“Vũ khí công nghệ” đặc biệt giúp Mỹ phóng tên lửa vào Iran

Hoàng gia Thái Lan cho biết Công chúa Bajrakitiyabha, 47 tuổi, qua đời lúc 19h48 ngày 11/6 tại Bệnh viện Chulalongkorn ở Bangkok, sau hơn ba năm hôn mê vì cơn đột quỵ hồi tháng 12/2022.

Hoàng gia cho biết đội ngũ y tế đã áp dụng các biện pháp điều trị và chăm sóc tích cực nhất có thể, song tình trạng của bà tiếp tục xấu đi do biến chứng nhiễm trùng ổ bụng.

Chính phủ Thái Lan ngày 12/6 bắt đầu thảo luận các hoạt động tưởng nhớ Công chúa Bajrakitiyabh, người được Thủ tướng Anutin Charnvirakul ca ngợi là "công chúa có lòng nhân ái vô biên".

Ông Anutin kêu gọi người dân Thái Lan bày tỏ lòng thương tiếc với Công chúa Bajrakitiyabh bằng cách lan tỏa lòng tốt, sự khoan dung với mọi người xung quanh, luôn giúp đỡ người khó khăn và đóng góp cho lợi ích chung của xã hội.

"Đây là những giá trị mà Công chúa đã gìn giữ và thực hiện trong suốt cuộc đời. Chúng ta cần noi theo, xem đó là cách chia sẻ cùng Quốc vương và toàn thể thành viên hoàng gia trong thời khắc đau đớn này", Thủ tướng Thái Lan phát biểu trên truyền hình quốc gia.

Công chúa Bajrakitiyabh là con cả trong số 7 người con của Vua Maha Vajiralongkorn, cũng là người con duy nhất của ông với người vợ đầu tiên, Công chúa Soamsawali.

Bà được truyền thông Thái Lan nhận định là một trong những thành viên nổi bật nhất của Hoàng gia với nền tảng học vấn xuất sắc, sự nghiệp nhiều thành tựu và các hoạt động xã hội có ảnh hưởng trong nhiều lĩnh vực.

Sinh ngày 7/12/1978 tại Bangkok, Công chúa Bajrakitiyabha theo học tại trường Rajini trước khi sang Anh học tại Heathfield. Sau khi trở về Thái Lan hoàn thành chương trình trung học tại trường Chitralada, bà theo học ngành luật tại Đại học Thammasat. Bà cũng có bằng cử nhân khoa học chính trị của Đại học Sukhothai Thammathirat với thành tích xuất sắc.

Con đường học thuật của Công chúa tiếp tục được bồi đắp tại Mỹ. Bà nhận bằng thạc sĩ và tiến sĩ luật tại Đại học Cornell, một trong những trường danh tiếng nhất. Năm 2004, bà trở thành luật sư được cấp chứng chỉ hành nghề của Hiệp hội Luật sư Thái Lan.

Không giống nhiều thành viên hoàng gia chỉ đảm nhiệm vai trò nghi lễ, Công chúa Bajrakitiyabha xây dựng sự nghiệp trong ngành tư pháp.

Sau khi trở về nước, bà được nhận vào làm tại Văn phòng Bộ trưởng Tư pháp Thái Lan, lần lượt giữ các vị trí trợ lý công tố viên, công tố viên trưởng cấp tỉnh và công tố viên chuyên nghiệp. Kiến thức chuyên môn cùng kinh nghiệm thực tiễn giúp bà được truyền thông và giới pháp lý Thái Lan gọi là "Công chúa của ngành luật".

Trong thời gian làm việc tại hệ thống tư pháp, bà đặc biệt quan tâm đến quyền lợi của phụ nữ và trẻ em trong trại giam. Năm 2006, bà khởi xướng dự án Kamlangjai hỗ trợ nữ tù nhân, phụ nữ mang thai trong trại giam và trẻ em sống cùng mẹ đang thi hành án. Chương trình cung cấp nhu yếu phẩm, dịch vụ y tế, hỗ trợ tâm lý và đào tạo nghề nhằm giúp những người yếu thế tái hòa nhập xã hội.

Từ thành công của dự án này, bà tiếp tục phát triển sáng kiến nâng cao chất lượng cuộc sống cho nữ phạm nhân, hướng tới cải thiện điều kiện giam giữ và bảo vệ quyền của phụ nữ trong hệ thống hình sự.

Nỗ lực của bà được cộng đồng quốc tế ghi nhận và góp phần thúc đẩy Liên Hợp Quốc thông qua Bộ quy tắc Bangkok năm 2010 về đối xử với nữ tù nhân và các biện pháp không giam giữ đối với phụ nữ phạm tội.

Năm 2012, bà được bổ nhiệm làm đại sứ Thái Lan tại Ủy ban Liên Hợp Quốc về Phòng chống Tội phạm và Tư pháp Hình sự ở Vienna, Áo. Bà sau đó giữ chức đại sứ tại Áo, Slovakia và Slovenia trước khi quay về làm việc trong ngành tư pháp Thái Lan.

Công chúa Bajrakitiyabha còn tích cực tham gia công tác xã hội. Bà là chủ tịch Quỹ Tình nguyện viên Bằng hữu thuộc Hội Chữ thập đỏ Thái Lan, chuyên hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Bà cũng thành lập quỹ hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn, hướng đến những người từng lĩnh án tù cần tái hòa nhập xã hội.

Trong lĩnh vực giáo dục, bà bảo trợ Quỹ học bổng Bajrakitiyabha dành cho sinh viên luật xuất sắc muốn theo học chương trình thạc sĩ luật tại Trường Luật Cornell ở Mỹ. Mục tiêu của chương trình là đào tạo những chuyên gia pháp lý có thể đóng góp cho sự phát triển của Thái Lan trong tương lai.

Nhờ những đóng góp nổi bật, Công chúa Bajrakitiyabha được nhiều tổ chức quốc tế ghi nhận. Quỹ Phát triển Phụ nữ Liên Hợp Quốc bổ nhiệm bà làm đại sứ thiện chí trong các nỗ lực chống bạo lực đối với phụ nữ và thúc đẩy pháp quyền tại Đông Nam Á. Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm cũng trao tặng bà huân chương ghi nhận những đóng góp trong lĩnh vực tư pháp quốc tế.

Trong nhiều năm, giới quan sát từng xem Công chúa Bajrakitiyabha là một trong những gương mặt đặc biệt trong Hoàng gia Thái Lan. Dù chưa bao giờ được chính thức xác nhận là người kế vị, bà thường được nhắc đến như một thành viên hoàng gia có đủ năng lực lẫn uy tín để đảm nhận những trọng trách lớn.

Biến cố xảy ra vào tháng 12/2022, khi Công chúa đang tham gia huấn luyện chó nghiệp vụ tại tỉnh Nakhon Ratchasima để chuẩn bị cho một đợt triển lãm của quân đội thì bất ngờ ngã quỵ. Bà được sơ cứu tại bệnh viện địa phương trước khi được trực thăng y tế chuyển về Bệnh viện Vua Chulalongkorn ở Bangkok.

Hoàng gia Thái Lan cho biết nguyên nhân khiến Công chúa đột quỵ là do chứng rối loạn nhịp tim nghiêm trọng. Các bác sĩ xác định tình trạng này là biến chứng nguy hiểm của việc bà bị nhiễm khuẩn Mycoplasma, một loại vi khuẩn thường gây viêm đường hô hấp.

Sau cơn đột quỵ, Công chúa rơi vào trạng thái hôn mê sâu. Các cơ quan nội tạng quan trọng như tim, phổi và thận của bà không thể tự hoạt động bình thường mà phải duy trì hoàn toàn bằng hệ thống thiết bị y tế hỗ trợ sinh tồn và thuốc men.

Vua Vajiralongkorn, 73 tuổi, chưa chỉ định người thừa kế. Theo truyền thống, người kế vị thường là nam giới, dù hiến pháp sửa đổi năm 1974 cho phép phụ nữ lên ngôi.

Truyền thông Thái Lan cho hay chính phủ nước này đã quyết định tổ chức quốc tang 15 ngày để tưởng niệm Công chúa Bajrakitiyabha, đồng thời yêu cầu các cơ quan nhà nước và trường học trên cả nước treo cờ rủ.

Tin Gốc: Vnexpress

Các nhà dự báo thời tiết châu Âu cho biết đợt nóng sẽ kéo dài suốt tuần, với nhiệt độ đạt đỉnh trong các ngày 28 - 29.5 trước khi giảm dần vào cuối tuần.

Tại Anh, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết nhiệt độ ngày 26.5 đạt 35,1 độ C, lập kỷ lục mới trong tháng 5 và vượt xa mức cũ 32,8 độ C từng được ghi nhận năm 1944. Cùng ngày, London còn ghi nhận một "đêm nhiệt đới" hiếm gặp, khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 20 độ C, theo Hãng tin AP.

Cơ quan An ninh y tế Anh đã ban hành cảnh báo sức khỏe màu hổ phách cho nhiều khu vực đến hết ngày 29.5. Nhà dự báo Greg Dewhurst của Met Office nói mức nhiệt này "bất thường với Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chứ chưa nói đến tháng 5". Nhà chức trách Anh cũng ghi nhận ít nhất 5 trường hợp tử vong do đuối nước tại hồ và vùng biển tây nam nước này khi người dân tìm cách giải nhiệt.

Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo France) ngày 27.5 ban hành cảnh báo màu cam về nắng nóng cực độ tại 13 tỉnh thành miền tây, trong khi nhiệt độ tại miền nam có thể lên 38 - 39 độ C trong những ngày tiếp theo. Đây là lần đầu tiên hệ thống cảnh báo nắng nóng quốc gia của Pháp được kích hoạt trong tháng 5 kể từ khi ra đời năm 2004, theo Sky News. Phát ngôn viên chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết ít nhất 7 trường hợp tử vong có thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đợt nắng nóng.

Tây Ban Nha cũng hứng chịu nền nhiệt bất thường. Cơ quan Khí tượng quốc gia Aemet ngày 27.5 cảnh báo "nhiệt độ cao bất thường so với thời điểm này trong năm" sẽ kéo dài trong tuần tới. Tại Ý, nhiều địa phương đã phát cảnh báo nắng nóng đầu tiên trong năm và hạn chế làm việc ngoài trời. Ngày 27.5, nhiệt độ tại Milan chạm mốc 36 độ C, cao hơn khoảng 9 độ C so với trung bình theo mùa. Ở Áo, nhà khí tượng Marcus Wadsak cho biết thị trấn Lienz ghi nhận 32,7 độ C ngày 26.5, đánh dấu ngày tháng 5 nóng nhất tại nước này trong hơn 200 năm.

Nguyên nhân trực tiếp của đợt nắng nóng là hiện tượng "vòm nhiệt", khi một vùng áp suất cao giữ khối không khí nóng từ Bắc Phi mắc kẹt trên Tây Âu, đồng thời ngăn không khí mát tràn xuống. Theo Météo France, khối khí nóng từ Morocco khiến nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn 10 - 13 độ C so với bình thường.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra mới là nguyên nhân nền khiến những hiện tượng như vậy xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và đến sớm hơn trong năm. Các mô hình khí hậu cho thấy những đợt nắng nóng tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với trước thời kỳ công nghiệp và xu hướng tương tự đang dần xuất hiện trong tháng 5, theo AFP.

Trước rủi ro gia tăng, nhiều chính phủ châu Âu đã áp dụng biện pháp khẩn cấp. Pháp cân nhắc đóng cửa trường học tạm thời và hủy một số sự kiện thể thao. Ý cấm làm việc ngoài trời kéo dài dưới nắng trực tiếp từ 12 giờ 30 - 16 giờ đến ngày 15.9. Cơ quan y tế tại Tây Ban Nha, Anh và Bồ Đào Nha khuyến cáo người dân tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt, uống đủ nước và theo dõi người dễ tổn thương, theo tờ The Guardian.

Về dài hạn, giới chuyên gia cảnh báo châu Âu cần thích ứng nhanh hơn với khí hậu nóng lên. Nhiều hạ tầng của châu Âu chưa được thiết kế để đối phó với nhiệt độ cực đoan. Các biện pháp được đề xuất gồm tăng không gian che nắng, cải tạo hệ thống làm mát tại bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học, đặt giới hạn nhiệt độ tối đa tại nơi làm việc, đồng thời hỗ trợ hộ thu nhập thấp tiếp cận công nghệ làm mát.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Chúng ta phải chuẩn bị tinh thần cho những thời điểm khó khăn phía trước", bà nói với các phóng viên bên lề cuộc họp của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) ở Mỹ. Cuộc họp nhằm tìm giải pháp hạn chế những hậu quả kinh tế từ cuộc xung đột.

Theo bà Georgieva, lạm phát có nguy cơ ảnh hưởng giả thực phẩm nếu việc cung cấp phân bón với giá hợp lý không sớm được nối lại. Dù vậy, bà khuyến nghị ngân hàng trung ương các nước cần chờ đợi thêm nếu có thể, trước khi điều chỉnh lãi suất.

Bên lề cuộc họp nêu trên, nhà kinh tế trưởng WB Indermit Gill cảnh báo xung đột Trung Đông có thể đẩy hàng triệu người vào cảnh đói nghèo, khi hậu quả kinh tế lan rộng toàn cầu. "Hiện có khoảng 300 triệu người đang phải chịu đựng tình trạng mất an ninh lương thực trầm trọng. Con số đó sẽ tăng thêm khoảng 20% rất nhanh chóng", ông cảnh báo về bối cảnh các tác động dây chuyền ngày càng gia tăng.

Giá phân bón tăng cao có thể khiến các quốc gia ngừng xuất khẩu lương thực và tích trữ nhiều hơn, từ đó đẩy giá lương thực lên cao hơn nữa. Ông Gill cho biết những lệnh cấm xuất khẩu như vậy gây ra nhiều lo ngại. Theo ông, hiện tình trạng thiếu xăng dầu và tác động kinh tế chủ yếu diễn ra ở châu Á, nhưng sẽ nhanh chóng lan trước hết sang châu Phi nếu khủng hoảng kéo dài.

Tại Mỹ, Cục Dự trữ liên bang (Fed) ngày 15.4 cho biết xung đột Trung Đông khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng "chờ đợi và quan sát", trong khi chi phí năng lượng và nhiên liệu tăng cao đang làm giảm lợi nhuận. Chi phí này đã tăng mạnh do xung đột, dẫn đến chi phí vận chuyển hàng hóa cao hơn, trong khi giá cả của nhựa, phân bón và các sản phẩm dầu mỏ khác cũng tăng cao.

Tin Gốc: Thanh Niên