk, pin mặt trời trên quỹ đạo có thể tạo ra lượng điện gấp 5 lần so với dưới mặt đất, vốn bị khí quyển cản trở.

Hồi đầu năm, Musk nói lý do SpaceX mua lại công ty trí tuệ nhân tạo xAI - cũng do ông sáng lập - là để tạo hệ thống đổi mới tích hợp theo chiều dọc tham vọng nhất trong và ngoài Trái Đất, gồm AI, tên lửa, Internet vệ tinh, liên lạc trực tiếp với thiết bị di động cùng các nền tảng thông tin thời gian thực và tự do ngôn luận hàng đầu thế giới. Theo ông, cần một lượng lớn vệ tinh để tạo các trung tâm dữ liệu không gian, đảm bảo SpaceX sẽ có nguồn doanh thu ổn định và lớn hơn nữa trong tương lai gần. Ông đề cập các mục tiêu bằng ngôn ngữ đầy tham vọng, gợi nhớ những câu chuyện khoa học viễn tưởng về việc nhân loại chinh phục không gian và du hành xuyên thiên hà.

Trên website công ty, Musk viết: "Điều cốt lõi của việc trở thành nền văn minh du hành vũ trụ là tin tưởng tương lai và nghĩ tương lai sẽ tốt đẹp hơn quá khứ. Tôi không thấy có gì thú vị hơn là được ra ngoài kia và đi giữa các vì sao".

Tin Gốc: Vnexpress

Nghiên cứu về hành vi của người lái xe hai bánh tại châu Á - Thái Bình Dương vừa được công ty bản đồ HERE Technologies công bố, sau khi thực hiện khảo sát với hơn 2.400 người tại Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Thái Lan và Việt Nam.

Tại Việt Nam, kết quả cho thấy 50% "thường xuyên" hoặc "luôn luôn" sử dụng công nghệ điều hướng khi di chuyển. Các công nghệ này được hiểu là ứng dụng định vị, bản đồ trên thiết bị di động. Tỷ lệ này thấp hơn Trung Quốc (70%) và Ấn Độ (61%), nhưng cao hơn Indonesia (48%) và vượt xa Nhật Bản với 30% người dùng thường xuyên sử dụng.

Theo HERE, sự khác biệt phản ánh đặc thù hạ tầng và thói quen giao thông của từng quốc gia. Tại Nhật Bản, hệ thống đường sá được tổ chức rõ ràng và người dùng quen thuộc với lộ trình, trong khi ở Đông Nam Á và Trung Quốc, điều hướng số đã trở thành công cụ gần như thiết yếu trong di chuyển hàng ngày.

Công ty cũng đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường đặc biệt trong khu vực do mật độ xe máy cao, giao thông đô thị phức tạp, nhiều địa chỉ không chính thức và hoạt động giao hàng diễn ra liên tục. Do đó, người dùng không chỉ cần bản đồ để tìm đường, mà còn để giảm sự không chắc chắn khi di chuyển, tránh đi sai hoặc mất thời gian giữa các khu dân cư đông đúc.

Điều này cũng được phản ánh trong kết quả khảo sát, khi việc tối ưu hóa lộ trình là tính năng được người lái xe hai bánh tại Việt Nam quan tâm nhất, với 62%. Trong khi đó, yêu cầu với tính năng chỉ đường bằng giọng nói là 60%, cập nhật giao thông thời gian thực là 51% và lập lại tuyến đường là 40%. Khoảng 53% muốn có chế độ bản đồ toàn màn hình để dễ quan sát trong môi trường giao thông đông đúc.

"Người lái xe tại Việt Nam đang di chuyển trong một trong những môi trường giao thông đông đúc và biến động nhanh bậc nhất châu Á," ông Munish Kumar Verma tại HERE Technologies đánh giá. Theo ông, tại Việt Nam, phương tiện hai bánh gắn với sinh kế hằng ngày nên các giải pháp điều hướng theo thời gian thực và đáng tin cậy đóng vai trò thiết yếu giúp người lái duy trì hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo nguồn thu nhập ổn định.

Về mức độ hài lòng, theo khảo sát, 39% người Việt cho biết "rất hài lòng", trong khi 15% "không hài lòng". Trung Quốc có tỷ lệ "rất hài lòng" cao nhất với 47%.

Dù vậy, người dùng vẫn gặp nhiều vấn đề trong quá trình sử dụng điều hướng. Trên cả sáu thị trường được khảo sát, các vấn đề phổ biến tập trung ở ba nhóm gồm độ ổn định của tín hiệu và dữ liệu, độ chính xác của bản đồ trong môi trường giao thông phức tạp, và chất lượng chỉ dẫn khi rẽ hoặc chuyển hướng. Chỉ 18% người tham gia cho biết không gặp lỗi định tuyến nào trong bốn tuần gần nhất.

Báo cáo cũng cho thấy các lái xe Việt đặt kỳ vọng cao vào độ chính xác và khả năng phản ứng theo thời gian thực của hệ thống. Lỗi định tuyến được xem là vấn đề lớn nhất, tiếp theo là ETA (thời gian dự kiến đến nơi) không chính xác và khó tìm lối vào các tòa nhà hoặc khu dân cư. Lý giải về vấn đề, chuyên gia của HERE cho rằng với nhóm tài xế công nghệ và giao hàng, những sai lệch này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian giao hàng, đánh giá của khách và thu nhập hàng ngày.

Khoảng 28% tài xế ưu tiên ETA chính xác để tránh bị khách khiếu nại vì giao trễ, trong khi 24% mong muốn hệ thống thay đổi hướng đi ngay lập tức khi điều kiện giao thông thay đổi. Ngoài ra, 20% cho biết họ phụ thuộc vào tính năng tối ưu hóa lộ trình nhiều điểm dừng để phục vụ công việc giao hàng. An toàn cũng là một yếu tố được người dùng Việt Nam đặc biệt quan tâm. Chuyện gặp ổ gà, đường có xe tải lớn và xe buýt, đường cong gấp... là những rủi ro mà trên 60% người được khảo sát đều lo ngại.

Tin Gốc: Vnexpress

Được phát triển bởi các nhà khoa học từ Đại học Utrecht (Hà Lan), công cụ này tái hiện sự dịch chuyển của các lục địa từ thời siêu lục địa Pangaea đến hiện tại, mang lại góc nhìn trực quan về lịch sử địa chất của hành tinh.

Paleolatitude được thiết kế nhằm kết nối hai lĩnh vực cổ sinh học và cổ khí hậu học. Để hiểu môi trường sống của sinh vật cổ đại hoặc điều kiện khí hậu trong quá khứ, các nhà nghiên cứu cần xác định chính xác vị trí địa lý của các mẫu đá tại thời điểm chúng hình thành.

Công cụ sử dụng dữ liệu từ trường được "lưu giữ" trong các khoáng chất của đá để xác định vĩ độ cổ đại. Theo đó góc nghiêng của từ trường Trái đất thay đổi dần từ vùng cực đến xích đạo, cho phép suy ra vị trí của đá khi chúng được hình thành.

Khi đá kết tinh, các khoáng chất từ tính bên trong sẽ ghi lại hướng của từ trường tại thời điểm đó. Từ dữ liệu này, các nhà khoa học có thể tái dựng hành trình di chuyển của các mảng kiến tạo qua hàng trăm triệu năm.

Phiên bản mới của Paleolatitude bổ sung dữ liệu về dị thường từ trường đáy đại dương, giúp theo dõi chính xác hơn chuyển động của các mảng kiến tạo lớn và nhỏ.

Trở về Pangaea rồi quay lại tương lai - Nguồn: YOUTUBE/FACULTY OF GEOSCIENCES UTRECHT UNIVERSITY

Đáng chú ý, mô hình còn đưa vào các "lục địa thất lạc" từng tồn tại nhưng nay đã bị "gấp" lại thành các dãy núi ở Địa Trung Hải và châu Á.

Trong đó, Argoland - một lục địa từng tách khỏi Tây Úc khoảng 155 triệu năm trước - hiện nằm dưới khu vực Indonesia. Tương tự, Greater Adria - tách khỏi Bắc Phi hơn 200 triệu năm trước - nay đã bị "nuốt chửng" trong các dãy núi Địa Trung Hải và Trung Đông.

Người dùng có thể nhập bất kỳ địa điểm nào để theo dõi quá trình dịch chuyển của nó kể từ thời Pangaea.

Không chỉ phục vụ giáo dục, công cụ còn có ý nghĩa lớn với nghiên cứu khoa học. Việc xác định chính xác vị trí cổ đại của đá và hóa thạch giúp làm rõ mối liên hệ giữa đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu theo thời gian.

Qua đó Paleolatitude góp phần mở rộng cách nhìn về sự tiến hóa của sự sống, không chỉ theo thời gian mà còn trong không gian ba chiều.

Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí PLOS One.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ